Hạnh Nhân

Ngày hôm đó có sáu người chết và một người bị thương. Đầu tiên là mẹ và bà ngoại. Tiếp theo là một sinh viên liều mạng lao vào can. Sau đó là hai ông chú ngoài năm mươi đứng đầu hàng Cứu thế quân và một viên cảnh sát. Cuối cùng chính là người đàn ông ấy. Ông ta đã tự chọn bản thân làm nạn nhân cuối cùng cho cuộc thảm sát đẫm máu bằng dao. Người đàn ông tự đâm vào tim mình một nhát dao sâu hoắm ấy đã làm việc tương tự với các nạn nhân, khiến họ đều tắt thở trước khi xe cấp cứu tới. Còn tôi, chỉ đứng đó chứng kiến toàn bộ sự việc xảy ra ngay trước mắt.

Một cách vô cảm, như lúc nào cũng vậy.

2.

Sự kiện đầu tiên xảy ra hồi tôi sáu tuổi. Tuy điềm báo đã xuất hiện từ rất lâu trước đó nhưng phải đến năm tôi sáu tuổi, nó mới chính thức lộ diện. Vào độ tuổi muộn hơn dự đoán của mẹ. Phải chăng do mẹ tôi đã quá vô tâm? Ngày hôm đó mẹ không đến đón tôi. Sau này tôi mới biết hôm ấy mẹ đi thăm bố sau một thời gian dài, đúng hơn là sau mấy năm trời không ngó ngàng gì tới. Vừa lau bức vách ố màu cũ kỹ trong ngăn để hài cốt bố, mẹ vừa thủ thỉ rằng từ giờ sẽ quên bố, không phải để gặp gỡ người mới mà chỉ đơn giản là sẽ quên. Vào chính khoảnh khắc tình yêu của mẹ hoàn toàn kết thúc thì tôi, vị khách không mời mà đến từ thứ tình yêu non dại ấy, cũng hoàn toàn bị lãng quên.

Khi đám trẻ đều đã về hết, tôi thong thả rời trường mẫu giáo. Tất cả những gì một thằng bé sáu tuổi biết về vị trí nhà mình là nó nằm ở đâu đó phía bên kia cầu vượt cho người đi bộ. Tôi leo lên cầu, thò cổ ra ngoài lan can nhìn xuống dưới. Xe cộ bên dưới đang lướt vù vù như gió. Chợt nhớ ra một cảnh mình đã nhìn thấy ở đâu đó, tôi ra sức tiết nước bọt đầy miệng. Tôi nhổ nước bọt xuống dòng xe đang chạy qua. Nhưng nước bọt của tôi đã tan biến vào không trung trước khi kịp chạm xuống đất. Thấy vậy tôi càng cố nhổ thêm mấy lần nữa, tới mức hoa mày chóng mặt như đang lơ lửng giữa không trung.

“Làm cái gì thế hả? Bẩn quá đi mất.”

Tôi ngẩng đầu lên, một bà cô đi ngang qua đang quắc mắt nhìn tôi. Cũng giống những chiếc xe bên dưới đang băng băng chạy về đích đến của riêng mình, bà cô chỉ buông đúng một câu như vậy rồi đi thẳng, để tôi lại một mình, cầu thang nối từ cầu vượt xuống dưới tỏa ra bốn hướng, tôi không biết phải đi theo hướng nào. Nhìn kiểu gì thì phong cảnh dưới chân cầu thang cũng đều xám xịt một màu như nhau, dù là bên trái hay bên phải. Mấy con chim bồ câu vỗ cánh phành phạch, bay vút lên phía trên đầu tôi. Tôi quyết định đi theo hướng bay của đàn chim.

Khi nhận ra mình nhầm đường thì tôi đã đi quá xa rồi. Hồi đó ở lớp mẫu giáo tôi được học bài hát “Tiến về phía trước”. Theo lời bài hát đó thì trái đất tròn, cứ đi đi mãi kiểu gì cũng về tới nhà. Tôi tin vậy nên cứ bướng bỉnh bước từng bước ngắn tủn kiên định về phía trước.

Đi hết đường lớn thì đến một con ngõ nhỏ, hai bên san sát những căn nhà cũ kỹ. Không hề thấy bóng dáng con người. Đâu đó trên những bức tường xi măng trông như sắp đổ sập, tôi nhìn thấy những con số không rõ ý nghĩa và dòng chữ “Nhà hoang” màu đỏ quạch.

Đột nhiên có ai đó khẽ kêu “á”. Tôi cũng không rõ là “á” hay “ớ” hay “a a a” nữa. Đại khái đó là tiếng kêu rất nhỏ và đứt đoạn. Tôi đi về phía phát ra tiếng kêu. Dần dần tiếng kêu trở nên gần hơn, khi là “ư” khi lại là “i i i”. Âm thanh phát ra từ phía sau góc đường. Tôi không ngần ngại rẽ theo hướng đó.

Một đứa trẻ đang nằm dưới đất. Đó là một thằng bé nhỏ con mà tôi cũng không đoán nổi nó tầm mấy tuổi. Phía trên nó là những bóng đen chốc quây xung quanh chốc lại tản ra. Thằng bé đang bị đánh. Tiếng kêu rời rạc khi nãy không phát ra từ thằng bé mà đồng thanh phát ra từ những cái bóng vây quanh nó. Bọn chúng dùng chân đạp và nhổ nước bọt vào người thằng bé. Mãi sau này tôi mới biết bọn chúng chỉ là học sinh cấp hai, còn khi ấy trong mắt tôi, những cái bóng của chúng cao lớn như bóng người trưởng thành.

Bị đánh một lúc lâu mà thằng bé không phản kháng cũng chẳng kêu tiếng nào. Nó chỉ lật người qua lại như một con búp bê vải. Một trong số những cái bóng giẫm mạnh lên sườn thằng bé như giáng đòn chốt hạ cuối cùng. Sau đó bọn chúng biến mất. Cả người thằng bé nhuốm đầy máu như thể bị đổ một thứ nước màu đỏ thẫm lên người vậy. Tôi tiến lại gần thằng bé. Trông nó có vẻ hơn tuổi tôi. Tầm mười một hoặc mười hai tuổi, như vậy là gấp đôi tuổi tôi. Nhưng dù vậy tôi cũng không hề nghĩ nó là anh lớn mà vẫn thấy nó chỉ là một đứa trẻ. Ngực nó phập phồng những hơi thở gấp gáp khẽ khàng như chú chó nhỏ vừa mới chào đời. Tôi có thể đoán được tình hình đang khá nguy cấp.

Tôi quay lại khúc ngoặt ban nãy. Vẫn không thấy một bóng người, những dòng chữ đỏ chóe trên bức tường xám xịt đập vào mắt tôi nhức nhối. Sau một hồi đi lòng vòng tôi cũng thấy một tiệm tạp hóa nhỏ. Tôi kéo cửa đi vào, nói với ông chú chủ tiệm.

“Chú ơi.”

Ti vi đang chiếu chương trình “Giải trí gia đình”. Ông chú đang bận xem ti vi cười khinh khích nên dường như không nghe thấy tiếng tôi gọi. Trò chơi đang diễn ra trên ti vi là trò mà người chơi sẽ đeo nút bịt tai và nhìn miệng người đang ra sức giải thích trước mặt mình để đoán câu. Câu cần đoán lúc đó là “run như cầy sấy”. Không hiểu sao tôi lại nhớ câu đó nữa. Thậm chí khi ấy tôi còn không biết “run như cầy sấy” nghĩa là gì. Đại khái, cô gái trẻ tham gia chơi đang liên tục đoán những từ rất kỳ cục khiến khán giả và cả ông chú chủ tiệm bật cười ha hả. Cuối cùng cũng hết giờ và đội của cô gái đã lỡ mất câu đó. Ông chú chép miệng tiếc nuối. Tôi lại lên tiếng.

“Chú ơi.”

“Hả?”

Ông chú ngoái cổ lại.

“Có ai đó bị ngất trong hẻm ạ.”

Tôi liền nói.

“Vậy hả?”

Ông chú tỏ vẻ nghiêm trọng. Trên ti vi sắp diễn ra cuộc chiến giành trả lời một câu hỏi điểm cao có thể lật ngược tình thế giữa hai đội.

“Có thể sẽ chết đó ạ.”

Tôi đưa tay mân mê hộp caramen được xếp ngay ngắn trên kệ.

“Vậy sao?”

“Vâng, đúng thế ạ.”

Ông chú đưa mắt dò xét tôi.

“Chuyện đáng sợ như thế mà nhóc bình thản ghê. Nói dối là không được đâu đấy.”

Tôi im lặng một hồi để tìm từ thuyết phục ông chú. Tuy vậy một đứa trẻ như tôi có vốn từ không mấy phong phú, dù nghĩ nát óc tôi cũng không tìm được lời nào nghe nghiêm túc hơn câu vừa nãy.

“Có thể sẽ chết đấy ạ.”

Chẳng còn cách nào khác, tôi đành lặp lại.

3.

Trong lúc ông chú chủ tiệm tạp hóa xem nốt chương trình ti vi sau khi khai báo sự việc với cảnh sát, cả lúc ông ta vì ngứa mắt khi thấy tôi cứ đứng mân mê mấy hộp caramen mãi mà đuổi tôi biến ra ngoài nếu không định mua gì, và rất lâu trước khi cảnh sát tới hiện trường, tôi vẫn liên tục nghĩ tới đứa trẻ đang nằm trên nền đất lạnh lẽo. Đứa trẻ đó đã trút hơi thở cuối cùng.

Vấn đề ở chỗ đứa trẻ đó chính là con trai của ông chú chủ tiệm tạp hóa.

Tôi ngồi trên băng ghế trong sở cảnh sát, liên tục đung đưa hai chân không chạm tới sàn. Đôi chân chuyển động tới lui của tôi khơi lên làn gió lạnh. Trời đã tối mịt và cơn buồn ngủ kéo tới. Cuối cùng, đúng lúc tôi sắp ngủ gật, mẹ đẩy cửa sở cảnh sát bước vào. Mẹ nhìn tôi rồi bắt đầu khóc lóc, tay xoa đầu tôi tới mức đau điếng. Niềm vui tương phùng của hai mẹ con tôi còn đang dạt dào thì cánh cửa lại mở ra lần nữa. Ông chú chủ tiệm tạp hóa mặt giàn giụa nước mắt, mặc cho cảnh sát đỡ lấy mình, vừa tiến vào vừa kêu gào thảm thiết. Biểu cảm của ông chú khác hoàn toàn với lúc xem ti vi. Ông chú bỗng quỳ sụp xuống như thể ngất xỉu, vừa run lẩy bẩy vừa đấm tay xuống sàn. Đột nhiên ông ta gượng dậy lao thẳng về phía tôi chỉ tay thét lớn. Tuy không thể nghe rõ từng lời nhưng theo những gì tôi hiểu thì ý ông ta là:

“Nếu mày nói nghiêm túc hơn một chút thì đã không muộn rồi.”

Viên cảnh sát đứng bên cạnh khó nhọc đỡ ông chú đang chuẩn bị té nhào dậy, nói trẻ con mẫu giáo thì biết cái gì. Tôi khó có thể đồng ý với lời của ông chú chủ tiệm. Tôi đã rất nghiêm túc. Không hề cười hay quá khích dù chỉ một lần. Tôi không thể hiểu nổi vì sao mình bị trách cứ như vậy. Tuy nhiên với vốn từ vựng của một đứa trẻ sáu tuổi, tôi không thể diễn đạt nổi nghi vấn trong lòng nên đành im lặng. Mẹ đã lên tiếng thay tôi. Trong giây lát, sở cảnh sát biến thành đấu trường hỗn độn giữa một người vừa mất con và một người vừa tìm được con.

Buổi tối hôm ấy, tôi vẫn ngồi chơi xếp hình như thường lệ. Đó là bộ xếp hình hươu cao cổ nhưng chỉ cần uốn chiếc cổ dài xuống dưới thì hươu sẽ biến thành voi. Tôi cảm nhận được ánh nhìn của mẹ chạm vào từng ngóc ngách trên cơ thể mình.

“Con không sợ à?”

Mẹ hỏi.

“Không ạ.”

Tôi đáp.

Không hiểu bằng cách nào mà sự việc đó, tức việc tôi nhìn thấy người khác bị đánh tới chết mà mặt vẫn trơ trơ không chút biểu cảm, đã nhanh chóng được lan truyền. Kể từ ấy những chuyện mẹ tôi lo lắng bắt đầu xảy ra liên tiếp.

Vấn đề trở nên nghiêm trọng hơn khi tôi lên lớp Một. Một hôm trên đường về nhà, đứa con gái đi phía trước tôi bỗng vấp ngã. Con bé ngã chắn ngay đường đi của tôi nên tôi chỉ biết đợi nó đứng dậy và ngắm cái chun buộc tóc hình chuột Mickey đằng sau gáy nó. Thế nhưng con bé chỉ nằm tại chỗ khóc. Thình lình mẹ con bé xuất hiện đỡ nó dậy. Sau đó cô ta liếc xéo tôi và tặc lưỡi.

“Bạn bị ngã đau mà cháu không biết đường hỏi bạn có sao không à? Cô nghe người ta nói nhiều rồi, cháu đúng là không bình thường.”

Tôi chẳng nghĩ ra phải nói gì nên cũng không mở miệng. Bọn trẻ hóng được có biến đang xảy ra liền bu lại xung quanh, tiếng xì xào bàn tán quanh quẩn bên tai tôi. Lời nói khó hiểu của mẹ con bé đó cũng văng vẳng mãi trong đầu tôi. Khi ấy người cứu tôi là bà ngoại. Không biết từ đâu bà bỗng xuất hiện như một nữ anh hùng rồi bế tôi lên.

“Cô đừng ăn nói tùy tiện. Con bé không may nên bị ngã thôi, sao lại đổ lỗi cho người khác chứ?”

Tôi không sao quên được hình ảnh bà ngoại nghiêm mặt mắng lũ trẻ.

“Có gì hay mà nhìn hả? Đám ranh con xấu tính.”

Một lúc khá lâu sau khi rời đám đông hỗn loạn đó, tôi ngước lên nhìn gương mặt bà ngoại. Miệng bà ngậm chặt, môi bà hơi dẩu ra.

“Bà ơi, tại sao người ta đều bảo cháu không bình thường vậy?”

Bà mím môi rồi nói.

“Chắc do cháu đặc biệt thôi. Người ta vẫn thường dè bỉu những ai khác mình mà. Ôi, con quái vật đáng yêu của tôi.”

Bà ôm ghì tôi vào lòng làm xương sườn tôi đau điếng. Trước giờ bà vẫn thi thoảng gọi tôi là quái vật. Và chỉ khi được cất lên từ miệng bà thì từ đó mới không mang nghĩa xấu.

4.

Sự thật là phải khá lâu sau tôi mới hiểu được ý nghĩa biệt danh mà bà ngoại đặt cho mình hồi bé. Những con quái vật tôi nhìn thấy trong sách không hề đáng yêu. À chính xác hơn thì, những thứ không đáng yêu mới bị gọi là quái vật. Vậy tại sao bà lại gọi tôi là quái vật đáng yêu nhỉ? Ngay cả sau này, khi biết đến khái niệm “nghịch ngữ”, một cách diễn đạt được hình thành bằng cách ghép những khái niệm mâu thuẫn với nhau để cho ra một ý nghĩa khác, tôi vẫn hoang mang không hiểu bà muốn nhấn mạnh vào “đáng yêu” hay “quái vật”. Dù thế nào thì bà gọi vậy cũng vì yêu quý tôi thôi, nên tôi quyết định tin tưởng bà.

Nghe bà kể lại câu chuyện về con bé có dây buộc tóc chuột Mickey, mẹ tôi giàn giụa nước mắt.

“Con biết trước sẽ thế này mà… Nhưng vẫn không ngờ nó đến sớm thế…”

“Tao không muốn nghe! Nếu mày định than vãn thì vào phòng khóa cửa lại mà than.”

Trong tích tắc mẹ ngừng khóc nhờ câu quát đó, nhưng rồi mẹ lại liếc nhìn bà và òa khóc to hơn. Bà chép miệng lắc đầu, thở dài đánh thượt một cái rồi lơ đãng nhìn lên trần nhà. Đó là khung cảnh thường thấy trong mối quan hệ giữa bà ngoại và mẹ.

Đúng như câu nói “đã biết trước mọi chuyện sẽ thế này” của mẹ, mẹ đã lo lắng về tôi từ rất lâu trước đó rồi. Không lâu sau khi chào đời, tôi đã bắt đầu khác những đứa trẻ khác. Nếu bạn thắc mắc tôi khác ở điểm nào thì đó là:

Tôi không hề cười.

Ban đầu mọi người nghĩ rằng tôi chỉ chậm phát triển một chút. Tuy nhiên sách dạy trẻ lại viết rằng thường chỉ ba ngày sau khi chào đời trẻ sơ sinh đã bắt đầu cười rồi. Mẹ bấm ngón tay đếm từng ngày một. Đã gần một trăm ngày trôi qua.

Giống như nàng công chúa dính phải lời nguyền không cười, tôi chẳng mảy may động tĩnh. Còn mẹ làm đủ mọi cách lấy lòng công chúa như các hoàng tử nước láng giềng vẫn hay làm. Từ vỗ tay đến mua lục lạc đủ màu để lắc, rồi cả nhảy tấu hài theo bài hát đồng dao. Mỗi khi kiệt sức, mẹ lại ra ban công hút một điếu thuốc, thứ mẹ đã khó nhọc cai khi biết tin mang thai tôi. Tôi đã từng xem những đoạn băng mẹ quay lại hồi ấy. Mẹ mồ hôi nhễ nhại, phía trước là tôi nhỏ xíu, chỉ chăm chăm nhìn mẹ. Ánh mắt quá xa xăm và điềm tĩnh so với một đứa trẻ.

Tóm lại, mẹ đã thất bại trong công cuộc chọc cười tôi. Phía bệnh viện cũng không nói gì đặc biệt. Chỉ là tôi không cười chứ mọi kết quả kiểm tra cho trẻ sơ sinh như chiều cao, cân nặng, chỉ số phát triển hành vi đều bình thường không khác gì đám trẻ sinh cùng lứa. Bác sĩ khoa nhi trong khu phố coi vấn đề này không hề nghiêm trọng, bảo mẹ cứ yên tâm ra về, đừng quá lo lắng vì tôi vẫn đang lớn lên khỏe mạnh. Mẹ cũng cố gắng an ủi bản thân rằng tôi chỉ hơi khô khan so với những đứa trẻ khác thôi. Vậy nhưng có một chuyện thực sự đáng lo đã xảy ra sau lễ thôi nôi của tôi.

Một hôm, mẹ tôi để cái ấm màu đỏ đựng nước sôi trên mặt bàn. Trong lúc mẹ quay lưng bận pha sữa, tôi quờ tay khiến cái ấm rơi xuống. Ấm đổ nghiêng, nước nóng chảy lênh láng khắp sàn. Đến giờ trên người tôi vẫn còn vết bỏng mờ, chính là chiến tích từ thời đó. Tôi khóc rống lên, còn mẹ cứ ngỡ rằng sau này tôi sẽ sợ nước nóng hay ấm nước đỏ. Như mọi đứa trẻ khác. Nhưng không. Tôi chẳng sợ cả nước lẫn ấm nước. Dù bên trong là nước nóng hay nước lạnh thì hễ nhìn thấy ấm nước màu đỏ là tôi lại vươn tay ra.

Không chỉ có vậy. Ngay cả ông lão chột mắt nhà bên dưới hay con chó đen to ngồng buộc ở vườn hoa nhà ông đối với tôi cũng chẳng phải thứ gì đáng sợ hết. Tôi vẫn thường nhìn chằm chằm vào tròng mắt trắng đục của ông lão và chỉ cần mẹ lơ là một chút thôi là tôi lại tiến tới chạm vào con chó đang nhe nanh nhọn hoắt, sủa inh ỏi đinh tai. Kể cả sau khi chứng kiến con chó đó cắn đứa bé nhà hàng xóm chảy cả máu, tôi vẫn không chừa. Không biết bao nhiêu lần mẹ đã phải cuống quýt chạy theo tôi.

Sau khi trải qua một vài chuyện như vậy, mẹ đã lo lắng không biết có phải tôi chậm phát triển trí tuệ hay không, thế nhưng chỉ nhìn ngoại hình hay hành động thì không đủ căn cứ để phán đoán. Mẹ vẫn luôn bối rối không biết phải hiểu một đứa trẻ như tôi thế nào, vì thế mẹ quyết định sẽ phân tích theo chiều hướng tích cực, như mẹ vẫn thường vậy.

“So với bạn cùng lứa, nó là đứa trẻ dũng cảm và điềm tĩnh.”

Mẹ đã miêu tả tôi như vậy trong nhật ký.

Ấy thế nhưng tôi vẫn không biết cười dù đã qua bốn tuổi, và đương nhiên nỗi lo của mẹ cũng lên tới cực điểm. Mẹ dắt tay tôi đến một bệnh viện lớn hơn. Và ngày hôm đó, với những khung cảnh khi thì mờ ảo lúc lại sống động như được nhìn qua làn nước, đã trở thành ngày đáng nhớ đầu tiên trong cuộc đời tôi.

Người đàn ông mặc áo blouse trắng đang ngồi trước mặt tôi. Với nụ cười luôn nở trên môi, ông ta lần lượt cho tôi xem đủ thứ đồ chơi. Ông ta còn đích thân lắc thử vài cái cho tôi xem. Rồi thì ông ta dùng một chiếc búa nhỏ gõ cốc cốc vào đầu gối tôi. Chân tôi vô thức đá thẳng lên trời giống y lúc chơi xích đu. Sau đó ông ta lấy ngón tay chọc vào nách tôi. Vì hơi buồn nên tôi cười. Tiếp đến ông ta cho tôi xem ảnh và hỏi tôi một vài câu hỏi. Trong đó câu mà tôi nhớ rõ nhất là:

“Em bé trong ảnh đang khóc. Vì không thấy mẹ đâu cả. Tâm trạng của em bé này thế nào nhỉ?”

Tôi không biết câu trả lời nên ngước lên nhìn mẹ đang ngồi cạnh. Mẹ nở nụ cười rồi đưa tay xoa đầu tôi, răng mẹ cắn nhẹ vào môi dưới.

Không lâu sau mẹ đưa tôi đi đâu đó, nói rằng đi du hành vũ trụ. Thế nhưng nơi mẹ đưa tôi đến lại là bệnh viện. Tôi hỏi vì sao tôi không bị ốm mà lại phải đến đây nhưng mẹ không trả lời. Tôi phải nằm xuống một chỗ nào đó rất lạnh rồi bị đưa vào một cái thùng trắng xóa. Ti ti ti. Có tiếng động lạ phát ra. Chuyến du hành vũ trụ kết thúc một cách vô vị.

Cảnh tượng lại thay đổi, giờ đây số lượng người đàn ông mặc áo blouse đã tăng lên. Người lớn tuổi nhất trong số đó đưa chúng tôi xem một tấm ảnh đen trắng mờ mịt và nói rằng đó là ảnh chụp trong đầu tôi. Nói dối. Nhìn một cái là biết ngay không phải đầu tôi. Thế nhưng mẹ lại gật đầu lia lịa như thể rất tin vào lời nói dối tầm phào đó. Mỗi khi người đàn ông mở miệng nói là những chàng trai trẻ tuổi đứng bên cạnh lại ghi chép gì đó. Tôi ngồi đung đưa chân vì quá chán. Rồi tiện chân, tôi đá vài phát vào bàn của ông bác sĩ. Mẹ đặt tay lên vai tôi bảo đừng làm vậy nữa. Tôi ngước lên nhìn, thấy má mẹ đẫm nước mắt.

Trong những ký ức của ngày hôm đó, điều đọng lại rõ nét nhất trong tôi là gương mặt giàn giụa nước mắt của mẹ. Mẹ khóc mãi, chỉ khóc và khóc. Cả khi ra ngoài phòng chờ mẹ cũng khóc mãi không nín. Ti vi chiếu một bộ phim hoạt hình mà tôi không thể nào tập trung xem, vì mẹ. Ngay cả khi các chiến binh vũ trụ đã chiến thắng phe ác thì mẹ vẫn chỉ ngồi khóc. Rốt cuộc, mẹ khiến ông lão đang ngủ gật bên cạnh cũng phải bật dậy quát lên. “Đừng tỏ ra đáng thương nữa, ồn ào chết đi được!” Tới lúc đó mẹ mới mím chặt môi co rúm người lại như một nữ sinh trung học vừa bị ăn mắng.

5.

Mẹ cho tôi ăn rất nhiều hạt hạnh nhân. Nói tới hạnh nhân, tôi đã ăn đủ các loại cả hạnh nhân trồng trong nước lẫn hạnh nhân nhập khẩu từ Úc, Trung Quốc, Nga. Loại của Trung Quốc có vị đắng rất khó chịu, loại của Úc không hiểu sao vừa có vị chua chua lại có mùi như mùi bùn. Tuy hạnh nhân cũng được trồng phổ biến ở Hàn Quốc và cũng khá ngon nhưng với riêng tôi thì loại của Mỹ, đặc biệt là hạnh nhân California mới ngon nhất. Sau đây tôi sẽ giới thiệu cho các bạn phương pháp ăn hạnh nhân California của riêng tôi, thứ hạt ánh nâu nhờ thỏa thuê đón nắng mặt trời.

Đầu tiên, bạn hãy cầm túi hạnh nhân lên rồi đưa tay cảm nhận từng hạt hạnh nhân bên trong. Những hạt hạnh nhân cứng bướng bỉnh có thể sờ được qua mặt dưới túi bọc. Sau đó bạn xé viền trên túi đựng và mở khóa zipper bên dưới. Bạn phải thực hiện tất cả các bước trong khi nhắm mắt. Rồi bạn hít thở chầm chậm và đưa mũi vào bên trong túi. Nín thở một chút rồi lại hít vào. Sao cho kéo dài được lâu nhất thời gian hương hạnh nhân đi vào cơ thể. Khi hương thơm đã len lỏi vào sâu trong cơ thể, bạn hãy bốc nửa nắm hạnh nhân bỏ vào miệng. Bạn hãy ngậm và đưa đẩy hạnh nhân trong miệng một lúc, dùng lưỡi cảm nhận từng đường vân trên mình hạt, chạm lưỡi vào đầu nhọn của hạt, liếm những rãnh nhỏ trên bề mặt hạt. Nhưng cũng đừng ngậm quá lâu. Bởi hạnh nhân sẽ không còn ngon nếu ngấm nước bọt. Đó mới chỉ là quá trình chuẩn bị trước khi lên tới cực điểm. Quá trình này, nếu vội vàng sẽ không có hiệu quả, nếu quá dông dài lại đánh mất vị ngon. Đích thân bạn phải tìm ra khoảng thời gian thích hợp. Khi bạn dần tiến tới cực điểm, hãy tưởng tượng rằng hạt hạnh nhân đang to dần lên. Hạt hạnh nhân vốn bé như cái móng tay dần phình to bằng quả nho, quả kiwi, quả cam rồi quả dưa hấu. Giờ thì hạt hạnh nhân đã to bằng quả bóng bầu dục. Ngay chính lúc này. Hãy cắn đốp một cái. Khi ấy cùng với âm thanh rôm rốp, bạn sẽ cảm nhận ánh mặt trời miền California xa xôi đang lan tỏa trong miệng mình.

Lý do khiến tôi thi hành nghi lễ này chẳng phải vì tôi thích hạnh nhân đâu. Trên bàn ăn của tôi ba bữa đều có hạnh nhân. Tôi không có đường thoát thân. Chỉ còn cách tìm ra phương pháp ăn cho dễ chịu. Mẹ nghĩ rằng nếu ăn nhiều hạt hạnh nhân thì hạnh nhân trong đầu tôi cũng sẽ to dần lên. Đó là một trong những hy vọng mong manh mà mẹ có thể bám lấy.

Trong đầu mỗi người đều có hai hạch hạnh nhân. Nó nằm cố định đâu đó khoảng từ sau tai tới đỉnh đầu. Cả kích thước lẫn hình dáng đều giống hạt hạnh nhân. Cũng có người cho rằng nó giống hạt đào nên gọi là “hạch amygdala”.

Khi có kích thích từ bên ngoài, trong hạch hạnh nhân sẽ xuất hiện một ngọn đèn màu đỏ. Dựa theo tính chất của kích thích, hạch hạnh nhân sẽ giúp chúng ta nhận thức được nỗi sợ hãi, cảm thấy tồi tệ, hoặc cảm nhận được những cảm xúc yêu, ghét.

Thế nhưng có vẻ như hạch hạnh nhân trong đầu tôi đã hỏng hóc ở đâu đó. Dù bị kích thích đến mấy thì đèn vẫn không đỏ. Chính vì thế tôi không hiểu vì sao người khác lại cười hay khóc. Đối với tôi niềm vui hay nỗi buồn, tình yêu hay nỗi sợ hãi đều rất mông lung. Cả những từ như “cảm tình” hay “đồng cảm” với tôi cũng chỉ là những khái niệm mơ hồ.

6.

Tôi được các bác sĩ chẩn đoán là mắc chứng mất khả năng biểu đạt cảm xúc, hay có tên gọi khác là Alexithymia. Triệu chứng của tôi khá nặng nhưng do tôi còn nhỏ nên không thể coi đó là hội chứng Asperger [1] , các kỹ năng khác của tôi vẫn phát triển bình thường nên cũng không thể kết luận là tôi bị bệnh tự kỷ. Tuy gọi là mất khả năng biểu đạt cảm xúc nhưng nói là không cảm nhận được thì đúng hơn là không biểu đạt được bất kỳ cảm xúc nào. Không giống như những bệnh nhân tổn thương vùng ngôn ngữ vận động Broca hay vùng hiểu ngôn ngữ Wernicke, tôi không gặp khó khăn gì trong việc diễn đạt lời nói hay hiểu lời người khác. Tôi chỉ không thể cảm nhận được những cảm xúc, không thể đọc được cảm xúc của người khác và nhầm lẫn tên gọi của những cảm xúc. Các bác sĩ nói rằng từ khi sinh ra, kích thước hạch hạnh nhân trong đầu tôi đã rất nhỏ, hơn nữa tiếp xúc giữa thùy trán và hệ viền không liền mạch nên mới thành ra như vậy.

Một trong những triệu chứng xuất hiện khi hạch hạnh nhân quá nhỏ là bệnh nhân không hề biết sợ hãi. Nếu bạn cho rằng như vậy là dũng cảm thì bởi bạn thiếu hiểu biết đấy thôi. Nỗi sợ hãi là cơ chế phòng vệ giúp duy trì sự sống. Không biết sợ không phải là dũng cảm mà là ngốc nghếch tới mức ô tô lao tới cũng chỉ biết đứng im. Nhưng số tôi còn đen đủi hơn ở chỗ, có rất ít người vừa chai lì trước nỗi sợ hãi vừa mất hoàn toàn khả năng diễn đạt cảm xúc như tôi. Tuy nhiên trong cái rủi cũng có cái may, vì ít nhất tôi cũng sở hữu hạch hạnh nhân, dù nhỏ xíu, nên không bị cho là thiểu năng trí tuệ.

Các bác sĩ nói rằng trường hợp của tôi cần phải được theo dõi thêm vì não của mỗi người đều khác nhau. Họ cũng đưa ra một đề nghị nghe khá bùi tai, đó là dự án khám phá bí ẩn của não bộ mà tôi có thể sẽ đóng một vai trò hết sức quan trọng. Những nhà nghiên cứu tại bệnh viện trường Đại học đã tỏ ý mong muốn tôi chấp thuận tham gia vào dự án dài hạn bao gồm các hoạt động thí nghiệm lâm sàng và báo cáo lên Hội đồng khoa học cho đến tận khi tôi trưởng thành. Đương nhiên chúng tôi sẽ được trả công tham gia thí nghiệm lâm sàng và tên của tôi có thể sẽ được gắn với một bộ phận nào đó của não giống như Broca và Wernicke. Vùng não bộ Seon Yoon Jae. Tuy nhiên, mẹ đã thẳng thừng từ chối lời đề nghị đó với thái độ vô cùng khó chịu.

Trước tiên, vấn đề nằm ở chỗ mẹ tôi đã biết trước Broca và Wernicke không phải đối tượng thí nghiệm mà là các nhà khoa học. Bởi lẽ mẹ đã rất chăm chỉ đến thư viện quận gần nhà và đọc nhiều loại sách liên quan tới não. Mẹ không hài lòng với việc các bác sĩ chỉ coi tôi như một cục thịt thú vị thay vì một con người. Mẹ đã tự dập tắt hy vọng rằng các bác sĩ sẽ điều trị được cho tôi. Chắc họ cũng chỉ thực hiện mấy thí nghiệm kỳ dị và cho tôi uống những loại thuốc chưa được kiểm chứng, sau đó quan sát phản ứng của tôi rồi đến Hội đồng khoa học khoe khoang chứ gì. Đó là suy nghĩ của mẹ. Vì thế mẹ đã sổ toẹt một câu nói thiếu tính thuyết phục mà các bà mẹ vẫn thường đưa ra khi tức giận.

“Nó là con tôi nên tôi hiểu nó nhất.”

Vào ngày quyết định không quay lại bệnh viện nữa, mẹ đã nhổ một bãi nước bọt vào chậu hoa phía trước cổng bệnh viện rồi nói với tôi.

“Rặt một lũ đến trong não mình có gì cũng chẳng biết.”

Thi thoảng đột nhiên mẹ lại ăn nói hùng hồn như vậy.

7.

Mẹ vẫn thường hối hận vì khi mang thai tôi mẹ hay bị căng thẳng và còn lén hút một hai điếu thuốc, rồi thì vào những tháng cuối mẹ đã không nhịn nổi mà uống vài ngụm rượu. Nhưng trên thực tế, lý do não tôi ra nông nỗi này rất dễ hiểu. Đó là do số tôi đen đủi. Trên đời này có nhiều thế lực bí ẩn đang điều khiển thế giới hơn chúng ta nghĩ, kiểu như cái gọi là số mệnh ấy.

Dù gì sự đã rồi, có lẽ mẹ cũng từng ôm hy vọng rằng bù vào việc thiếu khả năng biểu đạt cảm xúc linh hoạt như người khác, tôi sẽ có trí nhớ siêu phàm cỡ máy tính hay năng khiếu hội họa vượt bậc tới mức vẽ được những bức tranh thiên tài khó tin. Nếu thực sự như vậy thì biết đâu tôi có thể xuất hiện trong chương trình thực tế và mỗi bức tranh tôi vẩy chút màu vẽ cũng có thể bán được hàng chục triệu won. Thế nhưng tôi lại chẳng có tí năng lực thiên tài nào cả.

Sau vụ con bé buộc tóc bằng chun Mickey, mẹ chính thức bắt tay vào “giáo dục” tôi. Bởi không đơn thuần chỉ là vấn đề bất hạnh hay đáng thương, việc không thể cảm nhận được đã khiến tôi đối mặt với rất nhiều nguy hiểm.

Người khác có mắng mỏ bằng vẻ mặt đáng sợ thế nào cũng chẳng có tác dụng gì đối với tôi. Vì họ quát tháo, la hét, hay xếch ngược lông mày lên… tôi cũng chẳng hiểu tại sao những hành động ấy lại mang ý nghĩa đặc biệt. Vì thế, tôi không thể biết rằng cùng một hiện tượng có thể hàm ẩn tới hai mặt nghĩa. Tôi chỉ đón nhận thế giới này một cách thẳng đuột mà thôi.

Mẹ đã viết rất nhiều công thức bằng các màu khác nhau rồi dán từng câu lên tờ giấy lớn. Trên tờ giấy lớn dán trên tường có những dòng chữ thế này.

Xe đến gần → tránh ra xa, nếu xe ở quá gần thì chạy

Người đến gần → đứng tránh sang một bên để không va phải

Đối phương mỉm cười → mỉm cười y như vậy

Phía dưới là dòng chữ:

° Ghi chú: Về biểu cảm, nhớ rằng mình chỉ cần biểu cảm giống đối phương là được.

Nhưng đối với một đứa trẻ tám tuổi như tôi, câu văn dài thế này thật không dễ hiểu.

Những công thức được viết vào giấy rồi dán lên tường nhiều vô cùng tận. Trong khi các bạn cùng lứa ê a học bảng cửu chương thì tôi ngồi học thuộc đống công thức này, ghép từ miêu tả cảm xúc ở cột này với hành động tương ứng ở cột khác như thể đang học niên đại các triều vua vậy. Tôi vẫn thường được mẹ kiểm tra định kỳ. Những quy tắc “mang tính bản năng” mà người thường có thể dễ dàng tiếp nhận thì tôi lại phải ngồi học thuộc từng cái một. Bà ngoại tặc lưỡi không hiểu rốt cuộc cách giáo dục nhồi nhét này có hiệu quả không nhưng tay vẫn cắt các mũi tên để tôi dán lên tờ giấy ghi các công thức. Bà ngoại phụ trách các mũi tên.

8.

Mấy năm trôi đi, đầu tôi đã to ra nhưng kích cỡ của hạch hạnh nhân trong đầu thì vẫn dậm chân tại chỗ. Các mối quan hệ dần trở nên phức tạp và tôi bắt đầu gặp khó khăn trong việc đương đầu với chúng chỉ bằng những công thức mẹ đã dạy, càng ngày tôi càng trở thành tâm điểm của mọi sự chú ý. Vừa khai giảng được một ngày, tôi đã để lại ấn tượng là một đứa kỳ quặc và bị gọi ra sau sân vận động làm thứ mua vui trước mắt chúng bạn. Đám bạn thi nhau hỏi những câu kỳ quặc, còn tôi thì không biết nói dối nên cứ có sao trả lời vậy. Tôi cũng không hiểu vì sao chúng nó lại ôm bụng cười. Cứ thế, mỗi ngày tôi đều vô tình đâm một nhát dao vào lòng mẹ.

Tuy nhiên mẹ không hề bỏ cuộc.

“Đừng gây chú ý. Chỉ cần làm vậy sẽ ổn.”

Ý mẹ là đừng để bị phát hiện, rằng tôi khác người. Bị phát hiện tức là tôi đã gây chú ý và trở nên nổi bật trong mắt người khác, và một khi đã như vậy, tôi sẽ trở thành bia hứng đạn. Những công thức đơn giản như xe đến thì phải tránh không thể dùng trong trường hợp này. Rồi sẽ đến lúc tôi cần trổ tài diễn xuất đỉnh cao nếu muốn tự che giấu bản thân khác biệt. Và mẹ đã không ngừng phát huy trí tưởng tượng, thêm thắt hội thoại cứ như nhà biên kịch thực thụ. Giờ đây tôi phải ghép và học thuộc những hàm ý ẩn sâu trong lời nói của đối phương cùng cách đối đáp phù hợp tương ứng.

Ví dụ như khi các bạn cho tôi xem đồ dùng học tập hay đồ chơi mới và giải thích về món đồ đó, điều ấy không có nghĩa chúng thực sự muốn giải thích về đồ vật đó mà chỉ đang “khoe khoang” thôi.

Theo mẹ thì đáp án mẫu tôi cần nói khi đó là:

“Cậu sướng thật đấy.”

Và cảm xúc tôi cần biểu đạt khi nói câu đó là “ghen tị”.

Nếu có ai đó nói với tôi những câu mang nghĩa tích cực như “Đẹp trai quá” hay “Làm tốt lắm” (đương nhiên tôi cũng phải ghi nhớ những câu dạng nào thì được liệt vào hạng mục “tích cực”) thì

“Cảm ơn.”

hoặc

“Cũng bình thường thôi.”

là những câu trả lời đúng.

Mẹ nói rằng “Cảm ơn” là câu trả lời chuẩn mực nhất còn “Cũng bình thường thôi” là câu trả lời thể hiện phong thái ung dung tự tại, mang ý tôi sẽ còn trở thành đứa trẻ giỏi giang hơn nữa. Tất nhiên tôi luôn chọn câu trả lời đơn giản nhất.

9.

Vốn là người viết chữ siêu xấu được cả thế giới và chính mình công nhận nên mẹ đã lên mạng tìm các chữ Hán “Hỉ, Nộ, Ái, Ố, Ai, Lạc, Dục” rồi in từng chữ thật to lên tờ giấy A4. Chẹp chẹp. Bà ngoại lại tặc lưỡi khi nhìn thấy xấp giấy đó. Bà càu nhàu rằng làm việc gì cũng phải có tâm một chút chứ. Vì thế mặc dù mù tịt chữ Hán, bà vẫn vẽ theo những chữ to tướng đó như cách người ta thường chép tranh. Mẹ đem chữ bà vẽ dán khắp nơi trong nhà như thể đó là khẩu hiệu của gia đình hay một loại bùa chú vậy.

Khi tôi đi giày, chữ “Hỉ” mỉm cười với tôi trên tủ giày, mỗi lần mở tủ lạnh tôi đều phải chạm trán chữ “Ái”. Trước khi đi ngủ, chữ “Lạc” từ trên đầu giường dòm xuống tôi. Những chữ đó đều được dán ngẫu nhiên không liên quan gì tới địa điểm, tuy nhiên theo sự mê tín của mẹ, những chữ mang nghĩa xấu xa như “phẫn nộ, buồn rầu, ghét bỏ” thì đều phải dán hết ở trong nhà vệ sinh. Theo thời gian những tờ giấy dán trong nhà vệ sinh nhăn nhúm lại và chữ cũng mờ dần đi vì bị ẩm. Khi chữ mờ, bà lại vẽ và dán lại chúng. Có lẽ vì thế mà cuối cùng bà đã thuộc lòng mấy chữ đó và thậm chí gần như đạt tới cảnh giới viết thư pháp luôn rồi.

Mẹ còn sáng tác cả trò chơi “hỉ nộ ái ố ai lạc dục”. Mẹ sẽ đưa ra tình huống và tôi phải đoán chính xác cảm xúc tương ứng. Khi được người nào đó cho thức ăn ngon thì cảm xúc của tôi là? Đáp án là vui và biết ơn. Khi ai đó làm tôi đau thì tôi phải cảm thấy thế nào? Đáp án là tức giận. Kiểu như vậy.

Một lần tôi hỏi mẹ nếu có ai đó cho mình đồ ăn không ngon thì phải cảm nhận ra sao. Có vẻ như câu hỏi nằm ngoài dự đoán nên mẹ phải nghĩ mất một lúc mới trả lời được. Sau một hồi trăn trở, mẹ đáp rằng ban đầu tôi có thể cảm thấy tức giận vì đồ ăn không ngon. (Tôi đã chứng kiến cảnh mẹ chê bai đồ ăn dở và “bắt lỗi” nhà hàng mấy lần.) Tuy nhiên do khẩu vị mỗi người mỗi khác nên dù được cho đồ kém ngon tôi vẫn có thể vui vẻ cảm ơn. (Những lúc đó bà ngoại đều đốp lại mẹ rằng được cho ăn còn cảnh vẻ, hãy cảm thấy biết ơn mà ăn đi.)

Thời gian thấm thoắt trôi và tuổi của tôi đã lên hai con số, số lần mẹ không thể trả lời ngay lập tức hoặc ngập ngừng lúng túng trước những câu hỏi của tôi cũng dần tăng lên. Rốt cuộc, mẹ đối phó bằng cách bảo tôi hãy học nằm lòng những khái niệm cơ bản “hỉ nộ ái ố ai lạc dục” trước đi đã.

“Con không biết những thứ phức tạp cũng được nhưng nhất định phải hiểu rõ những điều căn bản. Nhờ vậy thì dù người ta chỉ trích con khô khan, con vẫn có được cuộc sống bình thường.”

Thực tế tôi chẳng quan tâm những điều ấy. Giống như việc không thể phân biệt được sự khác biệt tinh tế giữa các từ ngữ chỉ cảm xúc, tôi cũng chẳng thấy việc mình bình thường hay khác thường có ảnh hưởng gì lớn lao tới chính bản thân tôi cả.

10.

Nhờ những nỗ lực không ngừng cùng quá trình dạy dỗ đều đặn và nghiêm túc mỗi ngày của mẹ, dần dần tôi đã thấm nhuần phương pháp sống sót an toàn qua những tháng ngày cắp sách tới trường. Từ sau năm lớp Bốn, tôi đã có thể chơi chung được với một nhóm bạn và gần như hoàn thành mong ước của mẹ, là không gây chú ý. Phần lớn thời gian tôi chỉ im lặng là đủ. Khi cần tức giận mà tôi im lặng thì người ta sẽ nghĩ tôi có sức chịu đựng cao, khi cần cười mà im lặng thì họ nghĩ tôi đang tập trung và khi cần khóc mà im lặng thì tôi trở thành đứa trẻ mạnh mẽ. Im lặng quả thực là vàng. Bù lại tôi luôn phải nói “Cảm ơn” và “Xin lỗi” như một thói quen. Đó là hai câu thần chú giúp tôi vượt qua vô vàn những tình huống khó xử. Đến đây vẫn còn dễ. Giống như việc đối phương trả cho tôi một nghìn won và tôi thối lại ba trăm won tiền thừa vậy.

Khó nhằn hơn cả là khi tôi phải trả một nghìn won trước. Tức, làm thế nào để thể hiện tôi muốn một thứ gì, muốn làm một việc gì hay thích một cái gì. Khó là bởi tôi phải tiêu tốn quá nhiều năng lượng để làm những việc đó. Tôi phải trả tiền trước trong khi chẳng muốn mua gì cả, tôi cũng không biết mình phải trả bao nhiêu. Nó tốn công và phiền phức như việc phải tạo sóng cho mặt hồ yên ả vậy.

Như việc phải nói “tớ cũng muốn ăn” rồi tươi cười hỏi “cho tớ một miếng nhé?” khi nhìn thấy cái bánh chocopie mà tôi không hề thích. Hay việc vặn hỏi người khác “tại sao lại làm như vậy?” khi họ đi ngang qua huých phải tôi hoặc cho tôi leo cây. Cả việc giơ nắm đấm và rơi nước mắt nữa.

Đó là những việc khó khăn nhất đối với tôi. Tôi hoàn toàn không muốn làm nhưng mẹ nói rằng nếu cứ lặng yên như mặt nước hồ cũng có thể bị nhận xét là đứa trẻ kỳ lạ. Vì thế “rất thi thoảng” tôi cũng phải làm những việc đó.

“Con người là thành quả của giáo dục. Con làm được mà.”

Mẹ nói rằng mẹ làm tất cả cũng chỉ vì tôi, hay nói cách khác đó là “tình yêu” mẹ dành cho tôi. Nhưng theo tôi thấy mẹ chỉ đang cố gồng mình để tránh tự làm tổn thương chính mẹ mà thôi. Nếu đúng như lời mẹ nói thì tình yêu chỉ là việc mẹ nhìn tôi bằng đôi mắt ầng ậng nước, nói tôi phải làm gì vào lúc này, nên làm sao vào lúc khác và càm ràm đủ thứ chuyện. Nếu đó là tình yêu thì chi bằng khỏi yêu và được yêu luôn đi cho khỏe. Tất nhiên tôi không nói những lời đó ra miệng. Trong số những phương châm hành động của mẹ, tôi đã thuộc làu tới mức mòn cả miệng câu “nếu quá thành thực sẽ làm tổn thương đối phương”.

11.

Theo cách diễn đạt của bà ngoại thì tôi “hợp cạ” với bà hơn là với mẹ. Thực ra, ngoài việc cùng thích kẹo vị mận thì bà và mẹ tôi khác nhau hoàn toàn từ ngoại hình đến sở thích, tính cách.

Bà kể rằng hồi mẹ tôi còn nhỏ, thứ đầu tiên mẹ ăn trộm là kẹo mận. Khi nghe thấy từ “đầu tiên”, mẹ liền lớn giọng sửa lại rằng đó là lần đầu cũng là lần cuối. Thế nhưng bà chỉ cười nhẹ và nói thế này.

“Thật may đứa trộm kim lớn lên không thành kẻ trộm bò.”

Lý do thích kẹo mận của bà và mẹ cũng khá đặc biệt. Đó là khi ăn “có thể cảm nhận được vị ngọt và vị máu cùng một lúc”. Thứ kẹo màu trắng sáng kỳ lạ được gạch một vạch đỏ ở giữa. Ngậm viên kẹo đó trong miệng là một trong những niềm vui quý giá của cả hai. Vạch màu đỏ đó tan rất nhanh nên thường khiến người ăn bị rát lưỡi.

“Nhưng mà rất kỳ diệu nhé, cảm giác như đang nếm vị mằn mặn của máu hòa quyện với vị ngọt ấy.”

Trong khi mẹ đi tìm thuốc Oramedy [2] thì bà ngồi ôm túi kẹo vừa nói vừa cười ha hả. Kỳ lạ thay nghe bà ngoại nói như vậy bao nhiêu lần cũng không chán.

Bà ngoại đột ngột xuất hiện trong cuộc đời tôi. Trước khi mẹ kiệt sức tới mức phải cầu cứu đến bà thì mẹ và bà đã cắt đứt liên lạc gần bảy năm. Người chia rẽ mối quan hệ huyết thống đó chính là một người đàn ông ngoài cuộc, tức bố tôi.

Ông ngoại mất vì bệnh ung thư từ khi mẹ vẫn còn nằm trong bụng bà, bà đã dành cả tuổi thanh xuân để mẹ không bị gọi là đứa trẻ không bố. Chính xác hơn là cả đời bà chỉ sống vì con. May mắn thay con gái bà tuy không quá xuất sắc nhưng vẫn học hành giỏi giang và đỗ vào một trường đại học nữ trên Seoul. Đứa con gái bà đã vất vả nuôi lớn như vậy lại đi phải lòng cái thằng vô tích sự, đây là danh xưng bà dùng để chỉ bố tôi, kê bàn bán đồ trang sức trước cổng trường đại học. Chắc cái thằng vô tích sự ấy đã đeo cho mẹ một chiếc nhẫn rẻ tiền trong đống trang sức bày đầy trên bàn rồi hứa hẹn ba cái thứ tình yêu vĩnh cửu. Bà nói trước khi xuống mồ sẽ không chấp nhận chuyện tình bố mẹ tôi nhưng mẹ cãi lại rằng tình yêu nào phải thứ hồ sơ phê duyệt đâu mà cần ai cho phép với không cho phép, kết cục mẹ ăn một cái tát của bà.

Mẹ thậm chí còn uy hiếp bà rằng nếu bà cứ tiếp tục phản đối thì mẹ sẽ mang thai trước. Đúng một tháng sau, lời uy hiếp đó trở thành hiện thực. Bà đưa ra tối hậu thư rằng nếu mẹ đẻ đứa bé ra thì đừng nhìn mặt bà nữa và mẹ đã thực sự bỏ nhà đi. Bà và mẹ đã “tạm thời” đoạn tuyệt vì chuyện đó.

Tôi chưa từng nhìn thấy bố. Tôi chỉ xem ảnh ông vài lần. Khi tôi còn đang ở trong bụng mẹ, đã có một người say rượu lái xe máy đâm thẳng vào kệ hàng của bố. Bố tôi chết ngay tại chỗ, để lại đống trang sức màu mè rẻ tiền. Sự thành ra như vậy nên mẹ lại càng không thể liên lạc với bà. Mẹ không muốn đèo bòng gánh nặng trở về sau khi đã vì tình mà đùng đùng bỏ nhà ra đi. Cứ thế bảy năm trôi qua. Cho đến khi mẹ không thể bám trụ thêm được nữa. Cho đến khi mẹ nhận ra không thể một mình cáng đáng tôi thêm nữa.

12.

Bà và tôi gặp nhau lần đầu ở McDonald’s. Hôm đó mẹ gọi tới hai suất hamburger mà ngày thường chẳng bao giờ mua cho tôi, rồi không thèm đụng tới một miếng. Mắt mẹ luôn hướng về phía cửa, mỗi khi ai đó bước vào là mẹ lại mở to rồi nheo mắt lại trong giây lát, hết rướn thẳng người lên lại khom xuống. Sau này hỏi lại tôi mới biết đó là một trong những hành động mẹ thường làm khi trong lòng cảm thấy vừa sợ hãi lại vừa an tâm.

Đúng lúc mẹ quyết định bỏ cuộc, chuẩn bị nhấc mông khỏi ghế thì cửa ra vào mở toang và một làn gió ùa tới. Tôi vừa nghển cổ lên thì thấy một người phụ nữ cao lớn hiên ngang tiến vào. Chiếc mũ tím đội trên mái tóc muối tiêu của bà được cắm thêm vài sợi lông vũ. Trông dáng dấp bà tựa như Robin Hood trong truyện cổ tích. Người phụ nữ đó chính là mẹ của mẹ tôi.

Bà ngoại rất to lớn. Ngoài từ to lớn tôi chẳng nghĩ ra từ nào thích hợp hơn để miêu tả bà. Nếu phải so sánh thì bà giống một cây sồi cổ thụ bất tử. Cả thân hình lẫn giọng nói, thậm chí cả cái bóng của bà cũng to hết sức. Đặc biệt là đôi bàn tay, tay bà đồ sộ hệt như tay một người đàn ông cường tráng. Bà ngồi đối diện với tôi, khoanh tay, miệng mím chặt không nói một lời. Mẹ cụp mắt, đang ấp úng tính bắt chuyện trước thì bà ra lệnh bằng giọng trầm thấp.

“Ăn trước đi đã.”

Không còn cách nào khác, mẹ bắt đầu nhét đống hamburger nguội ngắt vào miệng. Cho tới tận lúc miếng khoai tây chiên cuối cùng biến mất cả bà ngoại lẫn mẹ tôi vẫn không nói với nhau câu nào. Tôi mút đầu ngón tay, nhặt từng vụn khoai tây trên chiếc khay nhựa màu hạt dẻ bỏ vào miệng, chờ đợi diễn biến tiếp theo. Trước bà ngoại ngồi ưỡn ngực khoanh tay, mẹ chỉ biết cắn chặt môi, chăm chăm nhìn xuống mũi giày. Mãi đến khi trên khay nhựa không còn sót chút gì mẹ mới đặt tay lên hai vai tôi, cất giọng lí nhí như tiếng muỗi vo ve.

“Nó đây ạ.”

Bà thở dài một hơi rồi ngả người ra sau, đoạn “Hứ” một tiếng. Sau này hỏi bà tôi mới biết, tiếng “Hứ” đó mang nghĩa “Sống thế à, con nhỏ thối tha.” Bà lớn tiếng nói cho cả quán McDonald’s nghe thấy.

“Đẹp mặt nhỉ.”

Mọi người đều quay nhìn chúng tôi, mẹ bắt đầu òa khóc. Qua kẽ môi thoáng mấp máy, mẹ kể lại tất cả những sóng gió đã xảy đến trong cuộc đời mình suốt mấy năm qua. Từ đầu chí cuối tôi chỉ nghe thấy tiếng khóc rưng rức xen lẫn tiếng hỉ mũi của mẹ, may mắn thay có vẻ như bà vẫn hiểu toàn bộ. Hai cánh tay bà khoanh khư khư trước ngực như then cửa cài chặt đã hạ xuống đầu gối tự lúc nào, khuôn mặt bóng láng của bà cũng trở nên khô sắt. Trong lúc mẹ liên tục giải thích về tôi, biểu cảm của bà chốc chốc lại biến đổi giống y chang mẹ. Sau khi câu chuyện của mẹ kết thúc, bà giữ im lặng một hồi lâu rồi đột ngột thay đổi nét mặt.

“Nếu lời mẹ cháu là thật thì cháu quả là một con quái vật.”

Mẹ há hốc miệng nhìn bà. Bà đưa mặt lại sát mặt tôi rồi bật cười ha hả. Khóe môi bà nhếch lên hết cỡ còn khóe mắt thì cong xuống khiến cho nụ cười của bà cứ như cuộc gặp gỡ giữa mắt và miệng vậy.

“Con quái vật đáng yêu nhất thế giới. Chính là cháu!”

Nói rồi bà lấy tay xoa đầu tôi đau điếng. Từ đó trở đi, ba người chúng tôi bắt đầu sống cùng nhau.

13.

Công việc mới mà mẹ chọn làm sau khi chuyển về sống cùng bà ngoại là bán sách cũ. Đương nhiên nhờ sự giúp đỡ của bà. Nhưng theo lời mẹ thì bà là một “quả bom nổ chậm”, hễ có dịp lại càm ràm đủ điều.

“Hy sinh cả đời cho đứa con gái duy nhất đi học, giờ nó học hành chẳng ra sao lại đi bán sách cũ. Con nhỏ thối tha.”

Nếu phân tích chính xác cụm từ “con nhỏ thối tha” thì nó mang ý nghĩa vô cùng đáng sợ nhưng cứ hở ra là bà gọi mẹ như vậy.

“Sao mẹ cứ gọi con gái là con nhỏ thối tha thế? Cái gì mà con nhỏ thối tha chứ!”

“Tao nói có gì sai? Ai chết đi mà chẳng biến thành cái xác thối cả thôi. Đây không phải câu chửi mà là sự thật.”

Sau khi chuyển về sống chung với bà ngoại, chúng tôi không phải liên tục chuyển nhà như trước nữa mà đã có nơi ở cố định. Ít nhất bà cũng không tra tấn mẹ bằng câu hỏi “Sao không làm nghề gì đó ra tiền hơn?” Từ xưa bà đã luôn tôn thờ con chữ. Vì thế dù nhà không mấy khá giả, bà vẫn mua nhiều sách cho mẹ đọc và mong muốn mẹ trở thành một “cô gái học rộng biết sâu đam mê đọc sách”. Thực ra bà ngoại từng mong mẹ sẽ trở thành nhà văn, xa hơn là trở thành nhà văn “nữ cường” không lập gia đình, sống một mình thật oách tới già. Đó chính là cuộc đời bà muốn sống nếu có thể quay ngược thời gian. Chính vì thế bà đã đặt cho mẹ cái tên “Ji Eun [3] ”.

“Ji Eun à, Ji Eun, mỗi khi gọi tên mày, tao đều nghĩ mày sẽ có khả năng viết lách thật hay, tao cho mày đọc sách cũng vì mong mày thông minh lanh lợi hơn. Vậy mà tất cả những gì mày học được từ sách là rơi vào lưới tình của một thằng không học hành gì. Ôi giời ơi…”

Thi thoảng bà lại ca cẩm như vậy.

Trong thời đại mọi thứ đều có thể giao dịch trên Internet, chẳng ai nghĩ rằng hiệu sách cũ sẽ ăn nên làm ra cả. Dù thế mẹ vẫn khăng khăng đòi mở hiệu sách đến cùng. Hiệu sách cũ là quyết định phi thực tế nhất của một người thực tế như mẹ. Đó cũng là ước mơ mẹ đã ấp ủ từ lâu. Có thời mẹ cũng từng mơ ước trở thành nhà văn đúng như nguyện vọng của bà. Thế nhưng mẹ nói không thể đặt bút viết về những vết xe chạy ngang cuộc đời mình. Mẹ không đủ tự tin để rao bán chuyện đời mình, và theo mẹ đó không phải là tố chất của một nhà văn. Thay vào đó, mẹ quyết định bán sách người khác viết. Những cuốn sách đã nhuốm màu thời gian. Không phải những ấn bản mới nhất mà là những cuốn sách mẹ có thể đích thân chọn lựa. Ấy là sách cũ.

Hiệu sách nằm trong con hẻm thuộc khu nhà riêng phường Su Yu. Tôi nghĩ làm gì có ai vào tận đây mua sách cũ, nhưng mẹ lại rất tự tin. Mẹ nói mình có con mắt chọn sách cũ thần sầu và biết cách mua được số lượng lớn những loại sách mà đám mọt sách ưa thích với giá hời. Nhà chúng tôi nằm ngay phía sau hiệu sách. Căn nhà có hai phòng, bao gồm phòng khách và nhà vệ sinh không có bồn tắm, đủ dùng cho ba người chúng tôi. Đang ngủ mà có khách gọi vẫn có thể ra tiếp luôn được, hoặc khi không có hứng mở hiệu thì chỉ cần khóa cửa vào là xong. Trên kính cửa sổ lấp lánh dán dòng chữ “Hiệu sách cũ” và treo biển hiệu ghi “Hiệu sách Ji Eunie [4] ”. Vào đêm trước hôm mở hiệu sách, mẹ phủi tay và nở nụ cười mãn nguyện.

“Từ giờ chúng ta sẽ không cần chuyển nhà nữa. Vì đây sẽ là nhà chúng ta.”

Câu nói đó của mẹ đã trở thành sự thật. Lúc nào bà cũng lẩm bẩm “quả là chuyện lạ”, nhưng chúng tôi thực sự đã đủ sống nhờ số sách bán được.

14.

Tôi thấy nơi này rất thoải mái. Nếu là người khác có thể họ sẽ nói là “thích” hay “hài lòng” nhưng với vốn từ vựng của tôi, “thoải mái” là hợp lý nhất. Nói chính xác hơn thì tôi đã quen với mùi sách cũ. Ngay từ lần đầu ngửi mùi sách cũ, tôi đã cảm thấy vô cùng thân thuộc, như thể chúng tôi quen biết từ rất lâu. Hễ rảnh là tôi lại mở sách ra hít hà. Bà thường cằn nhằn tôi ngửi mùi mốc meo đó làm cái gì.

Sách đã đưa tôi đến những nơi tôi không thể đặt chân tới mà chẳng tốn một giây. Giúp tôi lắng nghe lời bộc bạch của những người tôi không thể gặp gỡ, âm thầm dõi theo những mảnh đời tôi không thể lại gần. Những cảm xúc mà tôi không thể cảm nhận, những sự kiện mà tôi chẳng thể kinh qua được đan cài thật kín đáo trong từng trang sách. Điều này, ngay từ đầu đã khiến sách khác với ti vi và phim ảnh.

Thế giới trong phim điện ảnh, truyền hình hay truyện tranh đều quá cụ thể, vì thế chẳng còn kẽ hở nào cho tôi chen vào. Những câu chuyện trên màn ảnh đều chỉ tồn tại theo cách người ta quay nó hay vẽ nó. Ví dụ như câu văn trong sách “Một cô gái tóc vàng đang ngồi vắt tréo chân trong căn nhà hình lục giác chứa những chiếc gối màu nâu” khi được dựng thành phim hay vẽ thành tranh thì mọi thứ từ da dẻ, biểu cảm đến cả độ dài móng tay cô gái đều sẽ được đóng khung định sẵn. Trong thế giới đó, tôi không thể thay đổi được gì.

Sách thì khác. Vì trong sách có rất nhiều khoảng trống. Giữa các từ cũng có khoảng cách và giữa các dòng cũng vậy. Tôi có thể bước vào trong đó để ngồi hay đi bộ, hay thậm chí viết ra cả những suy nghĩ của mình. Dù tôi không hiểu hết ý nghĩa của những câu chữ trong sách cũng chẳng sao. Chỉ cần mở một trang bất kỳ là tôi đã thành công một nửa rồi.

Tôi sẽ yêu em.

Dù không thể biết thứ tình yêu đó là tội lỗi hay độc dược, hay chính là mật ngọt, thì tôi cũng sẽ không bao giờ ngừng lại.

Tôi không hề hiểu ý nghĩa của câu đó, nhưng tôi chẳng quan tâm. Chỉ cần bám theo những con chữ là đủ rồi. Cảm nhận mùi hương của sách, chầm chậm dõi mắt theo dáng hình và đường nét của từng chữ từng chữ. Việc này đối với tôi cũng thần thánh như nhai hạnh nhân vậy. Khi nghĩ rằng đã tỉa tót đủ cho từng con chữ bằng mắt, tôi bắt đầu đọc chúng thành lời. Tôi, sẽ yêu, em. Dù không thể biết, thứ tình yêu đó, là, tội lỗi, hay, độc dược, hay, chính là, mật ngọt, thì tôi, cũng sẽ, không bao giờ, ngừng lại.

Tôi nếm thử vị của từng con chữ như thể đang nhai rồi nhả ra bằng lời nói. Cứ như vậy, lặp đi lặp lại tới khi thuộc lòng. Nếu lặp lại một câu quá nhiều lần thì sẽ tới lúc nghĩa của câu đó trở nên mơ hồ. Rồi đến một lúc nào đó, con chữ sẽ vượt qua ranh giới các con chữ, từ ngữ sẽ vượt qua ranh giới từ ngữ, nghe vô nghĩa như tiếng người ngoài hành tinh. Và khi ấy, những khái niệm tôi thấy khó hiểu như tình yêu hay vĩnh cửu đều trở nên thật gần gũi. Tôi giới thiệu với mẹ trò chơi thú vị đó. Mẹ liền nói:

“Thứ gì lặp lại quá nhiều lần đều trở nên vô nghĩa. Ban đầu con tưởng như nó đang phát triển nhưng sau một thời gian, nó sẽ dần biến đổi hoặc phai nhạt đi. Cuối cùng ý nghĩa thực sự sẽ biến mất. Trắng xóa.”

Tình yêu. Tình yêu. Tình yêu. Tình yêu. Tình yêu. Tình. Yêu. Tìnhhh yêuuu. Tình yêu. Tình yêu tình. Yêu tình. Yêu tình. Mãi mãi. Mãi mãi. Mãi mãi. Mãi. Mãi. Mã ãi mã ãi.

Nào, giờ thì ý nghĩa đã biến mất. Giống như một tờ giấy trắng, như những gì hiện hữu trong đầu tôi lúc ban sơ.

15.

Đông qua xuân lại đến, bốn mùa cứ thế xoay vòng như thể chỉ quanh quẩn trong một khuông nhạc đánh dấu nhắc lại. Mẹ và bà luôn chí chóe về mọi sự rồi thoáng chốc lại cùng nhau bò lăn ra cười, ấy vậy nhưng hễ trời sẩm tối là cả hai đều kiệm lời hẳn. Rồi khi mặt trời nhuốm đỏ không gian, bà thường nhấp chén soju rồi “Khà” một tiếng, mẹ liền đệm thêm câu “Đã quá” bằng một giọng như đã rút ruột rút gan. Theo mẹ thì “Khà, đã quá!” nghĩa là “hạnh phúc”.

Mẹ được rất nhiều người thích. Sau khi về sống chung với bà, mẹ cũng đã hẹn hò mấy lần. Bà nói lý do đàn ông theo đuổi một người hư hỏng như mẹ cũng bởi mẹ trông giống bà ngày trẻ. Những lúc ấy mẹ lại bĩu môi nhưng rốt cuộc vẫn phải thốt ra cái câu giờ đã không thể kiểm chứng “Mẹ con cũng xinh lắm chứ bộ.” Tôi chưa từng tò mò về các bạn trai của mẹ. Nhưng kiểu hẹn hò của mẹ thì trăm lần đều như một. Mẹ chưa bao giờ là người tiếp cận trước nhưng cuối cùng người níu kéo lại luôn là mẹ. Theo bà ngoại lý do là bởi bọn đàn ông chỉ muốn hẹn hò đơn thuần thôi còn mẹ lại cần một người có thể trở thành bố của tôi.

Mẹ tôi sở hữu một thân hình mảnh mai. Mẹ luôn kẻ viền mắt nâu, có lẽ vì thế mà đôi mắt vốn đã đen tròn của mẹ trông càng đen và to hơn. Tóc mẹ dài đến hông, đen nhánh như rong biển. Đôi môi mẹ luôn được đánh son đỏ chót làm người khác liên tưởng tới ma cà rồng. Thi thoảng tôi mở ảnh ngày xưa của mẹ ra xem, thực sự tuy đã gần bốn mươi rồi mà trông mẹ vẫn y hệt trong ảnh, chẳng thay đổi gì. Từ quần áo tới kiểu tóc, cả vóc dáng cũng vẫn vậy. Mẹ mãi không thay đổi, cũng chẳng già đi, bất quá có chiều cao là nhỉnh hơn chút xíu. Vì không muốn mẹ buồn bởi câu nói cửa miệng “con nhỏ thối tha” của bà mà tôi đã đặt cho mẹ một biệt danh khác, “người phụ nữ không thối tha”. Ấy vậy mà mẹ chỉ bĩu môi, nói không thích biệt danh đó.

Bà ngoại tôi cũng chẳng hề già đi. Mái tóc muối tiêu không đen hơn cũng chẳng bạc thêm, ngay cả thân hình to lớn hay thói quen uống rượu bằng bát cũng không thay đổi theo năm tháng.

Ngày đông chí hằng năm, chúng tôi đều lên sân thượng dựng máy ảnh vào tường đá để chụp ảnh gia đình. Chỉ có mình tôi, đứng giữa ma cà rồng mẹ trẻ mãi không già và người khổng lồ bà ngoại, là lớn lên trông thấy giữa hai người phụ nữ không hề biến đổi theo thời gian.

Năm ấy. Năm xảy ra chuyện ấy. Mùa đông năm ấy. Trước khi tuyết đầu mùa rơi không lâu, tôi đã phát hiện một điểm lạ trên khuôn mặt mẹ. Ban đầu tôi tưởng đó là sợi tóc dính trên mặt mẹ. Tôi đưa tay định phủi nó đi. Nhưng hóa ra đó không phải sợi tóc mà là nếp nhăn. Không biết nó đã xuất hiện tự bao giờ mà khá sâu và dài. Lần đầu tiên tôi nhận ra mẹ đã già.

“Mẹ cũng có nếp nhăn cơ đấy.”

Mẹ mỉm cười trước câu nói của tôi, nếp nhăn càng vươn dài hơn. Tôi cũng từng thử tưởng tượng mẹ già đi sẽ thế nào nhưng thực rất khó hình dung. Việc mẹ già đi quả là không thể tin nổi.

“Từ giờ mẹ chỉ có già đi thôi.”

Không hiểu sao khi nói câu ấy, nụ cười trên khuôn mặt mẹ vụt tắt. Mẹ nhìn về nơi xa xăm rồi chợt nhắm nghiền mắt lại, gương mặt không biểu lộ cảm xúc gì. Mẹ đã nghĩ gì nhỉ? Mẹ đã tưởng tượng ra mình khi già đi sẽ cười hô hô giống bà chăng? Nhưng mẹ sai rồi. Đến cơ hội để già đi mẹ cũng chẳng còn nữa.

16.

Mỗi khi rửa bát hay lau sàn, bà thường lẩm bẩm hát theo một giai điệu nào đó không rõ ràng.

Mùa hè có ngô, mùa đông có khoai lang.

Ngon lắm, ngọt lắm, mọi người mau tới mà ăn.

Đó là những thức quà bà từng bán tại bến xe khách hồi còn trẻ. Những món bà từng lom khom ngồi cạnh cửa ga chào bán cho khách qua lại.

Thời còn trẻ, thứ xa xỉ duy nhất bà ngoại tôi được tận hưởng bằng mắt là quang cảnh mỗi khi đi lang thang trong bến xe khách hun hút sau một ngày dài làm việc. Khung cảnh ngày lễ Phật đản và lễ Giáng sinh luôn hớp hồn bà nhất. Những ngày cuối xuân đầu hè, đèn lồng được giăng khắp ngoài bến, mùa đông tới, trong bến xe lại treo kín đồ trang trí Giáng sinh sặc sỡ. Tuy làm việc ở bến xe hằng ngày nhưng nó vẫn là thế giới đáng ngưỡng mộ đối với bà. Những chiếc đèn lồng được cắt dán cẩu thả, những cây thông Giáng sinh giả rẻ tiền, bà đã mong muốn có chúng tới nhường nào. Sau khi mở quán bánh gạo xào cay bằng số tiền tích cóp nhờ bán ngô và khoai lang, thứ đầu tiên bà mua là một chiếc đèn lồng thật đẹp và một cây thông Giáng sinh nhỏ. Mặc kệ tiết trời, trong quán bánh gạo xào cay ngày ấy, đèn lồng và đồ trang trí Giáng sinh được treo quanh năm.

Cả khi bà đóng cửa quán bánh gạo và mẹ mở hiệu sách cũ, bà vẫn luôn có một nguyên tắc là bất kể thế nào cũng phải đón lễ Phật đản và Giáng sinh thật tử tế.

“Giê-su và Bồ Tát quả là những vị sáng suốt. Thế nào mà lại chọn mùa ra đời khéo thế, không trùng nhau tẹo nào. Nhưng nếu nhất định phải chọn một trong hai thì đương nhiên là Giáng sinh rồi.”

Bà vừa nói vừa xoa đầu tôi.

Tôi ra đời vào đúng đêm vọng lễ Giáng sinh. Hễ tới sinh nhật tôi, ba người chúng tôi lại ra ngoài ăn mừng. Đêm vọng lễ Giáng sinh năm ấy, ba người chúng tôi cũng chuẩn bị ra ngoài. Đó là một ngày lạnh lẽo và ẩm ướt. Bầu trời sầm sì, không khí đầy hơi nước thấm vào da. Tôi vừa chỉnh lại áo khoác vừa nghĩ, đâu cứ nhất thiết phải ra ngoài để mừng sinh nhật tôi cơ chứ. Quả thật, đáng lẽ chúng tôi nên chọn phương án không ra ngoài.

17.

Thành phố như một biển người. Giáng sinh năm nay khác với mọi năm ở chỗ chúng tôi vừa xuống xe buýt không lâu tuyết đã bắt đầu rơi. Mọi con đường đều tắc, đài phát thanh đưa tin có thể đây là lễ Giáng sinh trắng đầu tiên trong vòng mười năm nay và bão tuyết sẽ kéo dài tới ngày hôm sau. Theo tôi nhớ thì đó cũng là lần đầu tiên tuyết rơi vào sinh nhật mình.

Những bông tuyết thi nhau rơi không ngừng như muốn nuốt chửng cả thành phố. Thành phố xám xịt đã trở nên êm dịu hơn. Không biết có phải vì thế mà những người mắc kẹt trên chuyến xe buýt cũng chẳng bất mãn tẹo nào. Hệt như bị thôi miên, tất cả đều hướng mắt ra ngoài cửa sổ hoặc giơ điện thoại lên chụp ảnh.

“Phải ăn mì lạnh mới được.”

Bà ngoại đột nhiên nói.

“Với hoành thánh nhân thịt nóng hổi.”

Mẹ chép miệng.

“Với thêm một bát nước xuýt nóng ạ.”

Tôi vừa dứt lời thì bà và mẹ nhìn nhau cười hề hề. Có vẻ hai người đang nhớ lại câu tôi từng hỏi cách đây không lâu, rằng tại sao mọi người lại không hay ăn mì lạnh vào mùa đông. Chắc bà với mẹ nghĩ tôi hỏi vậy vì “muốn ăn” mì lạnh.

* * *

Sau mấy chập gà gật trên xe buýt, cuối cùng chúng tôi cũng xuống đi bộ dọc suối Cheong Gye Cheon. Giờ đây cả thế giới chỉ độc một màu trắng toát. Vừa ngửa cổ lên tôi đã thấy những bông tuyết trắng xóa đang rơi với tốc độ chóng mặt. Mẹ reo to, đoạn ngẩng đầu lên trời thè lưỡi đón tuyết ăn như một đứa trẻ. Quán mì lạnh truyền thống nằm sâu trong ngõ mà bà từng đến ăn đã biến mất. Mãi tới lúc gấu quần ngấm dần nước và bắp chân trở nên tê cứng, chúng tôi mới đặt chân đến một quán mì lạnh mà mẹ đã cật lực tìm qua điện thoại. Đó là quán mì lạnh thuộc chuỗi nhà hàng nhượng quyền giữa một dãy phố san sát các quán cà phê.

Ngoài việc sợi mì vừa chạm đến răng đã bở bùng bục đúng như dòng chữ to tướng “phong cách Triều Tiên” in trên biển hiệu thì quán này chẳng còn gì đặc biệt. Nước dùng thì đượm mùi khét lẹt, hoành thánh thì cháy, mì lạnh lại có vị nước ngọt có ga. Ngay cả người lần đầu nếm thử mì lạnh cũng sẽ nhận ra món này ở đây được chế biến hết sức hời hợt và không có tâm tí nào. Ấy vậy mà bà với mẹ vẫn chén sạch sành sanh. Đôi khi, bầu không khí khiến chúng ta có cảm giác thèm ăn hơn là vị của chính món ăn đó. Đương nhiên lý do của ngày hôm ấy là bởi tuyết. Trên miệng bà và mẹ luôn nở nụ cười. Tôi bỏ một viên đá thật to vào mồm ngậm.

“Chúc mừng sinh nhật cháu.” Bà nói.

“Cảm ơn con vì đã sinh ra đời.”

Mẹ nắm lấy tay tôi nói thêm. Chúc mừng sinh nhật. Cảm ơn vì đã sinh ra đời. Tôi từng nghĩ đó là những câu nói khiến người ta chán ngấy. Nhưng quả thực vẫn có những ngày cần dùng đến.

Chúng tôi đứng dậy khi vẫn chưa quyết sẽ đi đâu tiếp theo. Trong lúc bà và mẹ thanh toán, tôi đã nhìn thấy kẹo mận trong chiếc giỏ đặt trước quầy. Nói đúng hơn, có ai đó ăn xong đã vứt một cái vỏ kẹo vị mận vào trong giỏ. Tôi vừa chạm vào cái vỏ thì nhân viên quán mỉm cười với tôi và nói sẽ đi lấy kẹo, bảo tôi đợi một chút.

Bà và mẹ ra ngoài trước. Tuyết vẫn lả tả rơi, không hiểu sao mẹ vui tới mức nhảy cẫng lên vươn cả tay ra cố bắt mấy bông tuyết. Bà đứng nhìn mẹ, lúc ôm bụng cười lúc lại quay về phía tôi nở nụ cười rạng rỡ. Nhân viên quán quay lại, xé một túi kẹo thật to. Chiếc giỏ nhỏ xíu dần đầy ắp kẹo như một giỏ đựng quà.

“Không sao chứ ạ? Hôm nay là Giáng sinh mà.”

Tôi vừa bốc hai nắm kẹo đầy vừa hỏi nhân viên. Người nhân viên lưỡng lự một chút rồi mỉm cười gật đầu với tôi.

Bên ngoài, bà và mẹ vẫn đang đứng cười. Một đoàn hợp xướng dài vừa biểu diễn vừa diễu hành về phía hai người. Tất cả đều đội mũ ông già Noel màu đỏ, mặc áo choàng đỏ và hát to những bài ca Giáng sinh. Noel Noel Noel Noel. Born is the King of Israel. Tôi đút hai tay vào túi áo, cảm nhận góc nhọn của đống vỏ kẹo đâm vào tay, rồi tiến ra cửa.

Khoảnh khắc đó rất nhiều người cùng đồng thanh la hét. Tiếng hát mừng Giáng sinh chợt lắng xuống. Sau đó là một vài tiếng hét thất thanh. Đoàn hợp xướng cũng tản ra. Mọi người đều lấy tay che miệng rồi bắt đầu bỏ chạy tán loạn.

Qua khung cửa kính, tôi nhìn thấy một người đàn ông đang cầm gì đó đâm thẳng lên trời. Chính là kẻ mặc âu phục cứ lởn vởn phía ngoài cửa trước khi chúng tôi bước vào quán mì. Không chút liên quan tới bộ quần áo trên người, ông ta một tay cầm dao, tay còn lại đang cầm búa. Ông ta hung hăng vung hai tay lên như thể muốn đâm tất cả đám tuyết đang rơi xuống. Rồi ông ta tiến về phía đoàn hợp xướng, một vài người đang vội vã rút điện thoại.

Đột nhiên ông ta ngoái cổ lại. Ánh mắt dừng lại ở mẹ và bà. Người đàn ông đổi hướng. Bà kéo mẹ đi. Ngay sau đó là một cảnh tượng không thể tin nổi. Người đàn ông dùng búa đập vào đầu mẹ. Một nhát, hai nhát, ba nhát, bốn nhát.

Máu mẹ nhỏ xuống nền đất, mẹ ngã gục xuống. Tôi đẩy cửa định chạy ra ngoài nhưng bà đã hét lên rồi chặn cửa lại. Người đàn ông vứt búa xuống đất, cầm dao lên đâm nhiều nhát vào không khí. Tôi đấm thùm thụp vào cửa kính nhưng bà vẫn lắc đầu quầy quậy, dồn toàn bộ sức lực chặn cửa lại. Bà như thể sắp khóc, liên tục nhắc đi nhắc lại với tôi điều gì đó. Giữa lúc đó người đàn ông đã tiến lại phía sau bà. Bà quay lại nhìn ông ta và hét lên một tiếng rất to. Nhưng chỉ duy nhất một tiếng. Tấm lưng khổng lồ của bà che trước mắt tôi. Máu bắn lên mặt kính. Đỏ. Rồi đỏ hơn. Những gì tôi có thể làm khi ấy là đứng trơ ra nhìn tấm cửa kính ngày một thẫm đỏ. Suốt quãng thời gian đó, không một ai tiến lên cả. Tôi nhìn thấy khung cảnh đằng xa đang ngừng chuyển động. Như thể người đàn ông đó, mẹ và bà đang diễn một vở kịch, và tất cả mọi người đều chỉ đứng xem không hề nhúc nhích. Tất cả đều là khán giả. Trong đó có tôi.

18.

Những người thiệt mạng đều không có liên quan gì tới người đàn ông đó. Theo nguồn tin sau này, người đàn ông chỉ là một tiểu thị dân điển hình, từng sống cuộc sống hết sức bình thường. Ông ta tốt nghiệp Đại học hệ bốn năm, vào làm tại một doanh nghiệp tầm trung trong suốt mười bốn năm. Đột nhiên ông ta bị cho thôi việc vì công ty phải cắt giảm nhân lực do khủng hoảng kinh tế. Bằng tiền lương hưu, ông ta mở một tiệm gà rán nhưng đã phải đóng cửa sau hai năm. Trong khoảng thời gian đó ông ta nợ nần chồng chất, gia đình cũng bỏ rơi ông ta. Sau đó ông ta chỉ sống thui thủi trong nhà, ít cũng phải được ba năm rưỡi. Ông ta sống tại một căn phòng bán hầm, ngoài những lúc đi mua đồ ở siêu thị hay ghé qua thư viện quận thì chẳng ra ngoài bao giờ.

Những cuốn sách mà ông ta mượn ở thư viện đều là sách liên quan tới võ thuật, võ phòng thân, cách sử dụng dao. Ngược lại, những gì được tìm thấy ở nhà ông ta lại toàn là sách về nguyên tắc thành công, phát triển bản thân bằng các phương pháp tạo thói quen tích cực. Trên cái bàn tồi tàn của ông ta còn sót lại dòng chữ to đùng viết bằng tay.

“Ngày hôm nay, bất cứ ai đang cười sẽ phải đi cùng ta.”

Trong nhật ký của người đàn ông vẫn còn lưu lại dấu tích căm thù thế giới. Ông ta đã nhiều lần viết ám chỉ việc mình có ý định giết những người luôn nở nụ cười trên môi giữa cuộc sống chẳng có chút vui thú này. Khi những ghi chép liên quan tới cuộc đời của ông ta được công bố, mối quan tâm của đại chúng không còn nằm ở bản thân vụ án nữa mà quay ngoắt sang vấn đề mang tính xã hội: “Tại sao người đàn ông không còn sự lựa chọn nào khác?” Lớp đàn ông trung niên thở dài xót xa vì cho rằng cuộc đời của người đàn ông kia chẳng khác gì mình. Dư luận bắt đầu đồng cảm với người đàn ông, tiêu điểm vụ việc chuyển sang hiện thực xã hội Hàn Quốc khắc nghiệt đã để xảy ra một vụ việc như vậy. Còn ai đã chết thì chẳng mấy quan trọng nữa.

Vụ án đã trở thành công cụ trang trí cho các cơ quan ngôn luận trong một thời gian, các báo thi nhau giật tít kiểu “Ai đã biến người đàn ông đó thành kẻ giết người”, “Hàn Quốc, đất nước cười là phải chết”… Chẳng bao lâu sau, không một ai nhắc tới vụ án đó nữa, nó tự tan biến như bong bóng xà phòng. Mọi việc xảy ra trong vỏn vẹn mười ngày.

Người duy nhất còn sống là mẹ. Tuy nhiên não của mẹ đã chìm sâu vào giấc ngủ và khả năng mẹ tỉnh lại là rất thấp. Cho dù có tỉnh lại mẹ cũng sẽ không còn là mẹ mà tôi biết nữa. Số người thiệt mạng được chia làm đôi để tổ chức tang lễ chung. Trừ tôi ra tất cả mọi người đều khóc, với cùng cử chỉ và biểu cảm mà bất cứ ai cũng sẽ như vậy nếu có người thân đột ngột chết một cách thảm thương.

Sau lễ tang, một nữ cảnh sát dự đám tang đã rơi nước mắt trong lúc quỳ lễ trước gia đình các nạn nhân, những giọt nước mắt một khi đã rơi thì không thể ngừng lại. Một lúc sau tôi nhìn thấy cô ấy bị một nam cảnh sát lớn tuổi mắng ở ngoài hành lang. “Sau này sẽ còn chứng kiến nhiều vụ như vậy. Phải học cách chai lì với nó đi.” Trong một khoảnh khắc, ánh mắt tôi và ông ta gặp nhau. Ông ta im bặt. Tôi cúi chào như không có chuyện gì rồi bước vào nhà vệ sinh.

Trong suốt ba ngày diễn ra tang lễ, tôi đã nghe thấy rất nhiều lời xì xầm tại sao tôi không thay đổi cảm xúc chút nào. Bọn họ bàn tán và suy đoán rất nhiều. Chắc do nó sốc quá thôi, nó còn bé thế thì biết gì, mẹ nó khác nào đã chết đâu, chắc nó vẫn sốc vì trở thành trẻ mồ côi.

Hình như người ta chỉ mong đợi thấy tôi buồn rầu, cô đơn hay đau khổ. Thế nhưng trong đầu tôi chỉ toàn những câu hỏi, không hề có một gợn cảm xúc.

Tại sao khi đó mẹ và bà lại phấn khích tới mức cười không ngớt như thế?

Nếu như chuyện đó không xảy ra thì chúng tôi sẽ đi đâu sau khi rời quán mì lạnh?

Tại sao người đàn ông đó lại làm vậy?

Tại sao không đập vỡ ti vi hay phá nát gương mà lại đi giết người?

Tại sao không ai ra tay giúp trước khi quá muộn?

Tại sao?

Hằng ngày, hàng vạn hàng vạn câu hỏi cứ nối đuôi nhau xuất hiện trong đầu tôi, quay về điểm xuất phát rồi lại ùn ùn kéo tới. Thế nhưng tôi chẳng tìm được đáp án cho bất kỳ câu hỏi nào. Tôi đã thử hỏi cảnh sát và bác sĩ tâm lý, những người luôn đeo biểu cảm lo âu trên mặt. Bởi lẽ họ bảo tôi có thể nói bất cứ điều gì với họ. Thế nhưng cũng không một ai trả lời được những câu hỏi của tôi. Đa số bọn họ chỉ im lặng, thi thoảng họ định nói gì đó xong lại ngậm chặt miệng. Cũng phải, vì làm gì có ai biết câu trả lời đâu. Cả bà ngoại và người đàn ông đó đều đã chết. Mẹ thì mãi mãi chẳng bao giờ nói được nữa. Những người có thể trả lời được câu hỏi của tôi đều đã vĩnh viễn biến mất. Tôi quyết định không hỏi những câu đó ra miệng nữa.

Một điều chắc chắn duy nhất, mẹ và bà đã không còn nữa. Cả tâm hồn lẫn thể xác của bà đều đã biến mất, mẹ thì còn lại cái vỏ. Giờ đây ngoài tôi ra, sẽ chẳng một ai nhớ đến cuộc đời hai người nữa. Chính vì thế tôi phải sống.

Sau khi đám tang kết thúc, chính xác là tám ngày sau sinh nhật tôi, tôi đã lớn thêm một tuổi. Tôi đã mười bảy tuổi. Giờ thì tôi hoàn toàn một mình. Những gì còn sót lại là vô số sách chất đầy trong hiệu sách cũ của mẹ. Ngoài chúng ra thì hầu như mọi thứ đều biến mất. Tôi không cần treo đèn lồng và giăng đèn nhấp nháy khắp nhà nữa, không cần học thuộc hỉ nộ ái ố ai lạc dục nữa, đến cả lý do để băng qua biển người vào tận nội thành ăn mừng sinh nhật cũng chẳng còn.