Dạ Hành Thực Lục (Bộ 2 Tập)

Đường tàu điện ngầm không lắp rào chắn nên rất nguy hiểm, hành khách phải đứng sau vạch vàng.

Khi tôi tới trại tạm giam gặp Lý Khải, cậu ta đã bị tạm giữ hình sự bốn ngày. Chúng tôi ngồi đối diện nhau trong phòng thăm dành cho luật sư. Cậu ta uể oải thiếu sức sống, mặt mũi hốc hác, hai mắt sưng phù. Tôi đưa cậu ta thuốc lá và bật lửa. Lý Khải cúi đầu châm thuốc, tôi thấy tóc sau đầu cậu ta bị cạo cụt ngủn. Lý Khải rít sâu một hơi thuốc, thấy tôi nhìn chằm chằm tóc mình, cậu ta cười tự giễu, “Tôi sợ cắt tóc từ nhỏ, nuôi tóc dài mãi, bị bố đánh mắng thế nào cũng không chịu cắt, nào ngờ mới vào đây mấy hôm đã bị cạo đầu đinh, chắc sắp bị xử rồi.”

Luật sư Bao phụ trách vụ án động viên cậu ta lạc quan lên, hiện tại sự việc còn chưa sáng tỏ, chưa kể không gây hậu quả nghiêm trọng. Lý Khải lắc đầu, “Tôi nghe bạn tù nói bị can sắp bị đưa ra xét xử mới cạo đầu, không khởi tố thì không cạo. Ha ha, chẳng sao đâu, xử thì xử, sống ngoài kia cũng chán ngắt!”

Tôi điều tra vụ của Lý Khải một cách hết sức tình cờ. Hôm ấy Chu Dung đang đọc báo bỗng bảo tôi, “Anh Từ, vừa có vụ đẩy người xuống đường ray tàu điện ngầm đấy.”

Tôi tò mò, “Có ai chết không?”

“Không, người bị đẩy xuống trèo lên rồi.”

“Làm sao mà thù hận sâu sắc thế?”

Chu Dung đọc nội dung, phì cười, “Khó tin thật đấy, nạn nhân bị đẩy xuống vì khạc nhổ bừa bãi!”

Ngày 15 tháng Năm năm 2016, trong lúc đợi tàu điện ngầm, Lý Khải đã đẩy người đứng cạnh xuống đường ray vì ông này khạc nhổ. Đẩy một người hoàn toàn xa lạ xuống đường tàu chỉ vì người đó khạc đờm lung tung ư, quá vô lý. Chắc chắn đằng sau phải có nguyên nhân sâu xa nào đó.

Tôi quyết định điều tra việc này.

Không ít người hiểu lầm về nghề săn tin, cho rằng chúng tôi chỉ điều tra án hình sự li kì. Thật ra đến Chu Dung còn nghĩ vậy nữa là.

Tôi nói với Chu Dung lần này sẽ điều tra vụ đẩy người xuống đường ray. Cậu ta phàn nàn, “Mình có túng thiếu đâu anh, việc gì phải điều tra vụ việc nhạt nhẽo thế này?”

“Đúng là mình chủ yếu điều tra tội phạm bạo lực, nhưng thi thoảng cũng phải đổi gió, bằng không sẽ bị bệnh hoạn theo đấy.”

Chu Dung bĩu môi, “Xì, chán òm.”

Tôi bảo, “Có khi đây là vụ cố ý giết người.”

Nghe vậy, cậu ta liền hứng khởi, “Vậy còn chờ gì nữa, tiến hành ngay và luôn, chậm chân là bị người ta cướp mất đấy!”

Trước khi chúng tôi bắt tay điều tra, báo chí đã phỏng vấn đương sự, tái hiện toàn bộ sự việc. Tôi gọi điện cho Điền Tĩnh, hỏi chị có thể nhờ người quen trong đơn vị truyền thông xin thông tin liên lạc của kẻ đẩy người không. Ngay sau đó Điền Tĩnh gọi lại và nói không lấy được thông tin, chỉ biết kẻ đó tên Lý Khải. Tôi lại bảo chị nhờ bạn bè trong giới truyền thông liên lạc với nạn nhân để xin nói chuyện. Điền Tĩnh đồng ý rồi cúp máy.

Tôi và Chu Dung tìm kiếm thông tin trên mạng bằng những từ khóa như “Lý Khải”, “thành phố Yên”, phát hiện một người tên Lý Khải từng làm việc tại công ty khởi nghiệp mang tên Điện Báo Nhỏ. Tôi gọi cho công ty này, tự xưng là bạn Lý Khải, cậu ta đang gặp chút rắc rối nên tôi muốn xin số điện thoại của Lý Khải cùng người liên hệ khẩn cấp của cậu ta.

Tôi gọi cho Lý Khải nhưng không được, song tôi mừng vì điều đó củng cố khả năng cậu ta chính là kẻ đẩy người xuống đường ray.

Người liên hệ khẩn cấp của Lý Khải là bố cậu ta. Tôi gọi điện cho ông ta, giới thiệu mình là phóng viên, muốn hỏi con trai ông về vụ đẩy người ở ga tàu điện ngầm, biết đâu tôi lại giúp được. Người ở đầu dây bên kia đúng là bố Lý Khải. Tuy nhiên ông ta nói mình không quan tâm, ông ta mời luật sư cho con là đã tận tình tận nghĩa lắm rồi, còn lại sống chết mặc bay.

Chẳng lẽ cách giáo dục của gia đình đã tạo nên một Lý Khải đang tâm đẩy người khác xuống đường ray? Canh cánh câu hỏi này trong lòng, tôi gọi điện cho luật sư Bao Hạo của Lý Khải. Luật sư Bao rất dễ tính, nghe tôi bảo muốn phỏng vấn Lý Khải là đồng ý ngay, “Được chứ. Cậu ấy đáng thương lắm, đến bố ruột còn bỏ mặc, nếu báo đài đưa tin biết đâu dư luận lại đồng cảm.”

Hai hôm sau, tôi tới trại tạm giam gặp Lý Khải với tư cách trợ lý của luật sư Bao.

Xem chừng Lý Khải nghiện thuốc lá nặng, vèo cái hút hết một điếu rồi châm điếu nữa. Bấy giờ cậu ta mới thả lỏng hơn, cựa quậy điều chỉnh tư thế, “Anh muốn hỏi gì thì hỏi đi.”

Tôi hỏi, “Cậu ghét người khác khạc nhổ bừa bãi thế cơ à?”

Lý Khải gật đầu cái rụp, “Ghét kinh khủng, tôi thấy khạc nhổ ở nơi công cộng chẳng khác gì phóng uế bữa bãi chỗ đông người, nhưng chưa bao giờ thấy ai can ngăn. Tôi thực sự rất buồn nôn với hành vi vô văn hóa ấy, chưa kể trong đờm có cơ man là vi khuẩn!” Nói tới đây, gương mặt Lý Khải tỏ rõ vẻ kinh tởm.

Tôi lại hỏi, “Trước đây cậu từng xích mích với ai vì chuyện này chưa?”

Lý Khải lắc đầu, “Đây là lần đầu tiên.”

Lần đầu tiên mà đã rùm beng thế này, ắt hẳn sự tình ẩn giấu đằng sau không hề đơn giản.

Trước khi tới trại tạm giam, tôi đã nói chuyện rất lâu với luật sư Bao, thảo luận xem tại sao Lý Khải lại gây ra cơ sự trên. Luật sư Bao cũng đau đầu, “Cậu chàng này không thích tâm sự về bản thân. Bình thường không muốn nói thì thôi, nhưng giờ nước sôi lửa bỏng, cứ im như hến mãi sao được, chuyện kiện tụng chứ có phải đùa đâu!” Tuy nhiên luật sư Bao nhớ Lý Khải từng nhắc đến bạn gái cũ, “Hình như cậu ấy đến thành phố Yên cùng bạn gái cũ, cậu ấy có đề cập tới chuyện này lúc tôi hỏi thông tin.”

Cho rằng đây là một cách tiếp cận vấn đề, tôi bảo Lý Khải chia sẻ về người yêu cũ.

“Chẳng có gì đáng nói. Chúng tôi cùng quê, yêu nhau thời đại học, tốt nghiệp được một năm thì dắt nhau lên thành phố Yên.” Nghe hỏi nguyên do chia tay, cậu ta cười, “Cô ấy không muốn tới thành phố này lắm, nhưng tôi thì có, về sau gặp chút chuyện nên cô ấy về quê. Tôi không muốn về nên thành yêu xa, được hai tháng thì chia tay.”

Tôi hỏi bạn gái cũ gặp phải chuyện gì, Lý Khải không muốn nói nhiều, “Bị người lạ đánh nên thấy sống ở đây không an toàn.”

Lúc tôi hỏi lý do không về quê, Lý Khải bỗng hoạt ngôn hẳn.

“Tôi muốn thành công! Bố không muốn tôi tới thành phố Yên, chỉ mong tôi thi công chức ở quê. Tốt nghiệp xong tôi trúng tuyển vào cục thuế địa phương, bố tôi phấn khởi lắm, ngày nào cũng mời họ hàng bạn bè ăn uống. Tôi làm tại cục thuế được nửa năm, cấp trên bảo soạn tài liệu gì tôi soạn tài liệu nấy, không thì ngồi uống trà, đọc báo. Tôi là người trẻ nhất trong cục nên còn chủ động quét dọn văn phòng, ngoài ra chẳng có việc gì khác. Nói chung đó là cuộc sống mà nhìn vào là biết ba mươi năm sau mình sẽ ra sao.”

Tôi có thể tưởng tượng ra những khó khăn cùng trở ngại Lý Khải vấp phải khi quyết định thôi việc, khăn gói lên thành phố Yên.

“Bố tôi đòi từ mặt tôi. Tôi bảo, pháp luật không cho phép bố mẹ cắt đứt quan hệ với con cái, thế là ông ấy cầm vợt muỗi đánh đuổi tôi ra khỏi nhà. Tết mấy năm nay tôi không về, lần nào gọi điện cho mẹ cũng bảo mình sống tốt lắm.

“Cuối năm 2010, tôi cầm theo tiền lương dành dụm được để lên đây cùng người yêu, thuê nhà gần ga tàu điện ngầm cầu Hành Vân. Tiền trọ mỗi tháng 1.800 tệ, dùng chung nhà tắm với hai hộ khác.

“Cô hàng xóm nhà chúng tôi là nhân viên kinh doanh, lúc tắm rửa tóc rụng rất nhiều, cứ tắm xong thế nào cũng làm tắc cống. Hễ đi tắm, tôi và người yêu lại phải nhặt tóc trong ống thoát nước rồi vứt vào thùng rác, bằng không nước đọng lênh láng. Mỗi lần như vậy, chúng tôi đều có cảm giác mình sắp lôi một cô Sadako* từ cống lên. Nhưng tôi không thấy khổ. Tôi muốn thành công, sống một cuộc đời không tầm thường.”

Ba năm đầu tới thành phố Yên, Lý Khải đã nhảy việc ở hai công ty lớn và một công ty khởi nghiệp, cuối cùng đưa ra một quyết định.

“Ở thành phố này, ai có tài cán sớm muộn gì cũng khởi nghiệp.” Nói rồi, Lý Khải châm điếu thuốc cuối cùng, “Thuốc lá của anh là hàng nhập khẩu, tôi hút không quen lắm, thích thuốc lá sấy hơn. Mấy hãng nước ngoài sao bì được Trung Quốc về kĩ thuật sấy thuốc!”

Tôi bảo Lý Khải kể về chuyện khởi nghiệp, xem cậu ta đã trải qua những gì từ lúc mở công ty riêng đến khi đẩy người xuống đường ray. Lý Khải đáp, “Được thôi, nhưng anh phải đi theo tuyến đường tôi yêu cầu và chụp mấy tấm ảnh, mang cho tôi thêm bao thuốc nữa, hiệu Hồng Tháp Sơn là được.”

Lý Khải không nói thì tôi cũng định đi từ cầu Hành Vân đến làng công nghệ, tìm hiểu cuộc sống của cậu ta ở thành phố Yên ra sao. Giờ cậu ta ăn nói kín kẽ, gần như không để lộ điều gì khả nghi, trừ việc không muốn nhắc đến người yêu cũ. Sáng hôm sau, tôi rủ Chu Dung tới xem xét nơi ở của Lý Khải. Chúng tôi bắt xe tới cầu Hành Vân. Căn hộ của Lý Khải nằm gần cổng ga tàu điện ngầm cầu Hành Vân, cuốc bộ khoảng 400 mét là đến nơi.

Lý Khải cho biết, cậu ta sống ở đây từ khi mới tới thành phố Yên. Ban đầu cậu ta ở ghép, sau vài lần nhảy việc, có dạo lương tháng lên đến gần 20 nghìn tệ. Chưa kể người yêu Lý Khải xin được một chân nhân viên kinh doanh trong đại lý ô tô 4S*, thu nhập hằng tháng rơi vào khoảng 7.000 tệ. Vậy là hai người đổi sang căn hộ riêng rộng gần 50m², tiền thuê mỗi tháng hơn 4.000 tệ.

Đứng dưới tòa nhà nơi Lý Khải thuê trọ, Chu Dung vẫn còn băn khoăn, “Tại sao bạn gái cậu ta lại bị đánh? Có báo cảnh sát không? Có ảnh không?”

Tôi bảo, “Quả thật cô người yêu cũ có thể là điểm đột phá của vụ việc. Hôm nay tôi chụp ảnh còn cậu đi tìm thông tin về cô ấy.”

Chu Dung ngơ ngác, “Tìm thế nào hả anh? Tên chẳng có, ảnh cũng không, anh đùa em à!”

“Nếu cô bạn gái làm ở đại lý 4S đúng như lời Lý Khải nói, vậy cửa hàng ấy chắc chắn phải nằm gần ga tàu điện ngầm cầu Hành Vân.” Chỗ trọ cách xa làng công nghệ nơi Lý Khải làm việc, suy ra cậu ta chọn nơi này ắt hẳn là để người yêu tiện đi làm. Tôi sai Chu Dung đảo qua mấy đại lý ô tô 4S xung quanh tuyến tàu điện ngầm, tìm nhân viên có lương tháng khoảng 7.000 tệ. Chu Dung xị mặt bỏ đi.

Còn tôi men theo con đường Lý Khải đi làm, chụp ảnh quầy đồ ăn sáng trước cổng ga tàu điện ngầm cầu Hành Vân và điểm dừng xe buýt cách đó 200 mét. Tôi leo lên chiếc xe buýt Lý Khải vẫn bắt hằng ngày, xuống ở làng công nghệ. Sau năm phút đi bộ, tôi có mặt tại nơi Lý Khải đặt công ty: Vườn ươm Doanh nghiệp Công nghệ tư nhân.

Khi Lý Khải cho tôi biết nơi cậu ta làm việc, tôi không khỏi mường tượng ra những tòa cao ốc văn phòng sừng sững và sáng choang, như trung tâm khởi nghiệp hoặc tòa nhà ngân hàng Trung Quốc. Song khi đến vườn ươm doanh nghiệp, tôi mới ngã ngửa vì nơi đây khác một trời một vợc so với tưởng tượng của mình. Sao mà nghèo nàn quá đỗi! Vẻ bề ngoài của nó khiến tôi liên tưởng tới vườn Viên Minh sau khi bị Liên quân tám nước nhấn chìm trong biển lửa*.

Lý Khải hút thuốc Hồng Tháp Sơn, xem ảnh tôi chụp, cười bảo, “Anh chụp kĩ thật đấy, đến quầy đồ ăn sáng cũng không bỏ sót.”

Cậu ta chỉ tòa nhà mình sống, “Tôi vẫn sống ở đây kể cả khi người yêu đã về quê. Đúng là cầu Hành Vân cách xa làng công nghệ, đi đi về về mỗi ngày mất tận hai tiếng. Nhưng tôi không muốn đổi nhà. Tôi đã ở đây năm năm, kể từ khi chân ướt chân ráo lên thành phố.”

Lý Khải khởi nghiệp bằng lĩnh vợc đăng tải truyện tranh mạng* trên WeChat và Weibo.

Tôi hỏi tại sao không đăng trên trang web chuyên về truyện tranh. Lý Khải lắc đầu, “Cạnh tranh khốc liệt quá, miếng ngon bị giành hết rồi, hơn nữa chưa gì họ đã đòi bản quyền chuyển thể truyện của chúng tôi thành phim ảnh và trò chơi. Thời buổi này sáng tác truyện tranh hay tiểu thuyết đều kiếm tiền nhờ bán bản quyền chuyển thể, cho họ cả thì chúng tôi khởi nghiệp nỗi gì, khác nào làm công ăn lương đâu? Vả lại, mấy series truyện tranh kiểu Dung dịch thẩm mỹ * cũng toàn nổi tiếng nhờ WeChat, Weibo đấy thôi, chứng tỏ không cần web truyện tranh, tác giả vẫn có thể thu hút sự quan tâm của người đọc.”

Nhắc tới truyện tranh mạng, cậu ta thẳng thắn bày tỏ, “Các nước khác rất phát triển lĩnh vợc này, có nhiều điều đáng để ta học hỏi. Tôi muốn biến truyện của chúng tôi thành tài sản trí tuệ giống Dung dịch thẩm mỹ rồi khai thác giá trị nó mang lại, từ đó cho ra đời những bộ truyện mới, từng bước xây dựng một thương hiệu lớn! Như kiểu tác phẩm Ma thổi đèn ấy. Anh biết Hại não không? Đó là truyện tranh của Trung Quốc, nghe nói bản quyền chuyển thể phim ảnh của nó được bán với giá mười triệu tệ đấy!”

Lý Khải hỏi tôi có hay đọc truyện đăng trên trang cộng đồng của WeChat không, tôi đáp có. Cậu ta gật đầu, “ Chuyện kể lúc nửa đêm và Nhắn thế gian đều là tài sản trí tuệ. Thú thật, tôi thấy họ làm còn không hay bằng tôi. Chẳng qua nhờ bài phóng sự đặc biệt ‘Vụ thảm sát trên Thái Bình Dương*’ bán được hơn một triệu tệ, các tác phẩm phi hư cấu mới ‘hot’ trở lại.”

Quanh ga tàu điện ngầm hay có các quầy ăn sáng để phục vụ người đi làm sớm.

Mượn câu chuyện về vụ thảm sát trên Thái Bình Dương, tôi hỏi Lý Khải nhìn nhận ra sao về việc giết người, cậu ta không đáp mà chăm chú lật ảnh, chỉ cho tôi xem, “Tôi không bao giờ mua đồ ăn ở quầy bán bữa sáng ngoài cổng ga tàu điện ngầm. Ăn trên tàu rất bất lịch sự, mà đợi xuống tàu mới sờ đến thì nguội ngắt rồi. Anh biết tại sao không được ăn uống trên tàu điện ngầm không? Vì mùi đồ ăn làm ảnh hưởng tới người khác, không những thế còn thu hút lũ chuột. Thế nên tôi thường mua bánh trứng chiên ở cửa ra ga Thượng Phong để ăn lúc chờ xe buýt, hoặc tới làng công nghệ mới ăn. Thời chưa khởi nghiệp, hôm nào tôi cũng mệt tới nơi chẳng buồn ăn sáng, khởi nghiệp rồi mới nhận ra không ăn sáng thì không có sức làm.”

Lý Khải lại xem ảnh tiếp. Thấy tòa nhà tồi tàn ở vườn ươm doanh nghiệp, cậu ta cười, “Thời kì huy hoàng nhất của chúng tôi là khi nhận được nguồn tài trợ hạt giống* và chuyển tới đây. Mấy tháng đầu năm 2015, tình hình làm ăn rất thuận lợi. Hồi ấy ở làng công nghệ, cứ nảy ra ý tưởng rồi thuyết trình là có người rót vốn.

“Bấy giờ, chúng tôi bỏ hai tuần để sáng tác hai bộ truyện tranh và dựng một bài thuyết trình, gặp vài nhà đầu tư, mau chóng gọi vốn thành công vài trăm nghìn tệ. Nào như bây giờ, cứ gặp là nhà đầu tư sồn sồn hỏi ngay làm sao để ý tưởng biến thành lợi nhuận.”

Nói tới đây thì thời gian gặp mặt kết thúc. Tôi rời trại tạm giam và nhận được điện thoại của Điền Tĩnh. Chị nói người bị đẩy xuống đường ray đồng ý nói chuyện với tôi.

Nạn nhân là một người đàn ông mới ngoài 30, đã kết hôn và có một con gái năm tuổi. Vợ anh ta ở nhà lo nội trợ, không đi làm. Bản thân người này là một nhà đầu tư thiên thần*, chuyên rót vốn cho các công ty khởi nghiệp sáng tạo nội dung. Đây cũng chính là mối liên hệ duy nhất giữa anh ta và Lý Khải. Nhưng khi tôi hỏi đến, anh ta lại khẳng định mình không hề quen biết Lý Khải. Mang theo nỗi băn khoăn này, vài hôm sau, tôi lại tới trại tạm giam, nghe Lý Khải kể câu chuyện lập nghiệp của mình.

Với số tiền tài trợ hạt giống trị giá 650 nghìn tệ, Lý Khải và hai cộng sự bắt đầu mở rộng quy mô công ty, thuê văn phòng, mua máy tính, tuyển nhân sự, tiêu tốn hơn trăm nghìn tệ chỉ trong tháng đầu.

“Chúng tôi muốn mau chóng dùng mấy trăm nghìn tệ này làm ra sản phẩm tốt, sau đó huy động vốn của các nhà đầu tư thiên thần để nhận được nhiều vốn hơn, ít nhất cũng phải năm tới mười triệu tệ. Nhưng chuyện đâu đơn giản như chúng tôi nghĩ, công ty gặp phải rất nhiều vấn đề.”

Tôi hỏi vấn đề gì, Lý Khải gảy tàn thuốc, cau mày, “Nhiều lắm, chỗ nào cũng trục trặc. Đầu tiên là tuyển nhân sự. Chúng tôi tuyển được sáu nhân viên, trong đó ba người chiêu mộ qua trang web tuyển dụng, hai người trên diễn đàn, còn một người từ trang rao vặt.

“Người được tuyển từ trang rao vặt hơi lắp bắp lúc phỏng vấn, chúng tôi đều không muốn nhận. Nhưng cậu ta nói rất hứng thú với sản phẩm của công ty, muốn xin cơ hội thử sức. Chúng tôi mủi lòng đồng ý. Kết quả cậu ta đi làm được đúng ngày đầu, hôm sau cắt đứt liên lạc luôn. Trên mạng đúng là thượng vàng hạ cám.

“Hai họa sĩ tuyển trên diễn đàn cũng có vấn đề, vẽ vừa chậm vừa xấu, đến mức chúng tôi còn nghi ngờ chất lượng giáo dục của trường đại học trọng điểm. Kiểm tra mới biết CV của hai người này toàn là chém gió! Thảo nào họ lại xin việc ở công ty khởi nghiệp như chúng tôi, còn viện cớ là mình thích công việc linh hoạt thời gian, không yêu cầu chấm công.

Rất nhiều công ty áp dụng hình thức chấm công bằng vân tay.

“Nhân viên truyền thông ứng tuyển qua trang web tuyển dụng thì còn đỡ, cũng có chút tài mọn, câu cửa miệng là: ‘Tít’ hoành tráng là gây bão mạng. Nhưng về sau tôi phát hiện đúng là cậu này chỉ có chút tài mọn thật, biết mỗi giật tít, còn đâu chẳng biết gì, làm tôi liên tưởng tới quản lý quán net, máy tính trục trặc thế nào cũng chỉ biết nhai đi nhai lại câu: Tắt đi bật lại thử xem.

“Những mặt khác cũng giậm chân tại chỗ. Hồi đầu, chúng tôi nhanh chóng đạt mốc 10.000 người theo dõi. Mỗi bộ truyện đều đạt hơn 6.000 lượt đọc, bấy giờ còn có người bảo chúng tôi hack lượt đọc, lượt đọc thật chỉ được 10% số đó. Nhưng lượt đọc cao thì ích gì chứ, lượng người dùng đâu có tăng, cũng không chuyển hướng được người dùng từ nền tảng khác sang. Chúng tôi thử đủ cách, nhưng lúc ấy mạng xã hội đã qua giai đoạn ‘hot’, nên bên tôi không tăng nổi người theo dõi. Các tài khoản nổi tiếng mà chúng tôi quen biết cũng bảo hồi xưa một truyện thu hút được thêm cả nghìn tới chục nghìn người theo dõi, nhưng giờ thì chịu.

“Việc gọi vốn đầu tư cũng gặp khó khăn. Rất nhiều công ty tại vườn ươm phải giải thể, họ đều kinh doanh mô hình O2O* nhưng làm ăn chán lắm. Về sau người ta còn lập cả danh sách các công ty O2O phá sản, chúng tôi không dám xem vì sợ mấy tháng sau mình sẽ xuất hiện trong danh sách công ty sáng tạo nội dung phải đóng cửa. Sau này chúng tôi mới biết đây được gọi là giai đoạn đói vốn.

“Không kiếm nổi tiền, chẳng gọi được vốn, chúng tôi cho nhân viên nghỉ việc hết. Công ty chỉ còn lại ba người sáng lập. Chúng tôi mở cuộc họp, quyết định tiết kiệm khoản tiền còn lại. Như bao công ty khởi nghiệp sắp cạn vốn khác, chúng tôi tự giảm lương, nhượng lại văn phòng lớn ở vườn ươm để thuê căn hộ hai phòng ngủ gần đó, hai cộng sự của tôi vừa làm việc, vừa sống ở đấy luôn. Họ vẽ, tôi viết kịch bản, thời gian còn lại thì đi huy động vốn. Chúng tôi tính toán, tiền vốn có thể cầm cự tới cuối năm 2016. Khởi nghiệp rất căng thẳng nên dễ nổi nhiệt, lần nhiều nhất tôi bị nhiệt mười mấy chỗ, chẳng dám hé môi ra cười. Hễ cười tôi lại cảm giác mấy nốt nhiệt toác ra cười theo, đến là đau, vừa đau vừa thấy ghê.”

Tôi hỏi cậu ta tới nước này rồi, sao vẫn kiên trì khởi nghiệp.

Lý Khải kiên định, “Khởi nghiệp trong lĩnh vợc sáng tạo nội dung chắc chắn sẽ có tương lai. Đợt trước Paprika cũng vượt qua thời kì thiếu vốn để làm nên sự nghiệp đấy thôi.”

Tôi hỏi cậu ta giải quyết vấn đề tiền nong thế nào? Cậu ta đáp, “Còn biết làm sao, liên tục đi gặp nhà đầu tư chứ sao!” Cuối cùng tôi cũng dẫn dắt câu chuyện sang chủ đề nhà đầu tư.

“Giai đoạn ấy tôi chẳng khác nào thằng điên, cứ mải miết gặp các cá nhân và công ty đầu tư, trung bình một ngày gặp tới bốn nhà. Tôi đề nghị mức 40%, thậm chí 50% cổ phần nhưng không ai chịu rót vốn. Có lần, nhà tài trợ hạt giống rủ tôi tham gia bữa tiệc của các nhà đầu tư. Anh ấy nói những người có mặt hôm đó toàn dân trong ngành, có cả nhà đầu tư sáng tạo nội dung, nhà sáng lập vườn ươm doanh nghiệp xuyên quốc gia, và cả nhà đầu tư vốn là đại gia bất động sản. Anh ấy dặn tôi phải tận dụng cơ hội để kêu gọi vốn đầu tư thiên thần. Thật ra tôi hiểu, anh ấy không muốn khoản tài trợ hạt giống trị giá vài trăm nghìn tệ của mình đổ sông đổ bể.

“Trong bữa tiệc, tôi trò chuyện với người ngồi bên phải mình. Anh ta khoe từng là sinh viên chính quy đại học Stanford, thực tập tại Apple, từng gặp Steve Jobs và phát triển IOS cùng ông. Sau đó anh ta gia nhập đội ngũ phát triển công cụ tìm kiếm của Google. Khi về nước, anh ta đầu quân cho Tencent, phát triển WeChat cùng nhóm của Trương Tiểu Long*. Anh ta quay ra khởi nghiệp một dự án nhưng không thành công, nên quyết định chuyển sang làm quỹ đầu tư, gọi được 50 triệu đô la Mỹ, hiện là cộng sự trong một công ty tài chính. Anh ta trùng tên với một ngôi sao, danh tính cụ thể tôi xin phép không tiết lộ.”

Tình cờ thay, nhà đầu tư bị cậu ta đẩy xuống đường ray cũng trùng tên với ngôi sao. Song, tôi không ngắt lời mà tiếp tục nghe cậu ta giãi bày.

“Bấy giờ, tôi thầm nhủ phải nắm bắt cơ hội này, vội vã giới thiệu với anh ta về dự án của công ty mình. Anh ta hứng thú lắm, ngày nào cũng hẹn tôi nói chuyện, bảo muốn đổ vốn đầu tư thiên thần, đổi 4,5 triệu tệ lấy 25% cổ phần. Anh ta còn giới thiệu vài nhà đầu tư thiên thần khác cho tôi, khẳng định có thể chung vốn với một số bên nữa, mỗi người đầu tư một khoản để chia sẻ rủi ro.

“Thế nhưng, hễ gặp là anh ta lại kéo tôi vào quán rượu, ăn uống, hát karaoke, hầu như lần nào cũng là tôi móc hầu bao. Tôi đâu thể để nhà đầu tư trả tiền, nhỡ anh ta không muốn rót vốn cho tôi thì sao? Thậm chí mấy lần anh ta chơi gái tôi còn phải rút ví. Khoản tiền tích góp sau mấy năm lên thành phố gần như cạn sạch trong quãng thời gian đó. Đến nỗi bạn gái tôi gọi điện nói nhà hết dầu gội đầu, nhờ tôi đi mua mà tôi còn chẳng đào đâu ra tiền, phải bảo cô ấy chuyển khoản để mua. Đến lúc không gắng gượng nổi nữa, tôi hỏi anh ta bao giờ mới đầu tư, cho tôi một cái hẹn chính xác, vì tôi sửa bản thuyết trình năm lần rồi. Anh ta nói nhanh thôi, rồi từ đó cắt đứt liên lạc. Tôi tìm anh ta một tuần rồi bỏ cuộc. Sau này tôi mới nghe kể trong giới đầu tư có thằng chó đẻ chuyên dắt mũi các doanh nhân khởi nghiệp, lừa người ta bao ăn bao uống. Hỏi kĩ thì phát hiện quả nhiên là anh ta. Anh ta là thằng lừa đảo. Không chỉ nhà khởi nghiệp mà rất nhiều nhà đầu tư cũng bị anh ta lừa, vay tiền bao nhiêu người nhưng không chịu trả.”

Nhân viên làm giả CV, bỏ lỡ thời kì vàng của mạng xã hội, gặp khó khăn về vốn, bị nhà đầu tư lừa. Tôi bảo, “Chừng này trải nghiệm chắc đủ thành huyền thoại rồi nhỉ?”

Lý Khải lắc đầu, “Cũng thường thôi, giới khởi nghiệp gặp suốt. Người ta bảo muốn khôn ra thì cách nhanh nhất là khởi nghiệp, khởi nghiệp sẽ gặp đủ người, đủ chuyện trên đời.”

Tôi hỏi Lý Khải, vậy chuyện nhà khởi nghiệp cố ý mưu sát người khác có thường xuyên xảy ra không? Cậu ta ngẩng lên, hỏi tôi có ý gì. Tôi đáp, “Hôm qua tôi gặp người bị cậu đẩy xuống đường ray. Anh ta là một nhà đầu tư, tuổi tác và tướng mạo gần như trùng khớp với miêu tả của cậu, hơn nữa còn trùng tên với một ngôi sao. Tôi mạn phép suy đoán anh ta chính là nhà đầu tư lừa cậu. Cậu theo dõi, chất vấn anh ta, anh ta thẹn quá hóa giận, nhổ nước bọt vào chân cậu. Thế là trong khoảnh khắc kích động, cậu đẩy anh ta xuống đường ray.”

Nghe xong, Lý Khải tỏ vẻ ngạc nhiên, “Anh ta cũng là nhà đầu tư à? Trí tưởng tượng của anh phong phú quá, anh ta không phải người tôi nhắc tới đâu. Anh hỏi thăm dân đầu tư sẽ biết kẻ tôi nhắc tới là ai.”

Lý Khải đã nói vậy thì chắc chắn chẳng sợ tôi điều tra. Nhưng tôi vẫn không tin cậu ta có thể đẩy một người hoàn toàn xa lạ xuống đường tàu chỉ vì họ khạc nhổ bừa bãi.

Lý Khải đưa tôi điếu thuốc, “Hôm đó, tôi đang đợi xe buýt về nhà thì có kẻ chen hàng. Tôi ngứa mắt, hỏi tại sao anh ta làm vậy, thế là anh ta hùng hổ lao vào đánh tôi. Tôi đã ức chế sẵn suốt thời gian dài nên choảng nhau với anh ta luôn. Bọn tôi ẩu đả ngay bến xe buýt, mặt mũi cả hai be bét máu nhưng xung quanh không một ai can ngăn. Đến tận khi hai lượt xe đã đi qua, chúng tôi mệt quá, hết hơi rồi mới dừng lại.

Bến xe buýt lúc đêm khuya

“Tôi không diễn tả nổi cảm giác trong lòng lúc bấy giờ, nói chung là rất buồn. Tôi vác cái mặt bầm dập trở về nhà, nhớ lại hồi còn sống cùng người yêu, nhớ đến nỗi mệt mỏi đè nặng, nhớ đến chuyện bố không chịu nói chuyện với mình, tôi lại càng buồn hơn. Hôm ấy, tôi vừa rửa mặt vừa khóc. Rồi tôi sực nhớ phải tới phía Đông thành phố gặp một công ty đầu tư có ý định rót vốn, thế là tôi tức tốc thay quần áo. Trong lúc chờ tàu điện ngầm, người đứng cạnh nhổ đờm ngay trước mặt tôi, tôi tức quá, đẩy anh ta xuống luôn.”

Tôi lặng lẽ hút thuốc cùng Lý Khải, một lúc sau mới hỏi rốt cuộc người yêu cậu ta gặp chuyện gì mà phải về quê.

Lý Khải cau mày, dập tắt điếu thuốc, kể lại, “Có một con mụ đanh đá dẫn theo cả đám người tới cửa hàng bạn gái tôi, đánh đập rồi lột đồ cô ấy, bảo cô ấy là bồ nhí. Nhưng thật ra họ nhầm người, đồng nghiệp cô ấy mới là bồ nhí. Cảnh sát hòa giải, họ bồi thường ít tiền và còn viết thư xin lỗi. Nhưng cô ấy vẫn thấy không chịu nổi cuộc sống ở thành phố này nên bỏ về quê.”

“Khi đó cậu phản ứng ra sao, có tin cô ấy không phải bồ nhí không?”

Cậu ta cúi đầu, châm thêm điếu thuốc, “Lúc ấy tôi bận bù đầu, chẳng còn đầu óc mà nghĩ nữa.”

Tôi bắt đầu nghi ngờ phỏng đoán của mình. Hàng loạt những cú sốc và trắc trở Lý Khải gặp phải, hoàn toàn có thể khiến một người bình thường làm chuyện mất trí như đẩy người khác xuống đường ray. Ngoài ra tôi không còn manh mối nào khác nên định dừng lại ở đây.

Rời trại tạm giam, tôi gọi điện cho Chu Dung kể lý do người yêu Lý Khải bỏ phố về quê sau khi bị đánh. Trí tò mò được thỏa mãn, Chu Dung bày tỏ, “Xì, gặp phải chuyện như vậy còn bị bạn trai nghi ngờ, bỏ đi là đúng. Nhưng cũng không trách anh ta được, ai mà chẳng thế.”

Đến đây, tôi bắt đầu sắp xếp lại câu chuyện của Lý Khải để bán được giá tốt. Đang dở tay thì luật sư Bao gọi, hỏi tôi tình hình nói chuyện với Lý Khải. Tôi bèn kể lại cho anh ấy nghe. Nghe xong, luật sư Bao bùi ngùi, “Xem chừng cậu ta không xấu, chẳng qua nhất thời bốc đồng. Chắc tòa sẽ xử nhẹ với tội danh cố ý gây thương tích thôi, khả năng cao là án treo. Hôm nay anh chàng mở công ty cùng cậu ta còn gọi điện cho tôi, hỏi thăm cậu ta có ổn không. Tôi sẽ đưa cho tòa án những thông tin cậu điều tra được để xin án treo.”

Ôm tâm thế thử nốt lần cuối, tôi xin luật sư Bao số điện thoại cộng sự của Lý Khải, gọi cho người này để xác minh xem Lý Khải có nói thật không. Sự việc hoàn toàn trùng khớp với những gì Lý Khải kể.

Trước khi cúp máy, tôi chúc họ sớm gọi vốn thành công. Cậu cộng sự ngơ ngác hỏi tôi, “Chúng tôi gọi được vốn rồi mà, kí thỏa thuận ngay trong buổi sáng hôm Lý Khải đẩy người, anh ấy không kể với anh sao?”

Tôi hỏi cậu ấy ai là người đàm phán, cậu ấy bảo mình và Lý Khải cùng đi. Địa điểm đúng như Lý Khải đã tiết lộ. Điều này chứng tỏ Lý Khải nói dối tôi, và chỉ nói dối duy nhất điều này, còn lại đều là sự thật, nên tôi không hề phát hiện sơ hở. Cậu ta không cần đi gặp nhà đầu tư, mà đã cố ý theo dõi và đẩy người kia xuống đường ray.

Cậu ta đồng ý nói chuyện với tôi vì tự tin cho rằng động cơ không thể bị phát hiện. Hơn nữa, sau khi điều tra, tôi có thể làm chứng rằng cậu ta không cố ý gây thương tích cho nạn nhân.

Đúng lúc ấy, Chu Dung gọi tới, “Anh à, hình như em tìm thấy cửa hàng mà người yêu Lý Khải làm việc rồi. Cửa hàng này nằm chếch phía Nam ga tàu điện ngầm cầu Hành Vân, có vài nhân viên với mức lương tháng 7.000 tệ đã cộng hoa hồng.”

Tôi vội tới đó, hỏi nhân viên xem có ai từng đến đây đánh ghen không. Anh chàng nhân viên đáp có. Tôi hỏi xin video, anh ta bảo hôm vụ việc xảy ra, nhân viên trong cửa hàng đều xông ra can, không ai quay phim cả. Nhưng họ có quay lại cảnh người ta tới xin lỗi, anh ta lưu video trong điện thoại.

Nói rồi, anh ta mở video cho tôi xem. Một đôi vợ chồng đang đứng xin lỗi cô gái mặc đồng phục cửa hàng vì nhận nhầm người, khiến cô bị oan. Tôi nhìn mặt người chồng, anh ta chính là kẻ bị Lý Khải đẩy xuống đường ray mà tôi gặp hôm trước.