Tôi thoát khỏi tay thần Bệnh thì cái ý định hy-sinh của tôi lại càng mạnh và chắc-chắn thêm ra.
Tôi ốm hơn một tháng rồi khỏi. Lúc tôi gần bình-phục thì nhận được giây thép và một cái măng-đa 100$ của ông Hoàng Prajadhipok ở Cao-mên gửi về. Nguyên trước kia, tôi cũng có bắt được mấy lá thơ mời tôi vào, nhưng vì tôi ốm chưa vào được. Ông Hoàng tưởng tôi không có tiền, nên gửi tiền cho tôi làm lộ phí.
Tôi đi hỏi thì ba hôm nữa, có chuyến tầu chạy Saigon.
Tôi ở nhà anh Hiển vẫn nhất-quyết không đi đâu, nhưng nay tôi sắp từ-biệt đất này, chưa biết ngày nào về, tôi không thể không đến nhìn cái nhà mà tôi đã được hưởng biết bao nhiêu sung sướng và cũng đã gây ra cho tôi bao nhiêu nỗi đắng cay. Nhưng đắng cay thì đắng cay, tôi vẫn thiết-tha ấp-ủ sự đắng cay đó vì trong ấy có lởn-vởn hình-ảnh của nàng.
Ban ngày, tôi không dám đi qua, vì sợ trông thấy nàng, tôi không cầm lòng được, nhỡ bại-lộ chân-tình, thì cái công mình hi-sinh, chịu đau-khổ trong bấy lâu thành ra uổng cả. Tôi chờ đến tối, lúc hàng phố đóng cửa cả, mới ở nhà ra đi. Anh Hiển thấy tôi đi, muốn đi theo vì anh biết tôi còn mệt, nhưng tôi nhất-định từ-chối. Tôi đến phố hàng Đào, tôi nhìn lên cửa sổ phòng nàng nằm mà lòng tôi thổn-thức, không biết nước mắt ở đâu cứ trào ra ràn-rụa. Lúc ấy, phố-xá đã vắng cả, chỉ có một vài cái xe không khách, anh cu-ly xe uể-oải kéo đi, một vài người đi chơi khuya về, lê đòi giầy coi bộ mệt-mỏi.
Dãy nhà lồi ra, lõm vào dưới ánh đèn trông thật là buồn tẻ. Nhưng không gì buồn tẻ bằng cái cảnh-tượng những con chuột cống được lúc không người, chạy từ cống này sang cống khác. Chúng vụt hiện ra rồi biến đi như ma, như cái hình-ảnh hạnh-phúc của đời người. Tôi nhìn chán rồi tôi đi, nhưng đi được một quãng, tôi lại quay trở lại. Hình như cái nhà kia là hòn đá nam-châm hút tôi đến.
Tôi đi đi lại lại không biết bao nhiêu lần, với không biết bao nhiêu ý-nghĩ trong đầu.
– Bây giờ nàng đã ngủ rồi. Không biết lúc này, nàng có nghĩ đến ta không ? Nàng sẽ coi sự ta bỏ nhà nàng ra đi mà không từ-giã nàng như thế là ý-nghĩa gì ? Nàng có lấy thế làm buồn không ? Nàng có biết ta vì tương-lai, hạnh-phúc của nàng mà phải lìa bỏ nàng không?
Nghĩ đến chỗ thương-tâm, nước mắt ở đâu lại ứa ra.
Tôi dẫu chẳng được cùng nàng từ-giã, nhưng được nhìn cái cửa sổ nàng nằm, tôi cũng thấy nỗi khổ-sở như bớt đi. Lắm lúc, tôi muốn cầm hòn đá ném lên cửa sổ để nàng nghe tiếng động thức dậy ra cho tôi nhìn mặt. Lắm lúc tôi muốn nghĩ cách trèo vào nhà, lắm lúc tôi muốn có phép tàng-hình như Đông-phương-Sóc để lên buồng nhìn nàng ngủ.
Tôi thơ-thẩn mãi như thế, sáng lức nào không hay. Tôi cũng chẳng thấy mỏi, chẳng thấy mệt.
Khi thấy những người bán hàng chợ Đồng-xuân đã kéo nhau đi lũ lượt, tôi mới biết rằng đã gần sáng rồi. Tôi vội-vàng nhìn lên cửa sổ một lượt cuối cùng rồi quay đi. Nhưng quay đi được dăm bước, tôi lại sực nhớ tôi chưa nói một câu từ-giã với cái cửa sổ ấy, tôi lại quay lại. Tôi giơ tay gửi lên một cái hôn gió. Rồi tôi đứng sững ra đấy, không tài nào bước nổi nữa. Tôi thấy chân tay bủn-rủn như lại phát sốt rét. Lúc ấy, không hiểu làm sao, lòng tự-ái ẩn ở đâu lại kéo đến, tôi lại cho tôi là hèn nhát. Ý-chí bỗng trở lại. Tôi giơ tay gửi một cái hôn gió thứ hai, rồi tôi quay đi. Nhưng vừa đi, tôi lại vừa khóc :
– Anh từ-giã em lần cuối cùng đây…
Tôi về đến nhà thì anh Hiển đã thức. Tôi bắt tay anh, rồi đi thẳng lên gác. Anh thấy tôi buồn-rầu quá, nên anh cũng không hỏi. Tôi vừa ngồi xuống ghế bỗng thấy anh Hiển mừng rối rít chạy lên :
– “En” đã đến! “En” đã đến!
Anh Hiển nắm tôi lôi xuống nhà. Xuống đến nhà tôi đã thấy Thuần đứng sững ở đấy. Chẳng e-lệ vì có bạn tôi và mẹ bạn tôi đứng đấy, nàng chạy lại ôm chầm lấy tôi, khóc. Tôi đưa nàng lên gác. Nàng vừa đi vừa run. Tôi sợ nàng ngã, tôi phải ôm lưng để cho nàng bước. Tôi liếc nhìn thì thấy da nàng tái ngắt mà mắt nàng thì quầng thâm, hình như từ hôm tôi đi, nàng cũng đau-đớn như tôi.
Tôi muốn làm ra bộ thản-nhiên bình-tĩnh mà không sao thản-nhiên bình-tĩnh được. Tôi quỳ xuống ôm lấy chân nàng, khóc. Nàng lấy tay khẽ kéo tôi dậy bắt ngồi xuống một bên rồi hỏi:
– Hơn một tháng nay anh đi đâu?
Tôi không giả nhời. Nàng lại hỏi :
– Anh làm những gì ? em lên trường hỏi cũng không thấy anh ? Anh không đi thi à ?
Tôi vẫn không giả nhời. Lưỡi líu lại không còn biết nói làm sao.
– Thế anh định bỏ em phải không ?
Câu nói ấy làm cho tôi rạo-rực, tức-giận :
– Bỏ em, anh bỏ được em ?
– Thế sao anh lại trốn đi hơn một tháng chẳng thăm hỏi gì em cả.
Tôi nắm chặt lấy tay nàng, để đầu vào lòng nàng :
– Ấy anh vì phải xa em mà đau-đớn ốm gần chết đấy. Em không nhìn thấy dấu vết đau thương ở trên mặt anh sao ?
Nàng lấy hai tay nhấc đầu tôi dậy :
– Thế anh nhìn mặt em ?
Nhìn mặt nàng, tôi chỉ thấy đầm-đìa những nước mắt, tôi chỉ thấy ruột khô héo vì mong nhớ, tôi chỉ thấy một khuôn mặt choắt đi vì đã phải sống những đêm không ngủ, tôi chỉ thấy một đôi mắt đắm-đuối yêu-đương nhìn tôi.
– Em ơi, nào có phải anh muốn xa em ! Ở trên mặt đất này, còn đâu khiến cho anh tìm thấy lạc-thú hơn là ở chung-quanh mình em. Còn ai là người có thể đem lại một nguồn an-ủi cho cái đời cay-đắng của anh bằng em ? Còn ai là người có thể khuyến-khích anh hơn em ? Từ khi mẹ anh chết đi, đời anh chìm vào đêm tối. Cập đến khi biết em, anh mới được hưởng chút ánh sáng, mới được hưởng chút yên vui. Anh xa em, anh xa em! Anh cứ nghĩ thế mà lạnh lòng không muốn sống nữa. Nhưng nghĩ anh không phải là người có thể đem lại cho em một tương-lai rực-rỡ, nên anh phải đi, đi thật xa để em quên anh.
Nàng níu lấy tôi :
– Em quên anh làm sao được !
– Không quên, nhưng phải cố mà quên. Anh đi xa để cho em được thư lòng mà gây tương-lai.
– Anh đi, thì em chết đấy !
Tôi chẳng để ý :
– Anh phải đi để nhường chỗ cho người xứng-đáng hơn. Anh chỉ là một thằng hèn. Anh chỉ là đứa con lẽ mọn. Anh chỉ là đứa con thường-dân, anh chỉ là một thằng học-trò nghèo. Tài cũng không, tiền cũng không, địa-vị cũng không! Anh chỉ có một tấm lòng, nhưng ở thời buổi này, một tấm lòng làm gì được, hở em ?
Nàng ôm lấy cổ tôi:
– Một tấm lòng, đủ rồi, một tấm lòng anh yêu em, đủ rồi.
Tôi vừa khóc, vừa lắc đầu:
– Không đủ đâu, không đủ đâu ! Gần anh, em chỉ gần cái nghèo, cái hèn, em sẽ chỉ biết cái nhục, cái khổ. Em không đáng để chịu sự khổ-sở, nhục-nhã ở đời. Mà anh, anh thấy em thế, anh cũng không chịu được. Lấy người ta, đã giầu, em lại giầu thêm, đã sang, em lại sang thêm, đã sung-sướng, em lại sung-sướng thêm !
– Anh cho thế là sung-sướng ư ? Em chả thấy sung-sướng một chút nào! Sự sung-sướng của đời em là được gần anh. Giầu cũng chẳng làm gì, sang cũng chẳng làm gì. Em chỉ muốn được chịu chung cái nghèo, cái khổ với anh thôi! Gần anh thì nghèo khổ em cũng coi là sung-sướng.
Tôi biết nếu cứ bịn-rịn như thế thì không khi nào nàng chịu nghe lời tôi, tôi bèn đứng dậy nghiêm nét mặt bảo nàng :
– Em chưa sống trong đời thực-tế, em chưa hiểu sự khó-khăn, rắc-rối ở đời. Anh khổ-sở từ tấm bé, anh nhìn đời rõ hơn em. Sự thầy me em định đoạt cho em như thế là khôn-ngoan. Thầy me em chỉ vì nghĩ đến tương-lai hạnh-phúc của em mà nhận lời gả em cho người ta. Còn anh, anh cũng chỉ vì hạnh-phúc của em mà phải tìm kế xa em. Ví-dụ ngày nay hai cụ có thương anh, mà gả em cho anh, anh cũng không dám nhận thay, bởi vì anh xét mình chẳng có tài cán gì để xây-dựng tương-lai cho em cả. Huống hồ thầy me em không khi nào bằng lòng gả em cho anh cả.
Em đến đây thế này, nhỡ hai cụ biết thì còn ra thế nào ! Hai cụ còn coi anh ra thế nào ! Hai cụ có thể ngờ anh lợi-dụng sự tín-cẩn của hai cụ mà quyến-dỗ em. Anh đau, anh khổ, nhưng anh muốn toàn danh-dự. Anh không muốn ai có thể ngờ anh là hèn-mạt.
Tôi nói đến đấy, nàng đứng dậy, đi lại phía tôi, nhìn tôi bằng một đôi mắt đầy hào-quang, đầy ngay-thẳng, đầy ngây-thơ mà hỏi :
– Yêu nhau mà là hèn-mạt à ?
Tôi phải cúi đầu trước cái nhìn ấy, thẹn-thò vì câu nói ấy, tôi liền xin lỗi :
– Chúng ta nghĩ thế, nhưng thầy me em và thiên-hạ có nghĩ như thế đâu? À, em làm sao biết anh ở đây mà đến đây?
Nàng để hai tay lên vai tôi :
– Anh chỉ nói đến nghèo-hèn, anh chỉ nói đến thiên-hạ, không một chút nào anh nói đến em. Anh không bao giờ tự hỏi: anh đi thì em làm sao, em sống làm sao? Anh có biết từ ngày anh đi, anh để cho em muôn sầu nghìn khổ không? Anh có biết em không đêm nào ngủ được không ? Em sở-dĩ biết được anh ở đây là vì đêm qua em trằn-trọc không ngủ được. Em dậy sớm ra cửa sổ nhìn. Em thấy anh đi đi lại lại trước cửa nhà em, anh trông lên chỗ em nằm, anh khóc. Em vội-vàng khoác áo, mở cửa theo anh. Thôi, ngày nay không còn trở-lực gì có thể ngăn-cản không cho anh em mình sum-họp nữa. Anh đi đâu, em cũng xin đi.
– Nhưng anh đi xa lắm, em không thể theo được.
– Xa đến đâu thì xa. Cao-mên, Lào, Ma-ní, đi đâu thi đi, miễn là không phải xa anh.
Nghe giọng nói quả-quyết của nàng tôi giật mình. Tôi tự nghĩ: nếu thế này thì ra mình muốn thành-toàn cho nàng, lại hóa ra làm hại nàng. Tôi liền bảo :
– Đi đâu thì anh vẫn là anh, nghĩa là một người không đủ tư-cách đem lại một tương-lai rực-rỡ cho em. Anh cứ nghĩ vì anh mà em bỏ phí một cuộc đời tốt đẹp, anh không chịu được. Bây giờ chỉ còn một cách là quên đi. Em Thuần ôi, quên anh đi, quên anh đi!
Nói câu ấy tôi đau buốt lòng, nhưng vẫn cố giữ vẻ thản-nhiên. Tôi thấy lảo-đảo muốn ngã, tôi liền giơ tay nắm lấy một góc bàn. Nàng trố mắt nhìn tôi mà hỏi :
– Đó là câu nói cuối cùng của anh ?
Đã muốn ngã, tôi còn quả-quyết :
– Đã không thể gần nhau thì ta phải xa nhau cho khỏi vướng chân nhau.
Nàng đứng ngây người nhìn tôi một khắc, rồi xuống thang..
Tôi bỗng thấy đầu óc choáng-váng, mắt tối sầm, rồi tôi gục xuống.
Lúc tôi mở mắt thấy bạn tôi, tôi liền hỏi :
– «En» đi rồi ư ? Lúc đi «en» có nói gì với anh không ?
– Không.
– Đời tôi thế này là hết, anh ạ !
Rồi tôi khóc ròng. Tôi giận tôi, tôi giận cả nàng. Tôi giận nàng vì nàng không cố ép tôi bắt tôi đưa nàng đi trốn với tôi. Khốn-nạn, lúc chưa gặp nàng thì tôi ao-ước giá nàng đến đây cùng tôi trốn đến một vùng đất xa lạ. Thế mà khi nàng đến, tôi lại không dám!
Thì đã bảo thiếu-niên hèn-nhát không đáng yêu và không biết yêu mà !
