Có một hôm, tôi soi gương thấy da đã đen, lại bị gió bể làm cho đen thêm, nhìn Thuần đứng gần đấy, tôi bèn quay lại bảo Thuần :
– Cô này, trông anh đen như Tây đen.
Thuần chạy lại, áp má vào má tôi cùng nhìn vào gương:
– Không, có đen đâu.
Thấy khuôn mặt đen-đủi của mình song song ở cạnh khuôn mặt mĩ-miều của Thuần, tôi bất-giác thở dài và bỗng đâm lo :
– Tôi trông xấu lắm nhỉ ?
Thuần quả-quyết giả nhời :
– Ai bảo anh thế. Trông anh đẹp lắm chứ.
Rồi nàng quay lại nhìn cả người tôi:
– Em trông anh cao lớn và có vẻ hùng-dũng lắm. Anh phải cái hơi gầy. Ai bảo anh cứ hay nghĩ !
– Cô cứ nói tốt cho tôi. Tôi trông xấu hơn phán Tâm nhiều.
Phán Tâm là con một người láng-giềng, nhà cũng bán tơ lụa vẫn ngấp-nghé muốn lấy Thuần.
Thuần nghe tôi nói vùng cười khanh-khách :
– Người thế mà anh bảo đẹp à ? Thân-hình chưa đầy ba tấc, quần áo thì chải-chuốt, phấn sáp như đàn-bà !
– Ồ, người ta ăn mặc «mốt ». Cô khó tính quá.
– «Mốt» gì! Đàn-ông thì phải xuềnh-xoàng như anh chứ. Đàn-ông gì mà ăn mặc lòe-loẹt : «nơ» tím, «pốt-sét» tím, «bít-tất» tím! Người ta đẹp ở đâu cái mũ, đôi giầy, em trông y không có vẻ gì cả. Mỗi khi sang bên nhà em láu ta, láu táu. Em ghét như đào đất đổ đi.
Những câu nói ấy làm cho tôi nở cả ruột gan.
Nàng lặng im một lát, cầm cái gương soi kỹ rồi hỏi tôi :
– Thế anh trông em thế nào ?
– Anh trông em…
Tôi ngập-ngừng, nàng lại hỏi dồn:
– Trông thế nào? Xấu lắm phải không? Nói mau đi.
– Trông em… không có ai đẹp bằng.
Nàng vội-vàng bỏ gương toan chạy. Tôi nắm lại:
– Ô hay, người ta nói thế, sao lại bỏ chạy. Thế em có nhận là em đẹp không ?
– Xấu như ma lem lại bảo đẹp, chỉ nịnh.
Lần này, nàng giằng tay chạy mất, tôi nắm lại không kịp.
Nàng trông đẹp thật. Da không phấn sáp mà trắng như ngà. Má hây-hây đỏ như đào. Ngón tay nõn-nà như ngọc. Nét thần-tiên ở ngực, ở lưng đã uốn cong. Lại hai con mắt nhu-mì tình-tứ, lại những dáng-dấp thẹn-thò, lại những cử-chỉ ngây-thơ, lại cái giọng nói êm-dịu mà mỗi tiếng là một vần thơ.
Trước cái sắc đẹp lộng-lẫy bắt đầu phát hiện một cách rõ-ràng ấy, tôi thấy tôi rụt-rè, tôi thấy tôi luyến-ái. Càng luyến-ái bao nhiêu lại càng rụt-rè bấy nhiêu. Tôi đối với nàng tuy vẫn thân-thiết, nhưng tôi không dám suồng-sã như khi nàng còn bé.
Lạ một điều tôi càng muốn lảng tránh nàng bao nhiêu, thì nàng lại cố gặp tôi bấy nhiêu; tôi đã muốn xa, nàng lại cố gần.
Con trai, học trò, ông già, bà lão ai đi qua phố hàng Đào, trông thấy nàng ở trong cửa hàng cũng phải dừng lại ngắm một lát rồi mới đi thoát được. Nàng thì chẳng ngắm ai mà cũng chẳng nhìn ai. Cứ độ gần mười-một giờ và gần năm giờ là giờ tôi gần đi học về thì nàng ra đứng cửa để ngóng tôi. Thấy tôi về mặt nàng nở ra. Nàng đon-đả hỏi, rồi chạy xuống bếp gọi người nhà lấy nước tôi rửa mặt, dọn cơm cho tôi ăn.
Tôi thấy nàng săn-sóc tôi quá, tự-nhiên tôi nhìn thấy ông bà Huấn và mợ Cả, tôi phát ngượng hình như mình đã phạm một đại-tội gì. Từ đấy, đứng trước mặt nàng, tôi cố làm ra vẻ lãnh-đạm, nghiêm-nghị. Rồi tôi cũng không gọi nàng bằng em nữa.
Cái cử-chỉ kỳ-khôi của tôi làm cho Thuần buồn. Con mắt lúc nào nhìn tôi cũng như chiều trách-móc oán-hờn cái gì.
Chúng tôi khủng-khỉnh với nhau như thế gần một năm, nàng cũng chẳng hiểu tôi giận gì nàng mà tôi cũng chẳng rõ tại làm sao tôi lại đối-xử với nàng một cách kỳ-lạ như thế. Bỗng một cơ-hội xẩy ra nó làm cho chúng tôi… hiểu rõ rằng chúng tôi đã yêu nhau đến thâm nhập cốt-tủy. Mà những cử-chỉ kỳ-quái của tôi chỉ là để che đậy một tình yêu mãnh-liệt.
Hôm ấy, tôi xuống tầu điện thế nào vướng phải một cái sọt rách miếng áo. Trước kia, quần áo, tôi vẫn nhờ nàng vá cho tôi. Nhưng lần này, tôi lại mượn u-em kim chỉ để khâu lấy. Tôi đang lúi-húi khâu bỗng Thuần sừng-sững ở trước mặt.
Nàng nhìn tôi một vẻ tức giận, rồi bỗng chạy lại giằng cái áo vất xuống đất. Chưa hả giận nàng còn lấy gót giầy gí lên.
Tôi kinh-ngạc không nói được câu nào, trố mắt nhìn.
Gí chán, nàng bưng mặt khóc hu hu. Không hiểu tại làm sao, tôi thấy nàng khóc, tôi cũng ứa nước mắt.
Tôi đứng dậy lại gần định dỗ nàng thì nàng lấy tay giu tôi ra rồi bước ra cửa. Tôi chạy theo níu áo nắm lại:
– Kìa, anh làm gì mà em giận anh thế ?
Cách xưng-hô anh anh em em hình như làm cho nàng ngưôi giận. Nàng đứng yên nhưng vẫn không trả tôi, mà vẫn khóc.
– Kìa, anh làm gì, anh có làm gì em đâu ?
Sự tức-tối, ức-uất trong gần một năm nay như được dịp để bùng ra.
– Anh làm gì ? Anh không làm gì…
Tôi cầu xin :
– Thì anh có làm gì đâu.
– Gần một năm nay anh coi tôi như người dưng nước lã… mà anh bảo anh không làm gì.
– Kìa… em.
– Tôi tự hỏi tôi không biết tôi đã ăn ở thế nào mà anh nỡ ghẻ lạnh với tôi như thế. Cho dù tôi có thế nào thì tôi là… em anh, anh cũng phải bảo tôi chứ… Đằng này không… anh cứ nhìn trộm tôi như một kẻ thù, anh lảng tránh… anh giết tôi, anh làm cho tôi khổ-sở, anh có biết không ? Anh có biết gần một năm nay không đêm nào tôi ngủ yên không ?
Bỗng nàng ôm ghì lấy tôi, gục đầu vào ngực tôi mà nức nở :
– Anh Cung, em làm gì mà anh nỡ ghét bỏ em như thế ? Anh không thương em nữa phải không ?
Tôi bồi-hồi sửng-sốt cả người, không biết tính cách nào cho nàng tin tôi. Tôi bèn dìu nàng lại mở tủ, lôi ra một cái hộp, rồi tôi để vào tay nàng, rồi tôi thề :
– Trước những di-tích của mẹ anh là người đã chết, trước những kỷ-niệm thiêng-liêng này, anh xin lấy danh-dự làm người mà thề với em rằng không bao giờ anh giận em cả, mà cũng không giận một người nào trong nhà này cả. Bao giờ anh cũng… quý em như bao giờ, nếu anh nói sai thì…
Tôi nói đến đây, nàng vội-vàng lấy tay bịt miệng tôi :
– Em tin anh rồi, đừng thề.
Trên khuôn mặt đầm-đìa những nước mắt, nở một nụ cười sung-sướng.
– Thế làm sao anh xử với em như thế?
– Anh xử với em làm sao ? Không một phút nào, anh không nghĩ đến em. Anh đi học thì bóng em theo sau anh. Anh ngồi trên tầu ngó xuống đường thấy ai mặc mùi áo giống em là anh giật mình. Không bao giờ, anh muốn cho em buồn. Lúc nào anh cũng muốn cho em vui. Phải chết đi để cho em sung-sirớng, anh sẵn lòng ngay. Thế mà em bảo anh ghẻ lạnh với em là nghĩa thế nào ?
Nàng nghe tôi nói, mặt mày phớn-phở, nàng sẽ nắm cổ áo tôi vuốt :
– Thôi em hiểu rồi. Em tin anh… A, cái hộp gì đây?
Nàng sẽ mở nắp: chỉ có con quay xù-xì và cái lược gẫy.
Tôi liền kể hết sự-tích cho nàng nghe, lúc thiếu-thời tôi khổ-sở thế nào, lúc mẹ tôi chết tôi đau-đớn thế nào, cái đời cực-nhục của mẹ con tôi ra làm sao, vì đâu mà tôi giữ con quay với cái lược này, nhất nhất tôi nói hết không giấu-giếm.
Nàng sẽ để tay lên đầu tôi và trách bằng một cái giọng khiến cho người bị trách sung-sướng vô ngần :
– Thế mà mãi ngày hôm nay mới nói với em. Mẹ anh chắc yêu anh lắm nhỉ ?
– Yêu, yêu lắm.
– Em sẽ yêu anh cũng như khi còn sống mẹ anh yêu anh.
– Anh cũng yêu em như anh đã yêu mẹ anh. Anh yêu em như… không bao giờ một người anh có thể yêu em gái được đến thế.
Chúng tôi nói, chúng tôi nói mãi rồi chúng tôi cũng chẳng nhớ chúng tôi đã nói những gì. Rồi chúng tôi im hẳn. Nàng ngồi, dựa vào tôi hai mắt lim-dim, còn tôi thì nắm chặt lấy hai tay nàng.
Giá cứ để yên cho chúng tôi như thế thì không biết xoay ra cục-diện thế nào, có lẽ trong một lúc đắm-đuối, chúng tôi sẽ bị lôi cuốn bởi ngọn trào mãnh-liệt của ái-tình. Thì vừa may, có tiếng chị dâu nàng từ dưới nhà gọi nàng. Nàng bàng-hoàng đứng dậy cầm cái hộp với cái áo chạy xuống.
Nàng đi rồi mà tôi còn như ngây, như dại.Tôi như vừa mới sống những phút đầy-đủ nhất của kiếp người. Tôi như vừa mới sống một giấc mộng cực-kỳ đẹp-đẽ. Tôi ngồi lặng yên không dám động-đậy để tận hưởng cái dư-vị khoái-trá mà nàng còn để lại. Tôi sung- sướng muốn kêu, muốn gào, nhưng không dám kêu, dám gào sợ cái dư-ảnh kia tan vỡ.
Đến chiều, lúc nàng lên buồng tôi, nàng chỉ đem giả cái áo đã vá tử-tế. Rồi nàng lại vội-vàng xuống thang. Tôi giở cái áo ra thì thấy một mảnh giấy trong có mấy chữ :
«Những kỷ-niệm yêu-quý và thiêng-liêng của mẹ anh, em xin giữ mãi. Sống thì nó ở luôn cạnh mình mà chết thì em xin đem theo. Em xin cầu-khẩn nguời chết soi thấu tấm lòng thành của em mà phù hộ cho… chúng ta.»
Mảnh giấy ấy không ký tên mà cũng không đề tên tôi, nhưng thật là đầy ý-nghĩa. Chúng tôi hai lòng đã như một, tuy chưa ai nói rõ nỗi yêu-đương gắn bó với ai, nhưng cứ nhìn nhau, cũng thấy trong con mắt nhau cả một lời thề khắc cốt.
