Cảm ơn vì đã nhận lời, Oko Dòlo tán dương tôi.
Viên kim cương của quần đảo buông neo tại cảng Port-Miou. Chiếc du thuyền lớn nhất trong vũng bờ đá. Mặt trời vui vẻ nẩy thia lia trên những vách đá trắng để biến phần thung lũng hẹp thành một lò lửa. Đứng trên boong, tôi cố gắng dõi theo vũ điệu màu đen của một bóng cây thông, trong lòng hối tiếc vì đã nghe lời Véronique và đến đây.
– Chúng ta chờ thám tử từ Fox Company đến rồi ra khơi, Oko Dòlo giải thích. Hẳn là anh ta sắp đến rồi.
Người đàn ông Cameroon này cũng đang khổ sở vì cái nóng. Mỗi bước chân trên thuyền, dường như ông phải đánh đổi cả lít nước.
– Anh ta tên là Andy. Hai người sẽ cộng tác với nhau.
Tôi chờ đợi. Những giọt mồ hôi nhỏ tí tách trên lưng khiến mỗi giây như kéo dài thêm. Cuối cùng, cũng có một tiếng động. Một chiếc Vespa màu đỏ. Một gã đi mô tô đỗ xe trên bến tàu. Một vóc dáng nhỏ bé và thanh mảnh cởi mũ bảo hiểm. Thoạt tiên, tôi tưởng thám tử đến từ Fox Company là một thiếu niên. Mái tóc ngắn màu hung đỏ. Quần jean bó và áo thun màu cam có mũ. Trước khi anh ta quay lại.
Một cô gái!
Andy là một cô gái!
Chỉ bằng một bước, cô nhảy lên boong Viên kim cương của quần đảo rồi chìa tay về phía tôi, cười tươi rói. Khuôn mặt cô tròn vành vạnh như mặt trăng, một mặt trăng màu hung đỏ, hay đúng hơn là một mặt trăng màu va ni có rắc những vụn quế hình bông tuyết.
– Andie! Nhân viên tập sự ở Fox Company.
Cô nhóc này có lẽ chỉ độ hai mươi tuổi. Thậm chí chỉ mười tám… hoặc cùng lắm là hai mươi hai. Fox Company đã cử đến một cô nàng học việc! Oko Dòlo không có vẻ gì là để tâm đến điều đó. Ông nhổ neo. Cho du thuyền thẳng tiến đến đảo Riou.
☆ ☆ ☆
Chiếc du thuyền lướt đi hết tốc lực. Oko đã đặt cây bút Parker 51 han gỉ vào trong một tủ kính Plexiglas nhỏ.
– Cây bút máy này, vị thương gia giải thích, là phát hiện quan trọng thứ ba cho phép giải mã bí ẩn về sự mất tích của Saint-Exupéry. Ngày 31 tháng Bảy năm 1944, Antoine de Saint-Exupéry đã cất cánh từ Borgo thuộc đảo Corse, vào sáng sớm, trên một chiếc máy bay của Mỹ, một máy bay ném bom P-38 Lightning, để thực hiện một nhiệm vụ trinh sát đến tận Grenoble. Saint-Exupéry không trả lời bất cứ cuộc gọi nào qua điện đàm. 14 giờ 30, máy bay của ông cạn nhiên liệu. 15 giờ 30, ông được coi là mất tích. Ông không bao giờ xuất hiện trở lại. Thoạt tiên, một số người đưa ra giả thuyết rằng có thể ông đã hạ cánh xuống Thụy Sĩ, hoặc trong vùng Vercors để nhập hội với quân Kháng chiến… Sau đó, người ta tìm kiếm các dấu vết sót lại từ chiếc máy bay của ông ngoài khơi Saint-Raphaël, sau khi nghe lời khai của các phi công Đức… và nhất là vì ngôi nhà của dòng họ Saint-Exupéry, lâu đài Agay, nằm ngay trên bờ biển vùng đó. Trong hơn năm mươi năm, không một dấu hiệu nào, không một manh mối nào được phát hiện. Cho đến khi sự thật vỡ ra vào tháng Chín năm 1998! Ở đây, ngoài khơi Marseille, một ngư dân, Jean-Claude Bianco, khi kéo lưới lên đã bắt được một sợi lắc tay mắt xích bằng bạc. Mặc dù đã nằm dưới nước trong một thời gian dài, dòng chữ khắc trên sợi dây vẫn còn rõ nét. Antoine de Saint-Exupéry (Consuelo), c/o Reynal and Hitchcock Inc., 386 4th Ave N.Y. City, USA. Rốt cuộc điều bí ẩn cũng được giải đáp! Saint-Exupéry đã chìm đâu đó dưới chân chúng ta.
Cô nàng nhân viên tập sự bé nhỏ của Fox Company, người cho đến lúc ấy vẫn ngoan ngoãn lắng nghe, chợt xen vào. Cô vung vẩy bàn tay chẳng khác nào một nữ sinh đủ tự tin để cắt ngang lời giáo viên ngay giữa bài giảng.
– Đó chỉ là thứ mà mọi người tưởng thôi! cô tuyên bố.
Cô vươn thẳng hai vai rồi hất tung mái tóc lởm chởm như lông nhím. Tôi nhận thấy cô có một bông hồng xăm trên cần cổ.
– Điều bí ẩn được giải đáp ư? Andie hỏi lại với một nụ cười đáng yêu. Cá nhân tôi chưa bao giờ tin vào câu chuyện sợi lắc tay này!
Oko cũng mỉm cười. Rõ ràng là ông đang nóng lòng chờ đến khi cuộc tranh luận bắt đầu.
– Thế nhưng đó lại là phiên bản chính thống, vị thương gia bình thản nói thêm.
– Đó là phiên bản may mắn thì đúng hơn! Andie đáp lại. Phạm vi tìm kiếm, từ Corse đến Alps, là trên tám trăm ngàn ki lô mét vuông! Chỉ tính trên biển đã là hàng vài trăm ngàn mét khối nước! Và như thể ngẫu nhiên, người ta lại vớt được, ở độ sâu hơn một trăm mét, một sợi lắc tay nặng ba mươi gram! Và thế là giải đáp được bí ẩn lớn nhất đang nằm ngủ bên dưới Địa Trung Hải! Thường thì, tôi khá ngây thơ, nhưng để có thể nuốt nổi một phép mầu như thế thì…
Andie không thể nào đứng yên được nữa. Cô nhảy nhót trên boong tàu như một con chuột nhắt, khiến tôi chóng cả mặt. Hoặc cô là một chuyên gia lòe bịp về Saint-Ex, hoặc cô đã ôn bài suốt cả đêm qua.
– Sợi lắc tay ấy thực sự có tồn tại, Oko lập luận. Có khắc tên của Saint-Exupéry, tên vợ ông và địa chỉ nhà xuất bản của ông tại New York.
– Ái chà, Andie đáp lại, tất cả đã được định sẵn rồi. Tất cả những gì liên quan đến sợi lắc tay vớt được này đều có lời giải thích hợp lý đến mức không thể bỏ qua! Chỉ có một chi tiết nhỏ không phù hợp: trước khi ngư dân đó lấy nó ra khỏi tấm lưới, chưa ai từng nghe nhắc đến nó. Không có một dấu vết nào! Không ai biết nó từ đâu ra. Các chuyên gia đã xem xét đến vài trăm bức ảnh của Saint-Ex: ông không bao giờ đeo nó! Và sau khi ra sức tìm kiếm, cuối cùng họ phát hiện ra một sợi dây mà người bạn lớn của ông, Sylvia Hamilton, ở New York, đã tặng cho Saint-Exupéry vài tháng trước khi bà qua đời, để đổi lại bản thảo gốc của cuốn Hoàng tử bé … người ta phát hiện ra rằng sợi lắc tay trứ danh ấy không phải bằng bạc… mà bằng vàng! Bùm! Không sao cả, cuối cùng người ta đành chế ra giả thuyết khập khiễng rằng đó là một món quà của Consuelo, hoặc của nhà xuất bản, tặng cho Antoine, nhưng chưa bao giờ, chưa ai có bằng chứng về việc đó. Vậy là, Saint-Exupéry có thể đã mang hai sợi lắc tay? Mỗi sợi thuộc về một nhân tình! Có thể tôi không được tinh ranh cho lắm, nhưng chỉ cần suy nghĩ một chút thôi, thì rõ ràng mảnh bạc han gỉ mà Jean-Claude Bianco vớt được là đồ giả! Hơn nữa, đó cũng là phản ứng đồng loạt của tất cả các báo chí thời đó, ngư dân ấy đã bị coi là kẻ dối trá và cuối cùng đã thua kiện.
Oko ngắt động cơ khi du thuyền đến trước đảo Riou. Nước biển trong đến khó tin. Tưởng như có thể nhìn thấu đáy.
– Đúng thế, Andie ạ… Ban đầu, không ai tin sợi lắc tay ấy. Và để mọi chuyện được rõ ràng, các thợ lặn đã thực hiện những tìm kiếm ở địa điểm nó được tìm thấy. Chính xác là ở nơi chúng ta đang đứng. Tháng Năm năm 2000, họ phát hiện bộ khung của một máy bay tiêm kích. Sau khi dành thời gian để trục vớt các mảnh vỡ, rồi giám định chúng, câu trả lời cuối cùng được đưa ra vào tháng Chín năm 2003. Số đăng ký đọc được trên một trong những mảnh vỡ ấy, 2734L, khớp với số đăng ký máy bay của Saint-Exupéry. Các di vật được trưng bày ở bảo tàng hàng không Bourget. Chấm hết điều bí ẩn! Chấm hết tranh cãi! Saint-Exupéry đã chết ở đây.
Andie cụp mắt nhìn xuống nước và phá lên cười, như thể những con sao biển vừa đột ngột biến thành những cái chuông con.
– Đó chính là đỉnh điểm của toàn bộ trò gian xảo này! Sợi lắc tay, vốn chẳng được ai tin, trở thành đồ vật được xác thực chỉ vì người ta đã phát hiện ra một xác máy bay ở gần đó! Và cái xác máy bay này chắc chắn là của Saint-Exupéry, bởi vì nó đã chìm đúng ở chỗ người ta vớt được sợi lắc tay! Trừ việc ông quên nói thêm rằng, trong thời gian đầu, dưới chân chúng ta, thứ mà người ta vớt được là một động cơ máy bay của Đức. Rồi đến các bộ phận máy bay Mỹ. Trộn lẫn vào nhau! Trong cả Địa Trung Hải mênh mông này, lại có hai chiếc máy bay bị nổ tung chính xác ở cùng một chỗ? Thế mà mọi người đều chấp nhận điều đó! Cứ tin vào ngẫu nhiên nếu ông muốn, nhưng tôi thì, khi có quá nhiều điều trùng hợp, tôi thà nghĩ rằng các dấu vết đã được gieo rắc cẩn thận bởi một cậu bé Ngón tay cái bí ẩn nào đó.
Tôi say sưa quan sát trận đấu giữa Oko và Andie.
– Không chỉ có các bằng chứng vật chất, cô biết đấy, Andie ạ. Một phi công người Đức, Horst Rippert, khẳng định là đã bắn hạ một máy bay Mỹ, ngày 31 tháng Bảy, ở gần Marseille, và tin chắc đó là Saint-Exupéry.
– Và ông Horst tốt bụng đó chỉ thú nhận điều ấy khi chiến tranh đã qua đi sáu mươi năm, khi mà ông ta đã chín mươi tuổi! Khi mà mảnh vỡ trứ danh kia đã được phát hiện… Và thậm chí ông ta còn nói thêm rằng ông ta là một độc giả say mê những cuốn sách của Saint-Exupéry, trước Chiến tranh thế giới thứ hai, và rằng ông ta sẽ không bao giờ có thể tha thứ cho bản thân vì đã bắn hạ tác giả yêu thích của mình! Ông cứ tin ông ta nếu muốn, còn tôi thì không bao giờ coi trọng một lời chứng kỳ quặc đến thế, của một gã còn khoe mình từng nhận được các huy chương chiến tranh Đức mà không ai có bằng chứng gì cả và như thể ngẫu nhiên, lại bay một mình vào ngày 31 tháng Bảy năm 1944 và việc bắn hạ chiếc máy bay chiến đấu Mỹ đó không được ghi lại ở bất cứ đâu. Ngoài ra, cho dù cái ông Horst Rippert đó nói thật lòng, thì cũng chẳng có gì chứng tỏ rằng mục tiêu của ông ta chính là chiếc máy bay của Saint-Exupéry! Ngày 31 tháng Bảy năm 1944 ấy, ít nhất ba phi công Đức khác cũng xác nhận là đã bắn hạ những chiếc P-38 của Mỹ ở miền nam nước Pháp, từ Castellane đến Monte-Carlo. Không thể nào xác định được. Hàng đống nhà nghiên cứu đã thử… Không có tài liệu quân sự lưu trữ nào cho phép lập lại sự thật!
Oko quay về phía đảo Riou.
– Ngược lại, những nhân chứng đáng tin cậy, các ngư dân trên đảo, khẳng định rằng họ đã phát hiện, vào thời kỳ cuối chiến tranh, xác của một phi công được bọc trong lớp vải dù. Không hề có dấu vết của cái xác, cho dù vào năm 1965, người ta đã tìm thấy một bộ xương được chôn dưới các lớp đá, trên đảo Riou.
– Và nhiều năm sau sẽ được nhận dạng là một phi công chiến đấu người Đức. Và bộ xương đó là của một người đàn ông dưới ba mươi lăm tuổi… Saint-Exupéry khi đó đã bốn mươi tư!
Oko mỉm cười.
– Hoan hô, Andie! Cô đã nghiên cứu hồ sơ theo cách rất tuyệt vời. Toàn bộ vụ này nảy sinh từ phát hiện khó tin về sợi lắc tay trứ danh đó. Nhưng nếu tôi ngả theo lý lẽ của cô, nếu đó là một vụ dàn dựng, hoặc một trò lừa bịp, thì ngư dân Marseille kia được lợi gì khi sắp đặt ra nó? Chưa từng có ai có thể nghi ngờ thiện ý của ông ta. Thậm chí ông ta còn được thưởng Bắc đẩu Bội tinh.
– Ồ, tôi chắc chắn rằng vị thuyền trưởng trung hậu đó nói thật lòng. Nhưng ông ta đâu có ở một mình trên tàu! Chỉ cần một trong các thành viên thủy thủ đoàn đó kín đáo đặt sợi dây bạc vào lưới đánh cá và hấp, trò dàn dựng đã xong! Cả việc thả một mảnh tôn máy bay cho nó chìm xuống đáy biển cũng không khó lắm.
– Vì lý do gì mà phải dàn dựng một trò lừa bịp như vậy?
– Ôi chà, ông cũng biết rõ điều đó như tôi mà, thưa ngài tỷ phú, đâu có thiếu lý do… Viết lại lịch sử. Bảo vệ một bí mật. Che giấu sự thật. Đánh lạc hướng các tìm kiếm… Chẳng hạn, một câu hỏi lạ lùng chưa bao giờ tìm ra câu trả lời: Saint-Exupéry có thể làm gì ở ngoài khơi Marseille? Đường bay trong nhiệm vụ của ông, từ Corse đến Grenoble, đi qua Nice, thậm chí qua Saint-Raphaël… Marseille nằm cách đó gần hai trăm ki lô mét. Vả lại, mẹ của Saint-Ex, bà Marie, tin chắc là đã nghe thấy con trai bà bay qua lâu đài Agay, vào cái ngày ông biến mất. Một câu hỏi khác cũng chưa được giải đáp: người ta chưa bao giờ tìm thấy xác Saint-Exupéry! Một sợi lắc tay nhưng không có bộ xương nào! Vậy thì ngay cả khi món đồ trang sức chết tiệt ấy đúng là của Saint-Exupéry, điều mà tôi không hề tin dù chỉ một giây và cho dù ông có đeo nó ở cổ tay trong chuyến bay cuối cùng ấy, mặc dù không một ai nhớ chuyện này, thì việc đó cũng không thể chứng tỏ được rằng Saint-Ex đã chết đuối ở vùng này! Một người lính Đức khác, Karl Böhm, chịu trách nhiệm cứu hộ quân sự ở Địa Trung Hải trong thời kỳ chiến tranh, ít lâu trước khi chết đã khẳng định rằng ông ta từng vớt trên biển một phi công bị thương ở chân, người đó khẳng định mình là một nhà văn nổi tiếng! Nhà văn tù binh ấy có lẽ đã yêu cầu vứt bỏ mọi tài liệu, bản đồ hoặc giấy tờ có thể khiến người ta nhận ra ông, rồi có lẽ đã bị giao lại cho chính quyền Đức để họ hỏi cung. Ông ta có sống sót không? Ông ta có được thả tự do không? Không ai biết cả. Lại thêm một bí ẩn nữa… Lại thêm một bí mật nữa!
Oko có vẻ say sưa. Và ngạc nhiên nữa. Cả vì những thông tin mà cô nàng nhân viên tập sự nhỏ bé cung cấp, cả vì trí tuệ nhanh nhạy của cô.
– Một bí mật ư, Andie? Bí mật nào? Cô đang nghĩ đến điều gì vậy?
– Tôi chẳng nghĩ đến điều gì cả… Và cũng nghĩ đến mọi điều… Saint-Exupéry có chết trong khi chiến đấu vì nước Pháp, bị Horst Rippert bắn hạ ngoài khơi đảo Riou hay không? Có phải ông đã tự sát sau khi bay qua ngôi nhà của mẹ ông lần cuối? Ông đã sống sót và bị bắt làm tù binh? Hay còn tồn tại một khả năng khác mà không người nào nghĩ đến? Này, ở Borgo thuộc đảo Corse, buổi tối trước khi thi hành nhiệm vụ cuối cùng, như thường lệ, Saint-Ex đã thực hiện vài trò ảo thuật cho các bạn của mình xem, mấy trò điều khiển quân bài, rồi rời đi vào khoảng nửa đêm. Ông không ngủ ở căn cứ, mà chỉ xuất hiện trở lại vào buổi sáng, lúc 8 giờ 30, để lên máy bay của mình. Không ai biết ông đã ở đâu vào đêm cuối cùng. Ngược lại, mọi người đều biết đó là chuyến bay cuối cùng của ông. Saint-Exupéry, khi ấy đã quá già, sẽ được giải ngũ vào ngày hôm sau. Lại thêm một trùng hợp vô cùng kỳ lạ, đúng không? Bị bắn hạ đúng vào ngày thực hiện nhiệm vụ cuối cùng! Ông đã để lại hai bức thư ngay trên bàn trong phòng làm việc. Bức thư đầu tiên gửi cho nhân tình, Nelly de Vogüé, tình địch lớn của vợ ông, bà Consuelo. Chính Nelly là người sẽ thu thập tất cả những ghi chép mà Saint-Exupéry để lại trong các va li của mình, biến ông thành một anh hùng dân tộc và viết huyền thoại về ông sau khi ông chết. Khi bà qua đời vào năm 2003, bà gửi toàn bộ các tài liệu của mình vào Thư viện Quốc gia, kèm với mệnh lệnh là chỉ được mở chúng năm mươi năm sau khi bà chết… Lại thêm một bí ẩn lạ lùng nữa!
Andie ngừng lại để lấy hơi. Đôi bàn tay cô nhớp mồ hôi. Cô vuốt chúng lên mái tóc lông nhím của mình. Tôi lên tiếng lần đầu tiên, nóng lòng muốn biết cái kết.
– Cô đã nói rằng Saint-Exupéry để lại hai bức thư. Thế bức thứ hai gửi cho ai?
– Cho Pierre Dalloz. Thủ lĩnh du kích ở Vercors. Anh có biết bức thư ấy kết thúc bằng những lời lẽ thế nào không?
Trước khi tôi kịp trả lời, Andie đã đọc bốn câu ấy bằng một giọng trong trẻo.
Nếu tôi bị bắn hạ, tôi sẽ tuyệt đối không tiếc nuối gì.
Tổ mối tương lai khiến tôi ghê sợ.
Và tôi căm thù đức hạnh người máy của họ.
Tôi, người vốn được sinh ra để làm vườn.
Những lời lẽ ấy khiến tôi xúc động. Vừa cao cả vừa tuyệt vọng. Saint-Exupéry biết rõ rằng đó là những lời cuối cùng của ông, chắc chắn thế. Sau khi đã đọc chúng, người nào có thể phủ nhận điều đó chứ?
☆ ☆ ☆
Trong lúc chúng tôi trò chuyện, Oko nhấc tấm kính Plexiglas lên và đưa tay cầm lấy cây bút Parker.
– Cô nói hoàn toàn đúng, Andie ạ, trong danh sách những đồ vật cá nhân mà Saint-Exupéry mang theo trong nhiệm vụ cuối cùng, không hề nhắc đến một sợi lắc tay. Ngược lại, cây bút Parker 51 của ông, mà ông không bao giờ rời, thì có được ghi chép. Tôi đã bắt đầu nhờ cậy một số chuyên gia, nhà khoa học, văn phòng nghiên cứu và với những công nghệ tinh vi, họ khẳng định rằng…
Andie nhìn chăm chăm vào cây bút với vẻ hoài nghi, rồi thở dài.
– Tôi căm thù đức hạnh người máy của họ!
