HƠN tám giờ tối, xem hết trò ông giáo Nhiệm đóng vai «Tây giả», tôi với người bạn nữa ở chợ đêm ra. Lang thang hết phố nọ đến xóm kia, mãi lúc khuya, chúng tôi mới rủ nhau về ăn nem ở một nhà hàng đường Thượng-Tứ.
Trời hôm ấy nóng dữ. Tuy là quạt Tây trên trần vẫn vung văng khua gió mà bồ-hôi ở lưng chúng tôi cùng ướt đẫm cả hai manh áo sơ-mi.
Bỏ chiếc áo ngoài vắt lên vành lưng ghế, trong lúc đợi nhà hàng dọn rượu, ngồi buồn, tôi tẩn mẩn ngắm những đồ bài trí trong nhà. Hai chiếc bàn gỗ tạp sơn bằng thứ nước sơn «mỡ-bồ-hôi-ghét» kinh-niên đứng ghé đầu lên nhau chẳng làm tôi tức cười bằng bộ ghế bành mây kê trước chiếc tủ «buffet» trên có mấy chai «bia» cắm vài cành hoa giả. Cạnh bộ «sa-lông» ấy, sau lưng một cái tầng gỗ xếp đầy dẫy những chiếc vỏ chai, chủ hàng đang nằm đợi khách trên mảnh «ghế-bố»[1]. Nói là đợi khách, nhưng thật ra anh ta đang ngủ, tiếng ngáy phì-phò. Mấy bức tranh phủ vách treo lệch lạc như chẳng «ăn nhập» gì với mấy quả nem chua treo lủng lẳng trong chiếc tủ kính hổng kê ở ngoài bực cửa kia. Mấy quả nem chua — có lẽ vì quá chua — như đang làm nheo mũi đức Thánh-Quan, cái ông tướng mặt đỏ râu dài, ngồi chễm chệ trèn bàn thờ đóng chon von ở đầu khung cửa giữa.
Điểm xuyết cho cảnh ấy, có ba bốn người đàn bà áo mầu quần trắng, chốc chốc lại ưỡn ẹo vào, ra, cặp mắt đưa tình như muốn nuốt chửng cái «mề gà» đựng tiền, chứ không phải trái tim đựng tình, của hai anh chàng khách lạ.
Ngáp thốc một hồi rồi, bạn tôi hỏi xin tôi một điếu thuốc lá.
Móc túi chỉ còn thấy cái gói giấy không bẹp dí, tôi gọi thằng nhỏ nhà hàng bảo nó lấy một phong thuốc lá Sacma.
-Dạ, bẩm nhà không sẵn, quan cho tiền đi mua.
Tôi đưa tờ giấy bạc một đồng ra. Thằng bé cầm tiền đưa cho cô ả áo màu rêu trong bọn mấy người đàn bà vừa diễu qua mặt chúng tôi như những «quân đèn cù» đó.
Người ấy đi ra phố, không đầy một phút đã lửng thưng trở về.
Bóc phong thuốc Sacma, cô ả cầm mời chúng tôi, lại đánh que diêm cho chúng tôi lấy lửa.
Bạn tôi đưa mắt nhìn tôi chừng lấy thế làm lạ. Còn tôi ? Tôi dấu được vẻ ngạc nhiên đó, cứ ung-dung đỡ lấy que lửa, rồi lại cầm phong thuốc, mời lại cô ta :
– Cô xơi với chúng tôi một điếu. Xin lỗi cô cho tôi hỏi: cô là chủ nhà hàng ni ?
Chừng thấy thằng cha «cọc cạch» bắt chước không đúng giọng kinh-kỳ, cô ả cười xòa, rồi cũng rút một điếu ở phong thuốc ra, để vào hai vành môi thắm đỏ.
Thấy tôi còn cầm que diêm trên tay, cô ả đỡ lấy tay tôi, toan bắt lửa.
Tôi vứt que diêm dở, đánh que khác đưa cho cô ta:
– Một que diêm, ba người hút, người ta kiêng mà !
– Dạ, bẩm rứa ?
Mặt tôi thấy nóng bừng bừng, nhưng không phải đã bốc giận vì mấy tiếng nghe có cái giọng chế nhạo đó. Mà câu nói ấy quả có giọng chế nhạo thì cũng chỉ là câu chế nhạo có tình ý, nó làm đỏ mày say mặt người nghe.
Thức ăn bấy giờ mới dọn ra. Tôi mời cô ta cùng ngồi uống rượu với chúng tôi, ý muốn người ta không cười mình là kẻ không lịch thiệp.
Làm người khách hàng, lúc ấy chúng tôi đã đổi ra vai chủ tiệc.
Tiệc tuy không sang nhưng được cô khách cũng không khó tính. Thế là chúng tôi bắt đầu cùng ngồi ăn.
Bạn tôi, lúc mới, còn ngượng ngập, nhưng sau, rượu vào, đã ra vẻ bạo dạn dần. Chẳng như tôi cười nói ba hoa, anh ta làm ra bộ một gã si tinh, thỉnh thoảng lại hé một nụ cười nửa miệng.
Trong bữa rượu, những câu chuyện trao đổi trong ba người chỉ là những câu chuyện phiếm. Trên mảnh «ghế bố» bên kia, thằng cha chủ hàng vẫn ngủ như đánh đồng thiếp, tiếng ngáy làm át cả tiếng quạt kéo vẫn phe phẩy trên trần.
Thấy thế, tôi hỏi cô ta:
– Cô đối với ông tê có phải là chỗ họ hàng không?
– Dạ, bẩm, cùng là chỗ thân-thuộc.
– Cô ở luôn đây, hay còn ở chỗ khác ?
– Dạ, bẩm tôi ở ngay trên lầu.
Rồi cô ta lại hỏi tiếp :
– Hai ông vô trong ni, hành-lý gởi mô sao không thấy mang theo?
– Bữa mới đến, chúng tôi trọ ở nhà hàng Morin ngay đầu cầu Trường-tiền. Nhưng hôm nay đã thuê một chiếc tròng, có người mách ở tròng vừa rẻ tiền lại vừa được xem nhiều cảnh đẹp.
Cô ta giữ một nụ cười, không để nở ra miệng. Sau một lát ngồi cùng yên lặng, tôi lại hỏi tiếp luôn :
– Cảnh sông Hương, núi Ngự, như ý cô có cho là thật đẹp không ?
– Cái nớ còn tùy ở người, nhưng cảnh đẹp thường phải có bạn cùng thưởng thức mới tỏ hết cái đẹp.
– Nếu tôi đoán không lầm, cô ở đây hẳn cũng đã có một người bạn.
– Người bạn ấy nếu có chỉ là có trong não tưởng-tượng của ông.
Ngồi đợi cho đến tàn cuộc rượu, cô ta mời chúng tôi lên chơi lầu trên.
Cái «lầu», tôi mới nghe, tưởng nó đẹp đẽ như tư-đệ của các ông Hoàng, không ngờ nó chỉ là cái gác xép con – một cái gác rộng không bằng cái bàn tay có ván gỗ chia ra làm ba phòng — tường đầy những mạng nhện với bồ-hóng.
Tôi chưa kịp chi tiền ăn cho chủ hàng, người đàn bà ấy đã kéo thẳng chúng tôi lên gác.
– Bữa mai trả cũng đặng, bây giờ hãy mời hai ông lên.
Chúng tôi theo người ấy lên một cái thang gỗ sộc sệch như răng bà lão, mặt dưới có bít phên. Hết mười hai bực, chúng tôi cùng chui vào một căn phòng, đồ bầy trong chỉ có một chiếc giường gỗ Tây trên trải chiếc nệm trắng đã vá đến trăm mụn. Phòng không có tủ áo, không có gương treo, không có bàn rửa mặt . Chiếc giường gỗ thì đưa lên bốn cái cọc đỡ lấy một cái màn bằng vải sô trắng, thứ màu trắng đã sắp biến ra màu «cháo lòng».
Tôi ghé mắt qua khe ván, nhìn sang phòng bên. Phòng bên cũng chẳng sang gì hơn, chỉ thêm có một người đàn bà bỏ xoả tóc nằm, mảnh quần trắng vén cao lên đến háng !
Cả ba căn phỏng trong gian gác ấy cùng hưởng chung ánh sáng của một ngọn đèn treo cao sát nóc. Rui mè dơ ra từng cái một, chạy thoai thoải như những chiếc xương sườn của một bộ xương.
Một mùi hôi hám lẫn có mùi mốc, mùi bồ-hôi, mùi nước tiểu… xông lên.
Tôi vừa toan đứng dậy đi ra, nhin đến bạn đã thấy anh ta say mềm, nẳm ngủ gục ngay trên đệm.
Người đàn bà áo màu rêu giữ tôi lại rồi gọi dưới nhà bưng lên cho một khay nước. Chẳng muốn làm mất giấc ngủ của bạn, tôi cũng ngồi rốn lại, nghĩ ngợi bâng khuâng…
Thật ra, đêm hôm ấy tôi cũng say lắm, nhưng vẫn làm ra mặt tỉnh như thường. Lúc đầu còn gượng ngồi, sau cũng ghé lưng nằm, rồi, ngủ thiếp đi lúc nào không biết
Mở mắt dậy, bẩy giờ giời đã hơi tảng sáng. Tôi thấy tôi gối đầu trên cánh tay người bạn gái — người bạn tôi mới quen biết có một đêm.
Còn chưa kịp thở, tôi đã bị nhức óc về những mùi hôi hám sực nức ở trong phòng. Nghiêng đầu gần làn tóc của bạn bỏ xỏa ở thái đương tôi lại bị ngạt mũi về mùi dầu dừa ướp lẫn với bồ-hôi nó đã đổi ra một thứ mùi thơm ung ủng.
Tôi rón-rén ngồi lên, nhìn sát vào tận mặt bạn. Lớp phấn trên má đã hoen, mầu son trên môi cũng lạt — cặp môi buổi tối còn giữ được bao cái nụ cười tươi thắm, đến sáng ngày đã để bay ra những hơi rượu cay, tỏi sống nồng nàn.
Tôi thấy mình bâng khuâng chán nản như thằng vừa đâm đầu xuống nước, lại bị thẳng khác lôi lên. Thấy bạn cũng như tôi, quần áo còn y nguyên, tôi khẽ đánh thức anh ta, ra hiệu cùng kín tiếng.
Rút ví lấy «con rồng xanh», tôi để nó bò vào nằm trong chiếc túi manh áo lụa vẫn bó chặt cái xác còn nằm cứng đờ trên đệm.
Không kịp sửa lại «cồn», «cà-vạt», chúng tôi bước thẳng xuống cầu thang, cũng chẳng kịp nhìn lại một lần sau cùng cái ngôi hàng nem nhơ nhớp, nó đã cho chúng tôi gửi mộng một đêm.
Chú thích:
[1] Thứ ghế vải dài như chiếc băng-ca có thể gập vào mở ra đủ cho một người nằm lọt, nhưng khác hẳn với thứ ghế vải gập của người Bắc thường dùng.
