Không lâu sau, một bức thư trả lời khá tình cảm từ Yukiko bay đến. Yukiko đã thích thú vô cùng, cứ đọc đi đọc lại mấy bài thơ. Cô ngồi một mình ngắm trăng đêm rằm từ cửa sổ trên gác, và bức thư gợi nhớ kỉ niệm lần cuối cô ngắm trăng ở Ashiya ngỡ như mới tối hôm qua.
Sau đấy thì lại không động tĩnh gì nữa.
Sau khi Yukiko đi, O-Haru ngủ với Etsuko. Tuy nhiên chưa đầy một tháng sau Etsuko mất cảm tình với O-Haru và quay sang thích O-Hana, rồi nửa tháng trôi đi con bé lại ghét O-Hana và đòi chị bếp O-Aki. So với đám trẻ con, Etsuko là đứa khó ngủ. Lúc nào con bé cũng nói chuyện tha lia chừng nửa tiếng sau khi đã lên giường. Chẳng được như Yukiko, mấy cô giúp việc không ai chịu hầu chuyện bé, cô bé khó chịu vì các cô giúp việc cứ lăn ra ngủ trước. Càng khó chịu Etsuko càng khó ngủ. Như lúc này chẳng hạn, đang nửa đêm, Etsuko chạy xuống sảnh, mở toang phòng ngủ của bố mẹ.
“Con không ngủ được tí nào.” Con bé mè nheo lớn tiếng, ba khóc. “Chị O-Haru chưa gì đã ngáy o o. Con ghét chị ta. Ghét cay ghét đắng. Con sẽ quay lại giết chị ấy!”
“Etsuko, đừng có làm ầm lên. Con kích động thì sẽ không ngủ được. Cứ tự nhủ là, ngủ hay không ngủ thì có khác gì đâu.”
“Nhưng con sợ ngủ dậy muộn sáng hôm sau rồi lại đi học trễ.”
“Con có cần hét oang oang không hả?” Sachiko cũng lên giọng theo. Cùng con leo lên giường, Sachiko cố gắng dỗ dành. Nhưng xem ra không công hiệu. Con không ngủ, mẹ cũng chẳng ngủ được. Chẳng mấy chốc Sachiko mất bình tĩnh, mắng mỏ con, Etsuko càng hét to hơn. Trong khi đó, cô giúp việc yên giấc chẳng biết gì đến những tiếng huyên náo nọ. Đêm nào cũng thế.
Biết là mùa “thiếu B” đến rồi nhưng ai nấy đều mải khấp khởi trước ngày tiễn nhà chính lên Tokyo mà chểnh mảng việc tiêm vitamin. Cả nhà đều mắc tê phù, không nặng thì nhẹ. Sachiko nghĩ chắc đó là lí do Etsuko quấy khóc. Chị đặt tay lên ngực đứa bé,nhận thấy tim đập hơi nhanh. Ngày hôm sau Etsuko bị tiêm vitamin dù con bé phản kháng. Sau khi Sachiko tiêm ba, bốn liều giãn cách cho con, tình trạng tim đập nhanh dừng lại, da dẻ Etsuko cũng hồng hào lên, con bé không than mệt nữa. Nhưng tình trạng mất ngủ thì trầm trọng thêm. Những triệu chứng này không đủ nghiêm trọng để gọi bác sĩ Kushida thăm bệnh nên Sachiko chỉ nói với ông qua điện thoại, và ông bác sĩ dặn chị cho con một viên Adalin mỗi tối. Không may là một viên chẳng ăn thua, mà hai viên lại làm con bé ngủ li bì. Thỉnh thoảng bố mẹ để con bé cứ ngủ cả buổi sáng, khi tỉnh dậy, Etsuko tựa vào gối nhìn ra bến tàu và bắt đầu khóc òa lên. Con bé sẽ lại trễ học nữa. Xấu hổ vì đi muộn, Etsuko thà không đến lớp.
Nhưng mặt khác, nếu đánh thức con bé đi học đúng giờ, nó sẽ kéo chăn lên trùm kín đầu, cãi là chẳng ngủ được tí nào. Đến khi tỉnh dậy, Etsuko lại khóc nhè vì trễ học. Với các cô giúp việc, Etsuko yêu ghét dữ dội thất thường, bé thường xuyên dùng những từ ngữ bạo lực như: “Em giết chị cho mà xem!” hoặc “Em đánh chết chị!” Thói ăn uống của con bé vốn đã kén chọn, không hợp tuổi ăn tuổi lớn, nay càng thêm thậm tệ. Etsuko không chịu ăn nhiều hơn một bát cơm, đã thế nó chỉ ăn những món của người già như rong biển muối, đậu phụ, và nhất định chỉ ăn Cơm với nước trà. Bé cưng mèo Bell nên thường ném đồ ăn dưới gầm bàn cho mèo. Với những món dính dầu mỡ thì chỉ béo mèo Bell mà thôi.
Mặt khác con bé lại cực kì khó tính. Nó cứ cằn nhằn rằng đang ăn thì bị Bell chạm vào người, rồi có con ruồi vừa đậu vào đâu đó, hoặc là ống tay áo của chị giúp việc dính bẩn. Đôi đũa của Etsuko phải được chần nước sôi đến hai, ba lần. Hiện thời để tiết kiệm thời gian, các cô giúp việc đem đến cho con bé một ấm trà để rửa đũa trước mỗi bữa ăn. Đặc biệt Etsuko rất ghê sợ ruồi, lúc ruồi đậu vào đồ ăn đã đành nhưng kể cả ruồi bay loanh quanh gần đó nó cũng sợ. Bé bảo nhất định con ruồi đã đậu vào đâu đó và nằng nặc không chịu ăn, hoặc gằn mọi người phải đảm bảo là đồ ăn chưa bị ruồi đậu một tí gì. Đồ ăn tuột khỏi đầu đũa dù chỉ rớt xuống khăn trải bàn sạch nó cũng không ăn.
Một hôm đang dạo chơi với mẹ, Etsuko nhìn thấy một con chuột chết lúc nhúc giỏi. Đã đi xa chỗ đó cả trăm mét mà bé vẫn lớn tiếng bảo mẹ: “Mẹ ơi con có giẫm phải chuột chết không? Mẹ có thấy con giẫm phải con chuột không?” Con bé bám lấy Sachiko, giọng thì thầm hoang mang sợ hãi. “Trên người con có giòi không?”
Giật mình, Sachiko nhìn mặt con bé. Hai mẹ con đã đi tránh con chuột một đoạn bảy, tám mét cơ mà.
Lẽ nào một con bé học lớp Hai lại bị suy nhược thần kinh? Trước đó Sachiko chưa buồn để ý đến những vấn đề của Etsuko mà chỉ mắng con là nhanh, những vụ việc con chuột chết đã cảnh tỉnh chị. Chị mời bác sĩ Kushida ngày hôm sau. Bác sĩ nói suy nhược thần kinh không phải là hiếm gặp ở trẻ nhỏ, và rất có thể đó là tình trạng của Etsuko. Mặc dù ông khẳng định bệnh của con bé không đến nỗi nghiêm trọng như gia đình tưởng nhưng để chắc ăn, ông sẽ giới thiệu bác sĩ chuyên khoa. Bản thân bác sĩ Kushida sẽ đối phó với chứng tê phù, và ông sẽ mời bác sĩ chuyên khoa Tsuji ở Nishinomiya ngay hôm đó. Buổi tối, bác sĩ Tsuji đến. Sau khi hỏi han Etsuko, ông kết luận con bé thực sự bị suy nhược thần kinh. Bác sĩ hướng dẫn quá trình điều trị rất chi tiết: trước nhất là phải trị dứt tế phù đã, có thể cho con bé các loại thuốc kích thích ăn uống và điều tiết hành vi ăn uống trái khoáy của nó, cho con bé đi học muộn về nhà sớm có thể cải thiện tâm lí nhưng không nên để nó nghỉ học; hoặc là thay đổi không khí - cứ để con bé bận rộn thì nó sẽ có ít thời gian dỗi dằn. Gia đình cẩn thận không được kích động hay mắng mỏ khi bé ngạo ngược mà cần phải kiên nhẫn giải thích cho bé hiểu.
Chuyện này không quan hệ và dĩ nhiên Sachiko cũng không muốn nghĩ đến - rằng Etsuko trở chứng là vì Yukiko đã rời bỏ con bé, nhưng lực bất tòng tâm, chị không thể không cảm thấy rằng biết đâu Yukiko sẽ biết cách kiên nhẫn hơn với Etsuko. Trong hoàn cảnh này, mười mươi là Tatsuo sẽ không để Yukiko về Ashiya, mà Yukiko cũng không đời nào tự ý về không cần anh rể cho phép chỉ vì lá thư của chị gái trình bày tình trạng của Etsuko. Nhưng dù miễn cưỡng giấu đi bản chất sự việc, Sachiko vẫn không muốn người ta đàm tiếu rằng mới hai tháng chị đã đầu hàng. Mỗi ngày Sachiko tự nhủ lòng mình phải chờ thêm một chút nữa, phải đánh vật với Etsuko chừng nào còn có thể.
Phần Teinosuke, anh đã phản đối việc gọi Yukiko về. Anh lý luận: cái con bé lắm trò, nào là đòi chần đũa bằng nước sôi hay trà nóng, không chịu ăn đồ ăn rơi xuống khăn trải bàn, toàn là học đòi kiểu cách của Sachiko với Yukiko từ lâu trước khi sinh bệnh. Bắt Etsuko ngay lập tức bỏ thói ấy là kém khôn ngoan, đó chính là lý do tâm lý nó xáo trộn. Chúng ta nên mạo hiểm một tí, thức ăn có bị ruồi đâu cũng kệ cứ ăn và cho con bé thấy là ăn đồ ăn ruồi đậu không thể ốm được. Vợ chồng mình cứ đặt nặng chuyện sát khuẩn, vệ sinh mà không quan tâm đến trật tự, kỷ cương gì hết. Giờ phải bắt đầu đưa con bé vào khuôn khổ ngay mới được.
Teinosuke lý sự như thế chứ những lời khuyên của anh không tác dụng gì. Đối với Sachiko, xem ra những người khỏe mạnh cường tráng như Teinosuke chẳng bao giờ hiểu được cảm xúc của người hở ra là ốm như chị. Với Teinosuke thì xác suất mắc bệnh truyền nhiễm từ đũa chỉ là một phần vạn, khử trùng liên tục chỉ tổ làm yếu đi hệ miễn dịch tự thân. Sachiko bảo rằng với con gái, chuyện nói khẽ cười duyên quan trọng hơn thứ “kỷ cương trật tự thì Teinosuke trách vợ cổ hủ, rằng việc ăn uống, vui chơi của trẻ con phải có giờ có giấc. Sachiko chê Teinosuke đúng là ăn lông ở lỗ chẳng hiểu biết gì về vệ sinh dịch tễ ngày nay, Teinosuke trả treo là những phương pháp khử trùng của Sachiko bề gì cũng không ăn thua. Đũa chần nước sôi hay trà nóng thì có tác dụng gì? Chẳng giết được con vi trùng nào, với lại Sachiko có biết đồ ăn trước khi dọn lên được chế biến thế nào đâu. Sachiko và Yukiko đã hiểu sai khái niệm vệ sinh, sạch sẽ của phương Tây rồi. Có nhớ mấy người Nga không? Họ cứ ăn hàu sống ào ào đấy thôi?
Teinosuke không muốn can thiệp vào chuyện trong nhà quá nhiều, cụ thể về việc nuôi dạy Etsuko thì quan điểm của anh là tốt nhất cứ để vợ quyết định. Song gần đây, nhân tình hình chiến sự ở Trung Quốc, anh ý thức rằng cần phải dạy dỗ phụ nữ trở nên mạnh mẽ, có thể giúp sức nam giới ngoài chiến trường. Một ngày nọ, anh thấy Etsuko chơi với O-Hana. Tay cầm cái kim tiêm dưới da đã cùn, Etsuko đâm một mũi vào cánh tay con búp bê nhồi rơm kiểu Tây của cô bé. Cái trò chơi bệnh hoạn gì thế này, Teinosuke nghĩ. Đây là hậu quả của ám ảnh sạch sẽ đến mức nguy hiểm. Phải hành động thôi.
Nhưng Etsuko tin tưởng Yukiko hơn bất kỳ ai khác trong nhà, vả lại Sachiko lúc nào cũng bênh em, hấp tấp can thiệp chỉ dẫn đến cãi cọ mà thôi. Teinosuke đành chờ dịp, xem ra Yukiko đi khỏi nhà đã cho anh thời Cơ. Thực tình anh cũng thương Yukiko lắm chứ, anh lo ngại cô ba sẽ tổn thương sâu sắc nếu anh có ý định tạo khoảng cách giữa em vợ và con gái, bất luận chuyện rèn con vào nền nếp quan trọng thế nào. Biết đâu anh lại khiến Yukiko cảm thấy mình dư thừa, kệch cỡm. Bây giờ sự việc đã tự giải quyết, anh tin chắc Sachiko không có em gái vào hùa sẽ dễ đối phó hơn. Mặc dù trong lòng tội nghiệp cho Yukiko và cũng không phản đối nếu em nó ngỏ ý muốn quay lại, nhưng anh không thể đồng tình việc gọi Yukiko về chỉ vì Etsuko. Yukiko biết cách trông nom Etsuko, em ấy sẽ giúp đỡ được rất nhiều, nhưng với Teinosuk thì nguyên nhân Etsuko nhiễu sự như thế chính là do cung cách mà Yukiko và Sachiko dạy dỗ con bé, ngay cả khi đó là nguyên nhân cực kì gián tiếp. Thành thủ lúc này anh và Sachiko phải chịu trách nhiệm và tận dụng cơ hội làm giảm đi những ảnh hưởng của Yukiko. Dĩ nhiên, cần thay đổi phương pháp uốn nắn từ từ để con bé không chống đối. Hiện tại không nên gọi Yukiko về vội.
Tháng Mười một, Teinosuke có việc lên Tokyo công tác hai, ba ngày. Anh đến thăm ngôi nhà ở Shibuya lần đầu tiên. Teinosuke thấy bọn trẻ đã hoàn toàn quen với cuộc sống ở Tokyo, học được cách nói giọng Tokyo ở trường và chuyển sang giọng Osaka ở nhà. Bề ngoài, vợ chồng Tatsuo-Tsuruko và Yukiko đều vui vẻ. Họ bảo rằng tuy chỗ này có chút chật chội nhưng mong rằng em rể ở lại chơi. Song quả thực đó là một nơi quá nhỏ bé, nên Teinosuke thuê phòng trọ sau khi xong việc và lại nhà họ một đêm thôi. Hôm sau, lúc Tatsuo với mấy đứa lớn đã đi chơi còn Yukiko đang dọn dẹp trên gác, Teinosuke có dịp nói chuyện với Tsuruko.
“Xem ra Yukiko đã ổn định cuộc sống rồi.”
“Chắc cậu chưa để ý, chả là...”
Chuyện bắt đầu thế này: Khi mới dọn đến Yukiko cũng vui vẻ giúp đỡ việc nhà và chăm trẻ con, nhưng hiện tại, tuy là con bé không thoái thác, nhưng thỉnh thoảng lại đóng cửa một mình trong căn phòng nhỏ trên gác. Khi Tsuruko thắc mắc không biết là chuyện gì đã xảy ra và lên lầu tìm hiểu thì trông thấy Yukiko ngồi thẫn thờ bên bàn học của Teruo, đôi khi còn sụt sùi nữa. Việc ấy ngày càng xảy ra thường xuyên, ban đầu chỉ là dăm bữa nửa tháng. Thỉnh thoảng sau khi xuống nhà, đến nửa ngày trời Yukiko làm thinh, đôi lúc còn không nén nổi nước mắt trước người khác. Tsuruko và Tatsuo đã rất giữ ý rồi, thật không biết tại sao em gái lại buồn khổ như thế. Có lẽ con bé nhớ Osaka, nói cách khác anh chị chỉ có thể kết luận là Yukiko nhớ nhà. Anh chị những tưởng có thể cho Yukiko giải khuây bằng những buổi học trà đạo và thư pháp, nhưng em nó chẳng bộc lộ chút hứng thú nào. Tsuruko nói tiếp, rằng anh chị đã mừng rỡ biết bao khi bác Torinaga thành công và Yukiko lặng lẽ quay về, có nằm mơ cũng đâu ngờ em nó ở với anh chị lại ấm ức như thế. Nếu quả thực anh chị khiến em nó khóc, có lẽ anh chị cần chỉnh đốn. Nhưng vợ chồng anh chị có tội tình gì mà bị quay lưng cơ chứ? Chính Tsuruko lại bắt đầu khóc. Chị tiếp lời: mặc dù bản thân tổn thương, nhưng anh chị không thể không áy náy trước nỗi cô đơn sâu thẳm ấy, đôi khi anh chị nghĩ, nếu con bé thương nhớ Osaka nhiều đến vậy thì đành để tùy ý nó. Tatsuo nhất định sẽ không đồng tình để em nó ở hẳn Ashiya, nhưng thôi anh chị định bụng cứ để em nó tạm rời đi cho đến khi chuyển vào một ngôi nhà rộng rãi hơn, để xem một tuần hay mười ngày ở Ashiya có vực dậy được tinh thần của Yukiko hay không. Dĩ nhiên anh chị sẽ phải viện ra lý do nào chính đáng, nhưng trước cảnh Yukiko sầu não như thế thì người chứng kiến có khi còn khổ sở hơn cả bản thân Yukiko nữa kìa.
Cuộc nói chuyện rất vắn tắt và Teinosuke cũng chỉ đáp lại đôi lời an ủi mơ hồ. Anh nói: hẳn là anh chị thấy rất nặng nề, rõ ràng Sachiko cũng có một phần trách nhiệm. Anh không đề cập đến bệnh tình của Etsuko.
Quay trở lại Ashiya, anh thuật lại cho Sachiko tất cả những gì nghe được.
“Anh không ngờ Yukiko chán ghét Tokyo đến thế.” Anh kết luận.
“Anh có nghĩ là em ấy bất mãn với Tatsuo không?”
“Có thể.”
“Hay là Yukiko muốn gặp Etsuko nhỉ?”
“Hắn có đủ thứ lí do. Yukiko không phải kiểu người sống được ở Tokyo đâu.”
Sachiko nghĩ ngợi: từ ngày còn nhỏ Yukiko chỉ biết âm thầm chịu đựng, lặng lẽ khóc một mình. Chị có thể tưởng tượng ra trước mắt dáng người cúi đầu nhỏ lệ bên bàn đọc sách.
