Mặc dù sáng hôm sau trời thu trong vắt, ký ức về trận bão vẫn ám ảnh Sachiko như một cơn ác mộng. Lo lắng cơn bão sẽ ảnh hưởng đến tinh thần Etsuko, chị quyết định rằng bây giờ không phải là lúc để lừng khừng nữa. Chị gọi một cuộc khẩn về Osaka, yêu cầu Teinosuke đặt chỗ ở nhà trọ Hayama ngay. Chị nói nếu có thể thì sẽ dọn ra đó hôm nay, và đến tối thì nhà trọ Hayama gọi lại. Phòng được đặt từ Osaka, đã có phòng cho Sachiko. Chị ra đi cùng bé Etsuko sau khi chào tạm biệt chị gái, chị cũng bảo chị Tsuruko là sẽ ăn tối tại nhà trọ, nếu chị không phiền thì xin phép để O-Haru ở Shibuya thêm ba, bốn ngày. Hi vọng chị cả có thời gian ghé nhà trọ chơi.
Yukiko và O-Haru cùng vào thành phố với hai mẹ con. Bón người ăn tối ở một nhà hàng Đức được quán trọ giới thiệu, và sau khi đi dọc phố Ginza nhìn vào các cửa hiệu mở ban đêm - lúc ấy tầm 9 giờ thì Yukiko và O-Haru tạm biệt hai mẹ con ở ga tàu điện ngầm. Đó là đêm đầu tiên Sachiko ở nhà trọ với bé Etsuko. Nỗi kinh hoàng đêm hôm trước quay trở lại sống động hơn. Dù đã uống thuốc an thần và nhắp vài ngụm brandy mà chị vẫn mang theo để đề phòng những trường hợp thế này, Sachiko vẫn tỉnh như sáo đến chuyến xe điện đầu tiên vào sáng hôm sau. Etsuko cũng bị khó ngủ. Con bé gắt gỏng đòi mai về Osaka luôn. Nó không chịu chờ bác sĩ. Cứ thế này có thể tình trạng bé sẽ tồi tệ hơn. Con bé muốn về trước Sachiko, muốn gặp bạn Rumi. Nhưng sáng hôm sau, Etsuko lại ngủ tốt, ngày 0 0. Đến tầm 7 giờ, chấp nhận mình không ngủ được, Sachiko lặng lẽ ra ngoài để không phiền đến Etsuko. Chị xin một tờ báo rồi ra ban công ngồi nhìn xuống kênh Tsukiji.
Ở nhà, chị rất quan tâm đến hai vấn đề thời sự, là việc quân Nhật tiến vào Hán Khẩu và tranh chấp ở Sudeten, quan tâm đến mức nôn nóng đợi báo ra buổi sáng nhưng ở đây, có lẽ vì không quen với báo chí Tokyo nên chị thấy tin tức này dường như không có thật. Chị quay sang nhìn những người trên bờ kênh. Nhà trọ nằm trong một ngõ nhỏ sau nhà hát kabuki, từ đây có thể nhìn thấy mái nhà hát, vốn là nơi chị từng với cha nên nó không xa lạ như Shibuya. Song những ngôi nhà mới đã mọc lên, và cảnh tượng bên bờ kênh thật khác xa so với những gì chị còn nhớ. Chị từng đi Tokyo vào kì nghỉ xuân, nhưng đây là lần đầu tiên chị trông thấy thành phố này vào tháng Chín, ngay giữa trung tâm mà không khí đã lạnh thấm vào da. Osaka không lạnh sớm như vậy. Phải chăng mùa thu đến Tokyo sớm vì nó vốn là một thành phố lạnh lẽo? Hay chỉ là cái lạnh sót lại sau Cơn bão, một khoảng nghỉ giữa thời tiết nóng nực? Hay con người ta sẽ nhạy cảm với cái lạnh hơn lúc xa nhà?
Bề gì hãy còn phải chờ bốn, năm ngày nữa chị mới đưa Etsuko đi gặp bác sĩ Sugiura được. Làm thế nào để giết thời gian đây? Sachiko nhớ ra chuyện kép Kikugoro nổi tiếng sẽ diễn kịch tháng Chín này, có thể đưa Etsuko đi xem kabuki. Vì con bé thích múa, nên rất có thể nó cũng thích tuồng múa, vả lại khả năng cao là khi con bé trưởng thành thì nghệ thuật tuồng kabuki sẽ lụi tàn nên bây giờ phải cho nó đi xem Kikugoro ngay - Sachiko nhớ ngày xưa cha đưa chị tới nhà hát mỗi khi chàng kép Osaka là Ganjiro diễn. Nhưng các vở kabuki thực sự hay vẫn chưa công diễn ở nhà hát nào cả. Ngoài việc đi dạo mỗi tối dọc phố Ginza, chị chẳng còn muốn làm gì khác. Bất chợt chị nhớ nhà. Sachiko bắt đầu đồng tình với Etsuko rằng nên hoãn việc đi khám lại và về Osaka ngay. Mới chưa đầy một tuần, Sachiko đã nhớ nhà, bấy giờ chị mới hiểu tại sao Yukiko lại ngồi khóc trong căn nhà ở Shibuya mong chờ ngày trở lại Osaka.
Vào khoảng 10 giờ thì có cuộc gọi từ O-Haru. “Bà Tsuruko muốn ghé nhà trọ, O-Haru sẽ dẫn đường ạ. Có thư từ ông Makioka nữa. Bà chủ có cần gì không?” Không, Sachiko trả lời. Tuy nhiên, chị muốn chị cả Tsuruko dùng bữa trưa với mình và hi vọng chị đến nhanh chóng. Đây sẽ là cơ hội tốt để gửi Etsuko cho O-Haru và lần đầu tiên có thể ngồi ăn một cách yên tĩnh, chậm rãi cùng chị gái sau một thời gian dài. Chị băn khoăn không biết nên đi ăn ở đâu. Chị nhớ là chị Tsuruko thích lươn, và Có một quán lươn tên là Daikokuya mà cha đã thường đưa chị tới. Sachiko không biết tiệm ấy còn kinh doanh không. Người lễ tân thì không biết. Có một quán nổi tiếng tên là Komatsu, nhưng khi tra trong danh bạ điện thoại thì chị thấy có quán Daikokuya thật. Sau khi đặt bàn, Sachiko ngồi xuống đợi chị gái. Sachiko bảo Etsuko có thể đến trung tâm bách hóa Mitsukoshi với O-Haru trong lúc Sachiko và Tsuruko đi chơi.
Sau khi Yukiko dỗ dành Umeko lên gác, Tsuruko vội vàng mặc quần áo lẻn ra ngoài. Và thế là Yukiko đáng thương đành rước nợ vào thân, Còn Tsuruko thì thoát nợ, quyết tâm phải tận hưởng cho đã.
“Chỗ này làm chị nhớ Osaka quá. Chị còn chẳng biết có quán như thế này ở Tokyo cơ.” Từ nhà hàng, Tsuruko nhìn xuống con kênh.
“Đúng là rất giống Osaka. Bố thường đưa em ra đây khi hai bố con đi Tokyo chơi.”
“Em có nghĩ chỗ này từng là một cù lao không?”
“Cũng có thể. Chỗ này hẳn từng là cù lao,mấy phòng ăn bờ bên này kênh là xây mới.”
Ngày xưa, chỉ có nhà cửa dọc một bên phố mà thôi. Bây giờ phía bên kia con kênh cũng có nhà, các nữ bồi bàn có vẻ như đang đem đồ ăn từ khu nhà chính của nhà hàng sang. Các phòng phía bên kia con kênh được xây trên phần kè đá tại một khúc quanh, cảnh tượng giống Osaka hơn cả trong trí nhớ của Sachiko. Chỗ giao nhau của hai nhánh con kênh nối với dòng chính tại khúc quanh khiến người ta liên tưởng đến phong cảnh nhìn từ trên ghe ở Yotsuhashi - Tứ Kiều, tại Osaka. Mặc dù giữa những nhánh kênh không có “bốn cây cầu”, thì chí ít cũng được ba cái. Không may là khu trung tâm từng mang cốt cách và vẻ tĩnh tại của thời Edo đã bị buộc phải xây dựng lại sau Cơn động đất. Nhà cửa, cầu, và những con đường lát đá đều mới. Vì có ít người qua lại nên chúng làm liên tưởng đến một khu dân cư vừa mở còn đang xây dựng dở dang ở vùng biên.
“Làm ít soda gừng nhé?”
“Vâng, nhưng chỉ thực sự thích uống gì?” Sachiko nhìn chị gái.
“Có lẽ soda gừng cũng được. Mới trưa thôi mà.”
“Hay là bia?”
“Được, nếu em uống hộ chị một nửa.”
Sachiko biết Tsuruko là người uống rượu giỏi nhất nhà. Có những lúc chị khá thèm rượu, nhất là sake Nhật. Còn bia thì chị không thích lắm.
“Dạo này hẳn chị không còn mấy thời gian nhâm nhi rượu.” “Thực ra chị vẫn uống với Tatsuo vào bữa tối. Vả lại, nhà cũng hay có khách.”
“Khách như thế nào?”
“Anh trai Tatsuo, ở Azabu lên. Mỗi lần anh ấy đến, nhà chị đều có rượu uống. Anh ấy bảo nhà tồi tàn đông con làm rượu uống đượm hơn.”
“Vậy hẳn vất vả cho chị lắm.”
“Không hề. Nhà chị chẳng bao giờ lo chuyện tiếp đãi anh ấy. Tụi nhóc cũng ăn uống cùng bàn, nên anh chị chỉ mời anh ấy chút rượu thế là xong. Còn 0-Hisa có thể tự lên thực đơn bữa ăn mà không cần chị phải nhắc.”
“Con bé quả là biết cách trông nom quán xuyến.”
“Mấy bữa đầu, cả chị và con bé đều ghét Tokyo, chủ tớ cứ ôm nhau khóc. Nó kêu: Cho em về Osaka! Cho em về Osaka đi bà ơi! Nhưng dạo này không thế nữa. Hi vọng chị có thể giữ chân con bé đến khi nó lấy chồng.”
“Nó lớn tuổi hơn O-Haru không?”
“O-Haru bao nhiêu rồi?”
“Mười chín ạ.”
“Thế thì bằng tuổi. Em phải giữ chân O-Haru nhé. Xem ra con bé được việc lắm.”
“Em mướn nó đã gần sáu năm nay, hồi mới về đây nó mười bốn. Em biết tỏng là con bé sẽ chẳng làm cho nhà khác đâu, em có bảo nó cũng không đi. Nhưng thực tình nó cứ ra vẻ chứ cũng không được việc lắm.”
“Yukiko cũng bảo vậy. Nhưng cái đêm hôm kia ấy, O-Hisa cứ chần như e ngại còn O-Haru thì không. Tatsuo khá ngạc nhiên đó.”
“Những lúc như vậy nó rất xông xáo. Hồi lũ lụt nó đã giúp tụi em rất nhiều. Chỉ tội...”
Sachiko tóm lược với chị gái những lầm lỗi của O-Haru theo đà uống.
Sachiko bảo: Không phải là em khó chịu khi người ta khen giúp việc nhà mình. Nhưng thấy ai ca ngợi nó tháo vát hơn người, em chỉ im lặng vì không muốn vạch mặt nó. O-Haru cư xử khéo lắm. Nó luôn luôn hào phóng tặng đồ của mình cũng như đồ của nhà Makioka, tính rộng rãi là thế nên nó được các tiểu thương, thợ thủ công qua lại gia đình hết mực yêu mến. Em càng ngạc nhiên hơn nữa khi nghe thầy cô giáo của Etsuko và cả bạn mình tấm tắc khen: nhà ta có phúc ghê, kiếm được nhỏ giúp việc đáng nể quá.
Người phụ nữ hiểu rõ nhất những vấn đề mà Sachiko gặp phải là mẹ kế của O-Haru. Hồi còn thỉnh thoảng đến nghe ngóng tình hình, bà cứ thao thao bất tuyệt: Dù ai nói ngả nói nghiêng, thì bà sẽ mãi không quên tấm lòng của Sachiko khi chị đồng ý mướn con nhỏ trời đánh thánh vật này; chính là nhiều lần còn uất ức đến phát khóc, và bà biết rõ những rắc rối Sachiko sẽ gặp phải, nếu Sachiko thải hồi con nhỏ thì vợ chồng bà sẽ không tài nào tìm được chỗ khác cho nó. Họ chỉ hi vọng Sachiko sẽ tiếp tục đương đầu với mọi thói hư tật xấu của O-Haru, không cần trả tiền cho nó, cũng đừng ngại mắng chửi nó. Vì con O-Haru này thấy tử tế là lợi dụng, nên tốt nhất là cứ phải mắng té tát cho biết mặt.
Khi ông thợ giặt đưa O-Haru đến, bấy giờ chừng mười bốn, và xin Sachiko mướn nó, chị đã động lòng trước dáng vẻ và cách cư xử của con nhỏ, nhưng sau một tháng Sachiko mới vỡ lẽ mình đã rước phải của nợ, và hiểu được rằng bà mẹ kế kia không hề bất lịch sự khi gọi O-Haru là “con trời đánh thánh vật”. Điều chướng mắt nhất là thói ăn ở mất vệ sinh của O-Haru. Sachiko để ý bàn tay và móng tay cáu bẩn từ lần đầu trông thấy nó - song do nghèo khó lam lũ thì ít, mà tại lười nhác thì nhiều: O-Haru rất ngại giặt giũ và tắm rửa. Sachiko Cố sức uốn nắn thói xấu của O-Haru nhưng hễ bà chủ quay đi là lại chứng nào tật ấy. Không như các cô hầu gái khác ngày nào cũng tắm, O-Haru chỉ loanh quanh ở phòng của gia nhân và cứ thế đi ngủ mà không thay quần áo. Cô nàng cũng chẳng khó chịu khi mặc cùng một bộ quần áo bẩn mấy ngày trời, thành thử phải cởi đồ cho nó, cầm tay dắt vào phòng tắm, lột luôn cả bộ đồ lót dơ dáy rồi đứng trông chừng nó giặt giũ mới được. Nói tóm lại, O-Haru còn phiền toái hơn cả trẻ sơ sinh. Các cô hầu gái khác mới trực tiếp là nạn nhân chứ chẳng phải Sachiko,nên đã sớm phàn nàn. Các cô bảo, tủ quần áo toàn đồ dơ, nói hết nước hết cái không được thì đành phải lấy quần áo của O-Haru ra giặt thì mới giật mình thấy trong đó một cái quần lót của Sachiko. Vì O-Haru quá lười không chịu tự giặt đồ nên đã mượn đỡ của bà chủ. Và họ cũng nói thêm, O-Haru hôi hám quá thể đến nỗi không ai muốn đến gần. Không phải chỉ bởi lười tắm gội mà cô nàng còn ăn quà suốt ngày, nó bị khó tiêu, thở ra một cái là đã hôi muốn bịt mũi lại. Khốn khổ hơn cả là lúc phải ngủ cạnh O-Haru, và các hầu gái bắt đầu báo lại rằng mình bị rận cắn. Bao nhiêu lần Sachiko đã thuyết phục con nhỏ không thể ở lại và nên quay về nhà, nhưng ông bố với bà mẹ kế mỗi lần lại thay nhau đến van lơn với những lời xin lỗi thống thiết, chị muốn thế nào cũng được, chỉ cần chấp nhận nó. O-Haru là con gái duy nhất của bà vợ đầu, bà vợ sau có hai đứa con. O-Haru chẳng chịu siêng năng, thành tích học tập quá lẹt đẹt so với hai đứa kia, lúc con nhỏ ở nhà thì không khí luôn luôn căng thẳng - ông chồng phải kiềm chế với con trước mặt vợ hai, mà mẹ kế thấy bố đẻ ở đấy cũng phải dè chừng. Thế là hai vợ chồng thỉnh cầu Sachiko. Họ hy vọng chị sẽ tìm cách giữ O-Haru lại đến khi nó đủ tuổi lấy chồng. So với ông bố, bà mẹ kế còn khó xử hơn: Cả xóm ai cũng khen con O-Haru mới quái đản, đến hai đứa bé cũng về phe chị, thành ra vô hình trung bà mẹ kế đáng thương trở thành mẫu dì ghẻ gian ác điển hình. Bà chỉ ra O-Haru xấu chỗ này, dở chỗ kia nhưng ngay đến chồng bà cũng không chịu tin. Bà không thể tưởng tượng được điều gì đã khiến ông ta bênh con như thế. Chỉ Sachiko mới hiểu được cảm giác của bà. Sachiko thấy tình cảnh nan giải ấy thì rốt cuộc lại vô tình thông cảm với bà thay vì đi tìm sự thông cảm ở bà ta.
“Chị cứ xem cách nó mặc quần áo ấy. Những cô giúp việc khác đều cười, bảo nó là đằng trước hớ hênh quá nhưng nó chẳng thèm bận tâm. Có lẽ cái tính nó vậy, mắng cũng không bao giờ sửa được.”
“Nhưng nó cũng xinh đó chứ.” Tsuruko bảo.
“Khoản mặt mũi thì chịu khó chăm chút nhưng người ngợm ra sao cũng kệ. Con bé toàn xài trộm kem thoa mặt, son môi của em. Chị bảo O-Hisa có thể tự lên thực đơn mà chị không cần bảo. Này nhé, năm năm mà con O-Haru chẳng tự giác làm cái gì nếu em không sai bảo cặn kẽ. Em về nhà vào giờ ăn tối, đói ơi là đói, hỏi nó đã sửa soạn gì chưa mà nó nói là chưa định nấu Cơm!” trôi qua “Nó trông tháo vát thế cơ mà.”
“Nó đâu có ngốc tí nào. Nhưng nó chỉ được cái mồm mép. Thích đưa chuyện, mà lại nhác việc nhà. Nó biết tỏng là phải dọn dẹp nhà cửa, nhưng nếu em không xem chừng thì nó cứ để mặc thôi. Nó cũng không bao giờ thức dậy buổi sáng nếu không có người gọi. Lại còn mặc nguyên quần áo ban ngày đi ngủ nữa.”
Sachiko kể lại những tình huống và ví dụ minh họa để giúp chị gái giải trí: chẳng hạn chuyện một, hai hạt dẻ luôn luôn biến mất khi di chuyển từ bếp ra bàn ăn, hay chuyện O-Haru luôn nhìn dáo dác hoang mang mỗi khi ai đó đột ngột gọi tên, rồi quay đi nuốt chửng cái gì đó đang nhai trong miệng, rồi thì có một tối đang tẩm quất cho Sachiko thì cô nàng ngủ gật ngã lăn ra, sau đó nằm thẳng cẳng bên cạnh Sachiko, lại có mấy bận bếp ga còn mở mà đã đi ngủ, hoặc quên không tắt bàn là khiến cháy áo, suýt cháy cả nhà, rồi sau những lần như thế Sachiko thấy mình chịu đựng quá đủ, bảo O-Haru gói ghém đồ đạc về nhà ngay, nhưng lại bị cha mẹ nó nài nỉ thuyết phục nhận lại, rồi cả những lần O-Haru được sai đi ra ngoài làm việc gì mà gặp người quen trên đường, thì y rằng buôn chuyện hết mấy tiếng đồng hồ sau mới vác mặt về.
“Thế chị nghĩ lấy chồng rồi nó sẽ thế nào?”
“Chồng con vào rồi có khi nó sẽ thay đổi đấy. Nhưng thôi cứ giữ nó, Sachiko ạ. Nó cũng dễ mến mà.”
“Sau sáu năm, em gần như coi nó là con gái rồi. Thỉnh thoảng nó hay giở thói khôn vặt, nhưng nó không dễ tự ái như những đứa ở cảnh mẹ ghẻ con chồng. Với lại nó cũng có nhiều ưu điểm. O-Haru dẫu là hay ít dở nhiều thì em cũng không thể nào thực sự giận nó được.”
