Thực ra trong bản tính bà Hepzibah tội nghiệp của chúng ta có sự cao thượng, rộng lượng và quý phái! Bằng không, - và trong trường hợp này hoàn toàn có khả năng, - bà đã giàu thêm cái sự nghèo, phát đạt thêm sự khổ đau, và thăng tiến lối sống cô độc nặng nề của mình, và thế là được phú cho bản lĩnh anh hùng, thứ không bao giờ là đặc điểm của bà trong những hoàn cảnh được coi là vui vẻ hơn. Suốt bao năm ảm đạm bà Hepzibah đã trông chờ - một cách bi quan nhất, chưa bao giờ với niềm tin và hy vọng, nhưng luôn với một cảm giác rằng đó là khả năng tươi sáng nhất của bà một vị trí ở đó bà tìm thấy chính mình. Cá nhân bà chẳng đòi hỏi gì ở Thượng đế ngoài cơ hội được cống hiến bản thân cho người anh trai này, người bà đã vô cùng yêu thương, - vô cùng ngưỡng mộ vì những gì ông có, hoặc có thể có, – và là người bà đã chung thủy niềm tin, duy nhất, kiên định, vào mọi khoảnh khắc, và suốt cuộc đời. Và giờ đây, ở tuổi xế chiều tàn tạ, kẻ biệt tích đã trở về từ sự bất hạnh kéo dài và kỳ lạ của mình, và nhào vào lòng thương cảm của bà, dường như không chỉ vì cái bánh mì cho thể xác tồn tại, mà vì tất cả những thứ có thể giúp tinh thần ông sống sót. Bà đã đáp lại tiếng gọi. Bà đã tiến đến - bà Hepzibah đáng thương, gầy gò của chúng ta, trong chiếc váy lụa bạc màu, với những khớp xương cứng đờ, và vẻ cau có ngoan cố, - sẵn sàng làm hết sức mình; và với lòng yêu thương chan chứa, nếu đó là tất cả, để làm điều đó cả trăm lần! Có thể còn nhiều hình ảnh phát khóc hơn, và xin Chúa tha thứ nếu trong hình dung của chúng ta nhất định có nụ cười xen vào! - nhiều cảnh tượng bị ai chân thật hơn những gì bà Hepzibah thể hiện trong buổi chiều đầu tiên ấy.
Bà kiên nhẫn làm sao khi cố gắng bao bọc Clifford trong tình yêu bao la, ấm áp của mình, biến nó thành cả thế giới đối với ông, để ông không còn cảm giác giày vò của lạnh lẽo và thê lương! Những nỗ lực nhỏ bé của bà để khiến ông vui! Chúng đáng thương nhưng thật cao cả.
Nhớ lại niềm yêu thích thơ ca và tiểu thuyết của ông thuở trước, bà mở khóa một tủ sách lấy xuống những quyển sách được ưa chuộng vào thời của họ. Có một quyển của Pope, trong đó có bài The Rape of the Lock, một quyển tạp chí The Tatler, và một tập thơ kỳ cục của Dryden’s Miscellanies, với bìa mạ vàng đã xỉn màu, và những suy nghĩ rực rỡ đã xỉn màu bên trong. Chúng không thành công với Clifford. Những quyển sách này, và tất cả những tác giả của xã hội thời bấy giờ, với những tác phẩm mới lấp lánh như bề mặt rực rỡ của một tấm thảm vừa dệt, ắt hẳn bằng lòng từ bỏ sức hấp dẫn của mình đối với mọi độc giả, sau một hai thập kỷ, và khó có thể giữ được vị trí đối với một bộ óc đã mất khả năng đánh giá con người và lối sống. Bà Hepzibah liền chọn quyển Rasselas, và bắt đầu đọc đoạn về Thung lũng Hạnh Phúc, với một ý tưởng mơ hồ rằng bí mật của cuộc sống viên mãn được dựng lên ở đó, có thể giúp ích cho Clifford và bà ngày hôm nay. Nhưng Thung lũng Hạnh Phúc có đám mây che phủ. Thêm vào đó bà Hepzibah làm đau đầu thính giả của mình bằng vô số những lần nhấn giọng, mà ông dường như phát hiện ra chẳng để làm gì. Có vẻ ông cũng không ghi nhận ý nghĩa của thứ bà đọc, mà chỉ thấy một bài giảng đơn điệu, không thu được lợi ích. Giọng của em gái ông cũng quá khô khan, trong quãng đời u buồn của bà, lại mắc thêm tật rền rĩ mà một khi vào cổ họng người ta là không cách nào triệt được. Ở cả hai giới, sự rền rĩ lâu năm này, đi cùng với mỗi lời vui sướng hay đau buồn, là một trong những triệu chứng u uất cố định. Mỗi khi nó xuất hiện, toàn bộ lịch sử bất hạnh được truyền đạt trong giọng nhẹ nhàng nhất của nó. Tác động như thể giọng nói đã bị nhuộm đen; hoặc, nếu chúng ta phải dùng sự so sánh ôn hòa hơn, - sự rền rĩ khổ sở này, chạy qua tất cả cung bậc của giọng nói, giống như một sợi chỉ lụa màu đen, trên đó xâu những hạt pha lê là từ ngữ, do đó chúng bị ánh sắc. Những giọng nói ấy khoác lên sự đau thương cho những hy vọng đã chết, và chúng phải chết và bị chôn cùng!
Nhận thấy Clifford chẳng vui vẻ lên trước những nỗ lực của mình. Bà Hepzibah tìm khắp nhà một thú tiêu khiển phấn chấn hơn. Một lần mắt bà tình cờ dừng lại trên cây đàn harpsichord của Alice Pyncheon. Đó là một khoảnh khắc nguy hiểm; vì, - bất chấp nỗi sợ hãi truyền thống đã tích tụ trên nhạc cụ này, và những bài ca tang tóc nghe nói được những ngón tay vô hình chơi trên đó, - người em gái tận tâm đã có ý định nghiêm túc gõ những sợi dây đàn vì Clifford, và kèm theo màn trình diễn là giọng hát của bà. Tội nghiệp Clifford! Tội nghiệp bà Hezibah! Tội nghiệp cây đàn! Cả ba ắt sẽ cùng khổ sở. Nhờ một tác động tốt đẹp nào đó, - có lẽ là sự can thiệp âm thầm của Alice đã nằm dưới đất từ lâu, - nguy cơ đã được ngăn chặn.
Nhưng tệ hơn hết cú đánh nặng nhất của số phận dành cho bà Hepzibah, và có lẽ cả Clifford, cũng chính là sự ghê tởm của ông đối với diện mạo của bà. Những đường nét của bà, chưa bao giờ ưa nhìn, giờ càng thô ráp vì tuổi tác và đau buồn, cùng nỗi oán giận thế giới vì ông; trang phục của bà, đặc biệt là cái khăn quấn đầu; cung cách kỳ quặc và khác thường, đã âm thầm phát triển trong sự cô quạnh của bà, - là những đặc điểm bên ngoài của người phụ nữ đáng thương, không có điều kỳ diệu nào, dù là lòng trắc ẩn xót xa nhất, có thể khiến một người yêu cái đẹp bằng bản năng không quay mặt đi. Vô phương cứu chữa. Đó sẽ là cơn bốc đồng gần nhất chết trong ông. Ở bước đường cùng, miệng Clifford lén thở hắt ra, chắc chắn ông sẽ nắm tay bà Hepzibah, nồng nhiệt ghi nhận tình yêu lớn lao của bà, và nhắm mắt lại, - nhưng không quá chặt để chết, mà buộc phải thế để không nhìn mặt bà lâu hơn! Thương thay bà Hepzibah! Bà tự suy tính xem nên làm gì, và nghĩ đến chuyện đính những dải ruy băng lên khăn quấn đầu, nhưng nhờ một đoàn thiên thần hộ mệnh ào tới mà đối tượng được chăm lo của bà thoát được một trải nghiệm không kém phần tai hại.
Nói tóm lại, bên cạnh những bất lợi của bà Hepzibah về ngoại hình, còn có một sự vụng về tràn ngập trong những hành động của bà, một sự lóng ngóng không thể tự điều chỉnh cho mục đích sử dụng, để trang trí càng không. Bà là một nỗi đau khổ đối với Clifford, và bà biết thế. Cùng đường, người phụ nữ lỗi thời quay sang Phoebe. Không có sự ghen tị cầu cạnh trong tim bà. Nếu Thượng đế thấy hài lòng mà ban thưởng cho tính trung thực suốt đời của bà bằng việc biến bà thành nguồn hạnh phúc của Clifford, bà ắt đã được đền bù từ ngày xưa, bằng niềm vui không có sắc màu rực rỡ, nhưng sâu sắc và chân thật, và mê ly ngây ngất gấp ngàn lần. Điều này là không thể. Do đó bà quay sang Phoebe, và trao nhiệm vụ vào tay cô gái trẻ. Cô gái vui vẻ đón nhận, như cô đón nhận mọi nhiệm vụ khác, mà không hiểu rõ về nó, và chính vì sự hồn nhiên ấy đã giúp cô thành công.
Nhờ tác động vô tình của một tính cách tốt bụng, Phoebe sớm trở thành nguồn an ủi hàng ngày, nếu không phải là cuộc sống hàng ngày, vô cùng thiết yếu đối với hai người ở cùng cô độc của cô. Sự đen đúa nhem nhuốc của ngôi nhà bảy đầu hồi dường như biến mất từ khi cô xuất hiện; hàm răng gặm nhấm của sự mục ruỗng nằm im giữa những thớ gỗ của khung nhà; bụi bặm đã ngừng bám dày đặc, từ những trần nhà kiểu cổ, trên sàn nhà và đồ đạc của các gian phòng bên dưới, - hoặc, dù sao đi nữa, cũng có một cô nội trợ nhỏ, bước chân nhẹ như cơn gió thổi qua một lối đi trong vườn, lướt đi khắp nơi để quét sạch nó.
Vết tích của những sự việc u ám trong những căn phòng hiu quạnh tiêu điều; mùi nặng nề ngột ngạt mà cái chết đã để lại trong hơn một buồng ngủ, kể từ những lần lui tới của ông ngày xưa, - chúng không mạnh bằng sức sống tinh khiết rải khắp bầu không khí trong nhà bởi sự hiện diện của một trái tim trẻ trung lành mạnh. Ở Phoebe không có sự ốm yếu, nếu có, ngôi nhà cũ Pyncheon chính là nơi ươm nó thành bệnh nan y. Nhưng giờ đây tinh thần cô, với năng lực thần kỳ của nó, giống như một lượng nhỏ tinh chất hoa hồng cất ở một trong những chiếc rương lớn đóng đai sắt của bà Hepzibah, tỏa hương vào những món đồ vải linen và đăng ten, khăn tay, mũ trùm, váy gấp, găng tay, và mọi thứ khác được nâng niu ở đó. Vì mỗi đồ vật trong rương đều ngọt ngào hơn nhờ hương hoa hồng, nên mọi ý nghĩ và cảm xúc của bà Hepzibah và ông Clifford cũng vậy, sự ủ rũ của chúng được hấp thu nét vui tươi của Phoebe. Hoạt động của cơ thể, trí óc và trái tim buộc cô không ngừng làm những việc lặt vặt mời gọi cô ở xung quanh, không còn thời gian nghĩ ngợi sâu xa, và đồng cảm, - lúc thì với tiếng líu lo của lũ chim cổ đỏ trên cây lê, - lúc thì chùng xuống với nỗi lo âu của bà Hepzibah, hoặc tiếng than mơ hồ của anh trai bà. Sự thích ứng dễ dàng này là dấu hiệu của một sức khỏe hoàn hảo và khả năng gìn giữ tuyệt vời của nó.
Một tính cách như của Phoebe luôn có sức ảnh hưởng tương ứng, nhưng hiếm khi được coi trọng một cách tương ứng. Song sức mạnh tinh thần của nó có thể được đánh giá phần nào qua việc cô đã tìm thấy một nơi chốn cho mình, trong những hoàn cảnh khắc nghiệt giống như những hoàn cảnh bao vây bà chủ nhà, và tác động cô tạo ra đối với một người to cao hơn cô rất nhiều. Vì vóc dáng gầy gò xương xẩu của bà Hepzibah, khi so với thân hình nhỏ nhắn mảnh mai của Phoebe, có lẽ lại thành sự cân xứng hài hòa về trọng lượng đối với phần hồn và phần xác, của người phụ nữ già và cô gái trẻ. Với vị khách, với anh trai của bà Hepzibah, hay chú Clifford, như Phoebe hiện giờ gọi ông, - cô vô cùng cần thiết. Không phải là ông có thể chuyện trò với cô, hay thường biểu lộ, trong bất cứ cách thức nào, niềm vui sướng trong sự bầu bạn của cô. Nhưng nếu cô vắng mặt lâu ông liền trở nên cáu kỉnh và bồn chồn, đi tới đi lui trong phòng với cử chỉ bất an thấy rõ; hoặc sẽ ngồi ủ ê trong chiếc ghế bành của mình, gục đầu vào hai bàn tay, hoặc chỉ tỏ ra có sức sống bởi câu đùa của một khiếu hài hước kém cỏi, mỗi khi bà Hepzibah cố gắng khuấy động ông. Sự hiện diện của Phoebe, và sự cận kề của cuộc sống tươi trẻ của cô với cuộc sống tàn lụi của ông, thường là tất cả những gì ông đòi hỏi. Nhựa sống tràn trề và tinh thần hoạt bát khiến cô chẳng mấy khi yên tĩnh và dè dặt, giống như một đài phun nước không bao giờ ngừng gợn sóng và chảy róc rách. Cô còn hát rất hay, khiến người ta tự nhiên sẽ nghĩ đến chuyện hỏi cô biết hát từ khi nào, hay người thầy nào đã dạy cô, như ta hỏi những câu tương tự về một con chim, trong tiếng hót của nó ta nhận ra giọng nói của Tạo hóa bằng bản năng giống như trong tiếng sấm rền vang nhất của Người. Clifford thư thái mỗi khi chất giọng ngọt ngào mộc mạc của cô vẳng xuống từ những căn phòng trên gác, hoặc dọc theo lối đi từ cửa hàng, hoặc rơi trên tán lá của cây lê, từ trong vườn, với những tia nắng lấp lánh. Ông sẽ ngồi lặng lẽ, với một niềm vui dịu dàng ánh lên trên mặt, có lúc tươi sáng lúc lại âm u, khi bài hát bồng bềnh gần ông, hoặc xa xăm hơn. Nhưng ông vui nhất là khi cô ngồi trên chiếc ghế để chân thấp dưới chân ông.
Đáng chú ý là Phoebe thường chọn những giai điệu bi ai hơn là tươi vui, xét đến tính cách của cô. Nhưng những người trẻ trung vui vẻ không bị buồn bực khi gia thêm một màu tối vào cuộc sống của họ. Hơn nữa, sự bi thương trong giọng hát và lời ca của Phoebe, qua lớp lọc quý giá của một tâm hồn vui vẻ, và hòa lẫn với chất lượng đạt được, khiến trái tim người ta cảm thấy nhẹ nhõm hơn sau khi khóc vì nó. Sự vui vẻ thái quá, đặt cạnh nỗi bất hạnh tăm tối, ắt sẽ xung đột gay gắt và bất kính với bản giao hưởng trầm đã ngân lên suốt cuộc đời của bà Hepzibah và anh trai. Vì thế việc Phoebe chọn những chủ đề buồn lại tốt, và chúng cũng không còn quá buồn khi cô hát lên.
Trở nên thân quen với cô, Clifford cho thấy khả năng hấp thu những sắc màu thú vị và những ánh sáng tươi vui từ mọi góc độ của bản tính chắc là thuở ban đầu của ông. Ông trở nên trẻ trung khi cô ngồi cạnh ông. Một vẻ đẹp, - không hẳn là thật, ngay cả khi ở độ chín nhất, và một họa sĩ vẫn hằng theo dõi để chớp lấy và đưa lên mặt vải, và rốt cuộc vẫn không thành công, – song vẻ đẹp không đơn thuần là mơ ấy đôi khi sẽ xuất hiện và chiếu sáng gương mặt ông. Nó không chỉ chiếu sáng; nó biến đổi ông bằng một sắc diện chỉ có thể giải thích là ánh sáng của tinh thần thăng hoa và hạnh phúc. Mái tóc xám, cùng những nếp nhăn, - mang ghi chép về nỗi đau khổ vô hạn viết hằn trên trán ông, và bị dồn nén, với nỗ lực vô ích, để đưa hết vào câu chuyện, khiến những dòng chữ rất khó đọc, - những cái đó biến mất trong khoảnh khắc. Một con mắt dịu dàng và sắc sảo vào lúc ấy có thể thấy ở người đàn ông dấu vết của số mệnh định sẵn cho ông. Ngay sau đó, khi tuổi già âm thầm trở lại, như một ánh hoàng hôn buồn, người ta ắt sẽ cảm thấy muốn tranh cãi với số mệnh, và khẳng định rằng diện mạo này hoặc không nên chết yểu hoặc lẽ ra nên thêm vào phẩm chất của ông một sức sống kiên cường. Dường như không cần cho ông hít thở làm gì; thế giới không bao giờ muốn ông; nhưng, khi ông đã hít thở, phải luôn là không khí mùa hè dịu êm nhất. Sự hoang mang tương tự sẽ luôn ám ảnh chúng ta đối với những tính cách được nuôi dưỡng bằng cái đẹp, muốn số phận khoan dung cho họ hết mức có thể.
Có thể Phoebe hiểu rất ít về con người nhờ cô mà được hồi sinh. Điều đó cũng chẳng quan trọng. Lửa trong lò sưởi có thể làm hân hoan nửa vòng tròn những gương mặt vây quanh nó, nhưng nó chẳng cần biết một cá nhân nào trong số họ. Những đường nét của Clifford quá đẹp đẽ và thanh tú để được trân trọng hết mực bởi một người sống quá thực tế như Phoebe. Nhưng đối với Clifford, hiện thực, và sự giản dị, và tính cách mộc mạc của cô gái có sức quyến rũ hơn bất cứ ưu điểm nào của cô. Vẻ đẹp, và vẻ đẹp gần như hoàn hảo theo phong cách của riêng nó, là không thể thiếu. Nếu Phoebe thô kệch, vụng về, ăn to nói lớn, có khi cô đã được ban cho tất cả những thiên tư tốt đẹp bên dưới vẻ bề ngoài bất hạnh, song chừng nào có còn mang cái vỏ phụ nữ, cô ắt sẽ làm Clifford sửng sốt, và phiền muộn bởi sự xấu xí của cô. Nhưng chẳng có cái gì đẹp hơn – ít nhất là chẳng có cái gì xinh hơn - từng xuất hiện ngoài Phoebe. Và vì lẽ đó, với người đàn ông này, toàn bộ niềm vui sống còm cõi và nhỏ bé từ trước tới nay, và cho đến khi cả trái tim và mộng ước chết trong ông, chỉ là một giấc mơ, - những hình ảnh phụ nữ đối với ông càng lúc càng mất đi hơi ấm và độ chân thực, và bị đóng băng, như những bức tranh của những họa sĩ ẩn dật, ở độ lạnh lý tưởng, - với ông, cô gái nhỏ bận rộn trong nhà này chính là điều cần thiết để đưa ông trở lại thế giới sống động. Những người đi lạc, hoặc bị trục xuất, khỏi con đường quen thuộc, kể cả vì một hệ thống tốt đẹp hơn, chẳng ao ước gì hơn là được dẫn về. Họ run rẩy trong cảnh cô đơn, trên đỉnh núi hoặc trong ngục tù. Lúc này, sự hiện diện của Phoebe tạo nên một mái nhà, - một không gian nơi kẻ lang thang, tù nhân, kẻ thống trị, - kẻ bất hạnh bên dưới, bên rìa, bên trên nhân loại, - thảy đều mong mỏi, - một mái nhà! Cô là thật! Nắm tay cô, người ta cảm nhận được điều gì đó, một cái gì đó dịu dàng; một sự ấm áp: và chừng nào ta còn cảm thấy cái siết mềm mại của nó, ta có thể chắc chắn rằng nơi chốn của ta yên ổn trong dòng chảy thương mến của con người với con người. Thế giới không còn là sự lừa dối nữa.
Nhìn xa hơn một chút theo chiều hướng này, chúng ta có thể đề xuất một lời giải thích cho một bí ẩn thường được nêu ra. Tại sao các nhà thơ hay chọn bạn đời, không phải vì bất cứ thiên tư thơ văn đồng điệu nào, mà vì những phẩm chất có thể đem hạnh phúc đến cho người thợ chân tay thô lỗ nhất cũng như người thợ trí óc bay bổng nhất? Bởi vì, có thể ở nấc thang cao nhất của anh ta, nhà thơ không cần giao tiếp chuyện trò, nhưng anh ta thấy buồn thảm khi bước xuống, và làm một kẻ vô danh.
Có cái gì đó thật đẹp đẽ trong mối quan hệ nảy nở giữa cặp đôi này, rất gần gũi và gắn kết, với sự uổng phí của những năm tháng tối tăm và bí ẩn từ ngày sinh của ông tới ngày sinh của cô. Về phần Clifford, đó là cảm giác của một người đàn ông tự nhiên có sức sống nhờ ảnh hưởng của phụ nữ, nhưng là người chưa bao giờ uống cạn cốc rượu tình yêu say đắm, và biết bây giờ đã quá muộn. Ông biết, với sự nhạy cảm bản năng đã sống sót lâu hơn sự suy tàn về trí tuệ. Vì vậy, tình cảm của ông dành cho Phoebe, không tính khía cạnh họ hàng, trong sáng như thể cô là con gái ông. Ông là một người đàn ông, đúng vậy, và nhìn nhận cô như một người phụ nữ. Cô là đại diện duy nhất của nữ giới đối với ông. Ông để ý đến mọi sức hấp dẫn thuộc về giới tính của cô, nhìn thấy sự chín mọng của đôi môi cô, sự phát triển trinh trắng của bộ ngực cô. Tất cả cung cách phụ nữ nhỏ nhặt của cô, nảy nở như những đóa hoa trên một cái cây ăn trái non trẻ, đều có tác động lên ông, và đôi khi làm tim ông rộn ràng với niềm vui sướng mãnh liệt nhất. Những khoảnh khắc như thế, - vì tác động hiếm khi kéo dài quá một giây, - người đàn ông mệt mỏi sẽ bừng tỉnh, giống như cây đàn hạc lặng im bao năm ngân lên rộn ràng, khi những ngón tay người nghệ sĩ lướt qua. Nhưng, sau tất cả, dường như nó là một nhận thức, hoặc một sự đồng cảm, hơn là một tình cảm thuộc về bản thân ông như một cá nhân. Ông đọc Phoebe như ông sẽ đọc một câu chuyện đáng yêu và giản dị, ông lắng nghe cô như nghe một bài thơ điền viên, trong đó Chúa Trời, để đền bù cho bao cơ cực của ông, đã cho một thiên thần đầy lòng trắc ẩn ca hát quanh nhà. Với ông, cô không phải một thực thể, mà là hiện thân của tất cả những gì thuộc về mái ấm mà ông không có trên trái đất này; cho nên biểu tượng, hoặc hình ảnh gần gũi này, là niềm an ủi của thực tại.
Nhưng có cố mấy chúng ta cũng không diễn giải được ý niệm đó thành lời. Không có cách biểu đạt nào thích hợp để vẻ đẹp và sự xúc động ấy gây ấn tượng đối với chúng ta. Con người này, được sinh ra để hạnh phúc, và cho đến nay chỉ toàn đau khổ, - những thiên hướng của ông bị hủy hoại tàn nhẫn, không biết vào thời điểm nào ngày trước, những hạt mầm mong manh của tính cách ông, chưa bao giờ mạnh mẽ về tinh thần hay trí óc, đã thui chột, và giờ đây ông khờ dại, - người lữ hành đáng thương tuyệt vọng đến từ quần đảo Phúc Lành, trên một con thuyền mỏng manh, giữa biển khơi dông tố, bị một con sóng cao như núi đánh dạt vào một bến cảng yên tĩnh, ông nằm bất động trên bờ cát, mùi hương của một nụ hồng trần thế thoảng qua mũi ông, và nó gợi lên những hồi ức hoặc hình ảnh của một ngôi nhà xinh đẹp và sống động mà lẽ ra ông đã có cho mình. Bằng sự nhạy cảm tự nhiên trước những tác động hạnh phúc, ông hít hương thơm lâng lâng ngây ngất vào tâm hồn mình, và thở hắt ra!
Còn Phoebe coi Clifford là gì? Cô gái không phải kiểu người bị thu hút bởi sự kỳ lạ và khác biệt trong tính cách con người. Con đường ắt sẽ phù hợp với cô nhất là con đường thông dụng của cuộc sống bình thường. Những người bầu bạn sẽ làm cô dễ chịu nhất là những người cô gặp mỗi ngã rẽ. Sự bí ẩn bao trùm Clifford, đến giờ nó chưa ảnh hưởng đến cô, là một sự phiền phức hơn là sự hấp dẫn kích thích mà nhiều phụ nữ hẳn có thể tìm thấy ở nó. Tuy nhiên, bản tính tốt bụng của cô được kích hoạt, không phải bởi hoàn cảnh bi đát của ông, cũng không phải bởi những nét tao nhã ở tính cách ông, mà bởi lời thỉnh cầu đơn giản của một trái tim quá tuyệt vọng như trái tim ông đối với trái tim đầy xúc cảm chân thành của cô. Cô dành cho ông sự quan tâm ân cần, bởi vì ông cần rất nhiều tình yêu thương, và dường như nhận được quá ít. Với sự khéo léo sẵn có, có được nhờ tính nhạy bén năng động và lành mạnh, cô biết cái gì là tốt cho ông, và bắt tay thực hiện nó. Những cái bệnh hoạn trong tâm trí và trải nghiệm của ông cô đều lờ đi, và như thế giữ cho sự giao tiếp giữa họ được bổ ích, nhờ sự tự do vô tư trong cách cư xử của cô. Kẻ ốm yếu trong tâm trí, và có lẽ cả đầu óc, càng nặng hơn và vô vọng hơn do rằng bệnh tật của họ phản chiếu lại từ mọi hướng trong thái độ của những người xung quanh; họ buộc phải hít vào chất độc trong hơi thở của mình, trong chu kỳ vô tận. Nhưng Phoebe cung cấp cho bệnh nhân của cô một không khí tinh khiết. Cô cũng ướp vào nó, không phải hương hoa dại, - vì hoang dã không phải đặc điểm của cô, - mà là hương hoa hồng trong vườn, hoa cẩm chướng, và những bông hoa thơm khác, mà thiên nhiên và con người cùng nhau trồng từ mùa hè này sang mùa hè khác, từ thế kỷ này sang thế kỷ khác. Phoebe cũng là một bông hoa trong mối quan hệ của cô với Clifford, niềm vui sướng ông hít thở là từ cô.
Tuy nhiên phải nói rằng những cánh hoa của cô có lúc rũ xuống, do không khí nặng nề xung quanh cô. Cô trở nên trầm tư hơn trước. Nhìn nghiêng sang gương mặt Clifford, thấy vẻ tao nhã u tối và bất mãn cùng vẻ tinh anh gần như bị dập tắt, cô sẽ cố tìm hiểu về cuộc đời ông trước đây. Phải chăng ông luôn như vậy? Tấm màn này đã phủ lên ông từ ngày ông ra đời? - tấm màn đã che đi tinh thần ông, khiến ông nhận thức quá sai lệch về thế giới thực, – hay đó là bề mặt xám của một tai ương hắc ám? Phoebe không thích những điều bí ẩn, và ắt sẽ vui mừng khi được thoát khỏi sự rối rắm của điều bí ẩn này. Tuy nhiên những suy ngẫm của cô về con người Clifford đem lại một kết quả tốt, đó là khi những phỏng đoán vô thức của cô, cùng với việc một hoàn cảnh lạ lùng thường muốn kể câu chuyện của chính nó, đã dần dần hé lộ cho cô sự thật, nó không có tác động ghê gớm lên cô. Dù thế giới có thể đối xử tàn tệ với ông thế nào đi nữa, cô biết Clifford quá rõ – hoặc cô nghĩ như thế - để mà rùng mình khi chạm vào những ngón tay gầy thanh tú của ông.
Trong vòng vài ngày từ sau sự xuất hiện của thành viên mới, nhịp sống đã tự thiết lập chu trình ở ngôi nhà cũ trong câu chuyện của chúng ta. Buổi sáng, ngay sau bữa điểm tâm, thói quen của Clifford là ngủ gật trên ghế, trừ phi vô tình bị quấy rầy, không thì đến giữa trưa ông mới ra khỏi đám mây đờ đẫn của giấc ngủ hoặc một màn sương mỏng hơn bồng bềnh trôi qua. Những giờ lơ mơ đó là thời gian cho bà Hepzibah ở bên anh trai, trong lúc Phoebe trong cửa hàng; một sự sắp xếp mà dân tình rất nhanh nắm được, và chứng tỏ sự ưa thích tuyệt đối của họ đối với người bán hàng trẻ trung hơn bằng vô số những lần ghé thăm trong ca trực của cô. Sau bữa trưa, bà Hepzibah ngồi đan, - một đôi tất dài bằng sợi xám, cho anh trai bà đi vào mùa đông, – và với một tiếng thở dài, và một cái cau mặt thay cho lời tạm biệt trìu mến đến Clifford, và một cử chỉ ra dấu canh chừng cho Phoebe, bà ngồi vào sau quầy hàng. Giờ đến lượt cô gái làm y tá, - bảo vệ, bạn chơi, - hoặc bất cứ cụm từ nào thích hợp, - của người đàn ông tóc xám.
