Bệnh vàng mắt không phải quá nặng nhưng Sachiko mãi chưa khỏi. Những cơn mưa tháng Sáu đã tới mà chị vẫn chưa khỏe hẳn.
Một hôm, Tsuruko gọi điện hỏi thăm tình hình Sachiko, và tình cờ tiết lộ một tin: Tatsuo sắp được điều đi quản lý một chi nhánh ngân hàng Tokyo và gia đình sẽ sớm rời Osaka.
“Bao giờ vậy chị?”
“Tatsuo nói là tháng sau. Anh ấy sẽ lên Tokyo trước, bao giờ kiếm được nhà thì vợ con lên sau. Nhưng chị còn phải lo trường lớp cho tụi nhỏ, nên phải rời đi trước tháng Tám”
Nghe qua điện thoại Sachiko cũng biết chị gái mình sắp rơi nước mắt.
“Chị biết chuyện lâu chưa?”
“Bất ngờ lắm em ạ. Tatsuo cũng đâu ngờ.”
“Nhưng tháng sau thì sớm quá. Nhà mình thì chị tính sao?”
“Hầu như đã kịp nghĩ gì đâu. Có nằm mơ cũng không ngờ lại phải chuyển đi em ạ.”
Tsuruko thích nấu cháo điện thoại. Sắp đến lúc gác máy, chị lại nói thêm một tràng. Nửa tiếng đồng hồ chị cứ tỉ tê với Sachiko mãi rằng đã ba mươi sáu tuổi mà đùng một cái phải chuyển nhà, đến thành phố mà cả đời chị chưa đặt chân tới bao giờ, thật là khốn khổ biết bao nhiêu.
Tsuruko nói gia quyến, người quen đều tới chúc mừng, chẳng ai màng bận tâm đến cảm xúc của chị. Khi chị gợi ý năm câu ba điều họ chỉ cười, bảo rằng việc gì phải cổ hủ như vậy. Tsuruko cũng bụng bảo dạ như người ta khuyên: nào có phải ra nước ngoài sống hay chuyển đến nơi tỉnh lẻ khỉ ho cò gáy nào đâu. Đường đường là lên thủ đô, ở ngay dưới chân Thiên Hoàng kia mà. Buồn khổ cái nỗi gì? Nhưng Osaka là nhà mình, nghĩ đến lúc phải xa rời mà đôi khi chị rơi nước mắt. Đến bọn trẻ cũng cười mẹ chúng.
Bản thân Sachiko cũng thấy khôi hài. Nhưng chị vẫn nghĩ mình hiểu được tâm trạng chị gái. Tsuruko mất mẹ từ sớm, phải chăm sóc cho cha và các em, khi cha mất và các em trưởng thành thì lại phải chăm lo chồng con và quán xuyến việc khôi phục gia sản. Tsuruko phải nếm trải nhiều cay đắng hơn bất kì cô em nào, nhưng bản thân lại đón nhận một nền giáo dục khắt khe hơn, trong chị hãy còn chút gì giống với những tiểu thư chốn khuê phòng ngày xưa. Một người đàn bà quê Osaka trung lưu ở tuổi ba sáu mà chưa đặt chân tới Tokyo bao giờ thì quả lạ đời. Đàn bà Osaka quả thực không du lịch nhiều như đàn bà Tokyo, Sachiko và hai cô em cũng ít khi lên vùng phía đông Kyoto. Nhưng họ vẫn có dịp lên Tokyo một, hai bận do nhà trường tổ chức chẳng hạn. Tsuruko từ sớm đã cáng đáng việc nhà, chưa bao giờ có thời gian du hí, nhưng bên cạnh đó chị có niềm tin sâu sắc rằng chẳng có thành phố nào sánh được với Osaka. Xem tuồng thì cứ kép Ganjiro ở Osaka là mãn nguyện rồi, ăn hàng thì còn đòi hỏi gì hơn tiệm Harihan, tiệm Tsuruya. Vốn chẳng có nguyện vọng đi đây đi đó nên Tsuruko luôn nhờ các em đi lại thay mình, bản thân vui vẻ ở lại trông nom căn nhà ở Osaka.
Căn nhà được xây theo kiến trúc Osaka cổ điển. Bên trong những bức tường cao che chắn khu vườn là mặt tiền nhà giăng lưới mắt cáo. Một đoạn đường đất dẫn từ lối vào xuyên đến hậu sảnh. Kể cả vào giữa trưa các phòng cũng chỉ được rọi sáng nhờ ánh nắng nhập nhoạng từ sân trong những cột trụ được mài xinhẵn bóng, tỏa ánh sáng dìu dịu. Sachiko không biết nhà được xây từ bao giờ, có lẽ đã trải qua một, hai thế hệ. Ban đầu có lẽ nó được sử dụng như một biệt thự dưỡng già cho những bậc cao niên, hoặc nơi ở cho con cháu nhánh nhỏ trong họ. Trước khi qua đời không lâu, cha Sachiko đã chuyển cả gia đình từ Semba tới đây, bấy giờ trong giới thương gia có một tách bạch tư gia với cửa tiệm. Vì thế mấy CÔ em gái không sinh hoạt ở ngôi nhà này mấy. Ngay khi còn nhỏ các cô đã thường xuyên đi lại thăm bà con. Nhưng đây chính là nơi cha họ qua đời. Họ vẫn lưu luyến ngôi nhà cũ. Sachiko cảm thấy phần nhiều tình yêu của chị dành cho Osaka thực chất là tình yêu dành cho ngôi nhà, và dù có buồn cười trước chủ trương cổ hủ của chị gái, bản thân chị cũng nhói lòng vì không còn có thể quay trở về mái nhà xưa của gia đình nữa. Chị thường vào hùa với Yukiko và Taeko chê bai ngôi nhà trên thế giới ngôi nhà ấy mà tăm tối thứ nhì, mất vệ sinh thứ nhì thì không có nơi nào nhất, chẳng hiểu cái gì khiến chị hai sống ở đó, sang đằng ấy ba ngày đã thấy buồn tê tái rồi, vân vân... nhưng khi nghe tin, một nỗi đau sâu nặng khó lý giải xâm chiếm lấy Sachiko. Mất ngôi nhà ở Osaka khác nào đánh mất nguồn cội của mình.
Tsuruko rời Osaka là điều không tránh khỏi. Tatsuo đã từ bỏ việc kinh doanh của gia đình để trở về ngân hàng, anh ta có thể bị thuyên chuyển bất cứ lúc nào. Nhưng Tsuruko và bản thân Sachiko đã cố ý không để tâm đến chuyện sớm muộn ấy. Chừng tám, chín năm trước, quả thực suýt nữa Tatsuo bị điều đi Fukuoka. Tatsuo đã lấy lý do gia đình để được ở lại Osaka, thậm chí với điều kiện chấp nhận mức lương cũ, và dù lúc ấy không rõ có sự thông cảm hay không nhưng có vẻ phía ngân hàng cũng tôn trọng vị trí trụ cột của anh ở một gia đình có truyền thống. Tsuruko không hiểu sao lại chủ quan cho rằng như thế nghĩa là nhà mình có thể mãi mãi ở Osaka. Rồi ngân hàng thay máu lãnh đạo và điều chỉnh chính sách, bản thân Tatsuo cũng muốn đổi vận ngay cả khi điều đó có nghĩa là phải bỏ lại Osaka. Bất mãn nhất là phải trông thấy đồng nghiệp thăng quan tiến chức, riêng mình cứ chết dí một chỗ. Nhà đông con, các khoản tiêu xài ngày một lớn, kinh tế phát triển làm anh khó lòng trông cậy mãi vào vốn liếng người cha nuôi để lại.
Có lẽ Tsuruko thấy như bị đuổi ra khỏi nhà. Vốn gắn bó sâu đậm với mái nhà xưa, Sachiko nghĩ phải đến an ủi chị hai ngay lập tức, đồng thời cũng để thăm lại nơi ấy. Nhưng việc cứ bị trì hoãn hết lần này lần khác, và hai, ba hôm sau thì chị lại nhận được điện thoại. Tsuruko không biết có còn quay lại Osaka hay không, nhưng đã quyết rằng bất luận thế nào cũng cho “Otoyan” và gia đình ông thuế ở đó tạm thời với giá hữu nghị - trên thực tế là nửa thuê, nửa trông nom. Tháng Tám đã rất gần rồi nên Tsuruko cũng phải rục rịch sửa soạn, nhưng mấy hôm ở nhà kho chị chỉ biết lơ đãng nhìn vào đống đồ đạc hỗn độn. Dụng cụ, bàn ghế, đồ mỹ nghệ đều bị bỏ bể từ ngày cha mất. Tsuruko chắc chắn rằng trong số những thứ mà chị không cần, thể nào cũng có cái Sachiko thích. Vậy Sachiko đến xem xem thế nào?
“Otoyan” là cái tên trìu mến dành cho Kanei Otokichi, lão gia nhân hồi trước phục vụ ở dinh thự Hamadera của cha, hiện đã có một người con trai trưởng thành. Anh ta đang làm việc trong một trung tâm bách hóa lớn nên Otoyan không còn trách nhiệm gì cụ thể. Ông vẫn đến thăm dinh thự ở Osaka thường xuyên.
Sachiko đến Osaka vào chiều hôm sau. Cánh cửa nhà kho phía sau sân trong đang để mở, còn Tsuruko ở trên gác. Ở ngoài trời mà không khí vẫn nặng nề, nhớp nháp, vốn là đặc trưng của mùa mưa. Trong kho xộc lên mùi ẩm mốc. Tsuruko quấn khăn quanh đầu, đang chú tâm sắp xếp những món đồ gia dụng. Trước mặt chị, một chiếc rương mở tung bên trong toàn những hộp nhỏ, cạnh đó là năm hay sáu cái hộp kiểu cổ dán nhãn kiểu như “Khay sơn mài Shunkei, 20 cái”. Tsuruko đang bận rộn tháo dây và mở hộp. Sau khi chắc chắn đồ đạc bên trong đúng là “Khay kẹo Shino, một cái” hoặc “Bình rượu Kutani, một chiếc”, chị sẽ quyết định giữ hoặc bỏ.
“Chị có cần cái này không?” Sachiko hỏi. Chị cô khịt mũi, mơ hồ đáp “không” và lại tiếp tục công việc. Sachiko nhặt được một thỏi mực Tàu. Chị còn nhớ cái ngày cha mua nó. Ông thẩm định đồ mỹ nghệ rất kém nhưng cứ nghĩ đắt xắt ra miếng nên thỉnh thoảng lại mua hớ. Sachiko đã đi cùng cha khi ông bỏ ra bảy trăm yên cho thỏi mực này, chẳng thèm cò kè bớt một thêm hai. Ngỡ ngàng vì thỏi mực Tàu sao có thể đắt đỏ đến thế, cô bé Sachiko không hiểu cha mình định làm gì với nó, một người vốn chẳng phải họa sự mà cũng chẳng phải nhà thư pháp; nhưng còn khó hiểu hơn nữa là hai phiên thạch cao Tuyết Hoa lấm tấm đỏ mà cô nhớ là đi kèm với thỏi mực này. Sau đó, cha cô chọn mấy lời chúc phù hợp rồi đem khắc vào thạch cao làm con dấu mừng sinh nhật tuổi lục tuần cho một người bạn bác sĩ hay làm thơ chữ Hán. Người thợ điêu khắc trả lại hai chiến thạch cao Tuyết Hoa kèm lời xin lỗi: Thứ hàng này chứa tạp chất, không chạm khắc được. Sau đó Sachiko còn đụng độ chúng thêm vài lần sau khi chúng bị tống vào đâu đó cho khuất mắt.
“Chị có nhớ hai phiến đá, hình như là thạch cao Tuyết Hoa không?”
“Có.”
“Chuyện gì xảy ra với chúng nhỉ?”
Tsuruko không đáp.
“Chuyện gì xảy ra với chúng nhỉ?”
Tsuruko đang mải loay hoay với “Hộp sách sơn mài trang trí Kodaji”. Chị mở mãi không được cái nắp đậy.
Tsuruko là như thế đấy, ai không biết rõ về chị hẳn là ngưỡng mộ trầm trồ trước người vợ chu toàn, siêng năng nếu thấy cảnh chị chuyên tâm đến mức người khác nói gì còn chẳng lọt vào tai, nhưng kỳ thực chị không phải người bình thản như vẻ ngoài. Khi có biến lớn, chị sẽ đứng nhìn trân trần vào khoảng không một lúc. Sau đó chị sẽ làm việc như bị ma ám. Ai cũng tưởng chỉ là người không màng đến bản thân, toàn tâm toàn ý phụng sự người khác. Kỳ thực, chị chỉ quá kích động nên không nhận thức được mình đang làm gì.
Sachiko kể cho các em tối hôm ấy: “Chị cả đến buồn cười. Hôm qua gọi điện thì khóc thút thít, bảo chị sang nói chuyện vì chẳng có ai để tâm sự. Thế mà hôm nay chị đến thì chị ấy chẳng nói năng gì cả.”
“Chị cứ chờ xem.” Yukiko nói. “Chẳng mấy chốc lại nước mắt ngắn dài với chị em mình.”
Hai ngày sau, Tsuruko gọi điện nhờ Yukiko sang giúp. Yukiko bảo, lần này tâm trạng chị cả thế nào nhé. Khoảng một tuần sau Yukiko Xem quay lại.
“Đồ đạc đã hòm hòm, nhưng chị ấy vẫn chưa hết ngỡ ngàng.”
Yukiko báo cáo: Cô được gọi tới Osaka để trông chừng dinh thự khi Tsuruko cùng Tatsuo đi chào nhà nội ở Nagoya. Hai người xuất phát chiều thứ Bảy, sau hôm Yukiko đến một ngày, và trở về tối muộn Chủ nhật. Thế năm, sáu ngày sau đó thì Tsuruko làm gì? Chả là chị cả ngồi luyện thư pháp. Sao lại luyện thư pháp? Bởi chị cả phải viết thư cám ơn tất cả những người họ hàng bà con đã ghé thăm, và đây là một nhiệm vụ nặng nề với chị. Chị Tsuruko nhất quyết không chịu thua kém chị dâu, tức vợ anh trai Tatsuo, một tay thư pháp lão luyện. Lúc nào luyện chữ Tsuruko cũng phải sẵn sàng bên trái là từ điển, bên phải là vở tập viết. Tra từng chữ để đảm bảo mình viết đúng kiểu đúng nét và cân nhắc lựa chọn từng từ một, chị ấy viết hết tờ nháp này đến từ nháp kia, xong một chữ có khi đã hết cả ngày. Mà lần này Tsuruko phải viết không chỉ một mà tận năm, sáu bức thư. Đến viết nháp cũng không đơn giản. Cả ngày chị ngồi bên bàn, đưa mấy tờ nháp cho em xem. Thế này đã ổn chưa? Có quên gì không nhỉ? Lúc em về thì mới chỉ xong có một bức thư thôi.
“Đúng là chị cả. Có lần phải gọi điện cho một ông thủ trưởng ở ngân hàng, chị ấy mất ba ngày để học thuộc những gì cần nói, rồi cứ đi đi lại lại lẩm bẩm trong miệng.”
“Chị ấy nói việc quá đột ngột, nghe tin mà chỉ biết ngồi khóc, nhưng bây giờ chị ấy đã hạ quyết tâm, mọi người sẽ bất ngờ thấy chị ấy đi Tokyo mau lẹ đến thế nào. Còn bảo là sẽ làm chị em mình phải ngạc nhiên cơ đấy.”
“Những việc như thế là lẽ sống của chị hai mà. Chúng mình phải giả vờ ngạc nhiên cho chị ấy vui.”
Thế là ba cô xúm vào tán chuyện về Tsuruko.
