Một Cuộc Đời

Đến tầng dưới, nàng ngồi xuống một bậc thềm, trên người chỉ mặc có chiếc áo ngủ, chân vẫn để trần. Nàng ngồi đó như một người mất trí.

Julien đã nhảy ra khỏi giường và mặc vội mặc vàng quần áo. Để lẩn tránh anh, nàng lại đứng dậy. Lúc đó, anh cũng đã chạy ra được đến cầu thang, miệng kêu to: "Hãy nghe anh đây, Jeanne!".

Không, nàng không muốn nghe, cũng không muốn để anh chạm đến người mình nữa. Nàng chạy ùa vào phòng ăn, cứ như chạy trốn một kẻ giết người vậy. Nàng cố tìm một chỗ nấp, một góc tối, một lối thoát, một cách nào đó để trốn tránh anh. Nàng náu mình dưới gầm bàn. Nhưng anh đã mở cửa ra, tay cầm đèn, miệng gọi mãi: ”Jeanne!’. Như một con thỏ rừng, nàng lại vụt chạy đi, ùa vào nhà bếp, quanh trong đó hai vòng theo kiểu một con thú bị dồn vào bước đường cùng. Vì anh lại đến kịp kia rồi, nàng mở ào cánh cửa trông ra vườn và cứ thế chạy băng ra cánh đồng.

Đôi chân trần trụi của Jeanne tiếp xúc và ngập sâu vào tuyết đến tận đầu gối làm cho nàng thấy lạnh buốt cả người. Cảm giác đó bỗng nhiên đem đến cho nàng sức mạnh của những người bị dồn vào thế tuyệt vọng. Mặc dù thân mình trần trụi, nàng không còn thấy rét, không còn cảm thấy gì nữa. Những quằn quại trong tâm hồn đã làm cho có thể nàng tê dại đi. Và. nàng chạy, nàng chạy, người trắng toát như màu đất phủ đầy tuyết kia.

Nàng chạy trên con đường lớn mẹ thường đi dạo, xuyên qua vạt rừng, leo qua cái hố dài rồi vọt ra cánh đồng hoang.

Trời không trăng. Sao dày đặc lấp lánh như những hạt lửa gieo trên nền trời đen. Cánh đồng vẫn sáng và tràn ngập một màu trắng đục trong một thể bất động tê cóng, một sự im lặng không cùng.

Jeanne đi nhanh, miệng không hề thở phì phò, đầu óc không hay biết, không suy nghĩ về bất cứ cái gì. Đột nhiên, nàng thấy mình đã ở trên bờ vách đá dựng đứng ven biển. Theo bản năng, nàng dừng phắt lại rồi ngồi thụp xuống. Lòng nàng trống rỗng, không còn một suy tưởng, một ý muốn nào nữa.

Trong lỗ hổng đen ngòm trước mắt, mặt biển vô hình và câm lặng tỏa lên cái mùi mằn mặn của rong biển lúc nước triều đã xuống thấp.

Nàng ngồi đó một lúc lâu, trí tuệ và cơ thể đều như tê liệt. Rồi, đột nhiên, người nàng run lên, cái kiểu run điên dại của một cánh buồm trước gió. Do một sức mạnh không gì cưỡng nổi thúc đẩy, đôi cánh tay, đôi bàn tay và cặp chân nàng bỗng chuyển động và rung lên dồn dập. Thế rồi, nhận thức bỗng trở lại với nàng, minh mẫn và xót xa.

Những hình ảnh xa xưa vùn vụt diễu qua trước mắt; cuộc dạo chơi với chàng trên con thuyền của lão Lastique, câu chuyện họ nói với nhau, tình yêu chớm nở ở lòng nàng, buổi lễ đặt tên cho con thuyền; rồi nàng đi ngược trở lại xa hơn nữa, đến tận cái đêm đầy mộng ảo khi mới đến Bạch Dương. Và bây giờ! Bây giờ! Ôi, đời nàng đã bị tan vỡ, mọi niềm vui đều đã chấm dứt, mọi mong đợi đều không thể còn, và tuơng lai khủng khiếp, tràn đầy những sự đầy đọa phản bội và tuyệt vọng lại hiện ra trước mắt nàng. Thôi thà chết đi cho xong, mọi thứ đó sẽ không còn nữa.

Nhưng một tiếng người đã kêu lên ở phía xa: "Đây rồi! Đây, vết chân của cô ấy đấy. Mau, mau lên, lại đây". Đó là tiếng của Julien đang chạy đuổi theo vợ.

Ôi, nàng chẳng muốn nhìn thấy mặt anh nữa. Lúc này, trong vực thẳm trước mắt, nàng đã nghe thấy một tiếng động nhỏ và mơ hồ của sóng biển vỗ nhẹ trên đá.

Đứng phắt dậy, nàng quyết tâm nhào xuống. Ném trả lại đôi lời chào vĩnh biệt của những con người tuyệt vọng, nàng rên lên hai tiếng "mẹ ơi!", tiếng nói cuối cùng của  những người hấp hối, của những người lính trẻ gan ruột lồi ra trong chiến trường.

Nhưng đột nhiên ý nghĩ về mẹ bỗng xuyên suốt đầu óc nàng. Nàng như nhìn thấy mẹ khóc nức nở, thấy cha quỳ gối trước cái xác chết đuối của nàng. Trong một giây, nàng đã ước lượng được tất cả nỗi niềm đau khổ, tuyệt vọng của bố mẹ.

Thế là nàng mềm yếu khuỵu người xuống tuyết và không bỏ chạy đi nữa khi Julien và lão Simon ập đến, có Marius tay cầm một cây đèn lồng chạy theo sau. Hoảng sợ vì thấy Jeanne đứng sát mép vực, Julien và lão Simon vội vàng kéo bật nàng về phía sau.

Nàng để mặc cho họ muốn làm gì mình thì làm. Nàng không còn cựa quậy được nữa. Nàng mơ mơ màng màng cảm thấy mình được khiêng về, đặt lên giường, được chà xát bằng giẻ nóng giãy, rồi thì mọi ký ức bỗng nhòa hẳn đi, mọi hiểu biết đều biến mất.

Rồi nàng nằm mộng, một con ác mộng - có phải một cơn ác mộng không nhỉ? - Nàng thấy mình đang nằm trong phòng. Trời đã sáng, nhưng không hiểu vì sao nàng không dậy nổi. Một tiếng động khẽ trên sàn, như một tiếng cào nhẹ, một tiếng chạm lướt qua và bất ngờ, một con chuột, một con chuột xám nhỏ bỗng chạy vụt qua trên tấm chăn nàng đắp. Một con khác liền chạy theo, rồi con thứ ba, bước chân nhỏ thoăn thoắt chạy lên phía ngực nàng. Jeanne không thấy sợ. Nàng muốn bắt con chuột đó, vung bàn tay lên nhưng không sao chộp nổi.

Thế rồi nhiều con chuột khác, mười, hai mươi, hàng trăm hàng nghìn con đua nhau đổ xô ra từ mọi phía. Chúng leo lên cột, chạy trên thảm, tràn ngập khắp giường nàng. Thoáng một cái, chúng chui vào chăn. Jeanne cảm thấy chúng bò lướt trên da, cù vào chân, chạy lên chạy xuống dọc cơ thể nàng, và có những con chạy từ dưới chân giường lên, chui tọt ngay vào trong họng mình. Nàng dãy dụa, quơ tay lên cố bắt lấy một con, nhưng khi nắm lại, tay vẫn trống không.

Hoảng quá, nàng kêu thét lên muốn bỏ chạy nhưng nàng cảm thấy như có người giữ nàng lại rất chặt bằng những cánh tay vững chắc, khiến nàng không sao cựa quậy được mà nàng vẫn không nhìn thấy một người nào hết.

Mất hẳn ý niệm về thời gian, nàng chỉ biết cảnh đó diễn ra rất lâu, lâu lắm.

Rồi nàng tỉnh lại, một sự tỉnh giấc mệt mỏi, đau đớn, nhưng cũng có phần dễ chịu. Nàng mở mắt và không hề ngạc nhiên khi thấy mẹ đã ngồi trong phòng, bên cạnh một người đàn ông cao lớn chưa từng quen biết.

"Năm nay, mình bao nhiêu tuổi rồi nhỉ?" nàng chẳng biết nữa, và nàng tưởng mình là một cô gái bé nhỏ. Trong ký ức, nàng vẫn chưa nhớ ra được chút gì.

Người đàn ông cao lớn nói: "Bà xem, trí óc bắt đầu hiểu biết trở lại rồi đấy!". Mẹ nàng òa lên khóc. Người cao lớn nói: "Thôi, thôi, bà nam tước, xin bà hãy bình tĩnh. Tôi đã nói với bà bây giờ đã có tôi chịu trách nhiệm về sức khỏe cô ấy rồi cơ mà. Nhưng xin chớ nói gì với cô ấy vội. Hãy để cho cô ấy ngủ".

Và Jeanne cảm thấy mình lại thiếp đi, thiếp đi lâu lắm, mỗi khi vừa chợt tỉnh, muốn thử suy nghĩ một tí, lại chìm ngay vào một giấc ngủ nặng nề không dám thử nhớ lại bất cứ điều gì nữa. Nàng thấy sợ phải nhớ đến thực tại.

Một lần, khi tỉnh lại, nàng thấy Julien một mình đứng cạnh nàng. Thế là nàng bỗng nhớ lại tất cả mọi điều, giống như một tấm màn che kín quãng đời đã qua, mắt nàng bỗng mở toang ra.

Một nỗi đau đớn khủng khiếp bỗng thắt chặt tim nàng. Lại muốn bỏ chạy, nàng tung chăn, nhảy xuống đất, nhưng đôi chân quá yếu không sao đỡ nổi thân mình. Nàng ngã lăn ra.

Julien vội nhào tới, nàng gào thét lên cấm anh không được động chạm đến người mình. Nàng quằn quại và lăn lộn. cửa bật mở. Dì Lison và bà góa Dentu chạy vào, rồi đến ông nam tước và sau cùng là bà mẹ; bà vừa cuống cuồng chạy đến, vừa thở hổn hển.

Nàng được đặt lại lên giường. Lập tức, nàng kín đáo nhắm ngay mắt lại để khỏi phải nói năng gì và để có thể tự do suy nghĩ.

Mẹ và dì Lison rối rít chăm sóc nàng, hỏi nàng: "Jeanne, Jeanne yêu quý, bây giờ con đã nghe rõ tiếng mẹ và dì chưa, con?".

Làm ngơ, Jeanne không trả lời. Nàng thấy rất rõ là ngày sắp tàn và đêm đang đến. Bà Dentu ngồi bên cạnh, thỉnh thoảng lại cho nàng uống nước.

Nàng im lặng uống và không ngủ nữa, nàng suy nghĩ một cách khó nhọc, thử tìm nhớ lại những điều đã quên. Trong trí nhớ như có những lỗ hổng những khoảng trống trắng toát, không còn ghi lại một nét sự kiện đã qua nào.

Dần dà, sau những cố gắng kéo dài, nàng đã chắp vá và ôn lại được mọi việc.

Kiên trì tập trung vào một hướng, nàng suy nghĩ về những sự việc đó.

Bố, mẹ, dì Lison đã đến cả, vậy ra là nàng ốm nặng lắm. Nhưng Julien? Anh đã nói gì? Liệu bố mẹ có biết tí nào về chuyện đó chăng? còn Rosalie nữa, nó ở đâu? Và rồi thì làm gì đây? Làm gì đây? Một ý nghĩ lóe lên: "Trở về với bố mẹ thân yêu, ở Rouen, như xưa kia. Mình sẽ góa bụa, thế thôi".

Thế rồi nàng chờ đợi, tai lắng nghe những điều đang nói ở quanh nàng. Nàng hiểu cả nhưng không để lộ ra và lấy làm thích thú khi thấy lý trí đã trở lại. Nàng kiên nhẫn tìm tòi mưu kế.

Cuối cùng, một buổi tối, khi chỉ còn mình nàng với bà nam tước, nàng gọi rất nhỏ: "Mẹ thân yêu!". Nàng ngạc nhiên với cả tiếng nói của mình vì thấy nó như đã khác đi. Bà nam tước cầm tay con: "Con gái của mẹ, Jeanne yêu quý của mẹ, con đã nhận ra mẹ rồi ư?".

- Vâng, thưa mẹ thân yêu, mẹ đừng khóc nhé! Ta sẽ

nói chuyện lâu đấy. Julien đã nói với mẹ vì sao con bỏ chạy ra ngoài trời tuyết rồi chứ?

- Ừ, nói rồi, con cưng của mẹ ạ; con đã bị một cơn sốt rất ác liệt.

- Không phải đâu! Mãi về sau này, con mới bị cơn sốt đó. Nhưng anh ấy có nói cho mẹ rõ ai đã làm cho con sốt như vậy và vì sao con bỏ chạy không?

Không, con ạ.

-Đó là vì con đã gặp Rosalie đang nằm chung một giường với anh ấy đấy.

Những tưởng Jeanne còn mê sảng, bà nam tước vuốt ve con: "Thôi ngủ đi, gái cưng của mẹ, con hãy tỉnh trí lại và cố gắng ngủ nữa đi!".

Nhưng Jeanne không chịu. Nàng nói tiếp: "Mẹ ơi, lúc này đây, đầu óc con đã hoàn toàn tỉnh táo. Con không nói mê, nói sảng như trong những ngày vừa qua nữa đâu. Thế này mẹ nhé; một đêm, con thấy ốm trong người, con đi tìm Julien thì thấy Rosalie đang ngủ với anh ấy. Con đau buồn đến phát điên, phát dại, nên đã chạy bừa ra ngoài tuyết và định gieo mình xuống vực thẳm ven biển đấy".

Bà nam tước vẫn nhắc lại; "Ừ, con đã ốm nặng lắm, gái cưng của mẹ ạ".

-Mẹ ơi, không phải thế đâu! Con đã thấy Rosalie nằm ngủ với Julien. Con không muốn ở lại đây với anh ấy nữa. Mẹ sẽ đưa con trở lại Rouen với mẹ, như ngày xưa ấy.

Vì thầy thuốc đã dặn không được làm bất cứ việc gì trái ý Jeanne, nên bà nam tước đành trả lời: "Ừ, gái cưng ạ".

Nhưng Jeanne vẫn không yên lòng: "Con thấy rõ là mẹ chưa tin con. Mẹ đi gọi bố lại đây cho con. Bố, bố sẽ hiểu con cho mà xem".

Bà mẹ đứng dậy một cách khó khăn, cầm lấy hai cây gậy chống lê bước đi ra. ít phút sau, bà trở lại, có ông nam tước dìu bà đi.

Hai ông bà ngồi xuống bên giường và lập tức, Jeanne bắt đầu kể lại. Giọng yếu ớt, nàng nói hết, nói nhẹ nhàng, rành rọt, nói về tính tình kỳ quặc của Julien, về thói thô bạo, tính keo kiệt và cuối cùng, về việc phụ tình của anh.

Khi nàng dứt lời, ông nam tước thấy rõ không phải con gái mình mê sảng, nhưng cũng không biết nghĩ gì hơn, nên giải quyết như thế nào và trả lời nàng ra sao.

Ông chỉ âu yếm cầm lấy tay con, như xưa kia những khi ông ru nàng ngủ bằng những câu chuyện cổ tích: "Con gái yêu của bố, con hãy nghe lời bố mà hành động một cách thận trọng. Chớ có làm gì đột ngột, con nhé! Con hãy cố gắng chịu đựng chồng con, cho đến khi chúng ta cùng nhau tìm ra được cách giải quyết... Con hứa với bố như vậy chứ?". Nàng thì thầm: "Vâng, con sẽ làm theo

lời bố, nhưng khi khỏi bệnh, con sẽ không ở lại đây nữa đâu".

Nàng hỏi thêm, rất nhỏ: "Thế bây giờ Rosalie ở đâu?".

Ông nam tước nói: "Con sẽ không gặp lại nó nữa". Nhưng nàng vẫn dai dẳng hỏi thêm: "Con muốn biết nó ở đâu cơ mà". Lúc đó, ông nói thật là Rosalie vẫn còn ở trong nhà, nhưng ông ta khẳng định là cô ta sẽ phải đi nơi khác.

Ra khỏi phòng con mình, ông nam tước bừng bừng nổi giận. Với tấm lòng một người cha bị xúc phạm, ông đi tìm Julien và bốp chát nói luôn: "Này anh, tôi đến yêu cầu anh thanh toán cho cái thái độ anh đã đối xử với con gái tôi. Anh đã phụ tình nó và ăn nằm với cô đầy tớ trong nhà. Tất cả các hành động đó thật không xứng đáng".

Vội vàng giả bộ vô tội, Julien chối bai bải, thề thốt và viện cả Chúa Trời ra để chứng giám nữa. Vả lại có gì làm bằng chứng cơ chứ? Chẳng phải là Jeanne  đã phát điên, phát dại đó sao? Nàng đã chẳng vừa mới bị một cơn sốt viêm màng não đó là gì? Chẳng phải là có một đêm, trong cơn mê loạn, nàng đã bỏ chạy bừa ra ngoài trời tuyết lúc bệnh mới phát đó ư?. Vậy mà nàng lại nói, chính giữa lúc nàng mê sảng và gần như trần trụi chạy lung tung khắp nhà như thế, nàng đã bắt gặp người hầu gái nằm ngủ chung với chồng mình.

Thế là anh giả vờ nổi cáu lên và dọa sẽ đi kiện. Anh làm ra vẻ hết sức bất bình. Và ông nam tước bỗng thấy mình bối rối. Ông đành phải thanh minh và xin lỗi Julien. Ông chìa bàn tay trung thực của mình ra để làm lành, nhưng anh cự tuyệt, không chịu bắt.

Khi được biết những lời lẽ trả lời của chồng, Jeanne không hề cáu kỉnh, chỉ đáp: "Anh ấy nói dối đấy, bố ạ, nhưng chúng ta sẽ có cách buộc anh ấy phải nhận".

Suốt hai ngày, nàng suy nghĩ, lầm lỳ, trầm mặc. Đến buổi sáng thứ ba thì nàng tỏ ý muốn gặp Rosalie. ông nam tước không chịu, nói là cô ta đã đi rồi. Nhưng Jeanne, không nhượng bộ, cứ nằng nặc đòi: "Xin cho ngươi đến tận nhà, mời cô ta về đây".

Mới thấy bác sĩ bước vào, nàng đã nổi xung lên. Ông bác sĩ được nghe kể lại tường tận mọi việc để ông cân nhắc, định liệu. Quá kích động, Jeanne bỗng khóc và gần như thét lên: "Tôi muốn gặp Rosalie, tôi muốn gặp nó cơ mà!".

Thế là người thầy thuốc liền cầm lấy bàn tay cô, nói nhỏ: "Xin bà hãy trấn tĩnh lại. Mọi xúc động đều có thể trở nên nghiêm trọng, bởi vì bà đã có thai".

Như bị một đòn đau, nàng choáng váng cả người. Lập tức, nàng cảm thấy có một cái gì đó đang cựa quậy trong người. Rồi, chìm sâu vào dòng suy nghĩ của mình, nàng nín lặng, không còn nghe, còn biết gì hết về những điều đang nói chung quanh. Suốt đêm đó, nàng không ngủ, người luôn luôn tỉnh táo với ý nghĩ mới mẻ và kỳ lạ là ở chỗ này trong bụng nàng đây, đang có một đứa trẻ nằm đó. Nàng buồn bã và phiền muộn vì nó là con của Julien. Nàng lo đứa trẻ sẽ giống bố nó.

Trời vừa sáng, Jeanne đã cho mời ông nam tước đến: "Bố ơi, con đã quyết tâm rồi. Con muốn biết rõ tất cả sự việc, nhất là vào lúc này, bố hiểu chứ, con lại càng muốn biết. Và bố cũng đã hiểu đấy, bố đừng nên làm trái ý con khi con đang ở trong tình trạng này! Bố hãy nghe con cho rõ. Bố đi tìm ông linh mục cho con. Phải có ông ta thì Rosalie mới không dám nói dối. Khi ông ta đến rồi, bố dẫn con bé lên đây; bố mẹ sẽ cùng ở lại đây luôn. Nhất là phải chú ý làm sao cho Julien không nghi ngờ gì hết".

Một giờ sau, ông thầy tu bước vào, trông còn béo tốt hơn cả trước kia nữa. Ông thở phì phò chẳng kém bà nam tước chút nào. Ông ngồi xuống chiếc ghế cạnh bà, bụng xệ xuống giữa đôi chân dạng rộng. Theo thói quen, bàn tay ông vẫn cầm tấm khăn mù-soa lau lau trên trán. Ông mở đầu bằng một câu bông phèng: "Thế nào, thưa bà nam tước, hình như bà và tôi, chúng ta chẳng gầy đi chút nào thì phải? Theo ý tôi, bên tám lạng, bên nửa cân, kết bạn với nhau thế này thật quả là đích đáng". Rồi quay người lại phía giường người bệnh: "Ha! Ha! Thưa bà trẻ, thiên hạ còn nói gì với tôi nữa nhỉ? Họ nói rằng chúng ta lại sắp làm một lễ đặt tên mới nữa rồi. Ha! ha! Nhưng lần này thì không phải đặt tên cho một con thuyền đâu nhé". Ông nói thêm, giọng trịnh trọng: "Đó sẽ là một chiến sĩ bảo vệ Tổ quốc đây" và, sau một giây suy nghĩ, ông tiếp lời: "Trừ phi đó sẽ là một người mẹ hiền"; rồi,quay sang chào bà nam tước: "Cũng như bà vậy, thưa bà nam tước".

Nhưng cánh cửa phía trong bỗng mở tung. Ông nam tước đang đẩy Rosalie vào, nhưng cô không chịu, vẫn cuống quýt bám lấy khung cửa, nước mắt chảy rồng rồng, sốt ruột, ông xô mạnh một cái và hất được cô vào bên trong. Thế là cô lấy tay bịt kín mặt lại rồi cứ đứng đó mà khóc nức nở.

Vừa mới thấy Rosalie, Jeanne ngồi nhỏm ngay dậy, mặt trắng bệch ra, trắng hơn cả tấm chăn nàng đắp. Trái tim điên dại của nàng đập mạnh đến nỗi làm phập phồng cả manh áo ngủ mỏng đang bám chặt vào ngực. Như người bị ngạt, nàng thở không ra hơi, nói chẳng nên lời. Cuối cùng, bằng một giọng đứt quãng vì xúc động, nàng nói: "Tao... tao... chẳng cần phải... hỏi mày... làm gì. Chỉ... chỉ cần nhìn thấy mày... như thế này... chỉ cần thấy... đứng trước mặt tao... mày... mày hổ thẹn... như thế nào... là tao đã đủ hiểu".

Nghỉ một tý để lấy lại hơi, nàng nói tiếp: "Nhưng tao muốn biết tất cả, tất cả... Tao đã mời ông linh mục đến đây để mày nói lên như trong một buổi xưng tội vậy, hiểu chưa?".

Đứng im như phỗng, Rosalie dường như muốn kêu rú lên trong đôi bàn tay giật giật đang bưng kín mặt.

Ông nam tước nổi sung, nắm lấy cánh tay cô giật mạnh một cái, đẩy cô quỳ thụp xuống chân giường: 'Vậy mày hãy nói đi!... Trả lời đi!".

Có ngồi bệt xuống sàn, trong cái tư thế thường dành riêng cho các cô gái giang hồ, mũ trật lệch sang một bên, tấm tạp-dề xòe ra trên sàn, hai tay lúc này không còn bị ai nắm nữa lại bịt kín lấy mặt.

Ông linh mục bảo cô: "Này con ơi, con hãy lắng nghe và trả lời những điều các vị đây hỏi con. Chúng ta không muốn làm con phải đau khổ, nhưng cần phải biết rõ tất cả những gì đã xảy ra".

Jeanne nhoài mình ra mép giường, nhìn thẳng vào mặt Rosalie mà hỏi: "Có đúng là mày đang nằm trong giường với Julien thì tao đến bắt gặp không?",

Rosalie rên lên qua kẽ hai bàn tay: "Thưa cô, vâng ạ".

Thế là, đột nhiên, bà nam tước bật lên một tiếng tức tưởi thật to rồi khóc òa lên. Tiếng nức nở, nghẹn ngào của bà và Rosalie cùng vang lên với nhau.

Mắt vẫn nhìn chằm chằm vào cô hầu, Jeanne hỏi tiếp:

-bSự việc đó bắt đầu từ bao giờ?

Rosalie ấp úng: "Từ lúc cậu mới đến nhà ta ạ".

Jeanne, không hiểu hỏi lại: "Từ lúc cậu mới đến?... nghĩa là... từ... từ mùa xuân năm ngoái phải không?".

- Thưa cô, vâng ạ.

- Ngay từ lúc anh ấy bước chân vào cái nhà này?

- Thưa cô, vâng ạ.

Như bị quay cuồng với biết bao điều muốn rõ, Jeanne hỏi dồn dập:

- Nhưng mà việc đó đã diễn ra như thế nào? Anh ấy đã gạ gẫm mày như thế nào? Đã chiếm được mày ra sao? Anh ấy đã nói với mày những gì? Mày đã khuất phục vào lúc nào và như thế nào? Làm sao mày lại có thể trao thân, gửi xác cho anh ấy vậy?

Đến đây thì Rosalie đã buông hai tay xuống. Cô cũng thấy lần này cần phải trả lời cho rõ, cần phải nói cho hết:

- Em nhớ... đúng vào ngày cậu đến đây ăn cơm tối lần đầu, cậu đã mò đến tìm em ở trong buồng. Cậu đã nấp kín trong kho thóc. Em không dám kêu vì sợ sinh chuyện không hay. Cậu đã ăn nằm với em. Em không rõ em đã làm gì lúc đó nữa. Cậu muốn làm gì thì làm. Em không nói gì hết, bởi vì em thấy cậu ấy cũng dễ thương!...

Jeanne bật ra một tiếng kêu:

-Nhưng còn đứa con... con... của mày. Có phải nó là con anh ấy không?

Rosalie nức nở:

- Thưa cô, vâng ạ.

Rồi cả hai cùng im lặng. Chỉ còn nghe thấy tiếng khóc thút thít của Rosalie và bà nam tước.

Đau đớn đến cực độ, Jeanne bỗng thấy đến lượt mắt mình trào lệ. Những giọt nước mắt lặng lẽ chảy dài trên hai má nàng.

Đứa con của người hầu gái này cùng chung một bố với đứa con của nàng đây! Nỗi tức giận đã tiêu tan. Bây giờ nàng chỉ thấy lòng mình tràn ngập một niềm tuyệt vọng trầm uất, hững hờ, sâu sắc, mênh mông.

Nàng lại hỏi tiếp, lần này thì bằng một giọng khác, đẫm nước mắt, giọng nói của người phụ nữ đang khóc:

- Sau khi chúng tôi từ... nơi kia... từ chuyến đi du lịch về đến nhà, anh ấy bắt đầu trở lại từ hôm nào?

Gục người xuống sàn, cô hầu gái ấp úng: "Ngay... buổi tối đầu tiên, hôm cậu trở về đó ạ".

Mỗi lời cô hầu nói lại thắt chặt tim Jeanne thêm một vòng. Thế là, ngay buổi tối đầu tiên, buổi tối hôm trở về đến Bạch Dương, anh đã bỏ nàng để đi đến với cô gái này đây. Thì ra cái lý do khiến anh chịu để cho nàng nằm ngủ một mình là như vậy đó!

Bây giờ, biết đã quá đủ rồi, nàng chẳng còn muốn rõ thêm điều gì nữa. Nàng kêu lên: "Thôi cút đi! Cút đi!". Thầy Rosalie cứ như người chết rồi, ngồi ỳ ra đó, Jeanne gọi bố: "Bố dẫn nó đi! Bố lôi nó đi!". Nhưng ông linh mục, từ nãy đến giờ chưa nói năng gì, nay thấy đã đến lúc cần phải có đôi lời thuyết giáo:Con ạ, việc con đã làm đó là một điều rất xấu, rất xấu. Đức Chúa Trời không dễ gì tha tội cho con ngay được đâu. Hãy nghĩ đến địa ngục nó đang chờ con đó, nếu như từ nay con không ăn ở cho có đạo đức. Nay con đã có đứa con thì càng cần phải tu tỉnh. Bà nam tước đây chắc hẳn sẽ tìm cách nào đó giúp đỡ cho con và chúng ta sẽ kiếm cho con một tấm chồng...

Có lẽ ông sẽ còn nói lâu hơn nữa, nhưng ông nam tước đã lại nắm lấy vai Rosalie, xốc cô lên, kéo cô ra đến cửa và quăng cô như một cái gói ra ngoài hành lang.

Ngay khi ông vừa trở vào, mặt còn tái hơn cả mặt con gái mình, ông linh mục đã nói tiếp: "Ông bà muốn gì cơ chứ? Tất cả con gái xứ này đều như vậy tuốt! Thật đáng buồn, nhưng chịu, chẳng biết làm sao và ta cũng nên có đôi chút độ lượng đối với những sự mềm yếu như vậy của thiên nhiên. Chẳng có cô nào lấy chồng mà lại không có thai trước cả, chẳng bao giờ đâu, bà nam tước ạ!". Rồi ông mỉm cười; "Có lẽ đó đã thành một phong tục của địa phương này mất rồi!". Với giọng bất bình, ông tiếp; "Ngay cả đám trẻ con cũng sa vào chuyện ấy mới chết chứ! Năm ngoái tôi đã chẳng bắt gặp trong nghĩa trang hai đứa nhỏ đấy ư? Hai đứa nhỏ, loại còn phải học sách giáo lý sơ yếu của nhà thờ ấy, và là một trai, một gái hẳn hoi! Tôi đã báo cho bố mẹ chúng rõ chuyện đó. Các vị có biết họ trả lời tôi thế nào không? - Ông muốn gì, thưa ông linh mục, đâu phải chúng tôi đây là người dạy chúng làm những trò bẩn thỉu đó. Chúng tôi xin chịu, chẳng thể làm gì trong chuyện này hết! - Đấy, thưa ông, cô hầu của ông cũng chỉ làm như những cô gái khác mà thôi".

Nhưng ông nam tước, còn đang run lên vì kích động, đã ngắt lời ông; "Con bé ấy ư? Mặc xác nó, nhưng còn Julien, chính y mới là kẻ làm cho tôi phải bất bình. Việc y làm đó là một điều ô nhục. Tôi sẽ đem con gái tôi đi khỏi nơi này!".

Đi đi lại lại trong phòng, mỗi lúc một hăng hái thêm, ông phẫn nộ nói: "Thật là ô nhục, cái việc phản bội con gái tôi như vậy, ô nhục! Y là một thằng ăn mày, một thằng đểu, một thằng khốn nạn! Tôi sẽ nói thẳng vào mặt y như vậy, và tôi sẽ cho y một cái bạt tai. Tôi sẽ giết y bằng cái gậy của tôi đây này!".

Nhưng ngồi cạnh bà nam tước đang khóc, ông thầy tu chậm rãi rít một mồi thuốc, vẫn đang tìm cách hoàn thành chức năng của mình là làm cho người khác nguôi giận. Ông nói tiếp: "Này, thưa ông nam tước, xin nói riêng với nhau nhé: Anh ta cũng chỉ làm như mọi người khác đó thôi. Xin hỏi, ông có quen biết được nhiều đức ông chồng thật trung thành với vợ không?”. Rồi với một vẻ đôn hậu pha chút hóm hỉnh, ông tiếp: "Tôi xin đánh cuộc là chính ông, ông cũng đã làm những trò khỉ của mình, chẳng có gì khác cả. Nào, hãy đặt bàn tay lên trên lương tâm mà nói, có đúng như vậy không nào?". Ông nam tước dừng lại, sững sờ trước mặt ông thầy tu. Ông này nói tiếp: "À, phải rồi, ông cũng đã làm như những kẻ khác chứ gì! Có trời mà biết được. Liệu ông đã có lần nào sờ mó gì vào một cô hầu như cô bé đó hay không? Tôi xin nói với ông là mọi người, ai cũng làm như vậy tuốt. Và vợ ông cũng chẳng hề vì thế mà kém hạnh phúc đi, cũng chẳng hề vì thế mà kém yêu ông, có đúng như vậy không nào?".

Bối rối đến cực độ, ông nam tước cứ đứng đực người ra.

Chao ôi, quả như vậy thật, đúng là ông cũng đã làm như thế, mà lại còn nhiều phen nữa chứ, bất cứ lúc nào, hễ có thể làm; là ông làm tất. Hơn thế, ông lại còn hay đi ngủ lang chạ nơi nhà khác nữa. Ông đã chẳng bao giờ chần chừ trước những cô hầu của vợ nếu họ xinh đẹp! Có phải vì thế mà ông đã là một tên khốn nạn không? Tại sao ông lại phê phán quá nghiêm khắc tư cách của Julien như vậy, trong khi chỉ riêng cái việc tự đánh giá tư cách của chính mình xem có gì là tội lỗi không thì ông, ông cũng chẳng bao giờ nghĩ đến?

Mặc dù còn thở hổn hển vì những tiếng nấc, bà nam tước vẫn thoáng nở một nụ cười trên môi, khi bà nhớ lại những chuyện lăng nhăng xưa kia của đức ông chồng. Bởi vì chính bà cũng thuộc cái nôi đa sầu đa cảm ấy, những người thường mau chóng bị mềm lòng và khoan dung dễ tính, những kẻ vốn coi chuyện tình ái linh tinh là một phần của cuộc sống con người.

Tâm trí rã rời, đôi mắt mở to nhìn về phía trước, tay bỏ thõng, Jeanne nằm ngửa mình ra suy nghĩ và đau đớn. Nàng nhớ lại một lời nói của Rosalie đã làm tổn thương tâm hồn nàng và xoáy sâu vào tim nàng như một mũi khoan: "Em, em không nói gì hết bởi vì em thấy cậu cũng dễ thương".

Nàng, cũng vậy, đã thấy anh ấy dễ thương; và duy nhất chỉ có vì thế mà nàng đã trao thân, gửi phận, đã ràng buộc suốt đời nàng vào anh ấy, đã khước từ tất thảy mọi niềm hy vọng khác, mọi dự kiến phác họa và mọi

điều chưa được biết của ngày mai. Nàng đã bổ nhào vào cuộc hôn nhân, vào cái lỗ hổng không bờ ấy để rồi leo lên trở lại trong cảnh khốn khổ, trong nỗi buồn và niềm tuyệt vọng này. Giống như Rosalie, cũng bởi vì nàng đã thấy anh ấy dễ thương!

 Cánh cửa mở tung ra vì bị xô một cái dữ dội. Vẻ mặt hung tợn, Julien bước vào. Anh đã thấy Rosalie rên rỉ ngoài cầu thang. Hiểu rõ là đang có một âm mưu gì đây và chắc hẳn cô hầu kia đã nói ra, anh vào tìm hiểu xem sao. Nhìn thấy ông linh mục, anh đứng sững lại như bị đóng đinh tại chỗ vậy.

Giọng run run nhưng bình tĩnh, anh hỏi: "Cái gì thế? Có chuyện gì vậy?". Ông nam tước hồi nãy hùng hổ là thế, bây giờ tịt mít, chẳng còn dám nói nửa lời. Ông sợ lý lẽ, lập luận của ông linh mục, sợ bị chàng con rể đem chính chuyện của ông ra để dẫn chứng. Bà mẹ chỉ biết khóc dữ dội hơn. Nhưng Jeanne đã chống tay ngồi dậy. Nàng thở hổn hển, nhìn thẳng vào kẻ độc ác đã làm cho nàng phải đau khổ đến thế này.

Nàng ngập ngừng nói một cách khó khăn: "Có chuyện chứ! Có chuyện là không còn gì có thể che giấu được chúng tôi nữa cả; đó là chuyện chúng tôi đã biết tất cả những việc làm ô nhục của anh kể từ... kể từ ngày anh bước chân vào cái nhà này... Có chuyện là đứa con của người hầu đó chính là con của anh, cũng như... cũng như... đứa con của tôi đây vậy... Chúng sẽ là anh chị em ruột với nhau đấy...". 

Một nỗi đau đớn cực kỳ đã ập đến cùng với ý nghĩa đó. Jeanne buông mình gục xuống chăn và òa lên khóc như điên, như dại.

Julien đứng đực ra, mồm há hốc, không còn biết nói gì, làm gì nữa. Ông linh mục phải can thiệp:

- Thôi, thôi, thưa cô, chúng ta đừng nên làm khổ nhau quá nhiều đến thế! Xin cô hãy tỏ ra một vừa, hai phải một tý nào!

Ông đứng dậy, bước đến bên giường và đặt bàn tay ấm áp của mình lên trán con người tuyệt vọng. Sự tiếp xúc đơn giản ấy làm cho Jeanne mềm yếu đi một cách kỳ lạ. Tức thì, nàng cảm thấy lòng mình rời rã hẳn, cứ như là cái bàn tay thô cứng, quê mùa kia, từng quen thuộc với những cử chỉ xá tội cho người, với những vuốt ve đầy tình an ủi, vừa chạm đến người nàng đã đem lại một cái gì huyền bí làm dịu mát hẳn lòng nàng đi vậy.

Con người nhân hậu vẫn đứng đó và nói tiếp:

- Thưa cô, bao giờ ta cũng nên tha thứ. Đúng là một tai họa lớn đã đến với cô, nhưng Thượng đế lòng lành đã đền bù lại điều đó cho cô, bởi vì cô đã sắp được làm mẹ. Đứa con đó sẽ là niềm an ủi của cô. Chính là nhân danh cháu bé mà tôi van xin cô, khẩn cầu cô hãy tha thứ cho lỗi lầm của cậu Julien. Cháu sẽ là một mối dây liên hệ mới giữa cô và cậu, một đảm bảo cho tình chung thủy trong tương lai. Sao cô lại có thể đoạn tình với con người mà sự tái tạo do anh ta làm nên đang được cô mang nặng ở trong lòng?".

Jeanne không trả lời gì hết, vì người nàng lúc này đã kiệt sức vì đau đớn đến mức như bị nghiền nát ra rồi. Nàng cũng không còn đủ sức mà tức giận, oán hờn nữa. Dây thần kinh nàng như đã bị tháo lỏng và cắt rời ra một cách nhẹ nhàng. Nàng gần như không con sống nữa. Vốn là một tâm hồn không thể chấp nhận mọi điều uất hận và chịu đựng một sự cố gắng kéo dài, bà nam tước thì thầm: "Kìa con, Jeanne!".

Thế là ông linh mục liền nắm lấy tay Julien, kéo anh lại gần giường, đặt bàn tay anh vào trong tay vợ. Ông vỗ nhẹ lên trên một cái như thể gắn bó đôi bàn tay ấy lại với nhau cho đến trọn đời. Rồi thôi, không nói bằng cái giọng của nhà truyền giáo chuyên nghiệp nữa, ông vui vẻ bảo: "Thôi nhé, vậy là xong. Xin hãy tin tôi, thế này tốt hơn chứ!".

Đôi bàn tay vừa nắm nhau giây lát đã tức thì rơi ra ngay. Julien chẳng dám ôm hôn Jeanne, chỉ hôn lên trán bà mẹ vợ, rồi xoay mình một vòng trên gót, anh nắm lấy cánh tay ông nam tước. Ông để yên cho anh làm, vì trong thâm tâm, ông cũng vui sướng thấy sự việc đã được dàn xếp như vậy. Cả hai cùng đi ra ngoài hút thuốc với nhau.

Suy nhược đến cực độ, Jeanne đã ngủ thiếp đi, trong khi ông linh mục và bà mẹ thì thầm trò chuyện.

Ông thầy tu vừa trình bày ý kiến của mình, vừa giải thích; bà nam tước thì gật đầu lia lịa. Cuối cùng, để kết luận, ông nói: "Vậy là đồng ý nhé: ông bà sẽ cho cô gái đó cái ấp Bacvin (Barville), còn tôi, tôi chịu trách nhiệm kiếm cho cô ta một đức ông chồng, một chàng trai trung hậu nết na. Ôi, với cái của hồi môn hai vạn francs đó, sẽ chẳng thiếu gì người cầu cạnh đâu. Chúng ta sẽ lúng túng chẳng biết chọn ai cho mà xem!".

Lúc này, bà nam tước đã tươi cười, vẻ vui sướng lộ ra rõ rệt. Hai giọt lệ còn ngưng động trên má, nhưng hai vệt nước mắt thì đã khô rồi.

Bà khẩn khoản: "Nhất trí rồi! Cái ấp Barville ấy rẻ nhất cũng đáng hai vạn francs cơ đấy; nhưng sẽ phải đứng tên thằng nhỏ đấy nhé, bố mẹ nó được hưởng suốt đời mình rồi còn gì!".

Ông linh mục đứng dậy, bắt tay bà mẹ; "Thưa bà nam tước, xin bà đừng bận tâm. Tôi hiểu một bước đi có giá trị như thế nào chứ".

Khi đi ra, ông gặp bà Lison. Bà vào thăm cô cháu ốm. Bà chẳng nhận ra điều gì, vì nào có ai nói gì với bà đâu. Bà không hay, không biết gì hết. Bao giờ mà chẳng như vậy!