Dù Presto đã được chuẩn bị khá đầy đủ bằng những cuốn sách và chỉ dẫn, anh vẫn kinh ngạc khi nhìn thấy khu vườn Yolstounskom. Thiên nhiên dường như đã tập hợp ở đây tất cả mọi hình thức kỳ thú, mọi thứ tương phản, mọi màu sắc có thể khiến ta ngạc nhiên và bị quyến rũ. Núi non, khe vực, thác nước, hồ đầm, rừng cây thay thế nhau như trong chiếc kính vạn hoa. Nước của những mạch nóng sôi bắn tung ra những hạt vôi, chúng nguội đi, hóa thạch và tạo nên cà một hệ thống những bậc thềm đẹp như tạc bằng đá hoa. Những thềm đá này, cái hẹp cái rộng, được viền quanh bằng những móc treo, những “đăng-ten” cầu kỳ bằng thạch nhũ. Những thềm đá trắng tinh thay thế nhau với những thềm đá màu vàng sáng, màu hồng, xanh lơ, xanh lá cây, nâu. Presto đặc biệt thích một thềm đá có tên là Bếp Quỷ. Đó là một khoảng không gian tối sẫm từ đó vọng ra tiếng ì ầm âm ỉ. Những con dơi bay lược vòng tròn giống như những túm màu đen, gần như chạm cánh vào Presto và người lái xe… Rồi đột nhiên một cảnh trí mới - “Cổng vàng” bằng phún thạch nhuốm màu vàng óng ánh, “Hồ thiên nga”, một vùng núi non hoang dã với những đỉnh ngập tuyết. Ở lại đây chăng? Không, phong cảnh quá lạnh lẽo. Đi nữa! Lưu vực suối nóng phun Gerrisa và những mạch nước nóng “Gã bẳn tính đen”, “Người một phút” - mỗi phút lại tung lên cao một tia nước. “Thường trực” - hai mươi phút phun lên một lần. Dưới thấp là những con suối bùn các màu hồng, vàng, trắng. Những mạch nước này phun nước nóng sôi ầm ầm và nước rơi xuống mặt đất thành những cái thác ngoạn mục. Đi xa hơn nữa khỏi tiếng động ồn ào này!…
Ngọn suối màu ngọc lam với nước xanh lơ và trong suốt khác thường phản ánh vào mặt gương hồ Lăng Trụ. Chung quanh, có nhiều suối nước nóng phun và mạch nước nóng, những hồ núi nhỏ, những con suối màu ngọc bích ầm ầm thác đổ… Đây là con suối nóng phun “Bộng ong” với hình thù kỳ quặc, đây là “Bọt biển”, “Sư tử”. Xa hơn. Giữa những vách đá lóng lánh toàn hoàng ngọc và hồng ngọc, là hồ Ngọc Bích. Hồ đã quyến rũ Presto. Quả thật ở đây cũng như ở khắp nơi, nhìn thấy những khách sạn dành cho khách du lịch, những nhà nhỏ với cột xăng để phục vụ cho xe ô tô, với những ki-ốt cầu kỳ bán đồ giải khát, cái thì hình chiếc mũ nồi - quảng cáo độc đáo của hãng làm mũ - cái thì hình tượng Phật, cái thì kiểu nhà thủy tạ Trung Hoa. Và ở khắp nơi là những quảng cáo quấy rầy: trên các tường nhà, trên hàng rào, trên hàng cây cạnh đường, thậm chí trên các vách đá. Những quảng cáo về thuốc đánh răng, dây đeo quần áo, dao cạo râu, thuốc đã được cấp bằng này làm cho xấu xí, dị dạng đi những phong cảnh đẹp đẽ nhất trên thế giới. Nhưng xa con đường đã đi qua, hơn nữa, còn thấy được những nơi chốn không người qua lại.
Presto nhận thấy ở đằng xa có một ngôi nhà nhỏ cô độc, một túp lều xuềnh xoàng trên sườn núi. Một con đường nhỏ, hẹp, mọc đầy cỏ dẫn tới ngôi nhà, phải vất vả lắm xe mới có thể đi được. Chắc là nhà người gác rừng. Đúng là cái nhà anh cần. Presto ra lệnh cho người lái xe đi tới ngôi nhà. Lái xe tuân lệnh chẳng vui vẻ gì: “Phá xe ra mất”.
Nhưng họ cũng leo lên núi được trót lọt. Chỉ có một chỗ, dòng suối phun nằm ngay cạnh đường đá làm bắn tóe vào xe và người trong xe những giọt bùn màu vàng nóng bỏng.
Mặt trời đã khuất sau đỉnh núi. Hồ Ngọc Bích phản chiếu ánh hoàng hôn, óng ánh lên những sắc màu linh động của xà cừ. Thậm chí Presto đã bất giác thở dài: sao mà đẹp thế! Vẻ đẹp này sẽ làm cho mình không suy tưởng được chăng? Không sao, ta sẽ quen với cái đẹp, như quen với mọi thứ.
Presto gặp may. Chủ nhân của ngôi nhà đang ngồi trên khúc gỗ và hút chiếc tẩu ngắn. Ông ta mặc chiếc sơ mi kẻ ô vuông để phanh cổ, nhét vào trong cái quần da, dưới chân là đôi ủng cao. Như thế sẽ đi qua những bụi cây gai được thuận tiện hơn. Ông ta không đội mũ. Tóc đã hoa râm, bộ mặt dài, hơi mệt mỏi, có râu ria mép. Ông ta bình thản nhìn chiếc xe ô tô đang lại gần.
Presto chào ông chủ nhà và bước ra khỏi xe. Anh muốn thuê một vài phòng. Ở các khách sạn ồn ào quá, anh lại cần nghỉ ngơi và làm việc đôi chút về cuốn sách của anh. Anh là nhà báo và phần nào là nhà văn. Smith. Adam Smith…
Ông già nhìn Presto một cách dò hỏi. Nhiều khách du lịch muốn ăn ở được rẻ đã tìm đến các người gác khu vườn để đề nghị được ở trọ trong nhà họ. Mỗi khách du lịch kiểu ấy nghĩ ra hàng mớ lý do vì sao họ lại “không tiện” ở khách sạn.
Ban quản lý công viên đã tỏ thái độ không tán thành việc các khách du lịch đến ở nhà những người gác. Quyền lợi của các chủ khách sạn bị thiệt thòi vì việc đó. Vì thế những người phục vụ của công viên, dù rất muốn kiếm tiền cũng chỉ hãn hữu lắm mới nhận cho khách du lịch ở nhà mình với cái cớ là họ hàng hay bạn bè.
Presto nhận thấy người gác rừng đang phân vân nên vội vàng nói:
- Tôi sẽ trả cho ông bằng số tiền phải trả nếu ở khách sạn… thậm chí nhiều hơn.
- Nhưng ông sẽ không tìm thấy ở nhà tôi những tiện nghi như ở đấy - Ông già đáp ngay, có vẻ đã xuôi tai.
- Tôi không khó tính. Cái bàn cái ghế, cái giường, bữa ăn bình thường, ngoài ra tôi không đòi hỏi gì hơn. - Presto nói. - Tôi chỉ cần sự yên tĩnh, mà ở đây có vẻ là yên tĩnh.
- Phải, nếu không kể tiếng ồn ào của những suối phun. Nhưng ông sẽ quen ngay với nó và sẽ không nhận thấy nữa. Thôi được, mời ông vào xem.
Chủ nhân dẫn Presto vào nhà. Hoàn toàn không phải là một túp lều bé nhỏ như cảm thấy khi nhìn từ xa. Trong nhà có ba phòng - một phòng khá lớn - bếp và cả nhà tắm nữa. Trong gian phòng nhỏ mà chủ nhân chỉ cho thấy thoáng qua, Presto thấy một chiếc giường và những chiếc giày xinh nhỏ của phụ nữ. trong phòng của chủ nhân có chiếc giường hẹp, một bàn viết khá lớn, chiếc tủ đựng sách. Trên tường treo những con chim nhồi rất khéo và chiếc phong vũ biểu. Phía trên bàn viết, những chân dung của Darwin và Haeckel lồng trong khung hình bầu dục khiến Presto rất ngạc nhiên.
- Gian phòng này của chúng tôi có vẻ như phòng khách và phòng ăn tiệc, - chủ nhân chỉ gian phòng lớn, - nhưng thường chúng tôi ăn cơm ở trong bếp.
- Gia đình ta có đông không? - Presto hỏi một cách hơi dè dặt.
- Có tôi và đứa cháu gái. - chủ nhân đáp. – Đây, tôi có thể dành cho ông gian phòng này.
Cửa sổ và cửa ra vào đều trông ra vườn hoa, những cây thông mọc trên đồi. Presto thích căn phòng, và hợp đồng được ký, va-li được đem vào, người lái xe ra về.
- Ellen về một cái, là nó thu dọn sạch sẽ ngay phòng cho ông. Bây giờ ta đi xuống bếp, tôi chuẩn bị trà. Chắc là đi đường mệt ông cũng muốn uống?
- Ông rất dễ mến, thưa ông.
- Xin lỗi, tôi chưa xưng tên. Tôi là John Barry.
Trong khi dùng trà, Barry kể chuyện trong vườn có bao nhiêu trâu bò, hươu nai, sơn dương, gấu, có những loài chim nào. Barry sống hòa thuận với nhiều cư dân của khu vườn, một vài chú gấu thậm chí còn lấy bánh mì ngay trên tay ông. Sau đó ông bắt đầu kể về cây cối, về các loại thực vật khác thường và không riêng ở khu vườn Yolstounskom. Một số điều ông kể, Presto đã biết qua các sổ tay hướng dẫn và sách đi đường: về tầm vóc khổng lồ và chiều dầy của thân cây Sequoia [17] , về chuyện trên một gốc đã chặt của cây Sequoia đặt được một đàn dương cầm cùng bốn nhạc công ngồi và hãy còn chỗ cho mười sáu cặp nam nữ nhảy múa, chuyện trên một gốc Sequoia khác dựng cả một ngôi nhà nhỏ làm nhà in để xuất bản tờ “Tin tức cây khổng lồ”. Chuyện người ta đã xẻ từ cây Sequoia “tấm ván lớn nhất thế giới” định đưa đi dự triển lãm năm 1960 ở Paris, và tấm ván này vẫn còn ở Mỹ vì không chiếc tàu nào bảo đảm chở tấm ván vẫn nguyên vẹn sang tới châu Âu.
Những câu chuyện tương tự, những người hướng dẫn đều kể cho các khách du lịch Mỹ rơi vào “những qui mô khổng lồ”. Nhưng vì Barry là người gác rừng bình thường, nên những hiểu biết của ông, ngôn ngữ văn học chính xác của ông khiến Presto ngạc nhiên.
- Ông có biết lịch sử tên gọi Sequoia không? - Barry mỉm cười hỏi. - Trong số các tù trưởng da đỏ có một người tên là Sequoia. Ông sẽ nhầm, nếu nghĩ rằng đó là một người mọi rợ tay vung cây rìu chiến, một kẻ đi săn da đầu. Ông ta là người rất có văn hóa, người sáng chế ra chữ viết của người Anh-điêng. Để tỏ lòng tôn kính ông, những người da đỏ gọi cây này là Sequoia. Những cây Sequoia ở Mỹ được các nhà bác học phát hiện ra ngót một trăm năm trước và được đặt tên là “thông California”, hoặc cây “ma-mút” [18] . Gọi là ma-mút, có lẽ vì những cành khô trần trụi của những cây Sequoia già trông như răng nanh của con ma-mút. Nhà thực vật học người Anh nghiên cứu đầu tiên cây Sequoia đã muốn làm cho bất tử tên của một vị anh hùng người Anh, thống soái Wellington, bèn lấy tên ông đặt cho cây, gọi là “Wellington gigantea” [19] . Nhưng người Mỹ đã bất bình, họ phản đối: cái cây Mỹ này của họ lại đặt tên Anh ư, lại là tên một ông tướng! Và nhà thực vật học người Mỹ liền gọi cây bằng tên người anh hùng dân tộc Washington của họ: “Washington gigantea”. Tuy nhiên sau này đã vỡ nhẽ rằng cả tên này lẫn tên kia đều không chính xác, bởi vì cái cây mới này là một loài mới, chứ không phải giống mới. Vì thế cái tên gọi hoàn toàn xứng đáng “gigantea” có thể để lại được, tên gọi về giống thì phải khác với tên loài cây cùng giống đã được biết từ trước - Sequoia sempervirens” - cây Sequoia sống vĩnh viễn. Thế là vị tù trưởng da đỏ đã thắng những anh hùng dân tộc của Anh và Mỹ. Câu chuyện này những người hướng dẫn không thật sẵn sàng kể cho khách du lịch người Anh và Mỹ nghe, để khỏi làm tổn thương lòng tự ái dân tộc của họ.
- Ông Barry! - Presto không nén được. - Ông biết nhiều quá. Tại sao ông lại làm người gác rừng mà không đứng ở vị trí ít ra là của người hướng dẫn?
- Chính là vì tôi biết nhiều, - Barry đáp với nụ cười buồn. - Làm người gác thì yên ổn hơn. Cần phải biết ơn số phận về điều đó.
- Nhưng ông là người có học thức! - Presto sôi nổi nói.
- Đây là tôi ba hoa trước mặt một người lạ như ông. - Rồi, sau một lát im lặng. Barry hỏi: - Ông không thuộc tờ-rớt báo chí Gardner chứ?
- Không, không! Ông có thể hoàn toàn cởi mở với tôi! - Presto vội làm ông yên lòng.
- Phải, tôi có trình độ đại học, - Barry nói - Nhà sinh vật học. Đã làm giáo viên, nhưng bị đuổi vì tự do tư tưởng…
Presto sực nhớ các bức chân dung của Darwin và Haeckel và anh đoán được sự tự do tư tưởng của ông giáo có bằng đại học và thông minh này là gì.
Lại thêm một lĩnh vực của cuộc sống mà xưởng phim của Pitch không cho phép đưa vào! Nếu các nhà biên kịch có nghe nói về những bi kịch và xung đột như thế trong cuộc sống, thì họ không quan tâm, dù chỉ là vì các ông chủ của các hãng phim sợ những đề tài này như sợ lửa.
“Mà thực ra thì cái gì chẳng là đề tài? Dù chỉ là lấy quá trình con khỉ”! - Presto nghĩ.
- Ban quản lý công viên thậm chí không ngờ rằng tôi có bằng của trường cao học Harvard, - Barry nói tiếp.
- Trường cao học Harvard! Tôi biết. Cố nhiên rồi. Trường đại học tổng hợp lâu đời nhất của Hợp chủng quốc, - Presto nói - Nhưng, tôi nghĩ rằng ông sống cũng vất vả và không sống một mình?
- Làm thế nào được? Ellen là đứa trẻ mồ côi. Con gái người chị đã mất của tôi. Nó không tìm được việc làm ở các thành phố. Đã thử kiếm mãi, nhưng không có kết quả. Nó làm công việc nội trợ cho tôi. Thảng hoặc kiếm được việc thì nó đi làm ngoài. Họ hứa cho nó một chân rửa bát ở khách sạn. Ở nhà tôi nó thật là cừ khôi! - ông nói một cách âu yếm và sau khi nhìn lên đồng hồ treo, nói thêm với vẻ đã hơi lo lắng: - Nó về muộn thế, trời tối hẳn rồi.
Ngay lúc đó phía ngoài cửa sổ nghe có tiếng chó sủa vui vẻ và một giọng nói nhỏ mà Presto tưởng như giọng trẻ con:
- Khẽ chứ, Pip! Mày! Điên à.
- Họ về đấy! - Barry vui sướng thốt lên.
Một phút sau một con chó chạy vào qua cửa mở rộng, kéo theo một cỗ xe nhỏ xíu, nó dừng lại trước mặt ông chủ, vui vẻ sủa lên và vẫy đuôi. Một cô gái trẻ vào theo chân con chó. Mớ tóc màu hạt dẻ cắt ngắn khiến cô có vẻ trẻ con. Với cái nhìn đã thành thói quen của nghệ sĩ, Presto đưa mắt ngắm hình dáng cô. Cô tầm thước, vóc người không chê trách được, thân hình khỏe mạnh, hoạt động. Trên người cô gái có chiếc áo cánh trắng, cổ áo thấp, ống tay ngắn, và chiếc váy ngắn kẻ ô vuông. Đôi chân để trần, rám nắng, đi dép. Nước da gần như có màu đồng đen của người phương nam. Không thể cho là mặt cô gái hoàn toàn xinh đẹp: cái mũi hơi hếch tí chút, cặp môi dày hơi mím lại như trẻ con, cái nhìn linh lợi và thông minh của cặp mắt nâu sẫm, nhưng trên gương mặt này có cái vẻ dễ thương, nó còn hấp dẫn hơn sắc đẹp. Trong mỗi cử động của cô đều cảm thấy thừa thãi sức lực và sự sống. Cô vừa đi vào vừa thở vì đi nhanh, và kêu lên với con chó:
- Đồ quỷ sứ! Suýt nữa thì làm lật xe… Cháu đã mua bột, đường,… - Giờ cô mới nhìn thấy Presto, nhưng không hề bối rối, cô nói: - Chào ông. Chúc buổi tối tốt lành! - dường như quen anh từ lâu.
Presto mỉm cười cúi chào.
Sự xuất hiện bất ngờ của con chó buộc vào cỗ xe và cô gái đi kèm gợi cho Presto nhớ tới sân khấu xiếc thời thơ ấu. Anh bỗng trở nên vui vẻ và hoan hỷ.
Còn cô gái thì nạt nộ con Pip:
- Đứng yên! Tao tháo ngay bây giờ! - và cô bắt đầu lôi những túi, những gói từ xe ra.
- Cháu phải làm quen với ông khách một cách hẳn hoi chứ! - Barry nói và âu yếm nhìn cô gái.
- Ối, đúng đấy ạ. Cháu vội quá. Xin ông thứ lỗi. - cô thốt lên, hơi bối rối. - Tôi chỉ tháo dây thắng ra cho con Pip là xong. Không thì nó lại sinh chuyện lôi thôi.
Cô gái nhanh nhẹn tháo cái ách, cổ dề. Con Pip rùng mình, vẫy tai và ve vẩy đuôi đến nằm bên cửa.
- Đây là ông khách trọ của nhà ta. Ông Adam Smith. - Barry giới thiệu. - Cháu gái tôi, Ellen Kay.
- Tôi cũng đã đoán thế. - Presto vừa nói vừa nắm bàn tay nhỏ nhắn. Đồng thời anh cảm thấy lòng bàn tay của Ellen thô ráp.
“Cô gái nghèo này đã phải làm không ít công việc nặng nhọc”. - Presto nghĩ với ý thương cảm.
Dường như để xác nhận điều đó, Barry bảo cô gái:
- Cất dọn thực phẩm đi, Ellen, rồi đi lau sàn trong nhà khách, trải giường, đặt chậu rửa mặt, nhanh lên.
- Xin đừng bận tâm! - Presto vội kêu lên, - Chỉ cần đưa vải cho tôi, tôi tự trải giường lấy, còn mọi việc khác thì để đến mai. Muộn rồi, và chắc cô Kay đã mệt rồi.
- Mệt rồi? - Cô gái nhắc lại với vẻ ngạc nhiên và thậm chí phật lòng. Và cô bắt đầu sắp xếp thực phẩm từ xe vào tủ một cách hết sức nhanh nhẹn đến nỗi Presto hoa cả mắt.
“Quả là giàu sức sống trong cô gái này!” - Anh bất giác nghĩ, vừa quan sát những cử động của cô. Nhịp điệu hơi nhanh một chút đối với quay phim, nhưng biết bao vẻ duyên dáng tự nhiên trong những cử động bình thường này! Cái mà những nghệ sĩ điện ảnh phải rất khó khăn mới đạt được sau việc huấn luyện khắc nghiệt của đạo diễn và hàng trăm mét phim bị hỏng, thì cô ấy làm được thật tự nhiên, thậm chí còn không ngờ tới, vì nghĩ về vẻ đẹp những cử động của mình chẳng nhiều hơn một con mèo con nhí nhảnh.
Chưa đầy ba phút, số thực phẩm và cái xe đã xếp dọn xong.
- Lại còn thế nữa. - Cô gái nói, dường như đang tiếp tục cãi nhau với ai. - Ông cứ gọi tôi là Ellen. Tôi chưa đủ lớn để thành cô Kay [20] .
Cô gái đưa mắt nhìn anh gần như giận dữ và bỏ đi vào phòng khách. Một phút sau, cô đã dọn dẹp ở đó, vừa xê dịch đồ đạc vừa hát khe khẽ.
- Ông có một người nội trợ tuyệt vời, - Presto nói.
- Vâng. Tôi đã nói với ông rằng nó thật là cừ khôi. - Barry đáp, rõ ràng ông rất tự hào về cháu mình. - Và rất có khả năng! Chắc nó sẽ làm nên… - Nét mặt Barry bỗng tối sầm.
Presto hiểu lòng ông gác rừng và anh nói để an ủi ông:
- Ồ, thời cơ còn nhiều, vì cô ấy còn gần như cô bé con.
- Trông nó có vẻ trẻ thế thôi. Sắp mười tám rồi. Vậy mà tôi không cho nó học hết trung học…
Họ im lặng, mỗi người chìm trong ý nghĩ riêng của mình.
