Sachiko gọi em gái sang một bên trong lúc bố, em gái và chị dâu Itakura đang dọn dẹp căn phòng và trả viện phí. Sachiko bảo chị muốn về nhà, anh Teinosuke nói chị đưa cả cô Út về luôn nếu được. Taeko bảo sẽ đợi kết quả ca phẫu thuật. Không thể ngăn cản em gái, Sachiko đành bắt taxi đưa bốn người đến bệnh viện của bác sĩ Suzuki và sẽ ngồi xe đó về luôn. Khi Taeko bắt đầu vào bệnh viện, Sachiko gọi lại dặn dò: “Chị hiểu em muốn giúp người ta, nhưng xem chừng họ cũng ngại trước nhà Makioka chúng mình, có lẽ họ không thực sự cần giúp đâu. Hay Út lẳng lặng mà về đi? Dĩ nhiên còn tùy vào tình hình, nhưng chị hi vọng Út đừng quên dù chỉ một giây, về những tin đồn đáng lo ngại là Út và anh chàng bệnh tật kia đã chính thức đính ước. Chị hy vọng Út sẽ luôn nghĩ đến thanh danh nhà Makioka, và nhất là ảnh hưởng đến Yukiko. Sachiko cảm thấy mình dường như đã hơi quá đáng. Điều chị muốn truyền đạt, bằng những lời lẽ quanh co, tế nhị nhất là khi Itakura sắp chết thì để lộ việc đính ước của Taeko ra ngoài thật không hay ho chút nào. Rõ ràng Taeko hiểu ý chị.
Nói thật, Sachiko không thể kiếm được cảm giác nhẹ nhõm khi nguy cơ Taeko kết hôn với một người đàn ông hạ lưu đã bị loại trừ bởi tình huống ngẫu nhiên và hoàn toàn ngoài dự đoán. Chị có hơi bất an và bất bình với bản thân khi nghĩ rằng đâu đó sâu trong lòng mình, chị lại có thể nhẫn tâm mong một người sẽ chết đi, nhưng đó lại là sự thật. Vả lại, không chỉ có mình Sachiko, Yukiko cũng đồng tình với chị, và cả Teinosuke nữa chứ, thêm cả Okubata nếu biết chuyện thì sẽ nhảy nhót ăn mừng hơn ai hết.
“Sao về trễ vậy em?” Teinosuke đã từ sở về nhà, đang đợi chị ở phòng khách. “Nghe bảo em đi từ trưa, nãy anh vừa định nhờ người gọi lên viện tìm hiểu xem em làm gì mà lâu thế?
“Em cứ phải ở lại mãi. Muốn đem Út về cùng lắm chứ bộ.”
“Thế con bé có về không?”
“Không, nó quyết định đợi phẫu thuật xong. Em nghĩ nó làm vậy là phải.”
“Phẫu thuật luôn hả?”
“Dạ. Lúc em đến vẫn còn đang cãi nhau nên hay không nên, cuối cùng họ quyết định xong thì em đưa cả nhà đến bệnh viện Suzuki.”
“Cậu ta sẽ sống chứ?”
“Chắc là không”
“Lạ quá nhỉ. Chân cẳng cậu ta sao vậy?”
“Không ai nói em biết cả.”
“Em có biết được tên bệnh không?”
“Lần này tụi em định hỏi thì bác sĩ Isogai cũng đánh bài chuồn, còn bác sĩ Suzuki hình như không muốn nói lúc bác sĩ Isogai ở đó. Em đoán là nhiễm trùng máu.”
Sau khi Sachiko thanh toán tiền công cho Mito, bấy giờ đã sửa soạn để rời đi sau bốn mươi ngày làm việc, chị ngồi xuống ăn tối cùng Teinosuke và Yukiko thì có điện thoại từ bệnh viện Suzuki. Cuộc đối thoại rất dài, Teinosuke và Yukiko trong phòng ăn có thể nắm bắt chung được như sau: ca phẫu thuật kết thúc và Itakura đã nghỉ ngơi thoải mái hơn, sau đó cần phải truyền máu, trừ hai ông bà già ra thì ai cũng thử máu cả, Itakura và cô em gái đều nhóm máu A còn Taeko nhóm máu 0, dù có thể tạm thời dùng máu của em gái nhưng sẽ cần thêm hai người nữa hiến máu, Taeko nhóm máu O có thể hiện nhưng gia đình quyết tâm không cầu viện cô, em gái Itakura đành miễn cưỡng chia sẻ với mấy người bạn học việc ở tiệm Okubata, hai, ba cậu đã nghe tin và sẽ sớm đến bệnh viện. Taeko không muốn gặp họ và tệ hơn là không muốn gặp cậu Kei, cậu ta thể đã biết tin, nên cô quyết định về nhà; các cậu học việc đều là bạn cũ của Itakura, cô em có vẻ cho rằng họ sẽ sẵn sàng cho máu, vả lại Taeko đã kiệt sức, cô hi vọng ai đó sẽ gọi taxi dùm cô và cuối cùng, cô muốn đi tắm rồi ăn cái gì đó ngay khi về nhà.
“Gia đình họ biết chuyện giữa cô Út với cậu Kei không?” Teinosuke hỏi lúc Sachiko quay lại phòng ăn. Anh cẩn thận nói khẽ.
“Em nghi là không. Nếu biết, anh nghĩ họ sẽ để Itakura lấy con bé chắc?”
“Không bao giờ, anh ta không thể nào cho bố mẹ biết về cậu Kei được.” Yukiko đồng ý.
“Nhưng khéo cô em biết đấy.”
“Mấy cậu học việc ở cửa hiệu có hay qua lại với Itakura không?”
“Cũng đang thắc mắc, em chưa nghe về bạn cũ của anh ta.”
“Nhưng nếu mấy người đó hay qua lại hiệu ảnh của anh ta, thì mối tình vụng trộm của cô Út rõ là ai cũng ngầm hiểu còn gì.”
“Anh có nhớ cậu Kei bảo với em là có cách điều tra không? Ắt là cậu ta thông qua mấy thanh niên ở tiệm đó.”
Mặc dù taxi được gọi ngay lập tức, mãi hơn một tiếng sau Taeko mới xuất hiện. Xe đi giữa đường thì xịt lốp, cô phải đợi ở bệnh viện khá lâu. Đợi cũng chẳng sao nhưng cô buộc phải đối mặt mấy thanh niên từ tiệm Okubata và người cô muốn tránh mặt nhất chính là cậu Kei. Taeko đoán chừng một trong số mấy thanh niên kia đã gọi. Cô cố gắng tránh mặt cậu Kei hết sức có thể, và cậu ta cũng đủ tế nhị để tạo khoảng cách. Song lúc Taeko dợm đi thì cậu ta lại tới hỏi sao em không ở lại thêm chút nữa, hỏi một cách lịch sự về mọi mặt, nhưng trong lời lẽ vẫn thấy giọng mỉa mai trong đó. Khi đám thanh niên kia tự giác yêu cầu thử máu, cậu Kei cũng tiến lên bảo muốn thử máu. Khó lòng biết cậu ta đang nghĩ gì, mặc dù hẳn cậu ta chỉ nông nổi muốn thể hiện theo cái bản tính khoe khoang vốn có. Taeko cũng thử máu, vì cô nghĩ mình không thể để chị dâu và em gái người yêu thử mà mình lại không làm. Taeko kể rằng cả nhà Itakura đã cố gắng can cô.
“Họ cưa đến đoạn nào?” Sachiko hỏi. Ba người ngồi bên bàn ăn một lúc với Taeko, bấy giờ đã đi tắm và đang mặc bộ kimono mùa hè bằng vải bông.
“Đây này.” Taeko duỗi chân, lấy tay vẽ một đường qua đùi. Sau đó cô bối rối, xua xua tay như muốn xóa nét vẽ kia.
“Em có xem không?”
“Có, xem một tí thôi.”
“Ngay trong phòng mổ á?”
“Em ở phòng liền kề, có vách kính ngăn giữa. Nếu muốn thì có thể xem mà.”
“Không xem trọn vẹn nhưng có xem cũng là gan lắm đấy.”
“Em đã cố không nhìn, nhưng em lại sợ, muốn liếc qua một cái thôi. Tim anh ấy đập mạnh lắm, ngực cứ phập phồng như thế này này. Em không biết có phải thuốc gây mê nói chung khiến người ta thành ra vậy không. Không thể nào đứng nhìn cảnh ấy lâu được chị Sachiko ạ.”
“Thôi mình nói chuyện khác nhỉ?”
“Nhưng mà chưa ăn thua. Còn có cái này kinh lắm cơ.” “Thôi, thôi. Xin em đấy.”
“Phải lâu lâu nữa em mới dám ăn lại thịt bò.”
“Dừng lại đi Út.” Lần này đến lượt Yukiko phản đối.
“À mà em đã biết bệnh đó gọi là gì.” Taeko quay sang Teinosuke. “Hoại thư. Lúc bọn em ở bệnh viện kia, bác sĩ Suzuki không nói, nhưng sau đó đã cho tụi em biết.”
“Hoại thư đau đến thế sao? Hẳn là nhiễm trùng từ tai.”
“Em không biết.”
Sau đó, họ biết rằng bác sĩ Suzuki không có tiếng tốt trong ngành. Quả là kì lạ khi ông đồng ý nhận một ca mà hai bác sĩ ngoại khoa hàng đầu đã từ chối, mà ca mổ còn vô vọng đến mức ông yêu cầu bổ sung thêm điều kiện là không đảm bảo sự thành công của ca mổ. Hẳn những sự cố thế này đã để lại tai tiếng cho ông. Tuy không biết ông bác sĩ yếu kém ở đâu nhưng khi nhìn thấy bệnh viện rộng hoác dường như chẳng có bệnh nhân nào, Taeko nghĩ chỗ này làm ăn có vẻ không tốt. Cũng có thể vì đây là một ngôi nhà kiểu Tây được chuyển đổi mục đích sử dụng, khiến người ta nhớ về mấy bệnh viện được xây dựng cách đây hơn bảy mươi năm hồi mới có chính sách mở cửa cảng biển. Tiếng bước chân vang vọng trong khoảng không sâu hun hút dưới trần nhà cao như thể tòa nhà bị ma ám, khiến Taeko đột ngột ớn lạnh khi bước vào cửa. Vừa tỉnh thuốc mê, Itakura ngước lên và nói với cô: “Vậy là anh què rồi.” Nhưng con thú rên rỉ ở bệnh viện Isogai đã trở về làm người. Rõ ràng ngay từ đầu anh đã biết tình trạng của mình nghiêm trọng đến đâu, và hiểu những cuộc hội ý gia đình liên miên có ý nghĩa gì. Dầu sao Taeko cũng thanh thản hơn nhiều khi Itakura không rên la nữa. Cô bắt đầu tự hỏi Itakura có thể sống mà thiếu đi một chân không. Cô bắt đầu mường tượng hình ảnh anh trên đôi nạng. Nhưng mọi việc chỉ lắng xuống trong hai, ba tiếng, bấy giờ người từ cửa hiệu Okubata và chính cậu Kei cũng đích thân đến. Taeko thấy có cơ hội để rời đi. Chỉ mình cô em gái biết được mối tình tay ba này, nên đã giúp Taeko lặng lẽ lỉnh ra ngoài. Ngoài cửa Taeko dặn em Itakura rằng có biến gì thì cứ gọi, bất kể giờ giấc. Cô cũng nói với bác tài là có thể cô sẽ phải dựng bác dậy nửa đêm trước khi trời sáng.
Dù kiệt sức, Taeko vẫn nói chuyện với chị gái và Teinosuke được một lúc. 4 giờ sáng, cô lại bị gọi lên bệnh viện. Sachiko đang ngủ lơ mơ thì nghe tiếng taxi, chị nhủ thầm trong lúc thiếp đi: con bé Út lại đi rồi. Chị không biết đã bao lâu trôi qua lúc O-Haru mở cửa phòng ngủ.
“Bà Makioka ơi, cô Taeko từ bệnh viện gọi về, bảo là anh Itakura đã qua đời.”
“Mấy giờ rồi?”
“Có lẽ tầm 6 giờ rưỡi ạ.”
Sachiko không tài nào ngủ lại. Teinosuke biết về cuộc điện thoại, nhưng Yukiko và Etsuko đang ngủ trong thư phòng của anh thì mãi đến 8 giờ ngủ dậy mới biết.
Buổi trưa Taeko về nhà kể lại tất cả sự tình: khi Itakura lại trở nặng, Cô em gái và mấy người từ cửa hiệu Okubata đã liên tục truyền máu nhưng vô ích, chất độc tấn công ngực và đầu, bệnh nhân sau một lúc được giải thoát khỏi đau đớn ở chân đã chết trong cơn đau dữ dội nhất. Taeko hy vọng cô sẽ không phải chứng kiến một cái chết đau lòng như vậy nữa. Tuy nhiên lúc đi, Itakura vẫn minh mẫn, anh từ biệt từng người trong gia đình và các bạn, cám ơn cậu Kei và cô Út, chúc phúc cho cô cậu, mong gia đình ở Ashiya sẽ nhớ về anh, anh gọi tên từng người: ông bà Makioka, cô Yukiko, bé Etsuko, và cả O-Haru, mấy anh bạn ở cửa tiệm Okubata bận việc nên đã trở về Osaka ngay sau đêm ở bệnh viện, nhưng bản thân Taeko và cậu Kei đã về Takana cùng thi hài, rồi Taeko mới ở đó về. Cậu Kei ở lại để giúp đỡ gia đình sau khi Taeko đi và được gia đình Itakura gọi là cậu chủ. Đêm nay và đêm sau mọi người sẽ thức canh linh cữu ở Tanaka. Khuôn mặt đượm mệt mỏi nhưng Taeko vẫn bình tĩnh và không rơi nước mắt.
Taeko theo rước linh cữu khoảng một tiếng vào buổi tối ngày mốt. Cô muốn ở lại lâu hơn nhưng Okubata đã ở đó hai đêm và dường như đang tìm cơ hội nói chuyện với cô.
Teinosuke nghĩ rằng anh và gia đình nên đến đám tang. Nhưng điều làm anh ái ngại nhất là danh giá của hai cô em vợ. Ai mà biết các cô sẽ gặp phải ai. Sau vụ bêu lên báo, phải chạm trán gia đình Okubata vào đúng dịp thế này thì còn gì ê chề bằng. Anh quyết định tránh mặt, nhờ Sachiko gửi tiền phúng điếu, chọn một giờ vắng người đến viếng. Taeko đã đến đám tang, nhưng không dự lễ hỏa táng. Cô nói đám tang đông người đến mức cô băn khoăn làm sao Itakura có thể quen biết nhiều đến thế. Cậu Kei đi cùng đoàn người của cửa tiệm, cậu ta vẫn là kẻ hách dịch như mọi ngày.
Tro xương được chôn cất trong một ngôi đền ở Okayama, việc tiệm ảnh bị đóng cửa không được báo cho gia đình Makioka. Có lẽ nhà Itakura cho rằng tiếp tục trao đổi thông tin với nhà Makioka là không biết điều. Sachiko biết Taeko lặng lẽ quay lại Okayama mỗi tuần một lần cho đến lễ cúng tuần thứ năm 19 . Cô cũng đi thăm mộ Itakura mà không nói gì với gia đình.
Yukiko và Etsuko không còn Mito thì thấy chán nên đã bảo O-Haru ngủ cùng trong thư phòng. Mới được hai đêm, trước đêm tang lễ của Itakura, thì họ lại vào nhà chính ngủ. Sau khi thu phòng được khử trùng, Teinosuke lại quay về đó.
Giữa những biến động ấy, một lá thư đến vào cuối tháng Năm từ Siberia đã bị lãng quên. Thư viết bằng tiếng Anh gửi Sachiko.
Hamburg
Ngày 2 tháng Năm năm 1939
Chị Makioka thân mến,
Xin lỗi vì đã không trả lời bức thư tử tế của chị sớm hơn. Ở Manila cũng như lúc trên tàu, tôi không có cả thời gian cho chính mình. Tôi phải trông coi tất thảy hành lý. Ngay lúc này ở Đức chị tôi đang ốm, và tôi mang theo cả ba đứa con về. Tôi phải chăm năm đứa nhỏ. Giữa đường đi từ Genoa đến Bremerhaven - nơi gặp lại chồng, tôi hầu như không có một giây phút nào cho chính mình. Về nhà an toàn là tốt rồi. Chồng tôi có vẻ rất khỏe mạnh, Peter cũng vậy, hai bố con đón ở ga Hamburg với bạn bè và bà con. Tôi chưa gặp lại mẹ hay các chị em. Phải nghĩ đến việc tìm nhà ở trước, và việc ấy quả là rất vất vả. Chúng tôi đã tìm bao nhiêu nơi, rốt cuộc mới thấy chỗ hợp với gia đình mình, và bây giờ chúng tôi đang mua bàn ghế, nồi niêu. Mọi việc sẽ xong xuôi trong khoảng hai tuần nữa. Những rương hòm lớn và thùng hàng vẫn chưa về nhưng chúng tôi tính nội trong mười ngày nữa là đến nơi. Peter và Fritz đang ở cùng bạn. Peter nhắn chị hãy nhớ đến cháu, dạo này nó đang bận học bù đầu. Tháng này chúng tôi có mấy người bạn về Nhật, chúng tôi sẽ gửi một món quà nhỏ cho Etsuko, hy vọng anh chị đón nhận chút lòng thành. Khi nào chị sang Đức? Tôi sẽ rất hãnh diện giới thiệu Hamburg với chị. Thành phố đẹp lắm.
Rosemarie đã viết một bức thư cho Etsuko. Etsuko cũng phải viết nhé. Cô bé đừng lo sai tiếng Anh. Tôi cũng biết sai nhiều. Có người đang ở nhà ông Sato rồi đúng không? Tôi thường nhớ về ngôi nhà đáng yêu ấy. Xin gửi lời hỏi thăm ông Sato. Và cả gia đình chị nữa. Etsuko có nhận được đôi giày Peter gửi từ Nemo York không? Hy vọng chị không phải trả phí thông quan.
Trân trọng,
Hilda Stolz
Đính kèm trên thư là một tờ giấy khác, trên đầu viết: “Đây là thư của Rosemarie, tôi đã dịch cho con bé.”
Thứ Ba, ngày 2 tháng Năm năm 1939
Etsuko thân mến,
Tớ đã lâu không biết thư. Tớ đang biết đâu nè. Tớ đã gặp một chú người Nhật sống ở nhà bà Von Fustan. Chú ấy làm việc ở Ngân hàng Yokohama Specie. Chú có vợ và ba con. Tên họ của gia đình là Imai. Chuyến đi từ Manila đến Đức thú vị lắm. Lúc đi qua kênh đào Suez đã có bão cát. Các anh em họ tớ xuống tàu ở Genoa. Bác tớ đưa các anh chị ấy đi tàu hỏa Đức. Còn tớ và cả nhà đi tàu thủy đến Bremerhaven.
Dưới cửa sổ phòng ngủ của tớ ở nhà trọ có tổ chim hoét. Đầu tiên con chim đẻ trứng. Bây giờ nó phải ấp trứng. Có hôm tớ quan sát con chim bố ngậm một con ruồi. Chim bố cố gắng mớm con ruồi cho chim mẹ, nhưng chim mẹ bay mất. Chim bố rất thông minh nhá. Nó đặt con ruồi xuống và bay đi. Chim mẹ bay Uề ngay lập tức. Nó ăn con ruồi mà lại ấp trứng tiếp.
Nhà tớ sắp chuyển về căn hộ mới. Địa chỉ là: Tầng một bên trái, số 14 Overbeck Strasse. Nhớ viết thư và chuyển lời chào của tớ đến mọi người.
Thân,
Rosemarie
Tái bút: Tớ gặp anh Peter hôm qua. Anh ý hỏi thăm đấy.
