Đầu tháng Tám, Taeko nhận được thư từ một trong số các học trò của bà Yamamura Saku, nói tình hình bà đang xấu đi, vừa phải nhập viện gần nhà.
Thông thường, việc tập múa bị ngưng trệ vào những tháng nóng là tháng Bảy và tháng Tám, song năm nay, mới qua buổi trình diễn tháng Sáu mà bệnh tình Saku đã trở nặng, bà quyết định nghỉ dưỡng cho tới tháng Chín. Không phải Taeko không lo cho bà Saku, nhưng cô ngại cất công đi vì nhà bà giáo ở phía nam Osaka, phải chuyển tàu mấy lần. Và lại trước kia Taeko còn có mục đích lớp tập múa, chứ cô chưa đến tận nhà bà giáo Saku bao giờ. Saku đã bị di chứng bệnh thận mà nhiễm trùng tiết niệu, tiên lượng rất xấu.
“Mai em đi nhé Út. Rồi chị sẽ lên đó sau.”
Sachiko e ngại những chuyến đi xa xôi từ Ashiya tháng Năm, tháng Sáu vừa rồi đã khiến bà sinh bệnh. Chị nghĩ lại, bấy giờ mình đã để ý khuôn mặt sưng mọng, tai tái, tiếng thở gấp của Saku và nhớ lời chính bà nói rằng mình vẫn còn múa là để rèn luyện sức khỏe. Không có gì gây vất vả cho quả thận hơn là đi lại quá nhiều, nhẽ ra bà nên dùng những chuyến đi đó. Nhưng Taeko và Etsuko quá háo hức, kể cả Sachiko cũng bị cuốn theo sự nhiệt tình của bà giáo. Chị cứ để mặc sao cũng được. Nay Sachiko e rằng đó là một sai lầm. Sachiko dự định sẽ tự đến thăm bà vài hôm tới, có lẽ nên nhờ Taeko đi trước càng sớm càng tốt.
Taeko định sáng sớm mát mẻ thì đi. Nhưng rồi mấy chị em lại bàn nhau nên tặng quà gì, rồi những việc lặt vặt khác cản trở nên cuối cùng cô ra khỏi nhà vào buổi chiều đúng giờ nóng nhất. Khi về nhà vào khoảng 5 giờ chiều, trong tiếng thở hổn hển, Taeko không thể diễn tả được cái nóng của khu vực ấy trên Osaka, cô cởi luôn cái váy ướt sượt đang dính vào người và chui ngay vào phòng tắm, chỉ mặc độc chiếc quần lót. Một lúc sau cô xuất hiện, quấn khăn tắm lớn, đầu chít một cái khăn ẩm và lấy cái áo kimono bằng tơ tằm ra.
“Cảm phiền các chị xíu nhé.” Cô khoác áo kimono qua vai, ngồi xuống quay lưng với các chị và hướng bộ ngực trần về phía quạt điện.
Taeko nói: mặc dù bà Saku luôn miệng than mệt, nhưng cả tháng Bảy vừa rồi không có sự cố gì đáng lưu ý. Thế rồi hôm 30, bà giáo tổ chức tiệc tại nhà để đặt nghệ danh cho đệ tử. Saku không hào phóng ban tên, hay công nhận học trò chính thức là truyền nhân của phái Yamamura, nhưng lần này là có ngoại lệ. Bà mặc lễ phục trang trọng nhất bất chấp nóng nực, treo bức tranh của sư phụ mình, người sáng lập ra phái Yamamura, và với tác phong trang nghiêm nhất, tiến hành nghi lễ được truyền lại từ bà ngoại mình. Hôm sau, bà đến nhà một đệ tử theo lời mời thì trông mệt hơn bình thường, đến ngày hôm sau nữa, tức mồng 1 tháng Tám thì ngã quỵ.
Mé nam Osaka không giống vùng ngoại ô giáp ranh Osaka và Kobe, đó nhà nhỏ mà san sát, hầu như không có cây xanh. Lúc tìm đến được bệnh viện, Taeko đã nhễ nhại mồ hồi, và bà giáo thì đang nằm trên giường trong phòng bệnh hướng tây dưới ánh mặt trời gay gắt buổi chiều, bên bà chỉ có một phụ nữ là người học trò chăm sóc. Khuôn mặt bà không sưng phù như Taeko tưởng tượng, nhưng bà không nhận ra cô khi Taeko có xuống bên giường. Người chăm sóc nói rằng thỉnh thoảng Saku mới tinh lại, còn hầu hết thời gian bà đều ở trạng thái hôn mê. Đôi khi bà nói sảng, mà toàn nói chuyện múa may. Sau nửa tiếng, người đàn bà cùng Taeko ra hành lang lúc cô chuẩn bị về, chị ta nói bác sĩ bảo không hy vọng gì nữa. Taeko cũng đoán vậy. Cô về nhà dưới ánh nắng thiêu đốt mới hiểu rằng bà giáo đau ốm đã phải nhọc nhằn ra sao khi cứ phải đi đi lại lại như thế mỗi ngày, chính Taeko đi một lần còn thấy vất vả nữa là.
Hôm sau Sachiko đến bệnh viện cùng Taeko, thế rồi bốn, năm ngày sau, họ nhận được các phó của bà giáo Saku. Khi đến viếng, hai chị em mới có dịp đích thân tới thăm nhà bà, họ thấy bất ngờ về ngôi nhà chỉ nhỉnh hơn một phòng trọ ấy, quá sức tưởng tượng đối với người đàn bà mang cái tên Yamamura kiêu hãnh, một mình gìn giữ điệu múa truyền thống làm nên một phần phong vị Osaka xưa. Ở đó bà đã sống một cuộc đời khổ hạnh nếu không muốn nói là lay lắt. Phải chăng bởi bà là một người đàn bà không giỏi xoay xở kiếm chác, một người đàn bà mà lương tâm không cho phép làm tổn hại đến nề nếp gia phong, không cho phép nhượng bộ trước thời cuộc? Những tiền bối của bà từng là vũ công dạy cho các geisha ở Xóm Nam, thường giám sát các buổi trình diễn hàng năm của họ, nhưng bản thân Saku khi kế thừa danh hiệu đã tuyên bố rằng bà không muốn dây dưa với các buổi trình diễn của geisha và những thứ tương tự nữa. Phong cách Tokyo hào nhoáng đang cực thịnh, bà biết nếu mình trở thành giáo viên dạy múa cho các xóm geisha thì ắt những kẻ nắm quyền hành nơi đó sẽ can thiệp để ép bà tiếp thu trào lưu mà bà ghét. Tính bảo thủ ấy đã ngăn cản bà công thành danh toại. Bà chỉ Có vài học trò, cuộc sống cá nhân cũng chẳng được viên mãn: Bà được ông ngoại nuôi dưỡng rồi ở vậy cả đời, dù nghe phong thanh rằng có người đàn ông đã chuộc bà khỏi nhà geisha. Bà cũng không có con. Khi Saku qua đời chẳng có người thân nào bên cạnh. Chỉ lèo tèo vài người đến đám ma ở Abeno trong cái nóng cuối hè. Hầu những tất cả khách viếng đều đến nhà hỏa táng bên cạnh, nơi họ chia sẻ kỉ niệm trong lúc đợi tro cốt được đem ra. Saku ghét các phương tiện giao thông, nhất là tàu bè và ô tô. Bà là người rất duy tâm, cứ ngày 26 hàng tháng đều đến đền Kiyoshikojin và đi một vòng khắp một trăm hai mươi tám ngôi đền Thần đạo. Tháng Hai hàng năm, vào ngày Lập Xuân, bà đến thăm lễ đường Jizo ở quận Uemachi, Osaka, dâng bánh dầy, số bánh bằng số tuổi của bà. Bà rất kiên trì giải thích cho các học trò những đoạn mấu chốt trong một điệu múa, nhưng bà cũng là người đòi hỏi. Chẳng hạn, bà cực kì tỉ mỉ trong trích đoạn này của bài múa “Diêm Dân”:
Lược tsuge gài lên mái tóc
Mình lại đây giúp tớ một tay
Triều lên đong nước cho đầu.
Và đến câu hát tả vầng trăng hai bóng, bà nhấn mạnh rằng người vũ công phải nghĩ về bóng trăng hư ảo trong xô nước mặn. Còn đoạn tro điệu “Lời Nguyền”:
Chàng ơi giờ hãy ăn năn
Phụ em chàng có biết chăng hỡi chàng
Lúc này người vũ công khom gối, làm động tác như đang đóng một chiếc đinh, Saku yêu cầu ánh mắt phải thể hiện quyết tâm sắt đá. Là người bảo thủ và lánh đời, nhưng bà lại tự thấy rằng mình chẳng thể ngồi không nhìn trường phái múa Osaka bị Tokyo làm cho mai một, và bà đã nghĩ đến một ngày mình sẽ có cơ hội đem những điệu múa của mình đến Tokyo. Các học trò đang lập kế hoạch mừng sinh nhật sáu mươi của bà bằng cách thuê một hội trường ở Xóm Nam, dàn dựng một buổi biểu diễn thật công phu mà có ngờ đâu sư phụ không thể sống đến khi tròn sáu mươi tuổi. Taeko là học trò tương đối mới, cô chỉ quen biết Saku vài năm trở lại đây. Cô ngồi kính cẩn bên Sachiko và lắng nghe. Cô từng hi vọng với tư cách là trò cưng của sư phụ, cô có thể được nhận nghệ danh kế thừa phái Yamamura, nhưng giờ hy vọng ấy chỉ còn là mây khói.
