Manila
Ngày 30 tháng Chín năm 1938,
Chị Makioka thân mến.
Đây là tháng mưa bão ở Nhật, tôi rất lo cho chị. Mấy tháng vừa qua chị đã gặp quá nhiều chuyện không may. Tôi hi vọng chị không gặp phải những chuyện như vậy nữa. Có lẽ những đất đá, cát bùn trên đường cao tốc ở Ashita đã được dọn dẹp rồi. Chắc mọi chuyện đã quay về bình thường, mọi người lại một lần nữa tận hưởng cuộc sống. Có lẽ chị đã có người hàng xóm mới tốt bụng nơi căn nhà chúng tôi từng ở. Tôi thường nhớ về mảnh vườn xinh xắn của chúng tôi, những con phố yên tĩnh nơi bọn trẻ đạp xe. Chúng đã có những quãng thời gian êm đềm. Chị thật giỏi chiều lòng bọn trẻ con! Tôi phải cảm ơn lòng tốt của chị một lần nữa. Bọn trẻ thường nhắc tới chị, thỉnh thoảng tụi nó rất nhớ ngôi nhà cũ có chị và Etsuko. Peter ở trên tàu viết cho chúng tôi, nói rằng đi chơi Tokyo với em gái chị và Etsuko vui lắm. Em gái chị thật là tốt. Chúng tôi rất biết ơn. Hôm nọ tôi nhận được điện từ Hamburg. Peter oà bố đến nơi an toàn, đang ở với chị tôi, nhà có ba đứa trẻ. Giờ thêm Peter thành đứa thứ bốn.
Ở đây chúng tôi cũng có một gia đình lớn. Có tám đứa trẻ con, và tôi là “con gà mái duy nhất trong chuồng”. Thỉnh thoảng chúng cãi nhau, nhưng nhìn chung chúng hợp nhau. Rosemarie là đứa lớn nhất nhà và hiểu chuyện. Mỗi buổi chiều, chúng tôi ra ngoài bằng xe đạp qua những con phố đẹp và dừng lại ăn kem.
Chị hãy bảo trọng. Xin chị chuyển lời chào trân trọng nhất đến chồng chị, các em gái chị và bé Etsuko thương mến. Khi nào mọi chuyện lắng xuống, mời chị sang châu Âu. Những gì chúng tôi nghe thấy lúc này là tiếng gươm đao, nhưng tôi không nghĩ chiến tranh sẽ nổ ra. Không ai muốn cả. Tôi tin chắc Hitler sẽ giải quyết được vấn đề Tiệp Khắc.
Thân ái,
Hilda Stolz
Tái bút: Tôi gửi chị một cái khăn thêu. Hi vọng chị thích.
Bức thư của bà Stolz viết bằng tiếng Anh, tới tay Sachiko vào khoảng ngày 10 tháng Mười, và một chiếc khăn trải bàn thêu tay tinh tế đến nơi hai, ba ngày sau đó. Sachiko cứ trì hoãn mãi việc cám ơn - xem ra đó là một việc nhiêu khê, với lại ai sẽ dịch thư cho chị? Teinosuke đã xin kiểu rồi. Một buổi tối, trong lúc dạo chơi bờ sông Ashiya, chị gặp người VỢ Nhật của một ông người Đức tên Hening, chính bà Stolz đã giới thiệu bà ấy với chị. Bà Hening nói dịch ra thì không vấn đề gì. Mặc dù bà không giỏi viết tiếng Đức, bà có thể nhờ chị con gái biết tiếng Đức lẫn tiếng Anh. Nhưng ngay cả bấy giờ Sachiko vẫn thấy khó lòng ngồi xuống viết thư gửi ra nước ngoài. Một thời gian sau chị mới có thể ngồi xuống bàn và bảo Etsuko ngồi cạnh, cùng viết thư rồi chuyển thư cho bà Hening.
Ngay sau đó Etsuko nhận được một bưu kiện từ New York, chính là đôi giày Peter đã hứa mua ở Mỹ. Mặc dù cậu đã cẩn thận đo đạc nhưng giày vẫn quá bé. Đó là một đôi giày giả da thanh lịch khiến Etsuko buồn quá trời đất, cô bé đã cố nhét cho trọn đôi chân vào.
“Tiếc thật. Giày thì thà rộng quá còn hơn chật quá.”
“Nhưng làm sao anh ấy có thể nhầm lẫn như thế nhỉ? Hay là đo sát quá?”
“Chắc chân của con to ra rồi. Nhẽ ra nên nhắc Peter lấy số to hơn một chút. Mẹ nghĩ nếu có mẹ Peter ở đó, bà ấy sẽ nghĩ đến chuyện ấy.”
“Tiếc quá đi mất.”
“Thôi bỏ đi Etsuko. Có cố thế nào con cũng không thể mang được đôi giày đâu.” Sachiko chẳng biết phải nói sao về món quà đầy thiện chí ấy, rốt cuộc chị đã không viết thư cám ơn Peter.
Taeko gần như không ở nhà vào ban ngày, cô đến xưởng may, kỳ vọng sẽ hoàn thành tất cả các đơn hàng búp bê trước khi xuất ngoại. Cô Tamaki đã sắp xếp cho Taeko học tiếng Pháp với giá rất rẻ chỉ 10 yen một tháng, một tuần ba buổi với vợ một nghệ sĩ đã học ở Paris sáu năm. Về nhà sau giờ học, mỗi ngày Etsuko lại nhìn qua hàng rào mắt cáo sang nhà Stolz, lắng nghe tiếng côn trùng mùa thu râm ran trong mảnh sân Cỏ mọc tua tủa. Với người bạn ngay sát vách, cô bé đã trở nên khá xa cách với bọn trẻ ở trường. Dù sẵn sàng tìm bạn mới, cô bé không dễ tìm được người hợp với mình. Nhà Makioka nghĩ biết đâu một gia đình nào đó có cô con gái như bé Rumi sẽ dọn vào ngôi nhà gia đình Stolz từng ở, nhưng ngôi nhà đó được thiết kế cho người ngoại quốc, mà hầu hết người ngoại quốc đã rời khỏi Đông Á. Sachiko cũng thấy chán. Chị luyện thư pháp và dạy đàn koto cho O-Haru. Một ngày nọ chị nhận xét trong thư gửi Yukiko: “Etsuko không phải người duy nhất cô đơn. Thu này cái gì cũng buồn. Chẳng biết có phải là dấu hiệu tuổi tác không nữa, chị luôn yêu thích mùa xuân, đây là lần đầu tiên chị hiểu được mùa thu.”
Đó là một năm đầy biến cố: vụ xem mặt của Yukiko vào mùa xuân, buổi biểu diễn múa vào tháng Sáu, trận lụt và Taeko thoát chết trong gang tấc, bà giáo dạy múa qua đời, gia đình Stolz ra đi, chuyến đi tới Tokyo, Cơn bão, bóng đen mà lá thư của Okubaka phủ lên lúc này khi mọi chuyện lắng xuống, dường như đã có một khoảng trống nứt ra trong đời Sachiko. Chị không đừng được ý nghĩ rằng mình đã từng thân thiết với các em thế nào. Vì vợ chồng rất tâm đầu ý hợp, và Etsuko tuy là một đứa trẻ cứng đầu nhưng hãy còn bé, nên cuộc đời Sachiko quá êm đềm, quá thiếu sóng gió và thử thách. Những yếu tố biến động luôn xảy ra với các em gái của chị. Không phải các cô em gây phiền hà gì cho Sachiko, chị còn vui vẻ trước những sắc màu các em gái đem đến cho cuộc sống gia đình mình. Trong bốn chị em, Sachiko là người thừa hưởng tính ham vui nhiều nhất từ cha. Chị không thích một ngôi nhà quá yên tĩnh. Vì kính nể chị cả và anh rể, chị không thể cố tình lôi kéo các em gái về phía mình. Nhưng chị vẫn sung sướng vì các em yêu thích nhà mình hơn nhà chính, các em nên ở một nơi rộng rãi và không bị trẻ con quấy nhiều cũng là lẽ tự nhiên. Luôn để ý dè chừng nhà chính song Teinosuke thông cảm với vợ và luôn chào đón Yukiko, Taeko. Cân nhắc mọi bề thì tình cảm Sachiko dành cho Yukiko và Taeko không giống tình cảm chị em hiểu theo lẽ thường tình. Đôi khi Sachiko giật mình với ý nghĩ chị dành nhiều thời gian lo lắng cho các em hơn cả cho chồng con, nhưng các em cũng như con gái chị vậy - cùng được chịyêu thương như Etsuko, và đồng thời các em cũng là những người tri kỷ duy nhất của Sachiko. Còn lại một mình, chị bỡ ngỡ nhận ra rằng mình chẳng có ai đáng gọi là bạn. Quan hệ của chị với các bà nội trợ khác đa phần là lạnh nhạt, xã giao. Vì có các em, chị không cần bạn bè nữa. Chị biết mình phải xa Yukiko và cô Út thì cũng buồn như Etsuko xa Rosemarie.
Teinosuke đã nhanh chóng cảm nhận được sự phiền muộn này. “Kép Kikugoro tháng sau sẽ đến Osaka đấy,” anh nói, ngước lên nhìn từ chuyên mục giải trí của tờ báo.
Giả sử ngày mồng 5 đi xem, chắc cô Út cũng muốn đi chứ? Kép Kikugoro sẽ mua một trong các vai mà cô Út thích. Nhưng Taeko nói nửa tháng đầu cô sẽ bận rộn vô cùng nên muốn chọn ngày khác. Teinosuke và Sachiko bèn rủ Etsuko đi.
Thành thử nỗ lực của Sachiko hồi tháng Chín đã được bù đắp, chị có thể cho Etsuko xem kabuki của kép Kikugoro rồi, nhưng trong hành lang, vào giờ giải lao Teinosuke nhận thấy điều mà Etsuko không thấy, đó là đôi mắt rưng rưng của Sachiko. Vẫn biết vợ là người mau nước mắt nhưng anh thấy điều này thực lạ lùng.
“Sao thế?” Anh lặng lẽ dẫn vợ vào một góc. Nước mắt chảy đầm đìa trên mặt chị.
“Anh quên rồi ư? Chính ngày này, tháng Ba. Hôm nay đáng nhẽ là ngày chào đời của đứa bé.” Sachiko lấy ngón tay chấm mắt lệ.
