Tatsuo bắt đầu làm việc ở Tokyo vào mùng 1 tháng Bảy nên đã rời Osaka cuối tháng Sáu. Anh định ở nhờ nhà người thân trong lúc tìm nơi mới và nhờ mọi người hỏi giúp. Vừa có thư nói rằng anh đã chọn được nhà rồi. Định rằng ngày 28 tháng Tám này, nhằm thứ Bảy, anh sẽ về đón vợ con cùng cả nhà lên Tokyo ngày 29, thân quyến bạn bè sẽ họp mặt ở ga để tiễn lần cuối cùng.
Từ đầu tháng Tám, Tsuruko đã tất tả ghé chào bà con và các sếp ngân hàng, mỗi ngày một, hai cuộc. Khi tiếp xong những vị khách cuối cùng, chị lại dành hai, ba ngày với Sachiko. Đây không phải là màn chia tay trịnh trọng như mấy cuộc kia. Tsuruko đã quay như chong chóng vì sửa soạn, luôn tay luôn chân như bị trúng tà; bấy giờ phần để xả hơi, phần để quây quần với mấy cô em sau một thời gian khá dài, chị bảo bằng sẽ tạm quên đi mọi thứ. Để nhà cửa cho bà vợ Otoyan trông coi, chị chỉ đem theo đứa con út và một cô giúp việc trông trẻ. Lần cuối bốn chị em tụ họp dưới một mái nhà thong thả hàn huyên là bao giờ nhỉ? Tsuruko có thể đếm được bao nhiêu lần chị đã sang Ashiya, những chuyến đi như thế giúp chị trốn việc nhà chừng một hay hai tiếng, còn khi Sachiko lên Osaka thì bọn trẻ lúc nào cũng ồn ào, người lớn chẳng nói chuyện được. Với hai cô em thì kể từ khi các chị đi lấy chồng, đây là lần đầu họ mới có dịp chuyện trò tử tế một lúc lâu. Chuyện muốn nói thì nhiều, muốn nghe cũng nhiều. Chủ đề được tích tụ suốt hơn chục năm qua. hưng đợi mãi đến khi có dịp thì cái rã rời sau những ngày khó nhọc vừa qua, hay đúng hơn là cái rã rời sau mười năm vất vả, đã bắt kịp Tsuruko. Chị chỉ muốn gọi một thợ tẩm quất rồi nằm ườn ra nhà. Tsuruko không biết gì về Kobe, nên Sachiko định đưa chị lên Khách sạn Oriental và một nhà hàng Tàu ở phố Nam Kinh, nhưng Tsuruko nói chị muốn nằm nghỉ, ăn uống đơn giản, các em không phải lo mua vui cho chị. Thế là ba ngày trôi đi mà họ thực sự chẳng tỉ tê được điều gì.
Vài ngày trước khi Tsuruko rời khỏi Osaka, bác Tominaga đột nhiên đến thăm Sachiko. Bác Tominaga là chị của cha Sachiko, trước đây chưa từng đến Ashiya bao giờ. Phải chuyện gì hệ trọng lắm mới khiến bà đi từ Osaka xuống đây vào ngày hè nóng nực như vậy. Sachiko nghĩ mình biết đó là chuyện gì. Chị đoán trúng phóc: việc liên quan đến Yukiko và Taeko. Theo quan điểm của bác Tominaga, thì hai cô ở với Sachiko không vấn đề gì nếu nhà chính vẫn còn ở Osaka, nhưng bây giờ hai cô nên chuyển đến Tokyo thì hơn. Nói đi nói lại, hai đứa vẫn là người nhà chính. Yukiko không vướng bận gì thì nên đi Osaka ngay ngày mai và hộ tống Tsuruko lên Tokyo. Taeko mặt khác có công chuyện phải làm cho xong. Nhưng chỉ để con bé lại đây một thời gian thôi, chứ bác Tominaga cũng hi vọng con bé sắp xếp lên Tokyo trong một, hai tháng nữa. Dĩ nhiên là không ai bắt ép con bé từ bỏ nghề nghiệp hiện tại. Ở Tokyo rồi Taeko vẫn có thể đi làm tiếp, mà biết đâu sẽ thuận lợi hơn cả ở Osaka. Tatsuo đã bảo, Taeko bắt đầu có chút tiếng tăm rồi, con bé có thể mở xưởng ở Tokyo, tất nhiên là nó phải chứng tỏ được sự nghiêm túc của mình đã. Bác Tominaga cũng giải thích rằng Tsuruko biết đáng nhẽ nên đích thân bàn với các em lúc ở Ashiya, nhưng bây giờ nó chỉ muốn nghỉ ngơi. Thôi thì chị cả tuy làm biếng, thiếu trách nhiện nhưng vẫn hi vọng bác sẽ tha lỗi và sang nhà Sachiko khuyên nhủ cô hai. Bác Tominaga thành thử đóng vai sứ giả cho Tsuruko là vậy.
Hai chị em Yukiko - Taeko tuy chưa nói gì với nhau nhưng biết một ngày kia sẽ phải nghe những lời giáo huấn của bác thì đều chán chường. Chị cả đang tất bật sửa soạn chuyển nhà, đáng ra không nhắc thì các cô cũng phải lên Osaka phụ một tay, đằng này lại cố ý tránh mặt, hơn nữa khi Yukiko bị gọi lên Osaka thì Taeko cáo bận, lánh trong xưởng búp bê, chủ tâm không lên Osaka mà chỉ ghé nhà Ashiya để ngủ hàng đêm ngay trong khi Tsurukolù lù ở đó - những chuyện ấy gộp lại cứ như một âm mưu ngăn chặn cuộc triệu tập lên Tokyo và ngầm tuyên bố hai Cô muốn cố thủ ở đây vậy.
Bác Tominaga nói tiếp: Chuyện này bác chưa nói với ai, nhưng sao hai con bé Yukiko, Taeko lại ghét bỏ việc ở nhà chính thế? Nghe nói chúng nó với anh rể không hòa thuận. Nhưng thằng Tatsuo đâu phải hạng người như chúng nó nhầm tưởng. Tatsuo nào có ác ý gì. Ngặt nổi nó là con cháu một gia đình có truyền thống ở Nagoya, thành thử có khuynh hướng mô phạm quá. Nếu hai chị em định tách khỏi nhà chính và ở lại Osaka, thiên hạ khéo lại gièm pha vị trí trụ cột gia đình của Tatsuo. Tsuruko thế là kẹt ở giữa, một bên là hai cô em, bên kia là chồng. Bác phải tìm đến Sachiko, vì bác nghĩ Sachiko khéo léo sẽ khuyên nhủ được các em. Đương nhiên nếu Sachiko đã có lời mà các cô cứ nhất nhất không chịu thì cũng chẳng ai trách Sachiko cả. Chúng nó đã lớn rồi, đã ở cái tuổi mà nhẽ ra phải gả đi từ lâu; một khi đã không đồng ý, thì không ai có thể ép như ép trẻ con được. Bác Tominaga đã bàn với Tsuruko, và kết luận rằng lý lẽ của Sachiko sẽ thuyết phục hơn cả. Bác hi vọng Sachiko sẽ làm điều cần làm.
“Yukiko với Út đi chơi cả rồi sao?" Người bác nói phương ngữ Semba thuần túy.
Bé Út bận lắm, hiếm khi về." Sachiko cũng đổi sang phương ngữ cổ. 'Nhưng Yukiko có nhà ạ. Con đi gọi em nha bác?"
Sachiko ngờ ngợ là Yukiko đã trốn lên lầu khi nghe giọng bác, đang e dè chờ xem kết cục. Từ đầu cầu thang nhìn lên, Sachiko có thể thấy bóng người co ro lẻ loi trên giường Etsuko.
"Bác Tominaga đến rồi."
Yukiko không trả lời.
"Em tính sao, Yukiko?"
Theo lịch thì đã sang thu, nhưng, hai ba ngày vừa qua trời nóng như những ngày nóng nhất mùa hè. Căn phòng lại rất bí hơi. Thật bất ngờ vì Yukiko đang mặc váy liền thân bằng lụa georgette. Cô tự biết mình quá gầy gò không mặc được đồ Âu, và ngay cả mùa hè cô vẫn ưa mặc những trang phục Nhật Bản kín đáo, thắt đai obi to bản. Có lẽ mỗi mùa hè có độ mười ngày trời nóng không thể mặc kimono nổi thì Yukiko mặc váy kiểu Tây, nhưng cũng chỉ vào ban ngày và mặc trong nhà, nếu có mặt Teinosuke cô sẽ tránh không mặc. Khi Teinosuke thoáng thấy bóng người mảnh dẻ trong chiếc váy kiểu Tây, anh biết hôm đó nóng bất thường. Làn da trắng ngần đến giật mình trên hai cánh tay và bờ vai mỏng manh, cùng xương vai nhô lên một cách đáng thương dưới lớp vải xanh, quét qua anh như một cơn gió mát lùa qua thân thể.
“Bác nói muốn ngày mai em về đằng Osaka, rồi theo chị Tsuruko lên Tokyo luôn.”
Yukiko chẳng nói gì cả. Đầu cô cúi gằm, hai cánh tay mềm thông xuống như tay búp bê vải. Đôi chân trần tựa lên quả bóng cao su lớn, thỉnh thoảng cô lại lấy chân xoay xoay bóng tìm một chỗ mát hơn trên bề mặt.
“Thế còn Út?”
“Bác nói cứ tạm để con bé ở lại làm xong việc, nhưng đằng nào cũng phải lên. Tatsuo muốn thế.”
Yukiko lại chìm vào im lặng.
“Chị đoán bác ấy nghĩ chị giữ các em. Bác ấy đến để đôi co với chị đây mà. Hy vọng em thông cảm là việc này làm khó chị thế nào, Yukiko ạ.”
Trong lòng ái ngại cho Yukiko, nhưng Sachiko vẫn ức chế khi người khác hiểu ngầm rằng chị giữ chân em gái để thay người trông trẻ. Họ bóng gió chuyện ấy bằng cách so sánh cô cả ở nhà chính phải chăm nom cùng lúc mấy đứa mà cô hai ở Ashiya có nhõn một mụn con gái lại phải nhờ đến em mình. Có lẽ Yukiko cũng thấy Sachiko mắc nợ mình. Nếu vậy thì còn gì là tự tôn của Sachiko. Nói gì thì nói chị cũng là mẹ. Dĩ nhiên Yukiko có giúp đỡ Sachiko, nhưng Sachiko đâu đến nỗi lực bất tòng tâm nếu thiếu em gái.Với lại, sớm muộn Yukiko cũng đi lấy chồng. Etsuko cũng là đứa bé biết điều, chắc chắn nó sẽ vượt qua cảm giác cô đơn ban đầu và chẳng đến mức khóc lóc thảm thiết như Yukiko ngầm hi vọng đâu. Sachiko chẳng qua là muốn an ủi cô em gái lỡ thì thôi. Chị đâu dám phản kháng anh rể Tatsuo. Với lại, nhà chính đã gọi thì để Yukiko về là hợp lí, cho Yukiko và thiên hạ thấy rằng con bé không phải nhân vật thiết yếu trong cái nhà này đi là vừa.
“Thôi em cứ qua đó tạm một thời gian. Cho bác Tominaga vừa ý.”
Yukiko không nói gì. Cô hiểu rằng với vị trí của Sachiko lúc này, cô không có lựa chọn nào khác.
“Dĩ nhiên là anh chị có thể lại đón em về. Có nhớ bức ảnh chị Jimba gửi không? Chị vẫn đang án binh bất động, nhưng em có thể quay về đây để đi coi mắt – thiếu gì lí do nào.”
"Dạ."
“Vậy chị hiểu là em hứa ngày mai về Osaka có đúng không?” “Dạ.”
“Thế thì tươi tỉnh lên rồi xuống nhà nhé.”
Sachiko nói chuyện với bác Tominaga trong khi Yukiko thay kimono mùa hè bằng vải bông.
“Một nhoáng là Yukiko xuống nhà mà. Nó nói nó hiểu rồi, hứa với Con là sẽ về. Giờ con với bác đừng nên nói gì nữa nhé!”
“Được, được. Vậy là bác đã thành công.” Bà cụ hí hửng.
Sachiko mời bác ở lại ăn tối. Teinosuke sẽ về sớm. Nhưng bác Tominaga thấy rằng báo tin mừng cho Tsuruko quan trọng hơn. Không được gặp cô Út bác ta cũng tiếc, nên hi vọngSachiko gửi lời hỏi thăm của bác đến cô Út. Con bé đang trên đường về Osaka sau khi cơn nóng buổi chiều qua đi.
Hôm sau Yukiko lên Tokyo, cả nhà đưa tiền theo thông lệ như thể đi một tuần rồi về ngay. Ba chị em có thói quen mặc lẫn kimono của nhau, Yukiko chỉ có một bộ kimono mùa hè mỏng với mấy bộ đồ lót từ Ashiya mang theo người. Cô cầm trên tay cuốn tiểu thuyết, một gói đồ nhỏ thì nhờ O-Haru xách hộ ra ga. Lúc bác Tominaga đến, Etsuko còn đang mải chơi với bọn trẻ nhà Stolz ngoài sân nên mãi sau mới được báo lại rằng chị Yukiko lên Osaka giúp bác Tsuruko tí rồi sẽ về. Cô bé không nì nèo quấn chân Yukiko như thường lệ.
Có mười một người trong nhóm rời Osaka: Tatsuo, Tsuruko, sáu đứa con (đứa lớn nhất mười ba tuổi), Yukiko, thêm một cô giúp việc và một cô y tá. Sachiko nhẽ ra nên đến tiễn, nhưng chị biết Tsuruko sẽ khóc òa lên làm cả nhà xấu hổ. Chỉ có mình Teinosuke. Một biển chỉ dẫn trong phòng chờ được dán lên vào buổi tối hôm trước, và trong số cả trăm người đến tiễn, có các geisha và nhạc công già xưa kia từng được cha Sachiko bảo trợ. Tuy không quá hoành tráng như đã từng, nhưng đám người tụ hội ở đây vừa vặn để tôn vinh danh gia vọng tộc một thời nay chia tay nơi chôn rau cắt rốn. Taeko, người vẫn giữ khoảng cách đến cùng, chạy lên sân ga chỉ ngay trước khi tàu chuyển bánh, và tận dụng đám đông ồn ào, đã lỉnh ngay sau khi nói đôi câu tạm biệt. Ai đó cất tiếng gọi cô khi cô đi ra cổng.
“Xin lỗi, hình như cô là con gái nhà Makioka.”
Taeko quay lại. Đó là O-ei, một geisha già nổi tiếng múa đẹp.
“Vâng, Taeko đây ạ.”
“Taeko, cô nào là Taeko nhỉ.”
“Cô bé nhất nhà ạ.”
“Ô, ra là cô Út. Đã lớn tướng thế này. Chắc là tốt nghiệp rồi.” Taeko cười. Người ta luôn lầm tưởng cô là thiếu nữ mới tốt nghiệp tuổi đôi mươi, cô cũng quen không chỉnh lại họ. Nhưng O-ei mà cũng nhầm được thì Taeko thấy buồn cười thật. Hồi còn ở Semba, 0-ei đã luống tuổi, bà thường qua lại nhà Makioka nên các cô con gái đều gọi bà bằng tên cúng cơm. Lúc ấy Taeko mới lên mười, tính ra đã mười sáu, mười bảy năm trôi qua, đáng nhẽ O-ei phải biết rõ cô không còn là nữ sinh nữa chứ. Tuy nhiên quả thực bộ váy và cái mũ cô chọn đêm nay làm cô đặc biệt trẻ trung.
“Thế cô Út bao tuổi rồi?”
“Đâu còn trẻ như cô nghĩ ạ.”
“Có nhớ cô không?”
“Con nhớ chứ cô O-ei. Cô trông vẫn y ngày nào.”
“Nịnh nọt vừa thôi. Cô đã già khú rồi. Sao con vẫn ở Osaka?”
“Con thuyết phục người nhà để con ở lại với chị hai một thời gian.”
“Nhà chính mà đi cả thì đìu hiu lắm.”
Taeko chào tạm biệt O-ei và bắt đầu ra cổng. Đi chưa được ba bước thì lại có người gọi.
“Taeko?” Lần này là một người đàn ông. “Còn nhớ anh không? Anh Sekihara đây. Lâu lắm rồi nhỉ. Anh Makioka được thăng chức, ai cũng mừng.”
Sekihara là bạn đại học của Tatsuo, làm việc cho một doanh nghiệp thuộc tập đoàn Mitsubishi. Lúc Tatsuo về ở rể nhà Makioka anh ta hãy còn độc thân nên thường đến chơi. Sau đó anh ta lấy vợ, sang London mấy năm làm việc rồi trở về hội sở Osaka mấy tháng trước. Taeko biết anh ta đã về, nhưng tải, chín năm rồi cô chưa gặp lại Sekihara.
“Anh để ý thấy em mấy phút trước Út à.” Sekihara ngay lập tức chuyển cách gọi “Taeko” sang tiếng “Út” thân thuộc. “Lâu lắm mới gặp em."
“Không biết bao năm rồi. Anh về thế này, quý hóa quá.”
“Cám ơn em. Anh đã đinh ninh thấy em trên bến tàu, nhưng trông trẻ quá.”
Taeko lại cười tiếng cười đã thành nếp.
“Có phải Yukiko cũng ở trên tàu với gia đình Makioka không?”
“Dạ đúng.”
“Giá mà anh có thời gian nói chuyện với em ấy. Cả hai em, cô nào cũng trẻ quá đi. Anh nói thế này mong các em bỏ qua nhé, cái hồi anh xuất ngoại, nghĩ về hồi còn ở Semba, anh cứ ngỡ hai cô - Yukiko và em nữa - khi anh về hẳn đã có nơi có chốn. Nghe anh chị nói các em vẫn độc thân, anh ngạc nhiên quá đỗi. Cảm giác quái lạ lắm em ạ, cứ như năm, sáu năm vừa rồi chưa hề tồn tại. Anh biết mình như vậy là bất lịch sự, nhưng anh quả là thấy lạ lùng hết sức. Và tối nay, anh lại bất ngờ thêm một lần nữa. Các em ở đó, cả hai vẫn trẻ măng như lần cuối anh trông thấy các em. Anh không thể tin vào mắt mình.”
Taeko cười.
“Anh nói thật lòng mà. Các em vẫn là thiếu nữ, còn độc thân thì có gì đáng ngạc nhiên đâu.” Đôi mắt Sekihara ngắm nhìn từ đầu đến chân Taeko, vẻ ngưỡng mộ. “Tối nay Sachiko đâu rồi?”
“Chị ấy cố ý không đi. Chị ấy ngại cảnh bịn rịn khóc lóc làm mọi người xấu hổ.”
“Anh thấy mắt Tsuruko ngấn lệ rồi. Nhìn khả ái lắm.” “Ai cũng cười, lại còn nói đi Tokyo thì có gì mà phải khóc cơ chứ.”
“Anh không nói thế đâu. Thật là mãn nguyện sau bao nhiêu năm lại được trông thấy cung cách của người đàn bà Nhật Bản đích thực. Em ở lại đây à?”
“Em còn ít việc phải làm cho xong đã.”
“Nghe nói em đã thành nghệ nhân. Anh biết em có tài mà.” “Em thấy anh từ bên Anh về bảnh hẳn ra đấy.” Taeko nhớ rằng Sekihara thích nhậu, Cô ngờ ngợ tối nay anh chàng đã có ít men trong người rồi. Cô cáo bận khi anh mời cô đi uống trà.
