Buổi họp giao ban mỗi sáng với lãnh đạo của chúng tôi sẽ quyết định nhịp làm việc cả ngày hôm đó. Cùng các điều tra viên pháp y khác và các sinh viên y khoa, tôi được theo chân Tiến sĩ Hirsch xuống nhà xác, nơi chúng tôi dừng lại tại mỗi bàn mổ để thảo luận về vụ việc liên quan. Các bác sĩ bắt đầu công việc từ sáng sớm đã đứng cạnh bàn mổ, trên đó là những thi thể được rạch mở với các vết mổ hình chữ Y, từ phía trước của hai bên vai đến xương ức, sau đó kéo một đường thẳng xuống bụng. Phần khoang ngực được mở ra bằng cách dùng kéo cắt sườn và nâng lên bằng xương ức. Phần đầu cũng có thể được mở ra bằng cách rạch da đầu để kéo toàn bộ phần mặt xuống. Nhìn thì khủng khiếp đấy, nhưng làm thế thì phần đỉnh xương sọ mới có thể được tách ra để kiểm tra não mà không làm hư hại các bộ phận trên khuôn mặt. Một vài bác sĩ, như Jon Hayes, bắt đầu muộn hơn mỗi sáng để có thể chơi nhạc sôi động mà không ảnh hưởng đến những đồng nghiệp khác đang yên tĩnh làm việc. Hayes rất lịch sự, đúng chất quý ông Anh quốc. Cái xác anh phụ trách vẫn còn nguyên vẹn vào lúc 8 giờ 30 phút sáng. Tôi cũng thích vậy, bởi tôi tò mò muốn biết người ta mặc gì vào lúc lìa đời. Ở phần xa hơn phía trong phòng là những chiếc tủ kính, bên trong treo quần áo nạn nhân cho đến khi máu khô lại. Kiểu “tủ quần áo” này thật rùng rợn. Quần áo được treo ngay ngắn theo hàng, nhưng nhuốm màu nâu đỏ của máu, thỉnh thoảng có chiếc còn thêm những vết thủng do đạn bắn.
Bác sĩ pháp y sẽ đọc báo cáo của điều tra viên pháp y và nghiên cứu ảnh hiện trường vụ án trước khi báo cáo với cấp trên. Đây là cơ hội của chúng tôi, với tư cách là các điều tra viên pháp y, để thêm một chút màu sắc cho câu chuyện bên lề. Sáng thứ Hai luôn là lúc có những câu chuyện hay nhất, sau khi trải qua cuối tuần chủ yếu là rượu bia và buông thả. Đặc biệt vào buổi sáng thứ Hai nọ, tôi có một vụ ở bàn số một, cái xác nam giới trẻ tuổi với một lỗ hổng hoàn hảo ngay chính giữa trán, cùng một ánh nhìn trên gương mặt mà chỉ có thể miêu tả là bàng hoàng. Tôi vào việc ngay. “Nạn nhân là một thanh niên 19 tuổi, cậu ta đã mua khẩu súng đầu tiên của mình vào thứ Bảy, một khẩu súng lục ổ xoay ba mươi tám viên với cò mềm. Sáng Chủ nhật, cậu ta khoe nó với bạn bè trên đường East Houston, lên nòng súng và xoay nó kiểu cao bồi. Khẩu súng vuột khỏi tay, cán súng đập đúng xuống vỉa hè và khai hỏa, viên đạn bắn thẳng vào giữa hai mắt.”
Tôi ngừng lại một lúc trước khi đưa ra kết luận.
“Như vậy, phát súng chuẩn nhất của cậu ta là phát súng đầu tiên và cũng là phát súng cuối cùng.”
Tiếng xì xầm vang lên xung quanh.
Đó không phải là âm thanh của sự phản đối, ngược lại thì đúng hơn. Câu bông đùa trong không gian căng thẳng thường trực này khiến mọi người thích thú. Tôi có công việc tuyệt nhất thế giới, nhưng nó không dễ dàng. Nếu một câu đùa có thể đẩy lùi nỗi sợ hãi rằng điều tồi tệ sắp xảy ra, nếu nó giúp tôi vượt qua mỗi ngày, mỗi tháng, mỗi năm... nếu thế thì nó có ảnh hưởng gì đâu.
Tôi đã mang tâm trạng tốt khi đến hiện trường của thảm kịch nhỏ đó, mừng rỡ vì được ra ngoài sớm trong một buổi sáng mùa hè tươi tắn. Tôi còn định tinh nghịch chào các thám tử: “Này, chào các anh, ổn không?” Cho đến khi tôi thấy một đám nhóc thiếu niên đang run rẩy vì không ổn chút nào.
Tôi nhận ra cái nhìn nghiêm túc và ngờ vực của cảnh sát khi họ cau mày. Bill và Eddie kéo tôi qua tham gia vào cuộc trò chuyện nhóm với một trung sĩ.
“Vụ này hay ho đấy, Barbara. Mấy đứa lông bông này kể rằng Roy Rogers đang nằm trên đất kia đã quay cái đồ chơi mới của cậu ta bằng ngón tay trước khi nó văng ra, đập vào vỉa hè và khai hỏa. Dĩ nhiên là nó có thể xảy ra, một khẩu súng lục mà. Cô tự xem đi. Tôi thấy vết thương đó hơi hoàn hảo quá.”
“Anh nghĩ là một trong số chúng đã bắn cậu ta?”
“Có thể. Cô tới nhìn xem, rồi nói cho tôi xem cô nghĩ gì.”
Bốn đứa thiếu niên đầy vẻ kinh hãi. Không đứa nào tỏ ra chống đối. Chúng đang phát hoảng thực sự, kiểu: “Ôi không, vụ này tệ thật!” Cậu trai bị chết nằm ngửa mặt trên vỉa hè, mắt mở trừng trừng nhìn lên trời. Cách sống mũi khoảng 2cm là vết thương gây tử vong, đó là một lỗ đạn tròn, mép dưới lõm sâu hơn mép trên. Điều đó cho thấy góc bắn là từ dưới lên chứ không phải trực diện. Không có vết tụ máu lấm tấm (do thuốc súng đốt vào da) quanh vết thương hay quầng khói lửa ám xung quanh vết thương do đạn bắn ra từ súng ở khoảng cách gần, chứng tỏ đây không phải là phát súng từ cự li gần. Ngoài ra không có gì khác, không dấu vết trên bàn tay cậu trai trẻ, không có vết thương từ việc phòng thủ hay chấn thương.
Tôi hỏi Bill về khẩu súng.
“Đó là loại rẻ tiền, dòng Saturday night special, rất mỏng manh. Mấy đứa kia kể rằng cậu ta có nó từ hôm qua. Tôi không tìm thấy gì trên báng súng, không có vết xây xát. Bọn tôi kiểm tra phần bê tông đoạn báng súng va xuống, nhưng chỗ đó có quá nhiều vết bẩn và vết nứt vỡ để có thể tìm ra manh mối gì đó. Cô thấy có khả năng nào không?”
“Chắc chắn rồi, nếu các lời khai của chúng khớp với nhau. Anh có định lấy mẫu cặn thuốc súng trên người chúng không?” Đây là một loại xét nghiệm để xem liệu một người có vừa bắn súng trước đó, dựa trên phần khói thuốc tỏa ra từ phía sau nòng súng còn bám lại trên tay và áo người này.
“Có, có thể lắm. Dù sao cũng chả mất gì.” Bill đáp.
Tôi không thường được nghe về kết luận của mấy vụ mà tôi tham gia. Có quá nhiều vụ để có thể theo sát được hết, và bánh xe công lý thì lăn một cách chậm chạp trong hệ thống ì ạch này. Tối hôm đó, tôi đã rất ngạc nhiên khi Bill gọi tôi vào để báo rằng họ đã tìm thấy một nhân chứng, là một công dân trung thực bị mắc kẹt trong vụ tắc đường dọc East Houston và chứng kiến mọi việc. Anh ta đã xác nhận toàn bộ câu chuyện.
Đó không phải một vụ giết người, chỉ là một tai nạn mà thôi.
“Misadventure” – tai nạn bất ngờ, trong tiếng Latin, được ghép từ “adventure” (điều sẽ xảy ra) và “mis” (sự không may), đó là cách phân loại ưa thích của tôi, có lẽ là bởi nó có một tính chất gần như lãng mạn, kích thích và nguy hiểm, gợi nhớ về những tên cướp biển, lính đánh thuê và những người Anh bảnh bao với chiếc hàm rắn rỏi. Ở Mỹ, ta sử dụng thuật ngữ “Tử vong do tai nạn” (accidental death), bởi “misadventure” được coi là một từ lỗi thời (và có lẽ cũng hơi phán xét). Dẫu vậy, nó vẫn được sử dụng ở Anh cho trường hợp một tai nạn chết người xảy ra ngoài chủ đích. Có những người thích làm những điều họ tưởng là hay ho, nhưng hóa ra lại là một ý tưởng tồi hết sức. Tôi thì nghĩ “misadventure” là một từ vừa có phong cách, lại vừa dũng cảm, cả hai thứ mà tôi không có.
Cứ thử dẫn dắt mọi người nghĩ đến chủ đề về mấy cái chết do tai nạn bất ngờ mà xem, sau đó bạn sẽ khó mà thay đổi chủ đề câu chuyện.
“Có khi chúng chơi trò cò quay Nga[*]! Có phải là tử vong do tai nạn không nhỉ?”
Thường thì trò đó dẫn đến khả năng là tai nạn, mặc dù trong một số hoàn cảnh, đó cũng có thể là một vụ tự tử. Tôi từng gặp một vụ mà người thua cuộc chết với chiếc miệng còn đang há với mấy sợi mì spaghetti bên trong.
“Hay là giống vụ của Isadora Duncan? Mọi người nhớ không, vụ cô vũ công ấy? Cô ấy chả bị thắt cổ khi chiếc khăn lụa dài vướng vào bánh sau của một chiếc xe hơi thể thao còn gì?”
Vụ đó thì không do liều lĩnh hay tai nạn, đơn thuần là không may. Hoặc cũng có thể là do nhân quả, nếu bạn tin vào nhận định của Gertrude Stein về cái chết của cô nàng: “Làm dáng cũng có thể rất nguy hiểm.”
“Thế thì, hay là giống vụ Catherine Đại Đế và con ngựa giống[*]?
Chắc chắn vụ đó không được tính là tử vong do tai nạn rồi.”
Không, nếu có thì đó phải tính là tai nạn nông nghiệp, mà nó còn chả có thật. Sự thật là bà ấy đột quỵ trong phòng tắm và mất ngày hôm sau.
Những vụ tử vong do tai nạn thường xảy ra ngoài phạm vi quy định của pháp luật, mang những tình tiết ngu xuẩn, ví dụ như nhảy tự do từ một mỏm đá hay đốt nguyên một hộp pháo hoa cùng lúc. Chơi gôn lúc trời đang mưa và đang có sét đánh là một ví dụ khác. Ngay cả khi cơn bão dường như đã đi qua, việc giơ cao một cây gậy kim loại khi làm động tác vung gậy từ sau ra trước cũng có khả năng cao thu hút dòng điện trong không khí. Tia sét sẽ chạy dọc xuyên người bạn, ngắt hoàn toàn hệ thống thần kinh, làm rối loạn hoạt động dẫn truyền của tim, rồi thoát ra qua đế giày chơi gôn đang tiếp xúc với mặt đất. Sau đó, có thể nó sẽ để lại một vật nhỏ xíu đã cháy đen, manh mối duy nhất về việc có một người đã chết trên đường bóng đi. Khả năng bạn bị sét đánh là 1/500.000. Tỷ lệ đó trong sân gôn sẽ tăng lên tới 1/3.000.
“Sét đánh, tránh vào nhà.” Tôi đã nghe một đồng nghiệp tự lẩm bẩm như vậy tại bàn làm việc khi trời có cơn bão lớn. Tôi thích mấy câu cách ngôn kiểu vậy, và cũng hay được nghe chúng trong phiên làm buổi sáng, cũng giống như câu của một nhà nghiên cứu bệnh học lúc làm giải phẫu tử thi cho một nạn nhân nam nặng 326,6 cân[*]. “Anh ta tự đào mộ bằng răng của mình.” Tiến sĩ Hirsch thì có câu: “Nếu bạn nhìn xuống dãy bàn khám nghiệm tử thi của tất cả các trường hợp tử vong do súng bắn và ma túy, bạn có thể nghĩ rằng hình xăm là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong.”
Hầu hết mọi ngày, phòng khám nghiệm tử thi là một nơi đông vui náo nhiệt, với các kỹ thuật viên nhà xác, nhà nghiên cứu bệnh học, thám tử và sinh viên, họ cùng trò chuyện trong lúc làm việc tại đây. Khi một lớp học viên cảnh sát mới được đưa tới kiến tập, các kỹ thuật viên thường cá với nhau xem mất bao nhiêu phút để một trong số các học viên này ngất xỉu. Một bác sĩ pháp y cất bộ dao giải phẫu tử thi của cô ấy trong bộ giá đựng dao chín cái Williams Sonoma, loại giá để dao mà bạn có thể có trong căn bếp của mình. Tôi nghĩ việc đặt chúng trên bàn cạnh một xác người chết là một vấn đề về gu, nhưng ai cũng có quyền tự do sở hữu vài sở thích lập dị mà không gây hại đến người khác.
Mỗi bác sĩ pháp y lại có phong cách khám nghiệm tử thi riêng. Trước khi trở thành trưởng văn phòng, Tiến sĩ Hirsch từng có biệt danh “tia chớp”. Chúng tôi truyền tai nhau tin đồn về một lần ông mổ một tử thi, tìm ra chuyện gì đã xảy ra và khâu nó lại, tất cả trong vòng 18 phút. Lúc tôi hỏi ông liệu đó có phải sự thật hay chỉ là tưởng tượng, ông chỉ cười, như thường lệ. Một nhà bệnh lý học lớn tuổi mất 2 giờ cho một vụ thông thường, và tôi từng nghe ai đó nhận xét: “Như thế không phải là khám nghiệm tử thi, mà là thăm thú cưỡi ngựa xem hoa thôi!” Vậy nên sau vụ đó, tiến sĩ được đặt biệt danh là “khách du lịch”. Tôi cho rằng chúng tôi là một nhóm kỳ lạ, giống những người làm việc thầm lặng bên lề cuộc sống bình thường. Nói chung, OCME cũng giống như bất kì cơ quan nào khác. Nơi bạn làm việc, cười đùa một chút, tán tỉnh một chút, cố để tiến về phía trước. Cái chết là điều bất biến, nhưng cuộc sống vẫn sẽ tiếp diễn.
Điều đó không áp dụng cho những người luôn muốn thách thức giới hạn, những kẻ liều lĩnh luôn tin rằng mình bất tử. Không ai kiên trì hơn những kẻ bị tình dục dẫn dắt đến việc thử những kích thích mới. Thú vui phổ biến nhất là thủ dâm ngạt, thường bị nhầm lẫn với tự tử. Đừng thử thứ này ở nhà mà không có sự theo dõi chuyên môn. Nếu bạn siết cổ mình tới mức đủ để chặn hoàn toàn tĩnh mạch cảnh[*], máu sẽ không thể đi ra từ đầu và xảy ra hiện tượng giảm oxy trong máu, dẫn đến cảm giác khoan khoái và chóng mặt. Nếu làm điều này trong lúc thủ dâm, bạn có thể có cảm giác mãnh liệt. Ít nhất là tôi nghe nói vậy.
Vậy làm sao để siết tĩnh mạch cảnh?
Bằng cách siết cổ mình. Nhưng bạn sẽ chết trừ khi có trang bị cho mình một cơ chế an toàn mà trong đó dây buộc sẽ nhả ra sau khi bạn mất ý thức. Có vài lần tôi từng thấy một nút thắt có thể được mở nhanh. Đó có thể là một ý tưởng hay, loại nút thắt mà các thủy thủ thường dùng để neo tàu hoặc cố định cuộn buồm. Buộc một đầu dây vào thứ gì đó như tay nắm cửa, đầu dây kia buộc vào cổ bàn tay dùng để thủ dâm. Nếu may mắn, khi bạn ngất đi, cánh tay sẽ buông xuống bên cạnh và nút thắt sẽ bị kéo mở. Không may là cơ chế an toàn này không phải lúc nào cũng hoạt động trơn tru, người mất ý thức có khả năng bị thắt cổ đến chết, ngay cả khi đang quỳ trên sàn.
Mọi người sẽ làm những điều điên rồ nhất chỉ để vui thú và sau đó đi làm ngày hôm sau với gương mặt nghiêm trang. Bạn đang ở ngân hàng, cố gắng thuyết phục một nhân viên thế chấp rằng bạn có rủi ro vay nợ thấp, trong khi tất cả những gì anh ta nghĩ đến lúc đó là sự phấn khích khi trượt tuyết từ trên một ngọn đồi xuống phía dưới trong bóng đêm, với chiếc dương vật giả trong vùng kín, hoàn toàn khỏa thân trừ chiếc mặt nạ cao su đen và chiếc khuyên dương vật trên người. Sau khi gặp hàng trăm hành vi bất thường và chí mạng, tôi bắt đầu nhìn mọi người một cách dò hỏi. Bạn không bao giờ biết ai đang có một cuộc sống bí mật khác, không bao giờ.
Tôi đã trải qua nhiều vụ được báo cáo là treo cổ tự tử để biết được rằng đó chỉ là một trò chơi hư hỏng đã diễn ra không như dự định. (Phụ nữ thường ít ngu xuẩn hơn đàn ông trong những vấn đề như thế này.) Làm sao để phân biệt liệu đó có phải là một vụ tự tử? Thứ nhất, dây buộc được đệm bằng vải mềm và dày, để bạn sẽ không phải vất vả giải thích vết hằn trên cổ cho mọi người trong buổi họp nhân viên vào sáng ngày hôm sau. Thứ hai, nạn nhân thường trong trạng thái khỏa thân và có các dụng cụ thủ dâm xung quanh: phim khiêu dâm, chất bôi trơn, quần áo dị thường. Vài người mặc đồ bằng da, đồ bó sát, có lông vũ... kèm dụng cụ phục vụ bạo dâm. Thậm chí có anh chàng nọ còn có một dải dây xanh buộc quanh dương vật, như thể anh ta đã thắng giải nhất trong một cuộc thi. Người có thể có những hành vi thế này trong tầng lớp xã hội nào cũng có, nhưng tôi thường gặp những trường hợp như thế phổ biến hơn trong nghề luật sư. Tôi cũng không rõ tại sao, có thể do việc miệt mài đọc luật cả ngày là một việc nhàm chán nên họ cần những kích thích mạnh hơn. Chắc chắn đó chỉ là một con số thống kê, nhưng chỉ cần nghĩ tới vấn đề này, tôi có thể kể ngay ra ba nam luật sư trẻ tuổi trong ba vụ khác nhau mặc đồ khêu gợi và dàn dựng một vụ treo cổ hoặc siết cổ chỉ để phục vụ cho lạc thú thủ dâm của mình.
Sau hai ngày nghỉ làm liên tiếp, John được một đồng nghiệp phát hiện đã chết trong phòng khách. Anh ta mặc chiếc quần da phô bày lộ liễu bộ phận sinh dục – thứ đang căng tức và bị nhét chặt trong vòng đeo dương vật. John cũng mặc một chiếc áo ngực ren tím có miếng lót. Trong miệng anh ta là một đồ bịt miệng màu đỏ, cùng một nút bịt mông trong hậu môn. Tự bản thân từng đồ vật đó không gây nguy hiểm chết người, nhưng hệ thống tời mà anh ta đã dựng lên để thắt cổ mình lại là câu chuyện khác. Anh ta đã sử dụng hai đoạn gỗ ngắn xếp thành hình chữ X, nối với nhau ở giữa bằng bu lông và vòng đệm để chúng có thể xoay theo trục. Hai đầu của chữ X này buộc một đoạn dây được lót bằng băng vệ sinh (để tránh vết dây buộc) quấn quanh cổ anh ta. Như vậy, anh ta có để dùng một tay kéo một đầu thanh gỗ và thắt chặt thòng lọng, nhưng khi mất ý thức, cánh tay sẽ vung ra sau và nới lỏng nút thắt, hoặc ít nhất thì anh ta nghĩ vậy. Thứ đó đã không được làm đúng cách (có lẽ dùng hệ thống có lò xo thì sẽ ổn hơn) và thế là anh ta lìa đời. Tôi không biết cảnh sát đã thông báo như thế nào cho vợ John về những tình tiết trong cái chết của chồng cô. Lúc xảy ra sự việc, cô ấy đang đi công tác ở ngoài thành phố. Tôi đoán đây là khoảng thời gian “dành cho bản thân” mà anh ta đã luôn chờ đợi.
Một số người thỏa mãn bản thân bằng cách bọc cơ thể bằng đồ bó sát, chỉ chừa duy nhất đường thở qua một ống hút nhỏ, thứ có thể bị tắc bất ngờ. Một số tìm kiếm cơn đau bằng cách giật điện, trong khi một số khác tìm thấy lạc thú khi bị siết ngạt bằng cách tự quấn tã và đóng bỉm như trẻ sơ sinh. May thay, ít có người tìm kiếm vui thú bằng việc tự thiêu, rõ ràng đó là việc quá kinh khủng. Tôi đã từng chứng kiến điều này một cách chi tiết đến khủng khiếp, trong vụ một người đàn ông quay video tự thiêu chính mình, từ lúc dàn dựng cho đến những giây phút cuối cùng khi cả anh ta và pin máy ảnh đều “chết”. Máy ảnh được đặt trên một giá đỡ đối diện với chiếc gương soi toàn thân, nên bạn có thể thấy cơ thể anh ta từ cả đằng trước và đằng sau vì nạn nhân đứng khỏa thân ở giữa. Tôi đã xem đoạn phim, một cách ngập ngừng và tò mò khi anh ta đổ rượu lên cánh tay và ngực của mình, rồi châm lửa đốt. Gương mặt anh ta hiện lên vẻ đê mê. Động tác thủ dâm được anh ta bắt đầu thực hiện trong khi ngọn lửa màu xanh nhảy nhót trên làn da. Thỉnh thoảng người này dừng lại để châm thêm cồn khi ngọn lửa giảm xuống. Anh ta đã sai lầm khi thêm nhiên liệu lúc lửa vẫn còn trên vai, và nó bùng lên, bén vào tóc. Giật mình, anh ta đánh rơi rượu và tấm thảm lông trắng dưới chân bắt lửa, lan nhanh ra khắp cơ thể và những bức tường xung quanh. Nạn nhân đã điên cuồng đập vào ngọn lửa, nhưng điều gì đã xảy ra tiếp theo thì tôi không rõ nữa. Tôi rời khỏi căn phòng khi cuộn băng còn đang bật. Tôi không muốn biết kết cục thế nào.
Phổ biểu cảm tình dục của con người khá rộng, và tôi không đánh giá sở thích của bất kì ai. Đối với tôi, một người đã từng chịu đựng sự phân biệt đối xử hà khắc nhất trong những giây phút tăm tối, những sở thích đó là hoàn toàn bình thường, miễn là nó không liên quan đến trẻ em, động vật hay làm tổn hại đến một ai khác. Cho những ai cần một lời khuyên, thì nếu hoạt động của bạn có tiềm ẩn rủi ro tử vong hoặc bị thương, hãy chuẩn bị một trợ lý để canh chừng cho bạn. Đó có thể là một người bạn mà bạn tin tưởng và có cùng sở thích, hoặc một người trong cùng hội nhóm về sở thích liên quan. Đồng thời, hãy đảm bảo rằng bạn có đủ sức khỏe để chịu bị tác động bởi một sự kiện kích thích và lao lực. Sức chịu đựng của quả tim cũng có hạn. Đàn ông lớn tuổi thủ dâm trong rạp chiếu phim khiêu dâm bình thường thì không sao, nhưng nếu thêm cocain thì sẽ rắc rối đấy. Nếu bạn ở trong trường hợp như thế, hãy tưởng tượng cảnh sau đó thế này, khi tôi vào rạp để xem xét xác chết của bạn, rồi nói với cảnh sát rằng: “Vụ này dễ thôi. Anh ta đã lên đỉnh và đi luôn.”
Tiến sĩ Hirsch chào tôi trong hành lang. “Chào buổi sáng, Barbara. Ngày hôm nay thế nào?”
“Cũng tốt ạ, nhưng chết tiệt, có một chi tiết bí ẩn nhỏ mà cháu chưa giải thích được.”
Ông vẫy tôi vào văn phòng của mình, để tôi ngồi vào bàn trong lúc ông châm một điếu thuốc. Tôi miêu tả hiện trường kỳ quái mà tôi đã thấy trong tầng hầm siêu thị West Side trên đường Broadway. Cậu nhân viên 20 tuổi của siêu thị đã xếp hộp các tông vào máy ép và bị kẹt nửa người trong đó. Cậu ta bị nghiền nát phần eo khi máy cán xuống.
“Ở đó không có hệ thống an toàn à?” Tiến sĩ Hirsch hỏi.
“Có ạ, nhưng ai đó đã phá nó. Đúng ra là phải đóng cửa, rồi đứng sang một bên để bấm nút khởi động. Có một mẩu các tông bị cuộn lại và kẹt trong cái nút khiến nó tiếp tục chạy, nên động cơ ép bị bật tắt liên tục. Cháu đoán người ta làm vậy để xong việc nhanh hơn.”
“Nhưng tại sao cậu ấy lại ở trong đó?”
“Phần đó thì cháu chưa hiểu được. Cháu nghĩ có lẽ cậu ta đánh rơi cái gì đó và cúi xuống để nhặt lên, nhưng cháu đã kiểm tra cái máy. Không có gì cả. Và cũng không có ai khác trong tầng hầm.”
“Có những thứ chúng ta không bao giờ giải thích được.” Ông lắc đầu. “Rủi ro mà vài người sẵn sàng chấp nhận chỉ để tiết kiệm vài phút. Sau tất cả những vụ bác đã thấy, bác còn chẳng dám lái xe với tốc độ cao nữa.”
“Hmm, bác có hút thuốc... Cái đó cũng rủi ro cao đấy.”
“Đó chỉ là một nhượng bộ nho nhỏ để có thể sống liều lĩnh. Cháu không làm điều gì ngu ngốc à?”
“Cháu không làm những điều như vậy nữa ạ. Cháu từng đi tàu lượn siêu tốc ở Rye Playland cho đến khi thấy người đang bảo trì nó là một gã say rượu chột mắt. Sau vụ đó, cháu tính toán rủi ro trong mọi việc.”
“Phải, rủi ro từ người phụ trách công việc. Tối nay đi đâu đó vui chơi an toàn nhé.”
Thú vui an toàn. Tôi không còn quá tin rằng nó còn tồn tại. Rủi ro tiềm tàng thì sao? Đó là một điều hoàn toàn khác. Tôi đã luôn cảnh giác với những mối nguy hiểm rình rập, ngay từ công việc đầu tiên là điều phối viên hội trường năm tôi học lớp bốn. Là người tuần tra lối ra cửa thoát hiểm bên hông trường tiểu học Carman Road, tôi níu chậm lại những đứa trẻ đang chạy để tránh việc chúng bị ngã và gãy cổ trên nền gạch xanh trơn bóng. Lúc trời tối dần và ngả màu tím sẫm, báo hiệu cho những cơn giông bão ở Massapequa Park, tôi đóng mọi cửa sổ trong nhà, chừa lại một khoảng hở chừng 10cm để cân bằng áp suất trong trường hợp có lốc xoáy (điều tôi đã học được từ Reader's Digest[*]). Sau đó, tôi sẽ chạy quanh sân để cất những chiếc xe đạp, thứ mà có thể làm chúng tôi vấp ngã lúc chạy tránh bão. (Tôi thậm chí đã mong đợi một thảm họa xảy ra để tôi có thể xử lý hậu quả.)
Tôi vẫn là một điều phối viên mà như các bác sĩ tâm thần đánh giá là “siêu thận trọng và lường trước các thảm họa”. Sau vài năm làm việc, tâm trí quá tải của một điều tra viên nhắc tôi rằng luôn có một định mệnh đen tối đang chờ đợi ở mỗi góc khuất. Sẽ luôn có những kẻ giết người trong các con hẻm, những người tự tử từ trên trời rơi xuống và những kẻ say rượu lái xe lên vỉa hè. Chết trong những vụ như vậy ư? Quả là điều dễ dàng. Hãy tránh những hành vi đó. Tôi khá chắc rằng mình sẽ không chết vì rủi ro bất ngờ, vì nó sẽ không xảy ra với những kẻ lo lắng cuồng kiểm soát. Kiểu người như chúng tôi không thích rủi ro. Chúng tôi sẽ không đi chơi trên một con thuyền cao tốc bị trộm hay chơi đá gà ở chỗ đường sắt giao nhau. Chúng tôi cũng sẽ không bao giờ làm điều gì nguy hiểm như chơi môn lướt sóng trong nhà.
Rất nhiều người ở New York thay thế việc chơi lướt sóng bằng việc chơi trượt ván. Công viên thành phố đầy trẻ em bay khỏi đường trượt, cua và lướt bằng ván. Đối với một số người, trò này chưa đủ kích thích. Nó vẫn thiếu cảm giác hồi hộp khi bị sóng biển nhấn xuống hay bị ván bay đập vào đầu. Do đó, trò đi trên nóc thang máy ra đời, đây là trò chơi nguy hiểm chết người bậc nhất trong số tất cả những môn thể thao đối kháng. Tòa nhà thích hợp nhất để chơi trò này là loại tòa nhà có hai thang máy liền kề nhau, cho phép người chơi nhảy từ nóc thang máy đang chạy này sang nóc thang máy kia. Đầu tiên, mấy đứa nhóc sẽ tìm cách để mở cửa bảo hộ của thang máy, sau đó nhấn nút gọi thang máy đi lên. Khi thang máy chạy đến tầng của chúng, người chơi sẽ nhảy lên nóc và điều khiển thang máy lên xuống, nhảy qua nhảy lại lúc hai chiếc thang máy giao nhau. Đứa nào nhảy được nhiều lượt nhất thì sẽ thắng. Đứa nào trượt chân hay tính sai khoảng cách sẽ thua, bị tụt xuống cái hố bên dưới, nơi chúng có thể bị đè nát lúc thang máy đi xuống, hoặc bị kéo lê giữa các thanh trục và hộp thang máy. Đó là một cái chết khủng khiếp. Và tôi sẽ phải nhặt các mảnh vụn thi thể còn lại.
Một lựa chọn thay thế khác là trò đu trên tàu điện ngầm, tôi đã từng thấy ba mức độ hoặc thể loại của trò này. Loại cơ bản nhất cho người mới bắt đầu là đứng giữa các toa tàu đang chạy và chống chân xuống bờ kè, sau đó đứng lên sợi xích nối giữa các toa. Các đường hầm thường hẹp và người chơi bị mất thăng bằng có thể dễ dàng bị đập đầu vào một tảng đá nhô ra từ bên tường. Reuven đã xử lý vụ của một thanh niên say khướt sau bữa tiệc độc thân, nhưng để giữ lời hứa của mình, đã cùng với vị hôn thê của anh ta chơi trò này trên chiếc tàu điện ngầm dẫn đến tòa thị chính để cùng nhau kết hôn. Cảm thấy chóng mặt và buồn nôn, anh ta đi giữa các toa tàu để hít thở không khí, sau đó nghiêng người sang một bên để nôn xuống đường ray. Anh ta ngã xuống đường ray tiếp điện và bị điện giật.
Mức độ thứ hai của trò này là nhảy lên cuối một đoàn tàu lúc nó đang rời bến, sau đó trèo lên nóc toa tàu đang chạy hoặc bám vào hai bên. Bạn không những cần một thân trên khỏe khoắn để bám chắc, mà còn phải có khả năng ép sát hết mức thân mình để tránh chạm vào tất cả các thiết bị gặp phải trong lúc tàu chạy. Rõ ràng, trò này khá là kích thích, chả thế mà có khoảng bốn trăm vụ tai nạn được báo cáo mỗi năm riêng ở New York, với một số bị thương hoặc tử vong. Riêng tôi nhớ được đã làm ít nhất ba vụ như thế.
Tôi chưa từng gặp mức độ ba, nó có 95% gây tử vong và tạ ơn Chúa, mức độ này cực kì hiếm gặp. Ở cấp độ này, người chơi sẽ trèo lên nóc một toa tàu đang chạy, sau đó nhảy sang một chiếc tàu đang di chuyển liền kề trong đường hầm. Dù hai đoàn tàu có đang chạy ngược hướng hay một tàu địa phương đang chạy song song với một tàu tốc độ cao cùng hướng, việc căn thời gian là trọng yếu. Độ phức tạp càng được tăng thêm khi có các cột ngăn cách giữa các đoàn tàu ở các trạm dừng và đôi khi ở một số đoạn trên đường ray, và cần phải cẩn thận tránh chúng khi chơi. Đó, đừng ai nói New York không phải là một thành phố thể thao nhé.
Ngoài ra còn có trò đánh cược Tarzan, kẻ đu dây. Nói cho chính xác thì đây không phải là một môn thể thao. Thường thì nó được sử dụng như biện pháp cuối cùng trong một cuộc đột kích của cảnh sát hoặc trong chuyến phiêu lưu của mấy gã say xỉn. Vụ tử vong đầu tiên mà tôi làm liên quan đến trò này là vào năm 1995, trong một đêm tháng Tám ẩm ướt ở Harlem, không khí đặc quánh ngay cả vào lúc 3 giờ sáng. Lúc tôi đỗ xe vào khu nhà, có một đám người đang cúi xuống bật nhạc trên chiếc radio phát nhạc và chơi trò domino trên vỉa hè. Không khí quá ngột ngạt để có thể ngủ trong nhà. Sự tập trung của đám người chơi bị phá vỡ bởi một tiếng sấm sau tòa nhà tám tầng bên cạnh, và một người đã gọi cảnh sát trước khi quay lại với cuộc chơi.
Tôi bước ra khỏi chiếc xe đang bật máy lạnh và thở gấp do sự thay đổi nhiệt độ, tôi đổ mồ hôi trong lúc đi bộ khoảng hơn 30m đến chỗ hai người đang mặc đồng phục đợi bên ngoài địa chỉ được chỉ định. Sĩ quan Rios kể cho tôi câu chuyện ở lối vào trước khi chúng tôi tới hiện trường, để dành nhấm nháp chút ngạc nhiên vào phút cuối.
“Anh chàng loạng choạng đi xuống khu nhà, lục túi quần, chửi bới và tiếp tục la hét. Chùm chìa khóa chết tiệt của tao đâu rồi? Anh ta đến cửa và bấm chuông nội bộ để gọi hàng xóm trong khu nhà. Anh ta bấm nút gọi từng người một cho đến khi một anh chàng trả lời và bấm nút mở cho anh ta vào tòa nhà. Người hàng xóm kể rằng mình cũng chửi lại anh ta tự đi mà lo việc của mình. Anh ta vào trong, nhưng dĩ nhiên một tên say thì không vào được căn hộ của mình, nên anh ta lên mái nhà để ngủ. Cùng lên nào và tôi sẽ chỉ cho cô.”
Chúng tôi đi thang máy lên và ra ngoài bằng lối cửa ngăn, nhưng không có ai ở đó. Tôi bối rối nhìn Rios, và cậu ấy vẫy tay ra hiệu cho tôi đi theo tới chỗ bức tường lan can. Cậu ấy rọi đèn pin xuống đất: có xác một người đàn ông đã chết trên nền xi măng, với dây cáp đen quấn quanh tay và chân.
“Nhìn này.” Rios nói, chiếu đèn vào tất cả những dây cáp ti vi đang chăng qua tường xuống tới cửa sổ của mỗi căn hộ. Một trong số chúng đã đứt tả tơi, các viền thì sờn hết. Trên bức tường bê tông, có một vết cào dài một đoạn khoảng 20cm.
“Được rồi, tôi hiểu rồi, nhưng anh ta định đi chỗ quái nào vậy?” Tôi hỏi.
Rios thích thú. “Chà, tôi phát hiện ra anh ta sống ở tầng sáu. Nhìn căn hộ của anh ta ở đây này.” Rios chiếu đèn xuống một cửa sổ đang mở cách dưới đó hai tầng, chỉ cách 1,5m từ chỗ chúng tôi đang đứng.
“Anh chàng này đu dây cáp ti vi từ đây xuống để vào căn hộ, nhưng anh ta phải đu qua lại một chút để chạm đến được cửa sổ. Không thể đu thẳng xuống được, thấy không? Sợi cáp cọ vào bê tông và đứt, thế là anh ta rơi xuống.”
Chúng tôi đi xuống và ra ngoài bằng cửa sau để đến chỗ cái xác người đàn ông trên nền đất, tay anh ta vẫn nắm chặt nửa sợi dây đứt, những vết thương kín người khớp với một cú ngã từ trên cao.
“Đội tuần tra ban đêm đã đến chưa?”
Đó là một nhóm nhỏ các thám tử đi tuần tra quanh thành phố vào ban đêm, tiếp cận việc điều tra bước đầu trước khi giao cho các đội cảnh sát phụ trách khu vực vào sáng hôm sau.
“Không, họ vừa bị kẹt ở Queens rồi.”
“Khỉ thật, Rios, cậu sẽ thành thám tử trước cuối năm nay. Vụ này cậu làm tốt lắm.”
Cậu ta cười toe toét và đưa cho tôi thẻ nhận dạng để đeo vào ngón chân thi thể.
Hai vụ Tarzan khác mà tôi từng thấy là khi cả hai người đàn ông cùng cố trốn thoát khỏi cảnh sát trong một vụ trấn áp ma túy. Trong mỗi trường hợp, họ vơ lấy ma túy và nhảy ra qua cửa sổ, nắm dây cáp bằng một tay và vừa trượt xuống vừa cố giữ lấy thứ chất gây nghiện quý giá. Dĩ nhiên là cả hai đều chết thảm. Chết vì ma túy.
Tại sao một số người cần sự phấn khích tới mức độ này, cần sự thúc bách hồi hộp trong việc mạo hiểm mạng sống của mình? Lời giải thích đến từ hệ thống thần kinh của họ, mà theo khoa học nghiên cứu, là chứng nghiện hormone adrenaline. Lúc gặp nguy hiểm, những người này sản sinh ít cortisol hơn (hormone trong các tình huống đánh hoặc chạy) và nhiều chất dẫn truyền thần kinh dopamine hơn (chất làm bạn cảm thấy “Chết tiệt, cảm giác này thật tuyệt!”). Đối với một số người, sinh lý học của họ được kết nối theo một cách nào đó dẫn đến việc đặt mình trong những tình huống căng thẳng sẽ làm sản sinh chất dẫn truyền thần kinh norepinephrine ở hạch hạnh nhân (trung tâm điều khiển cảm xúc của não), và nó làm họ thấy tràn trề sức sống. Tôi có thể đồng cảm với việc đó. Bên cạnh việc cố gắng kiểm soát mọi thứ xung quanh mình và giải khuây bằng những thứ điên rồ mà mình thấy, tôi cũng mạo hiểm một chút, dĩ nhiên là có tính toán. Liệu tôi có cần phải đạp xe trong đường hầm tàu điện ngầm đầy chuột với Đội cứu hộ khẩn cấp để nhặt các mảnh thi thể của một người đu tàu điện không? Không. Tôi có thể yêu cầu họ làm việc đó khi chắc chắn đó là một vụ tai nạn bất ngờ. Nhưng làm cùng mấy anh chàng đội cứu hộ thì thú vị và vui hơn nhiều. Những lúc đó tôi cảm thấy mình được bảo vệ và mạnh mẽ hơn. Liệu tôi có cần phải ngồi trên trực thăng, cạnh chiếc cửa mở toang chỉ với một chiếc dây an toàn chăng qua đùi trong lúc mấy gã đồng nghiệp bên đội không quân chao lượn chỉ để dọa tôi sợ? Rõ ràng là không, nhưng cảnh dưới tầm mắt thì tuyệt đẹp, và tôi gây ấn tượng với cả đám bằng sự bình tĩnh của mình. Tôi rất thích việc đó. Đối với một người đang sợ chết khiếp, việc có thể tỏ ra không sợ hãi chút nào không phải là một thành tựu dễ dàng. Trong vùng đất của cái chết này, tôi cảm thấy mình đang sống.