Paul Delroze lo âu lật trang, như thể anh hy vọng rằng kế hoạch trốn thoát có thể được chứng minh là thành công; thế nhưng thứ anh nhận được lại là cú sốc đau khổ mới như khi đọc những dòng đầu tiên, được viết vào sáng hôm sau, bằng nét chữ gần như không thể đọc nổi:
“Bọn mình bị tố cáo, bị phản bội... Hai mươi tên đang theo dõi nhất cử nhất động của bọn mình... Chúng lao vào bọn mình như lũ súc vật... Giờ mình đang bị nhốt trong ngôi nhà nhỏ trong công viên. Một căn lán nhỏ bên cạnh được sử dụng làm nhà tù nhốt Jérôme và Rosalie. Họ bị giam hãm và bịt miệng. Mình không bị trói, nhưng ngoài cửa có lính canh. Mình có thể nghe thấy tiếng chúng nói chuyện với nhau.”
Mười hai giờ trưa,
Viết thư cho anh rất khó, Paul ạ. Tên lính canh mở cửa và theo dõi em sát sao. Chúng không xét người em, thế nên em có thể giữ lại các trang nhật ký của mình; và vội vội vàng vàng biên thư cho anh, bằng những mảnh giấy xé ra nổi tiếp nhau, trong góc tối…..
Nhật ký của em! Anh có tìm thấy nó không Paul? Liệu anh có biết được tất cả những chuyện đã xảy ra, biết được chuyện gì đã xảy đến với em chưa? Giá như chúng đừng lấy đi cuốn nhật ký của em....
Chúng mang tới cho em bánh mì và nước! Em vẫn không được phép gặp Rosalie và Jérôme. Chúng không cho họ ăn uống gì hết.
Hai giờ,
Rosalie đã cố gắng tháo băng bịt miệng. Lúc này bà ấy đang nói chuyện với mình bằng giọng nhỏ qua tường. Bà ấy lắng nghe những tên lính canh gác nói chuyện và bảo mình rằng đêm qua Hoàng tử Conrad đã tới Corvigny; rằng quân Pháp đang tiến đến rất gần và bọn lính ở đây đang rất khó chịu. Liệu chúng sẽ tử thủ hay sẽ rút về tiền tuyến?... Chính Thiếu tá Hermann đã ngăn cản bọn mình trốn thoát. Rosalie nói rằng chúng mình xong rồi...
Hai rưỡi,
Rosalie và mình phải dừng nói chuyện. Mình chỉ hỏi bà ấy có ý gì, tại sao mình và bà ấy lại xong rồi là sao? Bà ấy không ngừng nói rằng Thiếu tá Hermann là một con quỷ.
“Đúng, một con quỷ.” Bà ấy nhắc lại. “Và hắn có những lý do đặc biệt để chống lại phu nhân...”
“Lý do gì hả bà Rosalie?”
“Tôi sẽ giải thích sau. Nhưng phu nhân có thể chắc chắn rằng nếu Hoàng tử Conrad không quay về từ Corvigny kịp thời để cứu chúng ta, Thiếu tá Hermann sẽ chớp ngay lấy cơ hội này để bắn chết cả ba chúng ta...”
Paul thực sự đã thét lên phẫn nộ khi đọc cái từ đáng sợ do chính tay Elisabeth tội nghiệp viết ra. Đoạn này nằm ở một trong những trang cuối. Sau đó chỉ còn vài câu được viết ngẫu hứng, kéo dài hết trang giấy, rõ ràng là viết trong bóng tối, những câu chữ hết hơi như thể của một người đang hấp hối:
“Chuông báo động! Âm thanh theo gió bay đến đây từ Coroigny... Thế có thể là sao?... Quân Pháp à?... Paul, Paul, có lẽ anh sẽ đi cùng với họ!....
Hai tên lính bước vào, phá lên cười. “Phu nhân sẽ bị giết!... Cả ba sẽ bị giết!... Thiếu tá Hermann đã nói: Chúng sẽ bị giết hết!”
Mình lại chỉ còn lại một mình... Bọn mình sẽ chết hết... Nhưng Rosalie muốn nói chuyện với mình và không dám...
Năm giờ,
Pháo binh Pháp... Các quả đạn nổ tung quanh lâu đài... Ôi, giá một trong những quả đạn ấy bắn trúng mình!... Mình nghe thấy giọng của Rosalie... Bà ấy có chuyện gì muốn nói với mình nhỉ? Bà ấy vừa phát hiện ra bí mật gì à?
Ôi, khủng khiếp! Ôi, sự thật ghê tởm! Rosalie đã nói. Lạy Chúa, con van xin Người, xin hãy cho con có thời gian để viết... Paul, anh không bao giờ có thể tưởng tượng được đâu... Em phải kể cho anh nghe trước khi em chết... Paul...”
Phần còn lại của trang giấy đã bị xé, các trang tiếp theo đến tận cuối tháng bị bỏ trống. Liệu Elisabeth có đủ thời gian và sức khỏe viết hết ra những gì Rosalie đã nói với cô không?
Đây là một câu hỏi mà Paul thậm chí còn không dám hỏi bản thân. Anh quan tâm làm gì đến những tiết lộ và bóng tối một lần nữa mãi mãi che mờ sự thật mà anh có thể không còn hy vọng phát hiện ra nữa? Anh quan tâm làm gì đến sự trả thù hay Hoàng tử Conrad hoặc Thiếu tá Hermann hay tất cả những kẻ độc ác thích tra tấn và giết hại phụ nữ? Elisabeth chết rồi. Nói thẳng ra, cô đã chết trước mắt anh. Chẳng có gì ngoài sự thật đó đáng để suy nghĩ hay nỗ lực. Nản chí và sửng sốt trước sự hèn nhát bất ngờ, đôi mắt anh chú mục vào cuốn nhật ký, trong đó vị hôn thê tội nghiệp của anh đã ghi nhanh những giờ phút đọa đày thống khổ tàn bạo nhất có thể hình dung được, anh cảm thấy ham muốn được chết và bị quên lãng cồn cào đang chậm rãi dâng trào trong anh. Elisabeth đang gọi anh. Tại sao anh còn tiếp tục chiến đấu? Tại sao anh không đến với cô?
Thế rồi, một người nào đó đến vỗ vai anh. Một bàn tay nắm chặt khẩu súng ngắn anh đang mang, và Bernard nói: “Bỏ nó xuống đi, Paul. Nếu anh nghĩ rằng một người lính có quyền tự giết mình vào lúc này, em sẽ bỏ mặc anh làm thế sau khi anh nghe những gì em phải nói đây.”
Paul không phản đối. Ham muốn được chết đã lớn lên trong anh, mà gần như anh không biết, và cho dù anh đã suýt đầu hàng ham muốn ấy, trong một khoảnh khắc điên rồ, nhưng anh vẫn giữ tư duy minh mẫn của một người tỉnh lại sau cơn hôn mê.
“Nói đi!” Anh nói.
“Sẽ không lâu đâu. Ba phút là đủ để em giải thích. Nghe em này. Nhìn chữ viết, em hiểu rằng anh đã tìm thấy cuốn nhật ký chị Elisabeth giấu đi. Nó có khẳng định điều anh đã biết không?”
“Có!”
“Khi chị Elisabeth viết nhật ký, có phải chị ấy cũng bị dọa giết giống Jérôme và Rosalie không?”
“Đúng!”
“Và tất cả ba người đều bị bắn chết khi em và anh đến Corvigny, cũng tức là nói, vào hôm thứ Tư, ngày Mười sáu đúng không?”
“Đúng!”
“Lúc ấy là khoảng từ năm đến sáu giờ chiều, một ngày trước hôm thứ Năm khi chúng ta đến đây, tại lâu đài Ornequin đúng không?”
“Đúng, nhưng sao cậu lại hỏi những câu này?”
“Tại sao á? Nhìn xem này, Paul. Em nhận nó từ anh và trong tay em đây là mảnh đạn pháo anh lấy ra khỏi bức tường của căn nhà nhỏ tại đúng chỗ mà chị Elisabeth bị bắn. Có một lọn tóc vẫn còn bám vào mảnh đạn.”
“Thì sao?”
“Chà, lúc nãy em vừa nói chuyện với một sĩ quan phụ tá pháo binh, người đã đi ngang qua lâu đài; và kết quả cuộc nói chuyện lẫn cuộc điều tra của ông ta, đó là mảnh đạn ấy không phải của quả đạn pháo đã bắn từ khẩu súng bảy mươi lăm li, mà của quả đạn pháo bắn ra từ khẩu súng một trăm năm mươi lăm li, một khẩu Rimailho.”
“Anh không hiểu.”
“Anh không hiểu bởi vì anh không biết, hay bởi vì anh đã quên béng viên sĩ quan kia đã nhắc em nhớ đến cái gì? Vào ngày ở Corvigny, hôm thứ Tư ngày Mười sáu, các trận địa pháo đã khai hỏa và thả vài quả đạn pháo xuống lâu đài vào lúc cuộc hành hình diễn ra, đều là đạn pháo của các khẩu bảy mươi lăm li, còn các khẩu Rimailho một trăm năm mươi lăm li của chúng ta phải hôm sau mới bắn, hôm thứ Năm, trong khi chúng ta còn đang tiến quân vào lâu đài. Do đó, khi chị Elisabeth bị bắn và được chôn vào lúc sáu giờ chiều hôm thứ Tư, thì mảnh đạn pháo thực tế không thể được bắn ra từ một khẩu Rimailho, để mà dính một lọn tóc của chị ấy, bởi vì các khẩu Rimailho ấy đã im lặng cho đến sáng hôm thứ Năm.”
“Vậy ý cậu là...” Paul lẩm bẩm bằng giọng gấp gáp.
“Ý em là, làm sao chúng ta không thể nghi ngờ mảnh đạn pháo nhặt lên từ dưới đất vào sáng hôm thứ Năm, được cố tình nhét vào bức tường giữa vài lọn tóc được cắt vào tối hôm trước là của khẩu Rimailho?”
“Nhưng cậu điên rồi, Bernard! Làm trò này nhằm mục đích gì chứ?”
Bernard mỉm cười. “Đương nhiên mục đích là khiến mọi người nghĩ rằng chị Elisabeth đã bị bắn, mà thực ra không phải.”
Paul lao về phía cậu ta, lắc người cậu ta. “Cậu biết chuyện gì rồi à, Bernard, bằng không cậu sẽ không cười như thế! Cậu không nói được à? Làm sao cậu giải thích được về những viên đạn găm vào tường căn nhà nhỏ? Còn sợi xích sắt nữa? Còn cái móc thứ ba nữa?”
“Cũng thế. Có quá nhiều đạo cụ sân khấu ở đây. Khi một cuộc hành hình diễn ra, anh có nhìn thấy những vết đạn như thế không? Và anh có tìm thấy xác chị Elisabeth không? Làm sao anh biết được rằng chúng không hề bày tỏ sự thương tiếc chị ấy sau khi đã bắn chết Jérôme cùng vợ ông ta? Hay ai mà biết được chứ? Ai đó có thể đã can thiệp...”
Paul cảm thấy chút hy vọng dâng lên trong mình. Sau khi bị tên Thiếu tá Hermann phán tội chết, có lẽ Hoàng tử Conrad sau khi quay về từ Corvigny trước cuộc hành hình đã cứu được Elisabeth.
Anh lắp bắp: “Có lẽ... phải... có lẽ... Mọi chuyện sẽ như thế này: Thiếu tá Hermann biết chúng ta có mặt tại Corvigny - hãy nhớ cuộc gặp gỡ giữa cậu với ả nông dân đó - và hắn muốn bằng bất cứ giá nào Elisabeth cũng phải được xem là đã chết trước mắt chúng ta, để chúng ta không còn truy tìm cô ấy nữa. Anh mong rằng Thiếu tá Hermann đã dàn dựng những đạo cụ sân khấu này, như cậu gọi chúng thế. Làm sao anh biết được? Liệu anh có quyền được hy vọng không?”
Bernard bước gần hơn đến chỗ anh, nói nghiêm túc: “Thứ em mang đến cho anh không phải là hy vọng, Paul, mà là chắc chắn. Em muốn anh chuẩn bị trước cho điều đó. Còn giờ thì nghe đây. Lý do em hỏi những câu hỏi của viên sĩ quan pháo binh đó là để em có thể kiểm tra những thông tin mà mình đã biết. Đúng, khi vừa nãy em đã vào trong làng Ornequin, một đoàn hộ tống các tù binh Đức đi đến từ phía tiền tuyến. Em đã có thể trao đổi vài lời với một tên trong số chúng, kẻ đã từng là một phần của đơn vị đồn trú tại lâu đài. Do đó hắn đã thấy vài chuyện. Hắn biết. Rằng chị Elisabeth không hề bị bắn. Hoàng tử Conrad đã ngăn chặn cuộc hành hình.”
“Cái gì? Cái gì?” Paul kêu lên, mất tự chủ vì sung sướng. “Cậu hoàn toàn chắc chứ? Cô ấy còn sống sao?”
“Vâng, còn sống... Chúng đã mang chị ấy sang Đức.”
“Nhưng kể từ lúc đó thì sao? Vì rốt cuộc Thiếu tá Hermann có thể bắt kịp cô ấy và thực hiện kế hoạch trót lọt?”
“Không!”
“Làm sao cậu biết được?”
“Thông qua tên tù binh đó. Sáng hôm nay hắn vừa nhìn thấy quý phu nhân người Pháp hắn từng thấy sống ở đây.”
“Ở đâu?”
“Cách tiền tuyến không xa, trong một ngôi làng ngay bên ngoài Ebrecourt, dưới sự bảo vệ của người đàn ông đã cứu chị ấy, và chắc chắn là người có khả năng bảo vệ chị ấy trước Thiếu tá Hermann.”
“Cái gì cơ?” Paul hỏi lại, nhưng lần này bằng một giọng trầm khàn với gương mặt méo mó vì tức giận.
“Dường như Hoàng tử Conrad khởi đầu cuộc đời binh nghiệp của y một cách rất a ma tơ - người khác xem y như thằng ngu, anh biết đấy, ngay cả trong gia đình của chính y - y biến Ebrecourt thành căn cứ của mình và ghé thăm chị Elisabeth hằng ngày. Thế nên không cần phải sợ hãi...” Nhưng Bernard chợt im bặt, rồi kinh ngạc hỏi: “À mà có chuyện gì thế? Trông mặt anh tái mét thế kia.”
Paul túm chặt hai vai cậu em vợ và hét lên: “Elisabeth nguy mất rồi. Hoàng tử Conrad đã đem lòng yêu cô ấy - chúng ta đã từng nghe chuyện này rồi, cậu biết đấy, nhật ký của cô ấy là một tiếng khóc tuyệt vọng kéo dài - y đã đem lòng yêu cô ấy và sẽ không bao giờ để sống mất con mồi của y. Cậu có hiểu không? Y sẽ không từ một thủ đoạn nào hết!”
“Ôi, Paul, em không thể tin...”
“Đừng tin gì hết, anh nói với cậu đây. Y không chỉ là một thằng ngu, mà còn là một thằng vô lại, một kẻ đê tiện. Khi cậu đọc nhật ký thì cậu sẽ hiểu... Nhưng nói thế là đủ rồi, Bernard. Việc chúng ta phải làm bây giờ là hành động và phải hành động ngay lập tức, thậm chí không còn thời gian mà nghĩ nữa đâu.”
“Anh có kế hoạch nào không?”
“Giành lại Elisabeth từ tay thằng cha đó, đưa cô ấy đi.”
“Không thể nào!”
“Không thể nào? Chúng ta ở cách nơi vợ anh đang bị cầm tù, phải đối mặt với những lời sỉ nhục của tên bất lương đó chưa đầy tám dặm, thế mà cậu nghĩ rằng anh sẽ ở lại khoanh tay ngồi yên sao? Vớ vẩn! Chúng ta phải cho chúng thấy trong mạch máu chúng ta đang chảy những dòng máu nóng! Để làm việc, Bernard ạ! Và nếu cậu còn chần chừ, anh sẽ đi một mình.”
“Anh sẽ đi một mình ư? Tới đâu cơ?”
“Đến Ebrecourt. Anh không cần bất cứ ai đi cùng hết. Anh không cần ai giúp hết. Một bộ đồng phục của quân Đức là đủ. Anh sẽ băng qua tiền tuyến khi trời tối. Anh sẽ giết chết những kẻ địch cần phải giết và sáng ngày mai chị Elisabeth sẽ ở đây, và tự do.”
Bernard lắc đầu, nhẹ nhàng nói: “Paul tội nghiệp của em oi!”
“Ý cậu là sao?”
“Ý em là lẽ ra em nên là người đầu tiên đồng ý rằng chúng ta nên cùng nhau lao đi giải cứu chị Elisabeth, mà không thèm màng đến rủi ro. Đáng tiếc...”
“Sao cơ?”
“Là thế này, Paul: Phía chúng ta không có ý định tấn công mạnh mẽ hơn nữa. Họ đã gửi quân dự bị và các trung đoàn quân địa phương tới, chúng ta sẽ rời đi.”
“Rời đi ư?” Paul lắp bắp, mất tinh thần.
“Vâng, vào tối nay. Sư đoàn của chúng ta tối nay sẽ bắt đầu rời khỏi Corvigny và em chẳng biết sẽ đi đâu... có lẽ là đến Reims hoặc Arras. Tóm lại là về phía tây hoặc phía bắc. Thế nên anh thấy đấy, chàng trai tội nghiệp của em, kế hoạch của anh không thực hiện được đâu. Thôi nào, kiên cường lên. Đừng trông tuyệt vọng thế. Thấy anh như thế em đau lòng lắm. Rốt cuộc, chị Elisabeth không bị nguy hiểm nữa. Chị ấy sẽ biết cách tự bảo vệ mình.”
Paul không đáp. Anh nhớ những lời nói ghê tởm của Hoàng tử Conrad mà Elisabeth trích ra trong nhật ký của mình: “ Đó là chiến tranh. Đó là chiến tranh, luật của chiến tranh.”
Anh cảm thấy sức nặng khủng khiếp của cái luật ấy trên vai mình, nhưng anh cũng cảm thấy mình đang tuân thủ theo luật một cách cao quý và kiêu hãnh nhất, một cá nhân sẵn sàng hy sinh mọi thứ vì sự an nguy của dân tộc.
Luật của chiến tranh ư? Không, là bổn phận của chiến tranh; và bổn phận ấy cấp thiết đến mức anh không được phép bàn cãi, và cho dù không thể nghe theo, anh thậm chí cũng không được phép để gợn sóng của sự ức chế dù là nhỏ nhất khuấy động tâm hồn bí ẩn của mình. Không cần biết Elisabeth có phải đối mặt với cái chết hay lâm vào cảnh ô nhục thì Trung sĩ Paul Delroze cũng không được lo lắng, cũng không thể khiến anh một giây nào đó bước chệch khỏi con đường mà anh được lệnh phải theo. Trước hết anh là một người lính, và sau nữa anh là một người đàn ông. Anh chẳng nợ ai cái bổn phận này ngoại trừ nước Pháp, đất nước yêu dấu đang phải hứng chịu sự tàn phá khủng khiếp.
Anh cẩn thận gấp lại cuốn nhật ký của Elisabeth rồi bước ra ngoài, theo sau là cậu em vợ.
Khi màn đêm buông xuống, anh đã rời khỏi lâu đài Ornequin.
