Đây là ông ngoại tôi, Charlie Spillane, đang lái xe trên phố O’Connell tới chỗ vợ tương lai của ông trong khách sạn Belvedere.
Đã mười giờ rưỡi một tối thứ Ba. Đó là mùa chay. Vài cặp ngoại đạo rời khỏi nhà hàng Gresham hoặc Savoy Grill để đón xe điện hoặc bắt đầu đi bộ về nhà, nhưng ngoài chuyện đó thì thành phố thật yên tĩnh. Xe Charlie màu xám xịt và khi nó lướt đi dưới ngọn đèn đường một mảng da xanh mở ra trong đêm. Mui xe hạ xuống, những bộ phận bằng đồng thau lấp lánh và đầu của Charlie ánh lên. Chiếc xe này là một vật thể đẹp - tuy không hoàn toàn là xe của Charlie: dù ông đã có nó quá lâu đến độ ta có thể cho rằng người để nó lại cho ông sẽ không trở lại.
Đây là chiếc xe đã sống trong ga ra của Ada khi tôi còn là một đứa bé, một chiếc Bullnose Morris, mui cũ nứt, giống mui chiếc xe đẩy trẻ khổng lồ. Vào lúc tôi thấy nó, nó chẳng còn nguyên vẹn mấy, ngay cả cánh cửa cũng mất tiêu. Tôi thường ngồi ở ghế trước và lắng nghe chuột chạy trên máy, trong cái tĩnh lặng của những buổi chiều hè.
Hoặc “Rùm rùm!” Liam sẽ kêu, cạnh tôi. “Rùm, rùm.”
Năm 1925 chiếc xe vẫn là một vật tuyệt đẹp. Charlie rồ máy cùng lúc rầm rộ bẻ cần số và đạp bàn đạp - Nugent nghĩ ông không nên lái nó chút nào, kỹ thuật bơm, nghiến này quá sức tàn phá đối với những lò xo khớp ly hợp và nút van. Thắng trước đang mở bung ra trong vũng dầu của chính nó, trên chiếc bàn trong phòng trọ của ông - Nugent cũng không phải là chủ nhân chiếc xe, nhưng ông yêu nó. Đứng trong phòng đợi của khách sạn Belvedere, ông lắng nghe tìm tiếng động cơ mà không biết ông đang lắng nghe cái gì. Trong khi đó, Charlie đang chạy quanh Dublin chỉ với những thắng sau, đi gặp một người về chuyện một con chó.
Ông là một người ưa đổi hướng, Charlie ấy. Ông không thích những kết thúc. Thậm chí ông không thích bắt đầu việc gì. Khi ông yêu thì chỉ vì ông nhận thấy nó đang tuột khỏi ông rồi. Nói cách khác ông vồ lấy Ada chỉ vào lúc bà quay lưng đi.
Nhưng Ada lúc này chưa biết Charlie. Ada Merriman đứng trong phòng đợi của khách sạn Belvedere mà nhìn Lamb Nugent, trong khi bên ngoài, Charlie Spillane lái xe vào đường Great Denmark, về hướng người vợ mà ông chưa từng gặp. Ông sắp sửa ghé xe vào cửa khách sạn Belvedere, ông gần tới được đó thì ngọn tháp của nhà thờ Findlater gọi ông nhớ ra điều gì đấy, thế là ông rồ ga đi tới quán The Hut ở Phibsboro, để gặp ai đó về chuyện con chó.
Nugent dỏng tai nghe theo tiếng động cơ thoát đi. Có một khoảng lặng sau khi tiếng động cơ mất hút, và rồi sự im lặng bắt đầu lan tỏa. Nó thấm vào phòng đợi của khách sạn Belvedere; tiếng xào xạc xa xa của đường phố chuyển từ ngày sang đêm, khi đêm sâu dần và cuộc rượu chè bắt đầu - ở nơi khác. Khi phụ nữ dỗ nín con cái họ, và đàn ông cởi ủng ra, và bọn con gái, sau khi làm việc cả đêm, tắm rửa trong những căn phòng xa xôi và liếc mình trong một mẩu gương, trước khi rời nhà để đi làm lại.
❀ ❀ ❀
Ở đầu phòng bên kia, hơi thở của Ada quá nông và nhẹ nhàng đến độ bà có lẽ là một thiên thần, trong chốc lát, đang giữ hình dạng một con búp bê. Cổ họng bà là một cây cột, như nhà thơ có thể nói, và đôi môi bà được tạc khép chặt trong ánh sáng.
Một cục than tàn trượt vào vỉ lò sưởi với tiếng “coong” thì thào.
Người chết đến.
Họ ngồi xổm gần những bức tường và men về phía nguồn nhiệt cuối cùng của ngọn lửa: em Lizzy của Nugent; mẹ ông, người không thích bị chết chút nào. Những con ma của Nugent nói lắp bắp, êm dịu và gay gắt, trong khi những con ma của Ada không nói gì cả.
Tại sao thế?
Dĩ nhiên vì bà là kẻ mồ côi.
Một khuôn mặt xuất hiện ngay kính cửa trước, và đẩy cửa mở ra. Một khuôn mặt nhỏ, lanh lợi, có một hàm râu. Nó nhìn quanh, rồi rút lui. Những người chết tản mác đi, nhưng một lát sau họ bắt đầu quay lại và, như thể Ada không thể chịu đựng được, bà lật đật nhỏm dậy bước tới bàn giấy, rung chuông.
Kính coong!
Họ đang đứng bên nhau - cuối cùng cũng xong! - Ada và Nugent tại bàn giấy và bà khoái chí trước chuyện đó. Sự tự nhiên và thư thái của bà trở thành lăng mạ và khiêu khích với Nugent - Nugent tội nghiệp, đang cảm thấy năm tấc giữa họ rõ rệt hơn bất kỳ khoảng cách không gian nào. Đang thèm đẩy bất cứ phần nào của ông ta vào bất cứ phần nào của bà để tìm thấy sự khuây khỏa. Đang mong đặt hai tay ông lên bụng bà, để cảm nhận cái nóng và chuyển động của bộ ruột bà.
Đừng chế nhạo.
“Đến thế,” ông muốn nói. “Tôi đã yêu em đến thế.”
“Xin chào. Xin chào trong đó.”
Ông tạp vụ từ bóng tối của căn phòng phía sau bước ra.
“Ông có thứ gì kiểu như một ly rum nóng cho bác xà ích không? Người đứng ngoài kia đó.” Bà quay sang Nugent nói, “Tôi không biết tại sao tôi làm vậy cho hắn ta, hắn không bao giờ ở đó khi anh cần. Tôi cho rằng chỉ để giữ cho hắn đừng lỉnh đi.”
Sau đó bà quay trở lại ghế của bà cạnh cửa. Xét cho cùng bà mới chỉ mười chín. Và ông chỉ hai mươi ba.
“Tôi có người bạn có xe hơi,” bất ngờ ông nói.
“Vậy hả?” Bà dừng lại, quan tâm và hoạt bát lên.
“Anh ta sẽ tới đây bất cứ lúc nào, lẽ ra lúc này anh ta phải có mặt ở đây rồi.”
“Tôi thích đi xe hơi,” Ada nói. “Tôi muốn thử đi xe hơi đến điên lên được.”
Và bà xoay người để ngồi vào ghế.
Ô hãy tưởng tượng một sợi dây thừng kéo nó từ bên dưới bà - Nugent lướt qua phòng để đỡ lấy bà. Họ có thể hôn nhau trên màn hình đen trắng, bà quay đi để có thuyết minh:
Dừng lại!!
Bởi vì đó không chỉ là mùa chay, mà còn là mùa xuân. Làm sao mà khác được? Ada Merriman thì đẹp còn Lamb Nugent sống vượt tầm mình, và đây là điều chúng ta cần biết - rằng khi bà đi vào qua khung cửa này và ngồi với vẻ duyên dáng lặng lẽ như thế trên chiếc ghế có lưng tựa hình bầu dục nhỏ đó, ông đã thấy một cuộc sống trong đó không ai nợ ai bất cứ chuyện gì. Không chút xíu nào.
❀ ❀ ❀
Một chiếc xe dừng lại bên ngoài. Nugent nghe tiếng máy xe rung lên và cái nhìn ông trao cho Ada biến thành cái nhìn của sự đau đớn và ly biệt - như thể tình huống của họ ít nhiều là bất khả. Nhưng nó không phải là bất khả, và sự cảnh giác vụt hiện lên giữa họ hiện giờ chỉ là một kiểu vui sướng khác.
Họ sẽ không bao giờ làm gì một mình nữa. Từ nay về sau.
Họ cùng nhau quay lại, khi Charlie Spillane bước qua cửa, nghênh ngang vì chút men, hào hứng với những lời hứa không giữ được và những cuộc hẹn bị lỡ. Đôi mắt ông đặt lên Nugent đang tựa người lên chiếc bàn giấy phía trước - rồi ông nhìn quanh cho đến khi thấy dáng người trong bộ đồ xanh, ngồi ngay bức tường cạnh cửa. Ô.
“Thưa bà,” ông nói, bỏ chiếc mũ quả dưa (tưởng tượng) của ông ra, “tôi hy vọng anh bạn này đã giữ cho bà được vui.”
Và Ada bật cười.
Chỉ vậy thôi. Chỉ vung tay một vòng, Charlie đã thay đổi các phép tính - về tương lai của ông và quá khứ của tôi.
❀ ❀ ❀
Đây là hai người bạn, rời khỏi Ada Merriman.
Charlie chỉ cửa khách sạn cho bạn ông rồi đi ra ngoài. Ông ngồi lại vào chiếc Bullnose Morris và cầm găng tay lái xe lên. Rồi ông dùng chúng chà xát mặt. Ông chà mặt mình như một người đàn ông đã ngừng khóc, sau khi đã khóc một hồi lâu. Nugent leo vào cạnh ông. Charlie nổ máy xe, vất vả cán lên gờ sắc của cục chặn bánh xe bị bỏ quên, và lái đi.
Phố Conways tối om. Họ vòng qua khu Rotunda và đậu trở lại trên đường Parnell nơi họ tìm thấy một chỗ bán rượu chui suốt đêm trong căn phòng sau của Blue Lion - một quán rượu tội lỗi. Có một bầu khí của sự thương tổn mới đây; mùi của thứ gì cháy bốc ra từ nhà vệ sinh trong sân.
“Một chai và một nước chanh,” Charlie nói.
Họ thưởng thức đồ uống và thận trọng nhìn đám khách đáng ngại của Blue Lion. Charlie buông một nhận xét lặt vặt về chiếc xe trong khi Nugent chăm chú nhìn lớp vân gỗ và độ bóng của thanh đồng gác chân dưới thấp.
Trên đường về nhà Nugent chồm khỏi ghế và đứng nhô đầu cao hơn cửa sổ xe một chút để cho không khí ban đêm mơn man mặt ông. Khi họ cho xe bon bon dọc theo phố Green, ông liếc nhìn những cô gái đang đợi, ngay cả trong mùa chay, những khách sộp ra khỏi khách sạn Shelbourne: một loạt những khuôn mặt trái xoan trắng, mặt họ xoay quanh như những chiếc lá bị lật, khi có tiếng một chiếc xe.
Ông ngồi lại xuống ghế khi họ lướt tới một chỗ dừng, hơi vượt quá cửa nhà ông một chút.
“Anh sẽ xem qua nó, đúng không?” Charlie nói, ý chỉ cái trống của bộ thắng xe, đang mở tung trên bàn trong phòng trọ của Nugent.
“Được,” ông nói và vẫy chào Charlie ở cửa trước.
Bên trong nhà, Nugent nhìn quanh căn phòng nhỏ của ông; chiếc giường hẹp, cửa sổ, với hai bức màn ren giống mái tóc rẽ ngôi giữa trên một khuôn mặt vuông nhỏ và buộc lại ở hai bên. Ông nhìn lên cái bàn nhỏ của ông - bộ thắng bị vỡ của chiếc Bullnose Morris, đẹp như bức tranh vẽ những quả táo trong ánh trăng. Ông bắt đầu cởi nút áo sơ mi ra, đứng trong bóng tối. Áo của ông bung từng nút một. Nó mở thành hình chữ V trên da thịt trước ngực ông. Sâu và sâu mãi xuống dưới. Và Nugent quỳ xuống. Ông tuột áo ra trong tư thế quỳ, và vung áo ra sau lưng, nên những chiếc nút quất vào lưng ông, một lần, hai lần; và sau đó ông bắt đầu những bài kinh ban đêm.
Bà ấy đến đây.
Lizzy.
Em gái ông. Trẻ hơn ông. Bà đã chết. Căn phòng nơi họ lớn lên ngập tiếng nấc hấp hối yếu ớt trong ngực bà; tiếng khò khè khủng khiếp của đờm dãi và máu tươi ghê rợn. Nugent không thể quên được bài kinh lần hạt hằng đêm, được đọc ở một khoảng cách an toàn, khủng khiếp xa giường bà những đốt ngón tay trắng bệch của bà sờ soạng trên khăn trải giường tìm những hột tràng hạt bị rớt, hoặc ánh sáng tối đen trong mắt bà khi bà nhìn ông, giống như bà nhìn thấu ông đến tận xương tủy. Tuổi dậy thì của ông trôi qua không ai để ý - hầu như với ngay cả ông - như bộ ngực bé nhỏ của bà phồng lên dưới lớp áo ngủ. Bà đi về phía cái chết và thời đàn bà với cùng tốc độ, những núm vú giống như những vết thâm mở rộng, bộ ngực phát triển và rồi ngừng phát triển, trên cặp phổi chai đi vì bệnh tật. Và thế là bà chết.
Thế có đủ chuyện cho ông nghĩ đến, trong khi đang quỳ không?
Nghĩ rằng khi ông ta nắm dương vật mình khi đêm về, nó giống như làn da mỏng manh của bà, luôn luôn ẩm ướt, không bao giờ đổ mồ hôi. Bởi vì, trong những ngày đó, người ta thường bị trộn lẫn vào nhau theo những cách kinh tởm nhất…