Tối hôm ấy Hoffmann ngồi trong phòng làm việc của Presto.
- Công việc làm phim gần tới đoạn chót rồi, nhưng tiền dự trữ của tôi còn cạn nhanh hơn. Tôi khánh kiệt rồi, anh Hoffmann ạ, và chúng mình không làm xong phim được. - Presto nói với vẻ ảm đạm.
Hoffmann nhăn mặt, nín lặng.
- Tiền của tôi trôi đi như nước, - Presto tiếp tục. - Mỗi tuần tôi ký một séc vài triệu dollars. Tôi chỉ còn đủ tiền cho một tuần, nhưng đã phải đem cầm cái biệt thự này cùng toàn bộ đồ đạc. Tôi không còn là chủ nhà này nữa.
- Điều đó chắc không tránh khỏi. - Hoffmann nói.
- Vâng, tôi đã tính sai. - Presto cúi đầu đáp. - Tôi không nhầm lẫn trong những chi phí sản xuất để xây dựng bộ phim. Phí tổn xây dựng phim thậm chí còn thấp hơn dự kiến. Chúng ta tiết kiệm phim sống, tiết kiệm trong khi quay dã ngoại, gần như hoàn toàn không dùng đến trang trí, tiết kiệm đèn đóm, diễn viên phụ, trang phục chỉ tốn số tiền rất nhỏ. Tôi không có phòng kịch bản với hàng chục nhà văn, nhà biên kịch, chuyên viên văn học. Anh biết đấy, tôi tự viết lấy kịch bản ban đêm, sau công việc điên đầu ban ngày. Tôi đã làm việc như người bị ma ám, không ngủ và không nghỉ, đã tiết kiệm mọi thứ có thể được. Nếu chỉ là chuyện chi tiêu cho công việc xây dựng phim, thì tiền không những đủ mà còn thừa nữa. Nhưng thú thật là tôi không đánh giá hết sức mạnh chống lại tôi và chủ yếu là sự nham hiểm của những kẻ thù của chúng ta. Anh biết đấy, chúng đã dùng những thủ đoạn hèn hạ và thâm độc đến thế nào để nhằm tiêu diệt tôi, - cuộc chiến đấu đã diễn ra trước mắt anh. Đâu đâu chúng ta cũng cảm thấy có bàn tay quyền lực vô biên của các tờ-rớt và ngân hàng hùng mạnh, tài trợ và lũng đoạn công nghệ điện ảnh. Chúng từ chối bán máy móc điện ảnh, thậm chí cả phim sống cho ta. Đành phải nhờ đến những người cho mượn tên, người trung gian, môi giới và trả giá đắt gấp ba cho tất cả bọn họ. Những hãng phát hành và chủ rạp chiếu bóng đã tuyên bố trước là họ không cho chiếu phim của tôi. Cần phải xây dựng những rạp riêng. Mỗi rạp giá không dưới một triệu, ngoài một rạp xây dựng theo sự gợi ý của anh, ở gần San Francisco.
Hoffmann gật đầu. Trước đây đúng là anh đã gợi ý với Presto: thuê ở gần San Francisco khu đất của một sân bay quân sự cũ và xây dựng một cái rạp, đúng hơn, chỉ là một cái nhà chiếu và một màn ảnh khổng lồ, để chiếu phim không những ban đêm mà cả ban ngày nữa. Ở cái rạp độc đáo ngoài trời này không có phòng khán giả, không có ghế đệm, ghế dựa. Khán giả có thể đi thẳng vào “phòng chiếu” tức là cái bãi rộng của sân bay - bằng ô tô và ngồi nguyên trong xe để xem phim.
- Cái vật mới này, - Presto liên tục, - phải lôi cuốn công chúng và làm quảng cáo. Nhưng nó không cứu vãn nổi tình hình. Hơn nữa chỉ những người có ô tô mới đến với nó, nhưng anh biết rằng tôi lại trông cậy vào dân lao động không sung túc. Đành phải xây dựng những rạp lớn và có mái che tại các thành phố lớn nhất ở Mỹ…
Phải, tất cả những chuyện đó Hoffmann đã biết và Presto nói với anh về những khó khăn chỉ là để tổng kết lại và tự kiểm tra xem mình đã bị sai lầm ở chỗ nào.
- Thế là đã quyết toán xong. Sai ngạch bằng không, còn công việc thì vẫn chưa xong. - Presto rầu rĩ kết luận và đặt cái nhìn dò hỏi vào Hoffmann mà chờ anh trả lời.
- Tôi đã cảm thấy trước, - Hoffmann nói. - Bây giờ phải làm gì ư? Các ngân hàng không chạy đến cứu chúng ta, dĩ nhiên là không nên nghĩ đến chúng. Cũng không tìm ra nổi một chủ nợ tư nhân nhẹ dạ nào sẵn sàng cho một xí nghiệp đang phá sản, và rõ ràng là không phương cứu chữa theo cách nhìn của nó, vay dù với tỷ lệ lãi cắt cổ. Nghĩa là, nếu chúng ta muốn tiếp tục cuộc chiến đấu, chúng ta cần phải tìm kiếm những nguồn dự trữ bên trong. Dĩ nhiên, tôi có tiền tiết kiệm riêng, nhưng vị tất nó sẽ cứu vãn nổi tình hình.
- Tôi sẽ không lấy một xu nào trong tiền tiết kiệm của anh, anh Hoffmann, dù tiền đó có cứu vãn được tình hình, - Presto phản đối. - Anh đồng ý làm việc ở cái xí nghiệp nhơ nhuốc này là quá đủ rồi.
Hoffmann không giấu nổi vui mừng và bắt đầu vội vã giải thích lập trường của mình:
- Anh nói có lý, anh bạn thân mến ạ, có lý hơn là anh nghĩ. Thực sự tôi đã tự làm tổn hại thanh danh do việc tham gia xí nghiệp của anh…
- Và nếu nó thất bại, điều hoàn toàn có thể xảy ra, anh có thể không được nhận làm công việc khác và đến lúc đó những tiền tiết kiệm của anh sẽ cần thiết cho anh hơn bao giờ hết. - Presto nói giúp bạn khi thấy anh này cứ cựa quậy trên ghế.
- Đúng, đúng… - Hoffmann vội vã kết thúc cuộc nói chuyện không dễ chịu này. - Và có thể cần thiết cho tôi, sớm hơn là tôi mong muốn.
- Sao thế? Anh muốn nói cái gì thế?
Hoffmann vung tay, thở dài và đáp:
- Số là họ đã nói bóng gió với tôi… thậm chí đã gửi đến một kiểu tối hậu thư…
- Phải bỏ rơi tôi? - Presto đoán.
- Vâng, phải bỏ anh. Nếu tôi không làm điều đó, thì các chủ xí nghiệp sẽ tẩy chay tôi, và tôi sẽ mất công ăn việc làm trong ngành điện ảnh.
- Và anh đã quyết định?
- Sao anh nhìn tôi ghê thế, anh Presto, như César nhìn Brutus [29] ấy? - Hoffmann bối rối hỏi.
- Tôi chờ đòn đánh cuối cùng, anh Brutus ạ. - Presto lạnh lùng.
- Tôi chưa quyết định thế nào cả, anh César của tôi ạ. - Hoffmann đáp lại cũng lạnh lùng như thế.
- Tôi cho là cần phải báo trước, thế thôi… - Tình thế khó xử bỗng như trêu tức anh, và anh kêu lên gay gắt: - Tôi có thể làm gì được. - Một cây làm chẳng nên non [30] .
- Tôi không đòi hỏi gì ở anh cả, anh Hoffmann - Presto buồn bã nói. - Anh đừng nóng giận. Mọi cái đều hiểu được, mọi cái đều theo lẽ thường.
Một lát yên lặng nặng nề.
- Cuộc đời đáng nguyền rủa! - Hoffmann làu bàu. - Anh hãy tin tôi, giá mà tôi đủ sức giúp anh…
- Thì anh đã giúp rồi, và điều đó đã quá rõ, chẳng còn gì phải nói thêm nữa. Anh được tự do hành động theo ý muốn, còn tôi… có lẽ sẽ thoát được bằng cách nào đó, - Presto vừa nói vừa đứng lên và chìa tay ra.
Hoffmann nắm chặt bàn tay ấy và đi ra với dáng đi nặng nề.
Presto đứng như thế hồi lâu, đầu gục xuống. Sau đó anh thì thầm với nụ cười cay đắng:
- Bạn trung thành… đến ngày đen tối… Biết làm sao được? Bây giờ chỉ có một pháp sư nhân từ mới có thể giúp tôi cứu vãn được tình hình. Nhưng tiếc rằng trong cuộc đời không có những trường hợp ấy…
