Ánh chiều rọi vào phòng thí nghiệm ở Trang viên Handcross. Vài chiếc ghế xếp và một cái trường kỷ đã được kê trong phòng, nhưng dường như lại tô đậm thêm vẻ thê lương hơn là trang hoàng căn phòng.
Meredith Blake, hơi ngượng nghịu, tay vân vê ria mép, lúng túng nói chuyện với Carla. Giọng ông chỉ vỡ ra khi nói. “Cháu yêu quý, cháu thật giống mẹ cháu… nhưng cũng lại rất khác.”
Carla hỏi. “Cháu giống và khác mẹ cháu thế nào ạ?”
“Cháu có vẻ ngoài và phong thái của mẹ, nhưng cháu… chú biết nói sao đây… quyết đoán hơn cô ấy rất nhiều.”
Philip Blake, vẻ cau có bắt đầu hằn lên trên trán, nhìn ra ngoài cửa sổ và sốt ruột gõ lên tấm kính. Ông nói. “Chuyện này là nghĩa lý gì đây? Một buổi chiều thứ Bảy đẹp đẽ như vậy…”
Hercule Poirot vội vàng xoa dịu tình hình. “A, thứ lỗi cho tôi… tôi biết, thật khó lòng chấp nhận được khi phải hủy buổi chơi golf. Mais voyons Nhưng ông hãy nghĩ xem , ông Blake, đây là con gái người bạn chí cốt của ông đấy. Ông sẽ chịu khó vì cô ấy chứ?”
Người quản gia thông báo. “Cô Warren đến ạ.”
Meredith bước tới chào hỏi. Ông nói. “Thật tốt khi em đồng ý đến đây, Angela. Anh biết em rất bận.”
Ông dẫn Angela đến bên cửa sổ.
Carla lên tiếng. “Chào dì Angela. Cháu có đọc bài báo của dì trên tờ The Times sáng nay. Thật hay khi có một người dì nổi tiếng như thế.” Cô chỉ người thanh niên có khuôn hàm vuông, cao ráo, với đôi mắt xám điềm tĩnh. “Đây là John Rattery. Anh ấy và cháu… dự định… kết hôn.”
Angela Warren thốt lên. “Ôi!… Dì không biết…”
Meredith tiến tới chào đón vị khách tiếp theo. “A, cô Williams, lâu lắm rồi ta mới gặp lại nhau.”
Gầy gò, mỏng manh và bất khuất, nữ gia sư già tiến vào căn phòng. Mắt bà săm soi Poirot một lúc, rồi hướng sang dáng người cao, với bờ vai thẳng, mặc bộ vét vải tuýt may đo kỹ lưỡng.
Angela Warren tiến tới chào bà gia sư và nở nụ cười. “Con lại cảm thấy như một cô học trò.”
“Cô rất tự hào về con, cô bé ngoan,” bà Williams nói. “Con để bà cô này được nở mày nở mặt. Đây là Carla phải không? Con bé ắt chẳng nhớ cô đâu. Hồi đó nó còn quá nhỏ…”
Philip Blake bực bội nói. “Chuyện gì đây? Không ai nói tôi…”
Hercule Poirot nói. “Là tôi, tôi gọi nó là… một cuộc du ngoạn về quá khứ. Chúng ta ngồi xuống đi chứ nhỉ? Sẵn sàng trong lúc chờ vị khách cuối cùng đến. Và khi cô ấy đã ở đây rồi thì chúng ta có thể bắt đầu công việc… đoạn tuyệt với những bóng ma quá khứ.”
Philip Blake kêu lên. “Trò ngớ ngẩn gì đây? Ông không định tổ chức một buổi gọi hồn đó chứ?”
“Không, không. Chúng ta sẽ thảo luận về vài sự kiện đã diễn ra trước đây – thảo luận và, có lẽ, nhìn nhận rõ hơn diễn biến của chúng. Còn về những bóng ma, họ sẽ không xuất hiện, nhưng làm sao biết chắc được họ không ở đây, trong căn phòng này, dù chúng ta không thể thấy. Làm sao biết chắc được Amyas và Caroline Crale đang không ở đây… lắng nghe?”
Philip Blake nói. “Nhảm nhí, vớ vẩn…” nhưng ngừng lại khi cánh cửa mở ra lần nữa và viên quản gia thông báo Phu nhân Dittisham đến.
Elsa Dittisham bước vào vẫn với điệu bộ thoáng vẻ ngạo mạn quen thuộc của mình. Cô nhếch môi cười với Meredith, lạnh lùng nhìn Angela và Philip, rồi tiến tới ngồi một chiếc ghế cạnh cửa sổ, hơi cách xa những người còn lại. Cô nới chiếc khăn choàng cổ bằng lông dày màu nhạt và để nó rơi xuống đất. Cô nhìn khắp phòng độ một, hai phút, rồi chú mục vào Carla, và cô gái trẻ cũng nhìn đáp lại, dò xét kỹ lưỡng người phụ nữ đã phá hoại cuộc sống của cha mẹ mình. Không có vẻ thù địch nào trên gương mặt trẻ, đầy tha thiết kia, chỉ thuần túy là tò mò.
Elsa nói. “Tôi xin lỗi nếu có đến muộn, ông Poirot.”
“ Madame Phu nhân đến là tốt rồi.”
Cecilia Williams khẽ hừ mũi. Elsa đón nhận sự căm thù trong mắt bà ta với vẻ hoàn toàn dửng dưng. Cô lên tiếng. “Chị đến không nhận ra em, Angela. Bao lâu rồi nhỉ? Mười sáu năm?”
Hercule Poirot nhân cơ hội này nói. “Phải, đã mười sáu năm kể từ lúc xảy ra những sự kiện mà chúng ta sắp bàn đến, nhưng cho phép tôi trước hết nói lý do vì sao tất cả mọi người lại có mặt ở đây.”
Rồi ông tóm tắt ngắn gọn việc Carla đến thỉnh cầu và ông đồng ý ra sao.
Ông nói nhanh, mặc kệ vẻ giận dữ đang dần hiện lên trên gương mặt Philip, cũng như nỗi sửng sốt trên mặt Meredith.
“Tôi nhận nhiệm vụ… rồi bắt tay vào thực hiện… tìm kiếm sự thật.”
Carla Lemarchant ngồi trên chiếc ghế bành ở một khoảng xa, mơ hồ nghe những lời giải thích của Poirot.
Tay gác trên trán che khuất đôi mắt, cô lén quan sát năm gương mặt với vẻ chăm chú. Cô có biết được ai trong số những người này đã ra tay không? Elsa quyến rũ, Philip nóng nảy, Meredith Blake tử tế, hiền lành, tốt bụng, bà giáo dữ dằn nghiêm khắc, Angela Warren giỏi giang, điềm tĩnh?
Nếu cố gắng, liệu cô có hình dung được cảnh một trong số họ giết người không? Có, có thể – nhưng đó sẽ không phải kiểu giết người đã xảy ra. Cô có thể hình dung Philip Blake, trong cơn giận dữ bộc phát, siết cổ một phụ nữ nào đó – phải, cô có thể hình dung được điều đó… Và cô có thể hình dung Meredith Blake, giương súng đe dọa một tên trộm, rồi vô tình bóp cò. Và cô cũng có thể hình dung Angela Warren, cũng nổ súng, nhưng không phải vô ý. Không phải vì ân oán cá nhân, mà chính vì sự an nguy của cuộc thám hiểm! Còn Elsa, trong một lâu đài nguy nga nào đó, ngồi trên nhung lụa mà ra lệnh. ‘Ném tên xấu xa đó qua tường thành!’ Bao tưởng tượng hoang đường – nhưng dù có cố cách mấy cô cũng không thể hình dung bà Williams nhỏ bé giết ai cả! Lại một hình ảnh hoang đường khác. ‘Cô có bao giờ giết ai chưa, cô Williams?’ ‘Hãy thôi hỏi những câu ngớ ngẩn và lo làm bài đi, Carla. Giết người là một chuyện cực kỳ kinh khủng.’
Carla nghĩ. ‘Mình hẳn là bệnh rồi – phải ngừng lại thôi. Hãy nghe đi, đồ ngu, hãy nghe người đàn ông nhỏ bé tuyên bố là mình đã biết mọi chuyện ấy đi.’
Hercule Poirot vẫn đang nói. “Nhiệm vụ của tôi là thế – và tôi đã làm đúng như vậy, vào số lùi, trở ngược lại mười sáu năm trước và tìm hiểu chuyện gì đã thật sự xảy ra.”
Philip Blake lên tiếng. “Chúng tôi biết hết chuyện gì đã xảy ra. Giả bộ điều gì khác đi chỉ có thể là một trò bịp… chính thế, một trò bịp táo tợn. Ông đang moi tiền con bé bằng những trò và vịt sai trái.”
Poirot không để cho bản thân nổi giận. Ông nói. “Ông nói, chúng tôi biết hết chuyện gì đã xảy ra. Ông nói mà không cần ngẫm nghĩ gì. Phiên bản của sự thật được số đông chấp thuận chưa chắc đã là đúng. Ví dụ, nhìn bề ngoài, ông Blake ạ, ông ghét Caroline Crale. Đó là phiên bản được chấp thuận của thái độ của ông. Nhưng bất kỳ ai có chút ít năng khiếu về tâm lý học cũng có thể nhận ra ngay điều ngược lại mới chính là sự thật. Ông vốn luôn mang trong mình một thứ cảm xúc mãnh liệt với Caroline Crale. Ông không bằng lòng với sự thật đó, nên cố chế ngự nó bằng cách liên tục nhắc bản thân về những khuyết điểm của bà ấy và lặp đi lặp lại sự căm ghét của mình. Tương tự như vậy, bao năm qua người ta vẫn nói ông Meredith Blake yêu thương Caroline Crale. Trong câu chuyện của mình, ông ấy đã thể hiện bản thân như một người phẫn nộ với những hành vi của Amyas Crale vì bà ấy, nhưng chỉ cần để ý kỹ một chút ý tứ trong đó ta có thể thấy ngay là tình cảm cả cuộc đời kia đã dần mai một, và chính cô thiếu nữ Elsa Greer xinh đẹp mới là người chiếm trọn tâm trí và ý nghĩ của ông ấy.”
Meredith lắp bắp thốt lên một tiếng, và Phu nhân Dittisham mỉm cười.
Poirot nói tiếp. “Tôi đề cập đến những điều này chỉ để minh họa, dù chúng cũng có góp phần vào chuyện đã xảy ra. Rồi, vậy là tôi bắt đầu hành trình trở về quá khứ – để tìm hiểu mọi điều có thể về bi kịch này. Tôi sẽ kể cho quý vị nghe mình thực hiện điều đó như thế nào. Tôi trò chuyện với vị luật sư đã biện hộ cho Caroline Crale, với cậu công tố viên trẻ, với ông luật sư già có mối thân tình với gia đình Crale, với ông thư ký luật sư đã có mặt ở tòa án suốt phiên xử, với viên cảnh sát phụ trách vụ án – và cuối cùng tôi đến gặp năm nhân chứng có mặt ở hiện trường. Từ những người này tôi đã ghép lại được một bức tranh – một bức tranh hỗn hợp về một phụ nữ. Và tôi biết được những thực tế sau.
“Caroline Crale không một lần khẳng định mình vô tội - trừ trong lá thư duy nhất gửi cho con gái.
“Caroline Crale không hề có vẻ lo sợ gì ở phiên tòa, mà thật ra, gần như không hề có vẻ gì là quan tâm, và suốt thời gian đó bà ấy chỉ thể hiện một thái độ chủ bại. Trong tù bà ấy trầm lặng và bình thản. Trong lá thư viết cho em gái mình ngay sau khi tuyên án, bà ấy nói mình chấp nhận số phận đã được định cho mình. Và mọi người tôi gặp - ngoại trừ một trường hợp đáng chú ý - đều tin Caroline Crale có tội.”
Philip Blake gật đầu. “Đương nhiên là thế!”
Hercule Poirot nói. “Nhưng việc của tôi không phải là chấp nhận nhận định của người khác. Tôi phải tự mình kiểm tra các chứng cứ. Kiểm tra các tình tiết và tự chứng minh cho bản thân thấy là mặt tâm lý học của vụ án phù hợp với các tình tiết đó. Để làm điều này tôi đã đọc lại cẩn thận hồ sơ bên cảnh sát, và tôi còn nhờ được năm người có mặt ở hiện trường khi đó viết lại bản tường thuật của riêng mình về thảm kịch ấy. Những bản tường thuật này vô cùng có giá trị vì chúng chứa đựng các chi tiết nhất định mà hồ sơ cảnh sát không thể cung cấp – nói rõ ra là: A – những cuộc trò chuyện và sự kiện, mà theo quan điểm của cảnh sát, không liên can tới vụ án; B – quan điểm của năm người đó đối với những suy nghĩ và cảm giác của Caroline Crale (về mặt pháp lý không thể thừa nhận là bằng chứng); C – một số sự kiện bị giấu không cung cấp cho cảnh sát.
“Giờ tôi đã có thể tự mình đánh giá vụ án. Có vẻ như rõ ràng Caroline Crale thừa động cơ gây án. Bà ấy yêu chồng, ông ấy công khai thừa nhận sẽ bỏ bà ấy để theo một phụ nữ khác, và chính bà ấy cũng thừa nhận mình là một người ghen tuông.
“Từ động cơ đến cách thức, cảnh sát phát hiện một lọ hương hoa rỗng trước đó từng chứa coniine trong ngăn tủ của bà ấy. Trên lọ không có vân tay của ai ngoài bà ấy. Khi bị cảnh sát thẩm vấn, bà ấy thừa nhận đã lấy chất độc từ trong chính căn phòng chúng ta đang có mặt đây. Lọ coniine ở đây cũng có đầy vân tay bà ấy. Tôi đã hỏi ông Meredith Blake thứ tự rời phòng của năm người ngày hôm đó – vì tôi không nghĩ người nào có thể lấy chất độc khi có cả năm người trong phòng. Mọi người rời phòng theo thứ tự sau – Elsa Greer, Meredith Blake, Angela Warren, và Philip Blake, Amyas Crale, rồi cuối cùng là Caroline Crale. Hơn nữa, ông Meredith Blake đang xoay lưng về phía cửa trong lúc chờ bà Crale bước ra, vậy nên ông ấy không thể thấy việc bà Crale làm. Vậy nên bà ấy – có thể nói – có cơ hội. Do đó tôi chứng minh được là bà ấy quả thật đã lấy chất coniine. Việc đó có thể được xác nhận gián tiếp. Hôm trước ông Meredith Blake có nói với tôi. ‘Tôi còn nhớ là mình đứng đây và ngửi thấy mùi hoa nhài qua ô cửa sổ mở.’ Nhưng lúc đó là tháng Chín, và bụi cây nhài ngoài cửa sổ kia đã qua mùa hoa nở rồi. Đó là giống nhài bình thường vẫn nở hoa vào tháng Sáu tháng Bảy. Mà lọ hương hoa còn vết coniine được tìm thấy trong phòng bà ấy ban đầu đựng hương hoa nhài. Vậy nên, tôi chắc chắn bà Crale đã quyết định lấy cắp chất coniine, và lén lút trút hết nước hoa trong cái lọ mình mang theo trong túi.
“Hôm đó tôi thử nghiệm giả thiết của mình bằng cách bảo ông Blake nhắm mắt và nhớ lại trật tự người rời phòng. Một chút hương hoa nhài ngay lập tức kích thích trí nhớ của ông ấy. Ta chịu ảnh hưởng của mùi hương nhiều hơn ta tưởng.
“Giờ thì chúng ta đến buổi sáng cái ngày định mệnh ấy. Cho tới hiện tại các sự kiện đều ăn khớp. Cô Greer đột ngột để lộ việc mình và ông Crale định cưới nhau, Amyas Crale thừa nhận điều đó, và Caroline Crale chìm vào nỗi đau buồn vô hạn. Tất cả những điều này đều được nhiều hơn một nhân chứng thừa nhận.
“Vào buổi sáng hôm sau hai vợ chồng đã cãi nhau trong thư viện. Điều đầu tiên có người nghe thấy là Caroline Crale nói. ‘Anh và đám đàn bà của anh!’ bằng một giọng cay đắng, và sau đó nói tiếp, ‘Có ngày tôi sẽ giết anh.’ Philip Blake từ ngoài hành lang đã nghe thấy. Còn cô Greer thì nghe được từ ngoài hiên.
“Cô Greer sau đó nghe ông Crale bảo vợ mình biết điều một chút. Rồi nghe bà Crale nói. ‘Trước khi để anh đến với con nhỏ đó tôi sẽ giết anh.’ Chẳng bao lâu sau Amyas Crale lao ra rồi cộc cằn bảo Elsa Greer xuống vườn và làm mẫu cho mình. Cô Greer đi lấy áo len rồi theo bước ông ấy.
“Đến giờ mọi chuyện dường như không có gì bất thường về mặt tâm lý học. Mọi người đều cư xử đúng như những gì người ta trông đợi ở họ. Nhưng chúng ta sắp chứng kiến một chuyện thật sự bất thường.
“Meredith Blake phát hiện ra chất độc bị mất, gọi cho em mình; họ gặp nhau ở bãi biển và bước trở lên, đi qua vườn Đại Bác, nơi Caroline Crale và chồng đang tranh luận về việc cho Angela học nội trú. Giờ thì chuyện đó khiến tôi thấy lạ lắm. Hai vợ chồng vừa cãi nhau to, kết thúc bằng một lời đe dọa thẳng thừng từ Caroline, vậy mà, chừng hai mươi phút sau, bà ấy lại xuống và bắt đầu một cuộc tranh luận gia đình hết sức bình thường.”
Poirot quay sang Meredith Blake. “Ông có nói trong bản tường thuật về những lời mình nghe thấy ông Crale nói. Đó là. ‘Mọi chuyện đã quyết – tôi sẽ đóng gói cho nó.’ Có phải vậy không?”
Meredith Blake nói. “Đại khái như vậy… phải.”
Poirot quay sang Philip Blake. “Ông cũng nhớ những lời đó?”
Philip Blake cau mày. “Ông không nói tôi cũng không nhớ… nhưng giờ tôi nhớ ra rồi. Có nhắc gì đó đến chuyện đóng gói!”
“Ông Crale nói… không phải bà Crale?”
“Amyas nói. Tôi chỉ nghe Caroline nói gì đó là chuyện này sẽ rất khó khăn với con bé. Dù sao thì, có gì quan trọng chứ? Chúng tôi ai cũng biết Angela sẽ đi học trong một hai ngày nữa.”
Poirotnói. “Ông không hiểu điều tôi muốn nói. Tại sao Amyas Crale lại phải gói ghém đồ cho cô gái? Như thế thật ngớ ngẩn lắm! Có bà Crale, có bà Williams, có cả người hầu. Việc thu xếp đó là của phụ nữ, đâu phải đàn ông.”
Philip Blake sốt ruột nói. “Thế thì sao? Chuyện đó có liên quan gì tới vụ án đâu.”
“Ông nghĩ là không ư? Với tôi, đó là điểm đầu tiên khiến tôi chú ý. Và điểm thứ hai đến ngay sau đó. Bà Crale, một phụ nữ tuyệt vọng, đau khổ, người đã đe dọa chồng mình không lâu trước đó và cũng là người chắc chắn đang tính chuyện tự sát hoặc giết người, giờ lại nói sẽ mang bia xuống cho chồng bằng thái độ hết sức hòa nhã sao.”
Meredith Blake chậm rãi nói. “Nếu cô ấy đang âm mưu giết người thì không lạ chút nào. Nếu đúng thế, thì chắc chắn cô ấy sẽ làm vậy. Giả vờ!”
“Ông nghĩ thế ư? Bà ấy quyết định đầu độc chồng, thuốc độc đã có sẵn. Chồng bà ấy có vài chai bia trữ ở vườn Đại Bác. Nếu bà ấy có chút khôn ngoan nào thì hẳn nhiên sẽ cho thuốc độc vào một trong mấy cái chai đó lúc không có ai ở đó chứ.”
Meredith Blake phản đối. “Cô ấy không thể làm thế. Lỡ có ai khác uống phải.”
“Đúng, Elsa Greer. Ông muốn nói là khi đã quyết tâm hạ sát chồng, Caroline Crale còn lưỡng lự chuyện giết luôn cô gái ư?
“Nhưng ta đừng tranh cãi chuyện này nữa. Hãy cứ lần theo những gì đã diễn ra. Caroline Crale nói bà ấy sẽ mang bia ướp lạnh xuống cho chồng. Bà ấy lên nhà, lấy một chai bia từ trong nhà kính và mang nó xuống cho ông ấy. Bà Crale rót bia và đưa cho chồng.
“Amyas Crale uống cạn một hơi và nói. ‘Hôm nay cái gì cũng có vị kinh thế.’
“Bà Crale lại trở lên nhà. Bà ấy ăn trưa và hành xử tương đối bình thường. Có người nói bà ấy trông hơi lo lắng và lơ đãng. Điều đó không giúp chứng minh được gì, vì không có tiêu chuẩn nào cho hành vi của một kẻ sát nhân. Có những kẻ bình tĩnh lại cũng có những kẻ kích động.
“Sau bữa trưa bà ấy trở xuống vườn Đại Bác. Bà ấy phát hiện ra chồng mình chết và – ta có thể nói – đã phản ứng một cách rất tự nhiên. Bà ấy choáng váng rồi bảo bà gia sư đi gọi bác sĩ. Giờ thì chúng ta sắp biết một sự việc mà trước đây chưa từng được công bố.” Ông nhìn bà Williams. “Bà không phản đối chứ?”
Bà Williams có hơi tái đi. Bà nói. “Dù sao tôi cũng đâu buộc ông giữ bí mật.”
Poirot thuật lại việc bà gia sư đã chứng kiến với giọng nhỏ nhẹ, nhưng gây chấn động.
Elsa Dittisham cục cựa. Cô nhìn chằm chằm người đàn bà nhỏ thó quê mùa ngồi trên cái ghế lớn, rồi hỏi với giọng sửng sốt. “Bà thật sự thấy chị ta làm thế?”
Philip Blake bật dậy. “Vậy là xong!” Ông la lên. “Vậy là xác định luôn rồi nhé.”
Hercule Poirot bình thản nhìn Philip Blake. Ông nói. “Chưa hẳn.”
Angela Warren nghiêm giọng nói. “Tôi không tin đâu.” Có một vẻ thù địch lóe lên trong cái nhìn cô ném cho bà gia sư nhỏ thó.
Meredith Blake vuốt hàng ria, mặt lộ vẻ căng thẳng. Chỉ có mình bà Williams vẫn không hề tỏ thái độ kích động. Bà ngồi thẳng lưng và hai bên má ửng đỏ. Bà nói. “Đó là những gì tôi chứng kiến.”
Poirot chậm rãi nói. “Đương nhiên, tất cả cũng chỉ có lời nói của bà…”
“Chỉ có lời nói của tôi.” Đôi mắt xám cương nghị chiếu thẳng vào ông. “Ông Poirot, tôi không quen với việc lời nói của mình bị nghi ngờ đâu.”
Hercule Poirot cúi đầu. Ông nói. “Tôi không nghi ngờ lời nói của bà, bà Williams. Những gì bà thấy đã diễn ra chính xác như bà kể lại, và nhờ cái bà thấy mà tôi nhận ra Caroline Crale vô tội, bà ấy không thể nào có tội.”
Và lần đầu tiên, John Rattery, người thanh niên cao lớn, có vẻ bồn chồn kia, cất tiếng. Anh hỏi. “Tôi rất muốn biết vì sao ông lại nói thế, ông Poirot.”
Poirot quay sang người thanh niên. “Dĩ nhiên. Tôi sẽ nói cho anh. Cái mà bà Williams thấy – bà ấy thấy Caroline Crale sốt sắng và thận trọng lau dấu tay rồi sau đó in vân tay của ông chồng quá cố lên chai bia. Xin lưu ý, lên chai bia. Nhưng coniine được bỏ vào cốc, không phải vào chai. Cảnh sát không tìm thấy bất kỳ dấu vết nào của coniine trong chai. Trong chai không hề có coniine. Và Caroline Crale không biết điều đó.
“Người phụ nữ được cho là đã đầu độc chồng mình không biết ông ấy bị đầu độc như thế nào. Bà ấy tưởng chất độc ở trong chai.”
Meredith phản đối. “Nhưng tại sao…”
Poirot ngắt lời ông ta ngay lập tức. “Phải… tại sao? Tại sao Caroline Crale lại phải tuyệt vọng dựng lên giả thiết tự sát? Câu trả lời khá đơn giản, phải thế thôi. Vì bà ấy biết ai đã đầu độc chồng mình, và bà ấy sẵn sàng làm tất cả – chịu đựng tất cả – chứ không để người đó bị nghi ngờ.
“Chúng ta sắp đến đích rồi. Người đó có thể là ai? Liệu bà ấy có che chở cho Philip Blake không? Hay Meredith? Hay Elsa Greer? Hay Cecilia Williams? Không, chỉ có một người bà ấy sẵn lòng làm bất cứ điều gì để bảo vệ.”
Ông nói tiếp. “Cô Warren, nếu cô có mang theo lá thư cuối cùng chị cô gửi cho cô, tôi muốn cô đọc nó lên.”
Angela Warren nói. “Không.”
“Nhưng, cô Warren…”
Angela đứng dậy. Giọng cô rõ ràng, lạnh như băng. “Tôi hiểu rất rõ ông đang ám chỉ điều gì. Ông muốn nói là tôi giết Amyas Crale và chị tôi biết điều đó chứ gì. Tôi hoàn toàn phản đối lời vu khống đó.”
Poirot nói. “Lá thư…”
“Lá thư đó chỉ dành cho riêng tôi mà thôi.”
Poirot nhìn sang phía hai người trẻ nhất phòng đang đứng bên nhau.
Carla Lemarchant nói. “Dì Angela, xin dì, hãy làm theo ý ông Poirot được không?”
Angela Warren nói cay đắng. “Thật sao, Carla! Cháu không biết lý lẽ gì nữa sao? Chị ấy là mẹ cháu… cháu…”
Giọng Carla rành mạch và quyết đoán. “Phải, bà là mẹ cháu. Đó là lý do cháu có quyền yêu cầu dì. Cháu thay mặt mẹ. Cháu muốn dì đọc lá thư đó lên.”
Angela Warren chậm rãi lấy lá thư ra khỏi túi xách và đưa cho Poirot. Cô cay đắng nói. “Ước gì tôi chưa từng cho ông đọc nó.”
Angela quay đi khỏi nhóm người và đứng nhìn ra ngoài cửa sổ.
Trong lúc Hercule Poirot đọc thư của Caroline Crale lên, bóng tối bắt đầu dày thêm ở các góc phòng. Carla đột nhiên có cảm giác ai đó đang ở trong phòng, đang thành hình, lắng nghe, hít thở, chờ đợi. Cô nghĩ. ‘ Bà ở đây… mẹ đang đây. Caroline… Caroline Crale đang ở trong phòng này ?’
Hercule Poirot ngừng đọc. Ông nói. “Tôi nghĩ, tất cả mọi người hẳn sẽ đồng ý rằng đây là một bức thư rất lạ thường. Một bức thư xúc động, đúng, nhưng chắc chắn là lạ thường. Vì có một điểm bị bỏ qua rất đáng chú ý trong đó – nó chứa đựng lời tuyên bố vô tội.”
Angela Warren nói mà không quay đầu lại. “Điều đó không cần thiết.”
“Phải, cô Warren ạ, thật không cần thiết. Caroline Crale đâu cần nói với em mình rằng mình vô tội – vì bà ấy tin em mình đã biết điều đó rồi – biết vì lý do hiển nhiên nhất trên đời. Tất cả những gì Caroline Crale quan tâm chỉ là trấn an và xoa dịu, đồng thời loại trừ khả năng Angela đầu thú. Bà ấy lặp đi lặp lại: Không sao đâu, em yêu dấu ơi, không sao đâu. ”
Angela Warren đáp. “Ông không hiểu sao? Chị ấy muốn tôi hạnh phúc, thế thôi.”
“Phải, bà ấy muốn cô hạnh phúc, điều đó quá rõ ràng. Đó là mối bận tâm duy nhất của bà ấy. Bà có một đứa con gái, nhưng lại không nghĩ về con mình cho đến mãi về sau. Không, chính em gái là người duy nhất chiếm trọn tâm trí bà ấy. Phải trấn an em gái, phải khích lệ em sống tiếp, có một cuộc sống hạnh phúc và thành công. Và để em mình không phải dằn vặt áy náy, Caroline còn thêm vào một câu vô cùng đáng chú ý: Có nợ thì phải trả.
“Chỉ riêng câu đó đã đủ giải thích tất cả. Nó ám chỉ rõ ràng đến sự dằn vặt Caroline đã mang trong mình bấy lâu kể từ khi, trong cơn giận bột phát thuở niên thiếu, bà ném một cái chặn giấy vào em gái mình và khiến cô ấy bị thương tật vĩnh viễn. Giờ, cuối cùng, bà ấy đã có cơ hội trả món nợ mình mang. Và nếu có an ủi được gì, thì tôi xin nói là tôi thật lòng tin rằng, trong khoảng thời gian trả món nợ ấy, Caroline Crale quả thật đã có được cảm giác bình yên và thanh thản tuyệt đối mà trước đó bà chưa từng biết đến. Nhờ tin rằng mình đang trả nợ, những khổ cực từ phiên tòa và quá trình xét xử không thể chạm tới bà ấy. Nói điều này ra với một người bị kết tội sát nhân thật lạ – nhưng bà ấy đã có được mọi thứ để thấy hạnh phúc. Phải, hơn cả những gì các vị có thể tưởng tượng, và tôi sẽ trình bày ngay đây.
“Các vị thấy đấy, bằng cách lý giải này, mọi vướng mắc liên quan tới phản ứng của Caroline đều đã có đáp án. Hãy nhìn chuỗi sự kiện từ góc độ của bà ấy. Bắt đầu với buổi tối trước đó, đã có một chuyện xảy ra khiến bà ấy nhớ lại rõ rệt thời con gái nổi loạn của mình. Angela ném cái chặn giấy vào Amyas Crale. Hãy nhớ, nhiều năm trước bà ấy cũng đã làm điều tương tự. Angela hét lên rằng ước gì Amyas chết quách đi. Rồi, sáng hôm sau, Caroline đến nhà kính và phát hiện ra Angela đang làm gì đó với chai bia. Hãy nhớ bà Williams nói gì: ‘Angela ở đó. Cô bé có vẻ sợ sệt…’ Sợ vì đã trốn học, ý của bà Williams là thế, nhưng với Caroline, gương mặt sợ sệt của Angela, khi bất ngờ bị bắt quả tang, lại mang một ý nghĩa khác. Hãy nhớ là trước đó ít nhất một lần Angela đã bỏ thuốc vào đồ uống của Amyas. Đó là một ý tưởng thường hay nảy ra trong đầu cô bé.
“Caroline cầm cái chai Angela đưa cho mình và mang nó xuống vườn Đại Bác. Ở đó bà ấy rót bia rồi đưa cho Amyas, rồi ông ấy nhanh chóng nốc cạn và thốt ra những lời đáng chú ý sau. ‘Hôm nay cái gì cũng có vị kinh thế.’
“Khi đó Caroline không mảy may nghi ngờ – nhưng sau bữa trưa bà xuống vườn Đại Bác và phát hiện chồng mình đã chết – và khẳng định ngay là ông ấy bị trúng độc. Bà ấy không làm. Vậy thì, là ai? Thế rồi tất cả mọi chuyện ập đến – lời đe dọa của Angela, gương mặt của Angela khi đang cầm chai bia và bị bắt gặp: sợ sệt – lấm lét – tội lỗi. Tại sao cô bé làm thế? Trả thù Amyas chăng, có lẽ không cố ý giết hại, chỉ muốn khiến ông ấy đổ bệnh mà thôi? Hay cô bé làm thế vì bà ấy, vì Caroline? Có phải cô bé đã phát hiện ra và không chấp nhận chuyện Amyas bỏ rơi chị mình không? Caroline nhớ – nhớ rõ mồn một – những cảm xúc bạo lực dữ dội mà bà có vào cái tuổi của Angela. Và chỉ có một suy nghĩ nảy ra trong tâm trí. Làm sao bảo vệ Angela? Angela cầm cái chai – vân tay Angela sẽ có trên đó. Bà ấy nhanh chóng lau chùi cái chai. Làm sao cho mọi người có thể tin đó là tự sát. Nếu người ta chỉ thấy có vân tay Amyas. Bà cố ấn mấy ngón tay đã chết cứng ấy quanh cái chai – một cách tuyệt vọng – trong khi dỏng tai nghe ngóng tiếng người đến…
“Một khi đã coi giả định ấy là đúng, mọi thứ từ đó về sau đều ăn khớp. Nỗi lo lắng dành cho Angela của bà ấy suốt thời gian đó, việc bà khăng khăng đòi đưa cô bé đi, không cho cô bé biết chuyện gì đang xảy ra. Bà sợ Angela sẽ bị cảnh sát tra hỏi quá mức. Cuối cùng là việc bà sốt sắng đòi đưa Angela ra khỏi nước Anh trước khi phiên tòa bắt đầu. Vì bà luôn sợ Angela sẽ không chịu nổi mà thú nhận.”
