Ở nhà hàng Morin ra, tôi đến thẳng hiệu Bào-chế trung-ương hỏi mua một hộp thuốc xổ.
Đã hai hôm nay, bụng tôi lúc nào cũng thấy ỳ-ạch, đầu thì choáng váng, vì ăn uống không được đúng giờ.
Đứng chờ người lấy thuốc đem ra, tôi lẳng lặng ngắm vạch đường ngôi thanh thanh của người đàn bà ngồi sau bàn giấy thu tiền, lúc ấy đang dán mắt trên cuốn sổ. Người tôi nhìn, nếu đã có chồng, thì là một thiếu phụ Huế xinh tươi lạ. Mái tóc vấn trần bỏ xỏa trên gáy như ôm lấy cái cổ trắng nõn sắc ngà.
Thấy tiếng giầy của một người khách khác mới bước vào khỏi cửa, chúng tôi cùng ngảnh nhìn ra. Khách, một người thanh niên mắt kính, tay can, đầu để trần, mình bận bộ đồ tropical màu đất thó.
Ngơời thiếu phụ hé cập môi son :
– Vous désirez ? Monsieur.
Khách bước lại gần bàn, hai má ửng hồng, trông tnrởc nhìn sau như muốn giữ kín một chuyện gì, rồi bảo nhỏ người thiếu phụ :
– Donnez-moi une boîte de c… , s’il vous plaît.
– La boîte de six ou de douze, Monsieur?
– La boîte de six.
Tôi để ý đến mấy câu khách hàng với nhà hàng vấn đáp. Khách hàng, từ lúc hỏi mua hàng đến lúc trả tiền hàng, không giấu nỗi vẻ mặt bẽn lẽn. Nhà hàng — người thiếu phụ tôi vừa giới-thiệu với các ngài đó — từ câu hỏi khách cho đến lúc trao hàng cho khách, lời nói với dáng dấp vẫn thản nhiên.
Làm như người vô ý, tôi bước lại trước bàn. Đứng cạnh hộp thuốc xổ của tôi là một chiếc hộp gỗ tròn, nhỏ mà thấp hơn chiếc hộp đựng manchon, ngoài có «lá nhãn» in mấy giòng chữ Anh tôi không kịp đánh vần vì nó vội vào nằm trong túi khách.
Ra khỏi nhà Bào-chế trung-ương, tôi nghĩ vẩn vơ đến hơn mười phút. Đầu thấy như càng nặng, tôi bước sang hóng gió trên đường cầu Trường-tiền.
Một mảnh trời chiều trong vắt in một mầu xanh da bát trên mặt nước Hương-giang. Xa xa, gác đồng hồ chợ Đông-ba nhô lên như một cái chuồng chim giữa đám cây xanh đã biến ra mầu xám.
Mấy chiếc tròng xuôi ngược giòng sông như lướt trên một tấm gương pha-lê, trong suốt. Mảnh sân quần vườn thể-dục nằm bên tả ngạn như chiếc «mù-soa» sọc đen ô trắng còn để hong trên một bãi cỏ xanh.
Tựa lan-can trông xuống, tôi thấy một bọn trai gái, áo màu sặc sỡ, đang giắt nhau xuống một chiếc tròng. Trong đám, có cả người tuổi trẻ vừa mua chiếc hộp gỗ ở nhà Bào-chế trung-ương mà tôi nhận thấy ngay ở chiếc can cầm thẳng trong tay, với cặp kính đeo ngang trên mắt.
Cũng lúc này, cách đấy có một hàng rào cây, trên mảnh sân xi-măng, mấy bạn trẻ đang đua nhau múa vợt. Trong khi trái ban của bọn trẻ này đang liệng bay tung lộn thì chiếc tròng của bọn trẻ kia đã nhẹ lướt trên sông.
Đứng trước hai cảnh tượng ấy, trong đầu tôi bỗng nẫy ra một cuộc xung-đột của hai quân. Quân «sắc dục» đánh nhau với quân «thể-dục».
Một tiếng hỏi nhỏ bên tai tôi như tiếng còi thu quân bãi trận. Tôi ngoảnh cổ lại. Người đứng cạnh nách lôi nhe ra một chiếc răng vàng :
– Bẩm, quan vừa về Huế hồi hôm ?
– Phải, ông muốn hỏi gì, cho tôi biết.
Anh ta lấy phong thuốc lá trong túi áo ra — một chiếc « phô tuýt so » đã sờn cả hai cửa tay — đưa mời tôi hút. Tôi từ chối. Anh ta lấy diêm đánh lửa di lên mẩu thuốc hút dở đã tắt ngấm trên miệng, bắt lửa ở que diêm, hút, rồi lại ngẩng nhìn tôi :
– Bẩm, tôi chắc quan đã quên tôi rồi. Bữa qua, gặp quan trong chợ đêm, nhưng vẫn còn ngợ nên không dám hỏi.
– Tôi chắc ông nhầm tôi với ai thì phải. Tôi là một người dân chân trắng, có quan tước gi đâu.
– Bẩm tôi không nhầm. Ngài cho phép tôi được thưa chuyện hầu. Năm trước, ngài đã giúp tôi hồi tôi ở Thanh đem quế ra Hanoi bán.
Tôi cố lục lại những việc đã qua nằm xếp trong ký-ức.
Người ấy chẳng để tôi phải mất thêm vài giây phút, lại lên tiếng tiếp luôn :
– Bẩm, hồi đó tôi nhỡ độ đường, có mấy thanh quế đem đến bán hầu ngài định lấy tiền về Thanh, sau ngài đưa giúp cho hai đồng mà không nhận quế.
Lúc ấy, tôi mới sực nhớ. Chẳng muốn nghe kể lại câu chuyện cũ, tôi bèn hỏi anh ta :
– Hồi này ông làm gì ? Đủ tiền tiêu xài chứ ?
– Bẩm, trước đây tôi có «mần» lục lộ. Vừa rồi vì kinh-tế khủng khoảng, tôi bị mất việc, hiện đang đi kiếm sở «mần».
– Ông ở Huế đã lâu năm?
– Bẩm, chính chỗ chúng tôi sanh trưởng.
– Cảnh Huế, ông biết hết ?
– Trời ơi! còn phải nói chi.
Vừa lúc chúng tôi đang chuyện phiếm thì một thiếu nữ đi qua.
Anh ta nhìn người ấy, lại nhìn tôi, rồi cười một cái cười có ý nghĩa :
– Ông có biết cô tê, vừa đi qua nớ ?
Tôi cũng cười, bắt chước tiếng Huế:
– Tôi biết mô!
– Vừa mới đó, tôi thấy ông chăm chăm con mắt ngó xuống một chiếc đò.
– Làm sao ?
– Cô tê cùng là người theo một nghề với tụi nớ.
– Thì họ làm nghề gì chứ ?
Anh ta cười :
– Ông thiệt khéo giả đò.
– Không, thiệt mà…
– Thiệt ông không biết họ mần nghề chi ? Mỗi người h† mần những hai nghề. Một nghề ngỏ, một nghề kín.
– Này nhưng thôi. Tôi hỏi thiệt : bọn, ông vừa nói đấy, có phải là bọn « gái có giấy» không ?
Anh ta lắc đầu :
– Phần nhiều là con gái các nhà lương thiện, kiếm không đủ ăn. Tối lại, họ phải «đi tròng» để kiếm thêm chút bổng.
– Thảm hại thật. Nhưng bất cứ với ai, họ cũng bán rẻ tấm thân ?
– Cái nớ cũng không chừng, nhưng thường thì họ vẫn lựa chọn.
Rồi anh kể một thôi giải cho tôi nghe về cải nghề điếm lậu mà anh ta gọi là nghề kín. Trong lời nói, có lắm tiếng lắm câu tục tỉu, sống sượng, đến nỗi tôi nghe mà thấy máu trong trái tim như đông lạnh, có lúc nghĩ như bị nước dội trên sống lưng. Chẳng tiện thuật hết ra đây, tôi chỉ kể tóm lại rằng : trong câu truyện bán phấn buôn hương, bọn này cũng tùy hạng người họ chịu đi, cũng lại tùy khách lạ khách quen, định giá cuộc vui chăn gối một buổi hay một đêm, khi đã ngã giá rồi, họ do những con đường vắng theo khách xuống tròng hay đến những chỗ hẹn riêng của khách. Cứ giá trung binh, mỗi cuộc chơi tròng mỗi đêm ít ra cũng phải mất ba đồng bạc đó là chưa kể tiền thuê tròng, tiền tiêu vặt vãnh với khoán tiền… «cảm tình» gọi là tiền «hoa hồng».
Tôi hỏi anh chàng có chiếc răng vàng:
– Cách buôn ấy có bị các nhà chuyên trách can thiệp đến không ?
Anh ta sẽ so vai :
– Ông biểu biết mần răng? Họ cũng biết bọn nớ là những kẻ khốn cùng nên có ngó thấy cũng mần ngơ, đưa ngang cặp mắt. Nghề bán má buôn môi có phải đâu là cái họa lớn. Thuận mua vừa bán, có bao giờ gây cuộc… rối ren !
– Trừ ban đêm không kể, ban ngày, bọn đó cũng đi làm ăn buôn bán như thường ?
– Có người có việc mần, cũng có người không, nhưng bán chợ bán hàng có kể chi, cái nghề kín ấy họ thường lấy làm nghề chánh.
Sau một lát lặng yên, anh ta lại nói tiếp :
– Ông đã vô trong ni cũng nên qua chơi các chỗ nớ cho biết người biết cảnh ; nếu ông có muốn người chỉ dẫn, tôi xin đưa đàng cho ông.
Tôi cảm ơn anh ta, hẹn chín giờ tối lại gặpnhau ở tiệm «Chệt Mập» (Khách béo) đường Gia-long.
Về khách sạn, tôi cất hộp thuốc xổ vào va-li rồi gọi bồi dọn ăn, nghĩ lại cười thầm: bữa nay chưa phải «giờ» mình tẩy.
