Trụ sở Bộ Giao thông vận tải nằm tại ngã ba đường Trần Hưng Đạo - Trần Bình Trọng, Hà Nội. Đó là khu nhà cao tầng xây từ thời kỳ thực dân Pháp còn chiếm đóng.
Trong các gian phòng hình vuông, hình chữ nhật của tòa nhà này, hàng ngàn cán bộ kỹ sư chuyên cần nghiên cứu, làm việc. Chính ở nơi đó các nhà khoa học đã phối hợp các ngành thiết kế đường mòn Hồ Chí Minh, vạch đường trên biển cho tàu bè vận chuyển hàng vào chiến trường miền Nam, thiết kế đường ống dẫn xăng dầu xuyên Trường Sơn, chỉ đạo các chuyên vận chuyển vũ khí, đạn dược, lương thực cho chiến trường... Chính vì vậy, nó thực sự là bộ não thiết kế sắp đặt, là quả tim co bóp chuyển máu cho toàn bộ các hệ thống giao thông trong cuộc chiến tranh chống Mỹ
cứu nước.
Phương Thảo đến nhận công tác ở Bộ Giao thông vận tải đúng vào ngày họp mặt của anh chị em cán bộ tham gia công trình B.3 để nghe tiến sĩ Hạnh trình bày phương hướng nghiên cứu công trình.
Phương Thảo thong thả bước theo hành lang có rèm trúc bên cửa sổ, đi lên gác ba. Đôi mắt đen của cô ẩn dưới cặp lông mày dài thưa, chứa đựng một điều gì sâu lắng và tìm tòi... Từ ngày gặp Tô Quyên , Phương Thảo đã tìm thấy ở bạn niềm say mê khoa học. Chính lòng say mê nghiên cứu khoa học đã giúp Tô Quyên và Phương Thảo gần gũi nhau. Chẳng bao lâu hai người đã trở thành đôi bạn thân thiết.
Hàng ngày đúng 4 giờ 30 chiều, cánh cửa sắt Bộ Giao thông vận tải từ từ mở
rộng. Dòng người vội vã ồn ào đổ ra đường Trần Hưng Đạo. Người đi bộ, người đi xe đạp, người đi xe máy lao xuống lòng đường. Phương Thảo và Tô Quyên vẫn đạp xe bên nhau. Giữa dòng người ồn ào lộn xộn như xoáy nước ở ngã ba đường Trần Hưng Đạo - Trần Bình Trọng, một gã thanh niên đi xe đạp không làm chủ được tốc độ đã lao vào bánh xe sau của Phương Thảo, làm cong vành. Phương Thảo nổi cáu:
− Say rượu à?
Người thanh niên bình tĩnh đáp.
− Chị quá lời thế. Tôi nhỡ mà. Xe hỏng chỗ nào, tôi sửa đền chị.
Người thanh niên từ tốn dựng xe của Thảo lên rồi dắt xe đến hiệu sửa chữa xe đạp bên đường. Thấy người thanh niên quá cẩn thận, từ tốn và lịch sự, Phương Thảo không nỡ nặng lời.
− Nói thế thôi, anh về đi, để tôi sửa cũng được.
− Đã nói là hỏng chỗ nào, tôi xin sửa đền chị mà.
Trước thái độ nhiệt tình, kiên quyết của người thanh niên, Phương Thảo không
có cách nào từ chối, cô quay lại phía Tô Quyên.
− Quay về trước đi kẻo anh Hạnh mong.
Phương Thảo nhìn người thanh niên, cô có vẻ mắc cỡ vì trước đó đã quá lời.
Trong khi ngồi đợi sửa xe, người thanh niên tự giới thiệu là Nguyễn Phú Sinh, cán bộ
Sở Giao thông vận tải, hiện làm ở nhà máy sửa chữa cơ khí giao thông ngoại thành Hà Nội. Thỉnh thoảng, người thanh niên liếc nhìn trộm Phương Thảo và nghĩ “Trong lúc chiến tranh, chỉ có những người phụ nữ sống độc thân, đợi chờ người yêu mới chải chuốt, đỏm dáng như vậy” - Thế là anh ta tiếp tục làm quen.
− Gia đình chị ở phố nào?
− Tôi ở khu tập thể Kim Liên.
− Chồng chị làm gì?
− Nhà tôi đi bộ đội - Phương Thảo vừa nói vừa cười.
− Hay là chị chưa... Phú Sinh bỏ dở câu hỏi, sau đó cả hai cùng im lặng, mỗi người theo đuổi một ý nghĩ cho đến khi chiếc xe đạp sửa xong, Phương Thảo và Phú Sinh đều tranh nhau trả tiền. Bác thợ già nhận tiền của Sinh. Trả tiền xong Sinh xin địa chỉ của Phương Thảo và hẹn ngày nào đó sẽ đến chơi. Nhưng Thảo kiên quyết từ
chối. Điều đó vẫn không làm Sinh nản lòng. Mình là một thanh niên chưa vợ - Phú Sinh vẫn nghĩ về Phương Thảo - mình có quyền làm quen với cô ta chứ. Sau ngày đó, chiều nào Sinh cũng đến cổng Bộ Giao thông vận tải tìm Phương Thảo. Và lần nào, Phương Thảo cũng bối rối trước sự có mặt của Sinh. Buổi gặp đầu, cô phản đối, không để Sinh đến đón, nhưng rồi dần dần cô cũng ưng thuận, còn mời Sinh về thăm căn phòng mình đang ở.
Quen rồi thân. Sinh không gạn hỏi nhưng Phương Thảo chẳng giấu người bạn thân nỗi cực nhọc của gia đình:
− Quê Thảo ở Điện Bàn, Quảng Nam. Má là người phúc hậu, thương con. Sinh con được vài ngày, má Thảo bị băng huyết. Bà con trong làng khiêng má lên nhà thương huyện, song bệnh quá nặng... má đã qua đời... Còn ba, ba cứ mải theo kháng chiến, mãi đến năm 1954, ba mới về đưa Thảo ra Bắc tập kết. Ba được đi học lớp trung cấp tài chính. Ra trường ba về làm tài vụ ở cảng Hải Phòng. Sau đó ba tham ô gần năm ngàn đồng và bị công an bắt, ba thắt cổ tự tử khi Thảo đang học ở Liên Xô.
Tốt nghiệp về nước, Thảo được phân công về Cục cơ khí Bộ Giao thông vận tải. Họ
điều Thảo đi Quảng Ninh. Nhưng Thảo chạy chọt xin ở lại Hà Nội. Đúng lúc ấy tiến sĩ
Hạnh được chỉ định hoàn thành để tài công trình B.3. Những ngày làm luận án tiến sĩ
ở Liên Xô, tiến sĩ Hạnh biết Thảo có khả năng nghiên cứu điện tàu thủy, có thể giúp anh trong khi thiết kế con tàu rà phá thủy lôi nên anh đề nghị Vụ Tổ chức cán bộ điều Thảo về tham gia công trình này. Một sự bất ngờ hay nói đúng hơn số phận đã quyết định, Thảo được ở lại Hà Nội trong trường hợp như thế. Từ đó, Thảo đến cơ quan Bộ
làm việc, vào thư viện đọc sách, mang ơn tiến sĩ Hạnh. Cuộc sống cứ thế xoay vần -
Thảo dừng lại không nói, nhìn Sinh - và cũng lại số phận Thảo quen biết anh...
− Duyên cớ chứ - Sinh cắt ngang lời Thảo để thăm dò - Như vậy là Thảo chưa có người bạn trai nào?
− Người ta chê già mà - Thảo cười hết cỡ, không cần giữ ý.
− Anh không tin. Nếu có đui chột thì chỉ một người nào đó, chứ lẽ nào đàn ông Hà Nội đều đui chột hết hay sao?
− Đã bảo họ chê già mà.
Phương Thảo lại cười và nói huyên thuyên. Sinh ngồi im, thỉnh thoảng lại nhìn thẳng vào bộ ngực căng tròn của Thảo. Sinh chép miệng... và thấy vui khi nghĩ về
tương lai nếu có quan hệ thân hơn với Phương Thảo. Mình sẽ chinh phục được cô ta -
Sinh nghĩ như thế. Trong giây phút, cuộc sống gia đình đầy đủ bố mẹ, vợ chồng lại có những đứa con trèo lên vai bố mẹ, cứ lướt qua trong đầu Sinh như một đoạn phim.
Rồi bỗng Sinh thở dài nghĩ: cô ta nằm trong vòng tay mình thì mọi việc mới dễ dàng êm thấm.
Vào những buổi chiêu thứ bảy hàng tuần, gần giờ tan tầm, Nguyễn Phú Sinh đến gần cổng Bộ, phía bên kia đường chờ Thảo. Cái lệ này làm cho Phương Thảo hãnh diện với chị em.
Nhưng rồi, tính nết Phương Thảo lại thay đổi như gió chuyển mùa. Có lần bước ra cổng, nhìn thấy Sinh cô ngoảnh mặt đi, nét mặt đăm đăm. Sinh vội đạp xe theo.
− Có chuyện gì không vui phải không Thảo?
Phương Thảo vẫn cúi đầu đạp xe. Khi tới gần bến xe Kim Liên, sau hàng loạt câu hỏi dồn dập của Sinh Phương Thảo mới trả lời:
− Lần sau anh đừng đến đón ở cổng nữa. Thảo không thích mọi người biết đến quan hệ của chúng ta.
− Họ nói gì mà em không cho anh đón em ở đó?
Phương Thảo tỏ thái độ bực tức:
− Từ hôm mới quen, anh nói mọi việc phải thận trọng, cả quan hệ giữa hai đứa cũng phải thận trọng cơ mà. Anh không biết rằng, ở đời thiếu gì người dòm ngó đến tình cảm người khác, thiếu gì kẻ ghen tỵ, không ăn thì đạp đổ.
Sinh và Thảo cùng gửi xe đi vào công viên Thống Nhất.
− Anh đón em ở một nơi xa hơn có được không?
− Tốt nhất là nên hẹn nhau từng tuần, không nên ở một địa điểm cố định. Đừng tạo thành quy luật mà người ngoài dễ biết.
Lời Thảo nói lộ rõ sự cảm thông hơn là trách cứ. Sinh yên tâm.
− Thảo có hay bơi thuyền không?
− Trước đây ít thôi. Nhưng gần đây cũng hay bơi thuyền với vợ chồng Tô Quyên
− Dừng một lúc, vẻ đắn đo, cô nói những lời bóng gió và vui - Sóng nước cho con người hoài bão, anh ạ!
Hai người đi dạo qua bán đảo Phong Lan, ngắm con phượng kiễng chân, con nai nghiêng đôi gạc như ngơ ngác lắng nghe tiếng lá rừng xào xạc.
− Thảo trông con vẹt mỏ đỏ như quả ớt chín, mũ xanh màu nước biển kia.
Sinh chỉ tay về phía con vẹt ngực hồng, hai cánh vàng nhạt tỏ ra vui thích thực sự. Sinh định cầm tay Thảo đi về phía con vẹt.
− Đừng, anh Sinh. Trời còn sớm.
Thảo rụt tay lại. Và sau đấy, cô bỗng cảm thấy nhói đau. Một nỗi buồn tê tái xâm chiếm lòng cô.
Tại sao mình cũng như các cô gái kia, đi bên một chàng trai cường tráng... mà không dám cầm tay? Các cô gái, chàng trai đang đi trong công viên này mang lại cho nhau tình cảm ấm áp của con người, tạm quên đi lo lắng về chiến tranh, khổ cực vì thiếu thốn vật chất. Còn mình...
Sau những phút giây liên tưởng, từ nơi sâu thẳm của tâm hồn, Thảo chợt nghĩ: hay là tìm cách xa Sinh. Nhưng ý nghĩ ấy làm cô choáng váng, biết bao điều ràng buộc, cô không thể nào xa Sinh được và cô nói thẳng với Sinh:
− Chừng nào Thảo và Sinh chưa đăng ký kết hôn xin anh đừng chạm đến người Thảo.
Sợ Thảo phật lòng, Sinh làm đúng theo yêu cầu của Thảo.
Và những lần đi chơi sau này, Thảo và Sinh say sưa chuyện trò với nhau nhiều điều.
− Thảo quả là con người có nhiều hy vọng, muốn trở thành một nhà khoa học nổi tiếng, có phải không?
− Không hoàn toàn như thế, Thảo chỉ là người giúp tiến sĩ Hạnh nghiên cứu công trình B.3 thôi. Còn Thảo thì... Thảo im lặng nhìn Sinh - chỉ nghiên cứu hệ thống điện của con tàu. Một công việc rất nhỏ, không đáng kể.
− Thế toàn bộ thiết kế công trình do người khác quản lý?
− Một đề tài khoa học cấp nhà nước như thế chỉ có người chủ để tài là tiến sĩ
Nguyễn Văn Hạnh mới biết được.
− Có lẽ Thảo là con gái, họ không nói - Sinh thấp giọng như giải thích - Mấy chục nhà khoa học cùng tham gia nghiên cứu mà chỉ có mình tiến sĩ Hạnh nắm được vấn đề đó hay sao?
Thảo tỏ vẻ bực mình, nói một cách kiêu căng:
− Anh không biết chuyên môn nên giải thích cho anh hiểu hết khó lắm. Chỉ nói đơn giản thế này thôi: Mỗi người nghiên cứu một mảng. Ví dụ, người nghiên cứu vỏ
tàu: người nghiên cứu động cơ điện: người giải bài toán mẫu... theo yêu cầu của tiến sĩ nêu ra thì làm sao biết được toàn bộ các bản thiết kế con tàu.
Thảo và Sinh mải nói chuyện chẳng để ý đến thời gian. Hà Nội đã lên đèn từ lúc nào không rõ, sương xuống gió lạnh làm họ rùng mình. Lúc này, cả hai đều cảm thấy đói. Họ đi tìm hiệu phở ăn cho đỡ đói, rồi chia tay. Cuộc chia tay những đêm thứ bảy như thể cả hai người đều ghi nhớ từng bước đi, lời nói.
Quen rồi thân. Sinh không gạn hỏi nhưng Phương Thảo chẳng giấu người bạn thân
nỗi cực nhọc của gia đình:
− Quê Thảo ở Điện Bàn, Quảng Nam. Má là người phúc hậu, thương con. Sinh con được vài ngày, má Thảo bị băng huyết. Bà con trong làng khiêng má lên nhà thương huyện, song bệnh quá nặng... má đã qua đời... Còn ba, ba cứ mải theo kháng chiến, mãi đến năm 1954, ba mới về đưa Thảo ra Bắc tập kết. Ba được đi học lớp trung cấp tài chính. Ra trường ba về làm tài vụ ở cảng Hải Phòng. Sau đó ba tham ô gần năm ngàn đồng và bị công an bắt, ba thắt cổ tự tử khi Thảo đang học ở Liên Xô. Tốt nghiệp về nước, Thảo được phân công về Cục cơ khí Bộ Giao thông vận tải. Họ điều Thảo đi Quảng Ninh. Nhưng Thảo chạy chọt xin ở lại Hà Nội.
Đúng lúc ấy tiến sĩ Hạnh được chỉ định hoàn thành để tài công trình B.3. Những ngày làm luận án tiến sĩ ở Liên Xô, tiến sĩ Hạnh biết Thảo có khả năng nghiên cứu điện tàu thủy, có thể giúp anh trong khi thiết kế con tàu rà phá thủy lôi nên anh đề
nghị Vụ Tổ chức cán bộ điều Thảo về tham gia công trình này. Một sự bất ngờ hay nói đúng hơn số phận đã quyết định, Thảo được ở lại Hà Nội trong trường hợp như
thế. Từ đó, Thảo đến cơ quan Bộ làm việc, vào thư viện đọc sách, mang ơn tiến sĩ
Hạnh. Cuộc sống cứ thế xoay vần - Thảo dừng lại không nói, nhìn Sinh - và cũng lại số phận Thảo quen biết anh...
− Duyên cớ chứ - Sinh cắt ngang lời Thảo để thăm dò - Như vậy là Thảo chưa có người bạn trai nào?
− Người ta chê già mà - Thảo cười hết cỡ, không cần giữ ý.
− Anh không tin. Nếu có đui chột thì chỉ một người nào đó, chứ lẽ nào đàn ông Hà Nội đều đui chột hết hay sao?
− Đã bảo họ chê già mà.
Phương Thảo lại cười và nói huyên thuyên. Sinh ngồi im, thỉnh thoảng lại nhìn thẳng vào bộ ngực căng tròn của Thảo. Sinh chép miệng... và thấy vui khi nghĩ về
tương lai nếu có quan hệ thân hơn với Phương Thảo. Mình sẽ chinh phục được cô ta
− Sinh nghĩ như thế. Trong giây phút, cuộc sống gia đình đầy đủ bố mẹ, vợ chồng lại có những đứa con trèo lên vai bố mẹ, cứ lướt qua trong đầu Sinh như một đoạn phim. Rồi bỗng Sinh thở dài nghĩ: cô ta nằm trong vòng tay mình thì mọi việc mới dễ dàng êm thấm.
Vào những buổi chiêu thứ bảy hàng tuần, gần giờ tan tầm, Nguyễn Phú Sinh đến gần cổng Bộ, phía bên kia đường chờ Thảo. Cái lệ này làm cho Phương Thảo hãnh diện với chị em.
Nhưng rồi, tính nết Phương Thảo lại thay đổi như gió chuyển mùa. Có lần bước ra cổng, nhìn thấy Sinh cô ngoảnh mặt đi, nét mặt đăm đăm. Sinh vội đạp xe
theo.
− Có chuyện gì không vui phải không Thảo?
Phương Thảo vẫn cúi đầu đạp xe. Khi tới gần bến xe Kim Liên, sau hàng loạt câu hỏi dồn dập của Sinh Phương Thảo mới trả lời:
− Lần sau anh đừng đến đón ở cổng nữa. Thảo không thích mọi người biết đến quan hệ của chúng ta.
− Họ nói gì mà em không cho anh đón em ở đó?
Phương Thảo tỏ thái độ bực tức:
− Từ hôm mới quen, anh nói mọi việc phải thận trọng, cả quan hệ giữa hai đứa cũng phải thận trọng cơ mà. Anh không biết rằng, ở đời thiếu gì người dòm ngó đến tình cảm người khác, thiếu gì kẻ ghen tỵ, không ăn thì đạp đổ.
Sinh và Thảo cùng gửi xe đi vào công viên Thống Nhất.
− Anh đón em ở một nơi xa hơn có được không?
− Tốt nhất là nên hẹn nhau từng tuần, không nên ở một địa điểm cố định.
Đừng tạo thành quy luật mà người ngoài dễ biết.
Lời Thảo nói lộ rõ sự cảm thông hơn là trách cứ. Sinh yên tâm.
− Thảo có hay bơi thuyền không?
− Trước đây ít thôi. Nhưng gần đây cũng hay bơi thuyền với vợ chồng Tô Quyên - Dừng một lúc, vẻ đắn đo, cô nói những lời bóng gió và vui - Sóng nước cho con người hoài bão, anh ạ!
Hai người đi dạo qua bán đảo Phong Lan, ngắm con phượng kiễng chân, con nai nghiêng đôi gạc như ngơ ngác lắng nghe tiếng lá rừng xào xạc.
− Thảo trông con vẹt mỏ đỏ như quả ớt chín, mũ xanh màu nước biển kia.
Sinh chỉ tay về phía con vẹt ngực hồng, hai cánh vàng nhạt tỏ ra vui thích thực sự. Sinh định cầm tay Thảo đi về phía con vẹt.
− Đừng, anh Sinh. Trời còn sớm.
Thảo rụt tay lại. Và sau đấy, cô bỗng cảm thấy nhói đau. Một nỗi buồn tê tái xâm chiếm lòng cô.
Tại sao mình cũng như các cô gái kia, đi bên một chàng trai cường tráng...
mà không dám cầm tay? Các cô gái, chàng trai đang đi trong công viên này mang lại cho nhau tình cảm ấm áp của con người, tạm quên đi lo lắng về chiến tranh, khổ cực vì thiếu thốn vật chất. Còn mình...
Sau những phút giây liên tưởng, từ nơi sâu thẳm của tâm hồn, Thảo chợt nghĩ: hay là tìm cách xa Sinh. Nhưng ý nghĩ ấy làm cô choáng váng, biết bao điều ràng buộc, cô không thể nào xa Sinh được và cô nói thẳng với Sinh:
− Chừng nào Thảo và Sinh chưa đăng ký kết hôn xin anh đừng chạm đến người Thảo.
Sợ Thảo phật lòng, Sinh làm đúng theo yêu cầu của Thảo.
Và những lần đi chơi sau này, Thảo và Sinh say sưa chuyện trò với nhau nhiều điều.
− Thảo quả là con người có nhiều hy vọng, muốn trở thành một nhà khoa học nổi tiếng, có phải không?
− Không hoàn toàn như thế, Thảo chỉ là người giúp tiến sĩ Hạnh nghiên cứu công trình B.3 thôi. Còn Thảo thì... Thảo im lặng nhìn Sinh - chỉ nghiên cứu hệ
thống điện của con tàu. Một công việc rất nhỏ, không đáng kể.
− Thế toàn bộ thiết kế công trình do người khác quản lý?
− Một đề tài khoa học cấp nhà nước như thế chỉ có người chủ để tài là tiến sĩ
Nguyễn Văn Hạnh mới biết được.
− Có lẽ Thảo là con gái, họ không nói - Sinh thấp giọng như giải thích - Mấy chục nhà khoa học cùng tham gia nghiên cứu mà chỉ có mình tiến sĩ Hạnh nắm được vấn đề đó hay sao?
Thảo tỏ vẻ bực mình, nói một cách kiêu căng:
− Anh không biết chuyên môn nên giải thích cho anh hiểu hết khó lắm. Chỉ
nói đơn giản thế này thôi: Mỗi người nghiên cứu một mảng. Ví dụ, người nghiên cứu vỏ tàu: người nghiên cứu động cơ điện: người giải bài toán mẫu... theo yêu cầu của tiến sĩ nêu ra thì làm sao biết được toàn bộ các bản thiết kế con tàu.
Thảo và Sinh mải nói chuyện chẳng để ý đến thời gian. Hà Nội đã lên đèn từ
lúc nào không rõ, sương xuống gió lạnh làm họ rùng mình. Lúc này, cả hai đều cảm thấy đói. Họ đi tìm hiệu phở ăn cho đỡ đói, rồi chia tay. Cuộc chia tay những đêm thứ bảy như thể cả hai người đều ghi nhớ từng bước đi, lời nói.
