Hoffmann ngồi lọt trong chiếc ghế bành bọc da và hút tẩu, khi Presto chạy vào phòng với cặp mắt sưng húp sau một đêm mất ngủ, gương mặt sạm lại và có vẻ kích động hơn thường ngày.
- Tôi đã chờ anh đến tận ba giờ sáng, - Hoffmann nói.
Hoffmann đã nhiều lần đến ở trong vài ngày tại biệt thự của Presto, cách không xa xưởng của Mr. Pitch và Công ty. Nhà quay phim nổi tiếng Hoffmann là cái bóng của Presto. Anh theo sát từng cử chỉ, từng bước đi mới của nghệ sĩ điện ảnh này để chuyển lên phim nhựa những tư thế độc đáo nhất và những khoảnh khắc biểu diễn bộ điệu thành công nhất của Presto. Tonio và Hoffmann là đôi bạn lớn.
- Anh đã biến đi đâu thế? - Hoffmann hỏi, miệng phì ra một bụm khói.
- Tôi vừa ở nhà Hedda Lux về. Hình như tôi đã giết cô ấy bằng cái cười.
- Đó là biệt tài của anh. - Hoffmann nói, chẳng chú ý lắm tới lời Presto.
- Phải, phải… Vì tội lỗi của cha ông mà tôi được thưởng cái của chết tiệt ấy.
- Tại sao lại của chết tiệt, hả Tonio? Đó là món quà tuyệt vời. Tiếng cười là thứ của cải quý giá nhất. Bao giờ cũng thế.
- Phải, nhưng tiếng cười đó do cái gì gây nên? Có thể làm cho người ta cười bằng những tư tưởng thông minh sắc sảo, những câu chuyện vui vẻ. Còn tôi gây cười bằng sự quái dạng của mình.
- Leonardo da Vinci đã nói rằng sự xấu xí vĩ đại cũng hiếm gặp được như là vẻ đẹp vĩ đại. Ông đặc biệt quan tâm đi tìm ở khắp nơi những người nổi bật vì sự xấu xí khác thường, và đã vẽ mặt họ vào cuốn album của ông. Còn anh… anh, thực ra, anh chẳng quá xấu xí đến thế. Chất khôi hài phi thường không chỉ do hình dạng bề ngoài của anh tạo nên, mà chính là do mâu thuẫn giữa sự cao quý của những tình cảm bên trong với cái vỏ bọc là thân thể anh và với những cử chỉ của một chú hề bằng giấy cứng. Anh làm ăn rất khấm khá, anh đạt được sự thành công rực rỡ.
- Đấy, đấy, chính nó đấy. Sự vĩ đại của những tình cảm! Chà, Hoffmann ạ, tất cả nỗi bất hạnh của những tình cảm cao cả, nhưng với thân thể của kẻ ngu đần. Tôi bất hạnh sâu sắc, Hoffmann ạ. Tiền bạc, danh vọng - tất cả cái đó là hay, chừng nào anh còn đạt được nó. Tình yêu của người đàn bà… Tôi nhận được hàng trăm bức thư mỗi ngày của “các bà các cô mộ điệu” từ khắp thế giới gửi tới. Nhưng phải chăng tình yêu dẫn dắt những người viết thư cho tôi? Họ bị của cải của tôi, danh vọng của tôi lôi cuốn. Họ, hoặc là những cô gái già đa cảm, hoặc là những tâm hồn nhỏ nhoi dơ bẩn, của sự giàu có và thèm khát phô bày sự vênh vang của họ trong vai trò vợ một người hết sức nổi tiếng như tôi. Xem như Hedda Lux đấy… Hôm nay tôi đã cầu hôn cô ta là lần thứ mười ba. Và cô ta đã khước từ… Nhưng bây giờ thì xin đủ. Có thể dừng lại ở con số không may mắn đó. Nỗi khổ tâm lớn nhất của tôi là về bản chất thì tôi là diễn viên bi kịch mà tôi buộc phải đóng vai hề. Anh biết đấy, Hoffmann ạ, tôi đặt toàn bộ tâm hồn vào việc thể hiện những vai bi kịch của mình, mà công chúng lại cười.
Presto tiến đến bên chiếc gương và giơ nắm đấm đe dọa cái bóng của chính mình.
- Ôi cái mặt mẹt đáng nguyền rủa!
- Anh tuyệt diệu thật, Tonio! - Hoffmann cười gằn, kêu lên. - Cử chỉ đó có cái gì mới lạ. Cho phép tôi đi lấy máy quay.
Presto quay ngoắt lại và nhìn Hoffmann vẻ trách móc.
- Anh nữa, anh Brutus [4] !… Này, Hoffmann, hãy đợi đấy, đừng đi đâu cả. Hãy chỉ là bạn của tôi, dù chỉ một lần, mà không là nhà quay phim… Hãy cho tôi biết vì sao có sự bất công như thế? Tên và họ có thể thay đổi được, quần áo, chỗ ở có thể thay đổi được, còn mặt của mình - không bao giờ! Nó nằm ngay trong anh như một lời nguyền.
- Do sơ suất của bố mẹ, Hoffmann đáp. - Khi anh tái sinh, trước hết hãy yêu cầu bố mẹ cho xem ảnh của anh và nếu anh sẽ không giống với thiên thần, đừng ra đời nữa.
- Đừng đùa, Hoffmann. Đối với tôi, điều đó hết sức nghiêm trọng. Từ một kẻ quái dạng không may, một kẻ trần trụi, tôi biến thành triệu phú. Nhưng với tất cả của cải ấy tôi cũng không mua nổi cho mình lấy năm mi-li-mét mà tôi thiếu, để tạo ra vẻ dễ coi dù là cho mỗi cái mũi của tôi.
- Tại sao anh lại không làm được? Hãy đi sang Paris, ở đấy người ta sẽ chữa chạy cho anh. Họ sẽ bơm parafin vào dưới da và biến “chiếc giày” của anh thành quả lê dusesses [5] tuyệt vời. Hoặc tốt hơn nữa là làm lại ngay cái mũi bằng phương pháp phẫu thuật. Họ sẽ ghép xương, cấy da. Người ta nói là ở Paris có nhiều hiệu như thế. Biển hàng của họ đề như sau: “Nhận tu sửa mũi, kiểu La-mã và Hy Lạp, trả thêm năm mươi phần trăm”.
Tonio lắc đầu.
- Không, không phải thế đâu… Tôi quen một cô gái. Hồi nhỏ cô ta bị một bệnh nặng gì ấy, hình như bệnh bạch hầu, sau đó góc mũi bị sa xuống. Họ mới làm phẫu thuật cho cô ta cách đây ít lâu. Phải nói rằng phẫu thuật chẳng tốt gì hơn cho cô. Cái mũi vẫn xấu xí gần như trước. Ngoài ra da ở góc mũi còn mang vết sẹo trắng bợt.
- Có lẽ do gặp nhà phẫu thuật tồi. Khoan đã… có tốt gì hơn không ư? Gần đây tôi có đọc trên báo, hình như là Sacramento có ông bác sĩ Sorn làm được những chuyện thật sự thần kỳ. Sorn tác động đến một tuyến nào đó, tuyến nội tủy hay giáp trạng, tôi không nhớ, và cả một tuyến trong não, khiến người đó không những thay đổi bộ mặt mà cả toàn bộ cơ thể, tầm vóc lớn thêm, tứ chi dài ra. Tuy nhiên, có thể tất cả chỉ là tin vịt.
- Anh đọc được ở báo nào? - Presto xúc động hỏi.
- Thật tình là tôi không nhớ. Ở Sacramento bất kỳ tòa soạn báo nào cũng sẽ cho anh biết địa chỉ của ông ta.
- Hoffmann, tôi sẽ đi! Đi ngay lập tức. Sebastian!… Sebastian!
Người đầy tớ già bước vào.
- Sebastian, bảo lái xe chuẩn bị xe.
- Lái xe đang ngủ, đêm hôm qua cậu đã hành anh ta, - Sebastian lầu bầu nói.
- Ừ, đúng đấy, để anh ta ngủ, Sebastian, đi gọi taxi, xếp gọn quần áo vào va-li. Tôi đi đây.
- Đừng điên thế, mai là quay rồi, - Hoffmann lo lắng nói.
- Hoãn lại. Nói là tôi ốm.
- Đừng điên thế, Tonio. Giả thử ông bác sĩ ấy thay đổi được diện mạo của anh thật, thì anh sẽ làm sao đóng xong được vai nhà thơ hát rong trong phim “Tình yêu và cái chết”. Mà anh đã cam kết làm việc đó theo hợp đồng.
- Vứt mẹ nó cái hợp đồng ấy đi!
- Anh sẽ phải trả tiền bồi thường!
- Cút mẹ nó cái tiền bồi thường ấy! Hoffmann, anh nói đi, tôi có thể trông cậy vào anh như một người bạn không?
Hoffmann gật đầu.
- Vậy thế này nhé, - Presto suy nghĩ rồi nói tiếp, - tôi không biết sẽ phải ở chỗ bác sĩ bao nhiêu lâu. Nếu công việc ở Sacramento không trôi chảy, tôi sẽ đi Paris. Để đề phòng, tôi quy định thời gian nhiều hơn có thể cần đến: tôi sẽ nghỉ bốn tháng. Từ lâu anh đã muốn đến vùng quần đảo Sandwich. Anh đi đi. Hãy nghỉ ngơi, đi dạo mát và đem về một bộ phim phong cảnh tuyệt vời. Vì anh không thể sống nổi thiếu máy quay phim. Sebastian sẽ bảo quản rất tốt biệt thự của tôi. Có thể hoàn toàn tin cậy ở ông lão Sebastian! Va-li xong chưa?
- Lần cuối cùng tôi nói với anh: hãy nghĩ lại đi, - Hoffmann xúc động nói. - Vì cái mũi anh, đó là sự giàu sang của anh.
- Đâu rồi, ông Sebastian? Ông đã gọi điện lấy taxi chưa?
