Tháng Một năm 1975.
Todd đi một mình ra khỏi trường sau khi hồi chuông cuối cùng vang lên, lấy xe rồi đạp xuống công viên. Tìm thấy băng ghế trống, nó gạt chân chống chiếc Schwinn rồi lấy phiếu liên lạc ra khỏi túi sau. Nó nhìn quanh xem có người quen nào quanh khu này không, nhưng trong tầm mắt chỉ có cặp học sinh trung học đang sờ soạng nhau cạnh hồ và hai tên lang thang trông phát gớm chuyển nhau túi giấy. Đám bợm rượu tởm lợm gớm ghiếc, nó thầm nghĩ, nhưng hai tên ấy không phải nguyên nhân khiến nó cáu gắt. Nó mở phiếu liên lạc của mình.
Tiếng Anh: C. Lịch sử Hoa Kỳ: C. Địa học: D. Bộ môn cộng đồng: B. Tiếng Pháp sơ cấp: F. Đại số sơ cấp: F.
Nó trợn tròn nhìn điểm số mà không tin nổi vào mắt mình. Nó biết điểm sẽ tệ, nhưng thế này thì đúng là thảm họa.
Có thể như vậy là tốt nhất , một giọng nói chợt vang lên bên trong nó. Có thể mày đã cố tình làm thế, vì một phần trong mày muốn chuyện này kết thúc. Cần chuyện này kết thúc. Trước khi tai vạ ập đến.
Nó thô bạo gạt suy nghĩ ấy sang bên. Chẳng có tai vạ gì sất. Dussander như con rối trong tay nó. Hoàn toàn dưới quyền chi phối của nó. Lão già ấy tưởng một người bạn của Todd giữ lá thư, có điều lão không biết đó là người bạn nào. Nếu Todd gặp chuyện – bất cứ chuyện gì – lá thư ấy sẽ được gửi cho cảnh sát. Ngày trước nó đoán Dussander từng nung nấu kiếm cách. Còn giờ, lão ta già khú đế, chấp cả quãng còn chẳng chạy nổi.
“Lão ta nằm trong tầm kiểm soát mà, mẹ kiếp,” Todd lầm bầm rồi thụi vào đùi mạnh đến độ bỏ cơ thắt lại. Lảm nhảm một mình đúng là tệ hại – chỉ có kẻ điên mới nói chuyện một mình. Nó bị nhiễm thói quen này khoảng sáu tuần trước mà chưa tìm được cách tháo gỡ. Nó đã bắt gặp một số người nhìn nó đầy nghi ngại khi nó làm thế. Trong số đó có cả một vài giáo viên. Cái thằng Bernie Everson khốn kiếp còn bước thẳng đến trước mặt nó rồi hỏi nó có bị chập cheng hay không. Suýt chút nữa, chỉ một chút nữa thôi, Todd đã đấm vỡ mồm thằng oắt con ấy, nhưng chuyện như vậy – cãi cọ, xô xát, ẩu đả – chẳng được tích sự gì. Chuyện như thế chỉ tổ khiến nó bị rơi vào tầm ngắm thôi. Đúng thật, nói chuyện một mình không ổn tí nào, nhưng…
“Những giấc mơ cũng thật khủng khiếp,” nó lẩm bẩm. Lần này, nó không phát hiện mình đã nói thành lời.
Gần đây, nó mơ thấy toàn ác mộng. Trong mơ, lúc nào nó cũng mặc đồng phục, có lúc loại này, có lúc loại khác. Thỉnh thoảng, nó mặc đồng phục giấy, đứng xếp hàng với hàng trăm người ốm tong ốm teo; mùi cháy khét lẹt trong không khí, nó nghe thấy tiếng động cơ xe ủi gào rống. Đoạn Dussander bước đến, chỉ vào người này người khác. Những người này ở lại. Những người khác được giải đến nhà hỏa táng. Một vài người quơ quàng, chống cự, nhưng đa phần ai cũng da bọc xương vì thiếu ăn, chẳng còn sức lực. Đoạn Dussander đứng trước mặt Todd. Bốn mắt chạm nhau trong một khoảnh khắc dài đến thiên thu, rồi Dussander giơ chiếc ô bạc màu về phía Todd.
“Đưa nó đến phòng thí nghiệm,” trong mơ, Dussander nói. Mỗi lão cong cớn để lộ hàm răng giả. “Đưa thằng oắt người Mỹ này đi.”
Trong một giấc mơ khác, nó mặc đồng phục SS. Đôi bốt được đánh bóng như gương. Huy hiệu đầu lâu xương chéo và hình tia chớp lấp lánh. Tuy nhiên, nó đang đứng giữa đại lộ Santo Donato trước ánh mắt của vô vàn người xung quanh. Người ta chỉ trỏ nó. Có người còn cười rộ lên. Những người khác trông bàng hoàng ra mặt, tức tối hoặc ghê tởm. Trong giấc mơ này, một chiếc xe cũ phanh kít lại ầm ĩ, Dussander ló đầu nhìn nó, một Dussander phải đến hai trăm tuổi, bộ dạng chẳng khác nào xác ướp với lớp da tựa cuộn giấy vàng khè.
“Ta biết nhà ngươi!” Dussander trong cơn ác mộng rít rẻ reo lên. Lão nhìn đám đông xung quanh rồi quay sang Todd. “Ngươi phụ trách ở Patin! Nhìn kìa mọi người ơi! Kia chính là Ác quỷ Khát máu của Patin! Là chuyên gia năng suất’ của Himmler! Ta lên án ngươi, ngữ đồ tể! Ta lên án ngươi, kẻ xuống tay với trẻ con! Ta lên án ngươi!”
Trong một giấc mơ khác, nó mặc đồng phục kẻ sọc của tù nhân và bị hai lính gác trông hệt như bố mẹ dẫn xuống hành lang bằng đá. Cả hai mang băng tay màu vàng nổi bật có hình ngôi sao David [25E] . Đi đằng sau họ là mục sư đang đọc Sách Đệ Nhị Luật. Todd quay mặt nhìn ra sau thì phát hiện mục sư ấy chính là Dussander, lão đang khoác trên mình quân phục đen của sĩ quan SS.
Ở cuối hành lang bằng đá là cánh cửa đôi dẫn vào căn phòng bát giá có tường bằng kính. Máy chém được đặt ngay chính giữa. Đằng sau tường kính là hàng loạt đàn ông, đàn bà lố nhố, lõa lồ, đứng nhìn với vẻ mặt vô cảm, tối sầm. Trên cánh tay họ đóng con số màu xanh.
“Không sao,” Todd lẩm bẩm tự trấn an. “Không sao, thật đấy, mọi thứ nằm trong tầm kiểm soát mà”
Cặp đôi đang ve vãn nhau quay lại liếc nó. Todd trân trân nhìn bọn chúng với ánh mắt hình viên đạn xem chúng có dám hó hé gì không. Nhìn chán, bọn chúng quay sang hướng khác. Hình như thằng con trai nhếch mép cười thì phải?
Todd đứng dậy, nhét phiếu liên lạc vào túi rồi nhảy lên xe đạp. Nó đạp xuống tiệm thuốc cách đó hai dãy nhà. Đến nơi, nó mua một hũ mực xóa cùng cây bút xanh với ngòi sắc nét. Nó quay trở lại công viên (cặp đôi hôn hít nọ đã đi mất nhưng đám lang thang kia vẫn còn ở đấy, khiến cả không gian hôi toàn mùi rượu), đoạn sửa điểm tiếng Anh thành B, Lịch sử Hoa Kỳ thành A, Địa học thành B, Tiếng Pháp sơ cấp thành C và Đại số sơ cấp thành B. Nó xóa hẳn Bộ môn cộng đồng rồi viết lại để phiếu liên lạc nhìn có vẻ thống nhất, tựa đồng phục.
Đúng rồi, đồng phục.
“Cứ an tâm,” nó lại tự lầm bầm. “Cái này sẽ qua mặt được. Chắc chắn sẽ qua mặt được.”
Một đêm cuối tháng đó, tầm sau 2 giờ sáng, Kurt Dussander thức giấc, tay chân quẫy đạp trên giường, thở hồng hộc, miệng rên rỉ, bóng tối đáng kinh khiếp bủa vây. Lão cảm thấy mình sắp nghẹt thở, tê liệt bởi sợ hãi. Lồng ngực lão nặng nề tựa hồ có tảng đá, đến độ lão tự hỏi liệu mình có bị lên cơn đau tim hay không. Mò mẫm tìm cây đèn ngủ trong bóng tối, suýt chút nữa lão đã hất nó rơi khỏi bàn đầu giường trước khi bật đèn.
Mình đang ở trong phòng riêng, lão định thần lại, trong phòng ngủ, ở Santo Donato, California, trên đất Mỹ kia mà. Đấy, vẫn là tấm rèm nâu đang che cho khung cửa sổ quen thuộc, vẫn là những kệ sách chất đầy những cuốn sách rẻ tiền mua ở cửa tiệm trên đường Soren, vẫn tấm thảm xám, vẫn giấy dán tường xanh. Không có cơn đau tim, khu rừng hay những đôi mắt nào cả.
Thế mà nỗi kinh hoàng vẫn bám rịt lấy lão như tấm da thối hoẳng, tim lão cứ thế đập dồn trong lồng ngực. Giấc mơ ấy đã trở lại. Lão biết nếu thằng nhóc tiếp tục, sớm muộn gì giấc mơ cũng trở lại. Thằng nhóc đáng nguyền rủa. Lão đồ rằng lá thư bảo vệ mà nó nói chỉ là chuyện bịa, thật ra chẳng hợp lý chút nào; hẳn nó học lỏm điều này từ mấy chương trình thám tử trên ti vi. Thằng nhóc có một người bạn đáng tin đến mức không mở lá thư động trời ấy ra đọc ư? Có mà tìm đằng trời. Hoặc chỉ ít đấy là suy nghĩ của lão. Nếu lão chắc chắn...
Tay lão co quắp lại đầy đau đớn do chứng viêm khớp rồi mới từ từ thả lỏng.
Với lấy gói thuốc lá để trên bàn, lão châm một điếu rồi dúi que diêm vào cột giường. Kim đồng hồ chỉ 2 giờ 41 phút. Kiểu này đêm nay khỏi ngủ rồi. Lão rít vào khói thuốc rồi ho một tràng thiếu điều muốn nôn hết ruột gan phèo phổi ra. Nếu không xuống nhà uống một hai ly, đừng hòng chợp mắt được thêm chút nào. Hoặc ba ly. Mà hơn sáu tuần nay, lão đã nốc quá nhiều. Lão không còn ở cái tuổi trai tráng, có thể uống rượu như hũ chìm giống thời lão là sĩ quan nghỉ phép ở Berlin năm ’39, khi không khí còn căng tràn mùi chiến thắng, đi đâu cũng nghe thấy giọng của Lãnh tụ, cũng nhìn thấy đổi mắt tóe lửa, đầy uy nghi...
Thằng nhóc... thằng nhóc đáng nguyền rủa!
“Nói thật lòng đi,” lão oang oang, giọng nói của chính lão vang lên trong căn phòng tĩnh lặng khiến lão hơi giật nảy. Lão không có thói quen nói chuyện một mình, nhưng đây cũng không phải lần đầu tiên lão làm như thế. Lão nhớ thỉnh thoảng mình lại làm vậy trong mấy tuần cuối ở Patin, khi mọi chuyện bên bờ vực sụp đổ, ở phương đông, tiếng sấm rền của quân Liên Xô càng lúc càng to, ban đầu là theo ngày, sau là ráo riết từng giờ. Lúc ấy, lão bỗng thấy nói chuyện một mình là chuyện hết sức tự nhiên. Lão phải chịu nhiều áp lực, và đứng dưới áp lực, người ta thường làm trò kỳ quặc – thọc tay vào túi quần để nắm lấy tinh hoàn của mình, va hai hàng răng vào nhau. Wolff rất giỏi trò này. Vừa làm, ông ta vừa cười toe toét. Huffmann thì hay búng tay và vỗ đùi, tạo nên những nhịp điệu hối hả, đan xen mà chính đương sự hoàn toàn không hay biết. Còn lão, Kurt Dussander, thỉnh thoảng lão lại nói chuyện một mình. Nhưng giờ...
“Mày lại bị áp lực rồi,” lão nói thật to. Lần này lão ý thức mình vừa nói tiếng Đức. Đã nhiều năm nay, lão không dùng tiếng Đức, nhưng giờ đây, bỗng dưng ngôn ngữ ấy sao thật ấm áp và dễ chịu. Nó ru lão, vỗ về lão. Nó vừa ngọt ngào, vừa đen tối.
“Phải. Mày lại bị áp lực rồi. Tất cả là vì thằng nhóc ấy. Nhưng hãy thành thật với bản thân. Sáng sớm thế này, khó mà dối trá lắm. Mày không hối hận hoàn toàn vì đã kể ra, đúng không. Ban đầu, mày sợ thằng nhóc không thể và không biết cách giữ mồm giữ miệng. Nó sẽ bép xép với bạn, bạn nó kể với một đứa bạn khác, đứa bạn khác lại nói với hai đứa nữa. Nhưng nếu bấy lâu nay, nó đã kín tiếng thì nó sẽ tiếp tục như thế. Nếu ta bị đưa đi, nó sẽ mất cái... cái cuốn sách nói của nó. Thì nhiệm vụ của ta là thế mà? Ta nghĩ vậy.”
Nói xong, lão im lặng, nhưng dòng suy nghĩ vẫn tiếp tục cuộn trào. Lão đã rất cô quạnh – chẳng ai tưởng tượng nổi cô quạnh đến nhường nào. Suýt có những lúc lão đã nghiêm túc nghĩ đến chuyện tự sát. Lão sống ẩn dật nhưng nửa mùa. Những giọng nói lão nghe thấy đều phát ra từ radio. Những người duy nhất ghé thăm lão nằm ở phía bên kia mặt kính dơ dáy. Lão đã già, và đúng là lão sợ chết thật đấy, nhưng lão sợ việc mình là lão già cô độc hơn rất nhiều.
Có những lúc bàng quang chơi khăm lão. Lão mới đi được nửa đường đến nhà vệ sinh thì vết ố đen đã loang ra trên quần. Vào những hôm thời tiết ẩm, khớp của lão sẽ giật giật rồi bắt đầu gào rống, thậm chí có nhiều hôm, từ lúc mặt trời ló dạng đến lúc mặt trời khuất bóng, lão phải nhai hết cả lọ thuốc giảm đau khớp... thế mà thuốc chỉ có tác dụng làm dịu cơn nhức. Đến cả những việc như lấy sách từ trên kệ hoặc chuyển kênh ti vi, lão cũng đau thấu trời thấu đất. Mắt lão thì kém; lắm lúc lão hất đổ thứ này thứ kia, đập cẳng chân hoặc đụng đầu vào đâu đó. Lão phập phồng lo sợ mình sẽ gãy xương mà không đủ sức lết đến điện thoại, lão phập phồng lo sợ dù mình có đến được điện thoại thì lại bị tay bác sĩ nào đấy phát hiện quá khứ thật khi hắn nghi ngờ bởi nhân vật Denker không có hồ sơ y tế.
Thằng nhóc giúp lão khuây khỏa những suy nghĩ ấy. Khi nó đến đây, lão có thể nhớ lại ngày xưa. Ký ức của lão về những tháng năm ấy rõ nét đến kỳ khôi; lão có thể tuôn ra tràng giang đại hải tên tuổi, sự kiện, đến cả thời tiết hôm đó. Lão còn nhớ binh nhì Henreid giữ vị trí súng máy ở tháp đông bắc và cục bướu mà tay này có giữa hai mắt. Vài người gọi gã là Ba Mắt, hoặc Thần Cyclops. Lão nhớ cả Kessel, tay này luôn mang theo tấm hình cô người yêu khỏa thân nằm trên xô pha, tay để sau đầu. Ai muốn xem, Kessel tính tiền. Lão còn nhớ tên của bác sĩ và những thí nghiệm họ thực hiện – ngưỡng chịu đau, sóng não của nam nữ đang hấp hối, chậm phát triển thể chất, ảnh hưởng của các loại bức xạ khác nhau cùng hàng chục thí nghiệm khác. Có khi là hàng trăm .
Lão đoán lão trò chuyện với thằng nhóc giống cách những ông già khác trò chuyện, nhưng lão đoán mình may mắn hơn đa số bọn họ, khi khán giả của họ tỏ ra mất kiên nhẫn, chán chường hoặc thô lỗ ra mặt. Khán giả của lão thì hứng thú vô bờ bến.
Vậy dăm ba cơn ác mộng có phải cái giá quá đắt không?
Lão dập điếu thuốc, nằm nhìn trần nhà một lúc đoạn bỏ chân xuống sàn. Lão đoán có lẽ lão và thằng nhóc ấy thật đáng tởm; hai sinh vật dung dưỡng nhau... ăn thịt nhau. Thỉnh thoảng, bụng lão chua ngắt vì những món ăn đen tối nhưng béo ngậy mà bọn họ chia sẻ cùng nhau trong căn bếp của lão vào buổi chiều. Không biết thằng nhóc thì sao nhỉ? Nó có ngủ được không? Có lẽ là không. Gần đây Dussander thấy nó trông có vẻ nhợt nhạt và ốm hơn ban đầu, lúc nó mới bước vào cuộc đời Dussander.
Lão bước vào phòng ngủ rồi mở tủ quần áo. Lão gạt móc sang phải, vục tay sâu vào trong rồi lấy ra bộ đồng phục giả. Nó rũ xuống trên tay lão như da kền kền. Lão dùng tay kia mẫn mê nó. Chạm vào nó... rồi vuốt ve nó.
Mãi một lúc lâu sau, lão mới bỏ bộ đồng phục xuống rồi khoác lên người, thật chậm rãi, không nhìn vào gương cho đến khi bộ đồng phục được cài nút và đeo thắt lưng chỉnh tề (vạt cài đã được kéo khóa).
Nhìn bóng mình trong gương, lão gật đầu.
Lão vào lại giường, nằm xuống, hút thêm một điếu thuốc nữa. Hút xong, lão thấy mình buồn ngủ trở lại. Lão tắt đèn ngủ, không tài nào tin nổi cơn buồn ngủ kéo đến dễ dàng như vậy. Nhưng năm phút sau, lão đã chìm vào giấc ngủ, và lần này, giấc ngủ không mộng mị.
