Chúng tôi ngồi trên tràng kỷ, L. và tôi. Tôi đã rời sàn nhảy trước, vào một lúc nào đó mà nhạc không còn làm tôi thích nữa.
L., người nhảy gần tôi trong hơn một giờ, đã nhanh chóng lại gần tôi. Cô mỉm cười giành lấy chỗ ngồi chật hẹp ngăn cách tôi với người bên cạnh, người này phải dịch sát vào tay vịn, để cô ngồi thoải mái. Vẻ đồng lõa, cô gửi đến tôi điệu bộ ra dấu chiến thắng.
– Cô rất đẹp khi nhảy, cô nói với tôi khi vừa ngồi xuống. Cô đẹp bởi vì cô nhảy như thể cô nghĩ rằng không ai nhìn cô, như thể cô chỉ có một mình, hơn nữa tôi chắc chắn rằng cô nhảy như vậy, một mình trong phòng ngủ hoặc phòng khách nhà cô.
(Khi còn niên thiếu, con gái tôi đã nói rằng mai sau khôn lớn, nó sẽ giữ ký ức này về tôi, một người mẹ nhảy giữa phòng khách để bày tỏ niềm vui.)
Tôi cảm ơn L. vì lời khen nhưng tôi không biết phải trả lời ra sao, vả lại cô dường như không chờ đợi gì cả, cô tiếp tục nhìn sàn nhảy, môi nở nụ cười. Tôi lén lút quan sát cô. L. mặc quần đen, mềm mại, áo sơ mi màu kem có cổ trang trí dải ruy băng mỏng tối màu bằng xa tanh hoặc da, tôi không thể nhận ra chính xác chất liệu là gì. L. thật hoàn hảo. Tôi nghĩ đến những màn quảng cáo của thương hiệu Gérard Darel, tôi nhớ rất rõ, chính xác là vậy, vẻ cầu kỳ đơn giản, hiện đại này, sự pha trộn khéo léo giữa những loại vải cổ điển, thị dân, với các chi tiết táo bạo.
– Tôi biết cô là ai và tôi rất vui được gặp cô, cô nói sau một lát.
Lẽ ra tôi nên hỏi cô tên gì, được ai mời đến, thậm chí cô làm nghề gì, nhưng tôi cảm thấy rụt rè trước người phụ nữ này, trước sự tự tin bình thản của cô.
L. là kiểu phụ nữ mê hoặc tôi, đúng thế.
L. là người không chê vào đâu được, mái tóc mượt mà, móng tay được giũa hoàn hảo và phủ một màu đỏ son như phát sáng trong bóng tối.
Tôi luôn ngưỡng mộ những người phụ nữ sơn móng tay. Những móng tay sơn với tôi thể hiện một ý niệm nhất định về sự cầu kỳ nữ tính mà cuối cùng tôi cũng phải thừa nhận rằng, dù sao thì dưới khía cạnh này, đó là điều tôi không thể với tới. Bàn tay tôi quá rộng, quá to, quá mạnh trong một chừng mực nào đó và khi tôi cố thử sơn móng tay mình, chúng dường như còn rộng hơn, như thể nỗ lực ngụy trang vô ích ấy càng nhấn mạnh hơn vẻ nam tính của chúng (dù sao, với tôi, tự thân thao tác này đã luôn là một việc tốn công, tự thân hành động đã đòi hỏi một sự tỉ mỉ, một sự kiên nhẫn mà tôi không có).
Cần bao nhiêu thời gian để trở thành một người phụ nữ như vậy, tôi tự hỏi khi quan sát L., như tôi từng quan sát hàng chục phụ nữ trước cô, trên tàu điện ngầm, trong các hàng người chờ vào rạp xem phim, tại các bàn ăn trong nhà hàng? Chải tóc, trang điểm, là lượt. Không sai một li. Cần bao nhiêu thời gian để đạt được trạng thái hoàn hảo này vào mỗi buổi sáng và bao nhiêu thời gian buổi tối để tút tát, trước khi ra ngoài? Cần phải sống theo kiểu nào để có cái thú thuần hóa mái tóc mình bằng cách sấy thành nếp, thay đổi trang sức mỗi ngày, phối hợp và thay đổi trang phục, không để cái gì là ngẫu nhiên cả?
Giờ đây tôi biết rằng đó không chỉ là chuyện có sẵn sàng hay không, mà đúng hơn là chuyện về kiểu , người ta chọn mình thuộc kiểu phụ nữ nào, nếu người ta được lựa chọn.
Tôi nhớ lần đầu tiên tôi gặp biên tập viên của tôi, trong văn phòng nhỏ nơi cô làm việc trên phố Jacob, thoạt tiên, tôi bị mê hoặc bởi vẻ cầu kỳ của cô, móng tay cô, tất nhiên, và tất cả những thứ khác nữa, đơn giản và có gu không chê vào đâu được. Từ cô toát ra vẻ nữ tính hơi cổ điển nhưng được tiết chế, kiểm soát một cách hoàn hảo, khiến tôi ấn tượng. Khi gặp François, tôi đã tin rằng anh thích những người phụ nữ thuộc kiểu khác với tôi, trau chuốt hơn, tinh tế hơn, trong tầm kiểm soát, tôi thấy lại hình ảnh của mình trong một quán cà phê đang giải thích với một cô bạn những lý do dẫn đến một thất bại được báo trước, đơn giản đó là điều không thể, nhưng đúng vậy, vì thế, François thích những người phụ nữ có mái tóc mượt mà và dễ bảo (tôi làm cử chỉ trong khi nói), trong khi tớ thì đầu bù tóc rối. Dường như với tôi, sự chênh lệch này chỉ riêng nó đã tóm tắt được những khác biệt sâu sắc hơn, thậm chí cơ bản hơn, nói chung, cuộc gặp gỡ của chúng tôi chỉ là một lỗi bẻ ghi tầm thường, phải mất một khoảng thời gian tôi mới thừa nhận rằng trường hợp này không phải như thế.
Một lúc sau, L. đứng dậy và lại bắt đầu nhảy giữa hàng chục người mà cô đã len lỏi vào giữa họ để đối diện với tôi. Giờ đây, và căn cứ vào những gì đã xảy ra, tôi không nghi ngờ gì rằng cảnh này có thể được hiểu như một màn phô trương để quyến rũ và hơn nữa nó xảy ra với tôi như vậy, nhưng vào thời điểm ấy, nó giống một kiểu trò chơi hơn, giữa cô ấy và tôi, một sự thông đồng thầm lặng. Một cái gì đó làm tôi tò mò, thích thú. Đôi khi, L. nhắm mắt lại, những cử động của cơ thể cô mang vẻ gợi cảm kín đáo, không phô trương, L. đẹp và những người đàn ông nhìn cô, tôi cố gắng chớp lấy những ánh mắt đàn ông hướng về phía cô, nắm bắt khoảnh khắc những ánh mắt ấy bối rối. Tôi nhạy cảm với vẻ đẹp của phụ nữ, tôi luôn như vậy. Tôi thích quan sát họ, chiêm ngưỡng họ, cố gắng tưởng tượng đường cong nào, chỗ lõm nào, lúm đồng tiền nào, khiếm khuyết phát âm nhỏ nào, điều không hoàn hảo nào khơi dậy ham muốn ở họ.
L. đang nhảy, gần như bất động, cơ thể cô uốn lượn nhẹ nhàng, theo nhịp, vừa vặn với từng nốt nhạc, từng sắc thái, đôi chân cô giờ dính chặt xuống sàn và không cử động nữa, L. là một thân cây, một dây leo, phó mặc cho gió, cho điệu nhạc, và nhìn mới đẹp làm sao.
Sau đó, và dù bây giờ tôi không thể thiết lập mối liên kết giữa hai khoảnh khắc ấy, chúng tôi lại gặp nhau, L. và tôi, ngồi bên bàn bếp trước một chai vodka. Trong thời gian giữa hai khoảnh khắc đó, tôi tin mình nhớ rằng những người tôi không quen biết đã đến trò chuyện với tôi, tôi ở với họ một lát, và rồi L. chìa tay ra mời tôi quay lại nhảy, tôi không thấy Nathalie đâu nữa, có lẽ cô đã về nhà, có rất nhiều người và không khí của bữa tiệc rất vui vẻ.
Tôi không biết làm thế nào tôi lại nói với L. về người phụ nữ ở Hội Sách, về nỗi hối hận ấy, một dư vị cay đắng không rời bỏ tôi. Tôi không ngừng nghĩ lại khoảnh khắc ấy, không ngừng nghĩ lại phản ứng của mình, trong cảnh này có điều gì đó khiến tôi phẫn nộ, nó không phải là tôi, tôi không có cách nào gặp lại người phụ nữ ấy, để xin lỗi cô, để ký tặng vào sách của cô. Điều đó đã xảy đến, điều đó đã diễn ra, và không có cơ hội quay trở lại.
– Thực ra, điều khiến cô lo lắng không chỉ là người phụ nữ đó bị tổn thương, là cô ấy có thể đã nhờ chị gái trông con để đi hàng cây số đến gặp cô, là cô ấy đã cãi nhau với chồng vì anh ta định đi mua sắm và không tài nào hiểu nổi sao cô ấy cứ khăng khăng muốn đến gặp cô. Không, điều ám ảnh cô, đó là giờ đây người phụ nữ đó có thể không yêu thích cô nữa.
Giọng cô nhẹ nhàng, không chút mỉa mai.
– Có thể, tôi thừa nhận.
– Tôi hình dung thời điểm cô đang trải qua này hẳn không hề đơn giản. Những lời bình luận, những phản ứng, ánh sáng đột ngột kia. Tôi hình dung hẳn phải có nguy cơ sụp đổ.
Tôi tìm cách giảm thiểu, cũng không nên phóng đại làm gì.
Cô nói tiếp:
– Tuy nhiên, đôi khi cô hẳn cảm thấy rất cô đơn, như thể cô đang trần truồng giữa đường, rồi bị đèn pha của một chiếc xe hơi bắt quả tang.
Tôi nhìn L., sững sờ. Đó chính xác là điều tôi đang cảm thấy, trần truồng giữa đường và bằng đúng những từ ngữ mà tôi đã dùng vài ngày trước đó này. Tôi đã thú nhận điều ấy với ai? Với biên tập viên của tôi? Với một nhà báo? Làm thế nào L. có thể sử dụng chính xác những từ tôi đã sử dụng? Hay liệu có phải tôi không chỉ dừng ở việc nói điều đó với ai?
Ngay cả đến giờ, tôi vẫn không biết liệu tối hôm ấy L. có nhắc lại những lời mà cô ấy đã đọc được hoặc nghe kể lại, hay thực sự là cô ấy đã đoán ra. Tôi hẳn đã nhận ra khá nhanh rằng L. có một cảm giác phi thường về Người khác, một năng khiếu tìm từ chuẩn xác, nói với mọi người những gì họ cần nghe. L. không bao giờ ngần ngại đặt ra câu hỏi thích đáng nhất, hoặc đưa ra nhận xét cho người đối thoại với cô thấy rằng chỉ cô mới có thể hiểu và an ủi họ. L. không chỉ biết thoạt nhìn đã xác định được nguồn gốc của sự rối loạn, mà đặc biệt còn biết định vị điểm yếu mà mỗi người trong chúng ta che giấu, dù nó có bị vùi sâu đến mấy.
Tôi nhớ đã giải thích cho L. quan niệm của tôi về thành công, mà không hề giả vờ, tin chắc lời nói của mình sẽ không bị hiểu sai. Đối với tôi, thành công của một cuốn sách là một tai nạn. Nói đúng ra là như vậy. Một sự kiện đột nhiên và bất ngờ tạo ra bởi sự trùng hợp ngẫu nhiên giữa các yếu tố khác nhau không thể lặp lại. Không hề có chút khiêm tốn giả vờ nào từ phía tôi, dĩ nhiên bản thân cuốn sách cũng có liên quan trong việc này, nhưng nó chỉ là một trong những tham biến. Về xác suất mà nói, những cuốn sách khác cũng có thể gặt hái thành công tương tự, hoặc thậm chí lớn hơn, nhưng đối với chúng, bối cảnh không được thuận lợi cho lắm, thiếu mất tham biến này hay tham biến khác.
L. không rời mắt khỏi tôi.
– Nhưng một tai nạn, cô lại nói, nhấn mạnh vào từ này để chỉ ra rằng nó không thuộc về cô, gây ra những thiệt hại, những thiệt hại đôi khi không thể vãn hồi, phải vậy không?
Tôi uống cạn ly vodka trước mặt đã được cô rót đầy nhiều lần, tôi không say, trái lại, tôi dường như đã đạt đến một mức độ ý thức mà tôi hiếm khi đạt tới. Lúc đó đã rất muộn, bữa tiệc nhanh chóng chẳng còn một ai, chỉ còn mình chúng tôi trong căn bếp trước đó vài phút còn chật ních người. Tôi mỉm cười trước khi trả lời cô.
– Đúng vậy. Thành công của một cuốn sách là một tai nạn mà người ta không bình an vô sự thoát ra, nhưng sẽ là không đứng đắn khi phàn nàn về nó. Điều đó thì tôi chắc chắn.
Chúng tôi đi taxi cùng nhau, L. đã nài nỉ, chỉ việc thả tôi xuống giữa đường, chỗ tôi ở nằm trên đường về nhà cô, thậm chí còn chẳng phải rẽ vào đâu.
Trong xe, chúng tôi im lặng. Tôi cảm thấy nỗi mệt mỏi lan khắp tay chân mình, đè vào sau gáy, làm tôi dần đờ đẫn.
Tài xế dừng lại trước nhà tôi.
L. vuốt má tôi.
Tôi thường nghĩ lại cử chỉ ấy, sự dịu dàng, âu yếm, có thể cả ham muốn chứa đựng trong nó. Hoặc có thể không là gì trong số đó. Vì thực ra tôi không biết gì về L. và chưa bao giờ biết gì về cô.
Tôi xuống xe, đi lên cầu thang và đổ vật xuống giường, vẫn mặc nguyên quần áo.