Chị Út ơi, chú phó nháy hỏi bây giờ anh ta vào được chưa?
Để thu hút chú ý ngay từ đầu buổi biểu diễn, Saku để Etsuko múa trước. Etsuko vẫn còn đang mặc bộ kimono múa khi lên lầu.
“Xin mời.”
Taeko đã sửa soạn phục trang cho tiết mục, cô đang dựa vào cột nhà trong lúc O-Haru giúp cô đi tất. Chỉ có đôi mắt cô hướng về Etsuko, bộ tóc giả vấn kiểu Nhật nặng nề không suy suyển. Etsuko biết rằng người dì trẻ của mình đang chuẩn bị sẵn sàng cho buổi biểu diễn, nên khoảng mười ngày nay chỉ vấn tóc kiểu Nhật và mặc kimono chứ không mặc đồ Tây, nhưng sự thay đổi này quả là ngạc nhiên mới mẻ. Bộ kimono của Taeko chính là bộ giản dị nhất trong số ba bộ kimono cưới của Tsuruko. Buổi biểu diễn chỉ thực hiện ở quy mô rất nhỏ, thời cuộc không cho phép hoang phí nên Taeko quyết định không may kimono mới. Bàn bạc với Sachiko, cô mới nhớ rằng mấy bộ kimono cưới vẫn giữ ở nhà chính Osaka. Trong thời kỳ huy hoàng, cha của Sachiko đã gửi gắm ba bộ kimono đến ba họa sư nổi tiếng vẽ hoa văn tượng trưng cho Nhật Bản Tam Cảnh: Đền Itsukushima trên nền đen, hòn đảo Matsushima rợp bóng cây tùng trên nền đỏ, và bãi cát Amanohashidate trên nền trắng. Bộ kimono gần như mới tinh, chỉ mặc có một lần trong đám cưới từ mười sáu, mười bảy năm về trước. Bận bộ kimono trắng với đai obi bằng gấm đen, Taeko trông như cao lớn và chín chắn hơn, không hiểu sao nhìn cô lại hao hao Sachiko. Khuôn mặt tròn hơi bầu bĩnh của cô được điểm thêm vẻ mặn mà, đài các vấn thiếu vắng lúc cô mặc đồ Tây.
“Chú phó nháy ơi!” Etsuko gọi người thanh niên chừng hai sáu, hai bảy tuổi đang đứng nhìn Taeko. Từ trên cầu thang chỉ thấy đầu anh ta. “Chị em bảo chú cứ vào.”
“Etsuko này, kêu người ta bằng phó nháy là hỗn đấy, phải gọi chú Itakura nghe không.”
Itakura đã ở trong phòng. Nhờ tiểu thư Koi-san đứng yên như vậy ạ! Anh quỳ xuống bậu cửa và ngắm ống kính máy ảnh Leica vào cô. Anh đã chụp năm hoặc sau bức ảnh liên tiếp, từ mặt trước, mặt sau, bên trái và bên phải.
Sau tiết mục của Etsuko là các bài “Tóc huyền”, “Thiếu nữ bên giếng” và “Đức Phật”. Sau điệu múa thứ năm, “Món quà từ Edo”, trình diễn bởi một trong các học trò giỏi nhất của Saku, là phần nghỉ giải lao ăn nhẹ. Khán giả trong phòng khách chỉ là gia quyến các vũ công, đếm ra không quá hai, ba chục người. Ngay hàng đầu tiên, Fritz và Rosemarie Stolz ngồi xem từ đầu một cách chăm chú, hai bé hơi mỏi người trên chiếc nệm kiểu Nhật. Mẹ hai bé ngồi ngoài hiên. Vừa nghe nói có buổi biểu diễn là bà bảo phải xem mới được, khi Fritz ra hiệu Etsuko chuẩn bị múa, bà bèn băng qua vườn. Bà hài lòng với việc xem múa từ ngoài sân, trên một chiếc ghế mây ai đó mang tới.
"Hôm nay cháu ngoan lắm đó Fritz.” Sau bước ra từ sau tấm bình phong thếp vàng nơi bà đang phụ giúp các vũ công. Bà mặc một bộ kimono đen trang trọng có thêu gia huy.
“Tụi nhỏ rất ngoan ngoãn.” Bà Kamisugi nói. “Bọn trẻ người nước nào thế?”
“Bạn của cô bé con nhà này, tụi nó là người Đức. Tụi tôi cũng thân nhau lắm đó. Các bé gọi tôi là Bà Saku.”
“Có thật không? Trong các bé có vẻ rất hào hứng.”
“Nhìn tụi nó ngồi cũng rất ngay ngắn nữa.”
“Bé con người Đức ơi, hình như ai đó cho bà biết tên con rồi thì phải.” Saku không nhớ được tên Rosemarie. “Con và Fritz ngồi trên sàn có thoải mái không? Thích thì cứ ngồi duỗi chân ra nhé.”
Fritz và Rosemarie ngồi yên nghiêm chỉnh. Chúng có vẻ không giống những đứa trẻ nhà Stolz mà Etsuko chơi cùng mỗi ngày.
“Món này chỉ có ăn được không, chị Stolz?” Teinosuke nhận thấy bà Stolz đang lúng túng dùng đũa chọc đĩa đồ ăn đặt trên đầu gối - một món sushi thập cẩm mà người Nhật cho rằng người nước ngoài không nên ăn. “Chắc chị không ăn được đúng không? Kia, ai bưng món gì người ta ăn được lên với!” Anh thấy O-Hana đang rót trà. “Mang bánh ngọt đến cho bà Stolz. Cất món đó đi.”
“Không sao đâu. Tôi làm được.”
“Ý chị là chị có thể ăn món này?”
“Tôi thích... thích lắm.” Bà Stolz lưỡng lự nói bằng tiếng Nhật.
“Có thật không? Chị thích à? Đem thìa đến cho bà đây.”
Xem ra bà Fritz nói thật và bà ta không bỏ sót đến một hạt gạo trong đĩa sau khi U-Hana mang thìa đến.
Phần múa của Taeko liền sau giờ giải lao. Teinosuke cứ lăng xăng bên ngoài, chạy lên chạy xuống cầu thang suốt. Đến lúc ai cũng tưởng là anh đã yên vị ngồi cùng khách khứa thì anh lại đứng dậy chạy lên gác.
“Sắp đến giờ rồi.”
“Em rất sẵn sàng, anh thấy đấy.”
Trong gian phòng rộng tám chiếu, Sachiko, Etsuko và nhiếp ảnh gia Itakura ngồi dưới chân Taeko. Sushi đã được đem tới cho họ. Taeko trải khăn ăn lên đùi, ăn từng miếng nhỏ để không làm lem son phấn. Đôi môi đầy đặn của cô há thành hình chữ O nên càng căng mọng, cứ ăn một miếng cô lại nhấp một ngụm nước trong chén trà O-Haru đang cầm giúp.
“Anh không ăn hả?” Sachiko hỏi chồng.
“Anh ăn ở dưới nhà rồi. Cô Út ăn nhiều thế có sao không? Người ta nói đánh trận thì không được để bụng đói, nhưng no căng thì có múa được không đấy?”
“Con bé trưa có ăn được mấy đâu. Út bảo nó đói lả rồi, không ăn khéo đang múa thì xỉu ấy chứ.”
“Cơ mà các nghệ sĩ ở nhà hát múa rối diễn xong mới ăn đấy. Ừ thì múa với hát khác nhau, nhưng có cần ăn nhiều thế không nhỉ?”
“Em ăn ít thôi mà. Trông thì tưởng nhiều chứ mỗi miếng có xíu hà.”
“Tôi nhìn cô ấy ăn sushi mà ngưỡng mộ quá.” Itakura nói.
“Sao?”
“Cô ấy cứ há há như cá vàng tợp vụn bánh mì, thế mà vẫn nuốt được.”
“Tôi nghĩ anh nhìn kỹ quá mức cần thiết đó.”
“Chị Út trông đúng là giống cá vàng mà!” Etsuko cười vui vẻ.
“Chị phải học cách ăn đấy.”
“Học ai ạ?”
“Học các cô geisha ở lớp của cô Saku. Một khi trang điểm xong họ phải giữ cho môi khô. Bí quyết là phải đưa đồ ăn vào sâu trong miệng, không được chạm vào môi. Họ luyện tập từ khi còn rất nhỏ, với những món dễ nhễu nước nhất họ tìm được ấy.”
“Kho kiến thức của chị đáng nể quá!”
“Cậu Itakura đến xem múa à?” Teinosuke hỏi.
“Vâng. Nhưng để chụp hình là chính ạ.”
“Có phải ý cậu là chụp hình làm bưu ảnh?”
“Lần này thì không. Chẳng mấy khi tiểu thư Koi-san vấn tóc. Mấy bức hình này chụp để lưu niệm ạ.”
“Chụp không lấy thù lao đó.” Taeko nói.
Itakura đã mở một studio nhỏ nơi anh hành nghề nhiếp ảnh nghệ thuật. Khi còn là nhân viên tập sự ở tiệm Okubata, anh đã sang Mỹ trước khi tốt nghiệp trung học và học nhiếp ảnh ở Hollywood tầm năm, sáu năm - nghe nói anh hy vọng trở thành nhiếp ảnh gia điện ảnh nhưng không tìm được cơ hội. Khi trở về anh mở một hiệu ảnh, và sếp của anh, tức là ông anh của cậu Kei - người yêu Taeko, đã cho anh vay tiền đồng thời giới thiệu anh với những khách hàng tiềm năng. Chính cậu Kei đã tiến cử Itakura với Taeko lúc Taeko tìm người chụp hình quảng cáo. Itakura chụp tất cả ảnh minh họa tờ rơi, bưu thiếp cho Taeko và bản thân anh cũng được quảng cáo thông qua Taeko. Khi biết chuyện tình cảm giữa tiểu thư Koi-san và thiếu gia Okubata, anh rất kính nể cô, thỉnh thoảng anh cư xử như một người hầu. Sự thẳng thắn kiểu Mỹ đã giúp anh giành được mọi suất chụp hình khai trương, vả lại, không biết từ bao giờ mà Itakura đã trở nên thân thiết với gia đình Makioka, nhất là với các cô hầu gái. Anh thường nói với O-Haru rằng sẽ thưa chuyện với chị Sachiko, nhờ bà chủ khuyên O-Haru lấy mình.
“Miễn phí hả?” Teinosuke nói. “Thế thì tất cả mọi người nên chụp với nhau mấy tấm.”
“Cứ để em chụp hình cho cả nhà. Anh đứng ở giữa, sau lưng tiểu thư Koi-san xem sao?”
“Cậu muốn sắp xếp thế nào?”
“Anh chị Makioka đứng sau ghế ạ. Bé Etsuko đứng bên tiểu thư Koi-san đi.”
“Phải cho cả O-Haru vào nữa.”
“O-Haru đứng sang bên trái.”
“Giá mà có chị Yukiko ở đây nhỉ.” Etsuko bảo.
Sachiko nói: “Nếu vậy thì tuyệt quá. Yukiko mà biết mình đã bỏ lỡ dịp này hẳn sẽ tiếc lắm.”
“Nhẽ ra mẹ nên bảo chị ấy về chứ. Mẹ cứ chần chừ cả tháng.”
“Mẹ đã nghĩ đến chuyện đó rồi. Nhưng bề gì chị ấy cũng chỉ được quay lại vào tháng Tư thôi.”
Itakura giật mình ngước lên. Anh dám chắc lúc quay ống ngắm vào họ, anh đã nhìn thấy những giọt lệ trong mắt Sachiko. Gần như ngay lúc ấy Teinosuke cũng nhận ra. Sao lại có chuyện đó? Anh thường bối rối trước những giọt nước mắt của Sachiko mỗi khi có gì gợi nhớ đến đứa con đã mất, nhưng hôm nay chắc là vì lí do khác. Thấy Taeko trong bộ kimono trắng, phải chăng Sachiko nhớ đến cái thuở chính chị cả Tsuruko mặc bộ đồ này? Phải chăng Sachiko lo không biết bao giờ Taeko mới được đường đường chính chính mặc kimono cưới? Hay là Sachiko buồn rầu vì trước khi lo đến đó, phải giải quyết được chuyện của Yukiko nữa? Những cảm giác của anh dâng lên thay cho câu trả lời, khi anh nhận ra không chỉ Yukiko mà còn có người khác hẳn cũng tiếc khi bỏ lỡ dịp này. Nhưng cũng có thể chính Okubata đã sắp xếp để Itakura ở đây thay mình, dễ là như vậy lắm.
“Này Satoyu.” Chụp hình xong, Taeko gọi một cô geisha chừng hăm ba, hăm tư đang quỳ trước tấm gương đặt ở góc phòng. Cô này sẽ múa sau Taeko. “Chị nhờ em xíu được không?”
“Việc gì hả chị?”
“Em qua sảnh với chị một phút nhé?”
Có vài cô kỹ nữ trong số các vũ công hôm nay, cùng hai geisha và mấy bà giáo. Cô Satoyu này là geisha ở xóm Soemon, học trò cưng của bà Saku.
“Chị chưa bao giờ mặc áo dài kết quết mà múa cả. Không biết phải xoay sở thế nào nữa. Em hướng dẫn chị làm sao cho khỏi ngã nhé?”
“Chính em còn chẳng dám chắc mình không ngã chị ơi.”
“Thôi nào.” Taeko dẫn cô geisha trẻ băng qua sảnh.
Có thể nghe được tiếng lên dây đàn samisen và kokuu ở dưới nhà.
“Tiểu thư Koi-san, anh Makioka giục nhanh lên ạ.” Itakura đến gọi sau khi Taeko và Satoyu đã hội ý kín với nhau cỡ hai mươi phút hay nửa iờ.
Cửa mở và Taeko bước ra, hài lòng với những gì cô đã học được.
“Anh giữ dùm em đuôi áo nhé?” Taeko nhờ Itakura giúp mình xuống cầu thang.
Teinosuke, Sachiko và Etsuko theo sau.Teinosuke lặng lẽ tìm chỗ ngồi của mình trong đám khán giả.
“Fritz này, biết ai kia không?” Anh vỗ vai cậu bé người Đức.
Fritz gật đầu cái rụp và quay sang xem múa.
