Tháng Ba năm 1975.
"Meo meo," Dussander gọi. “Lại đây, meo meo. Nào nào? Meo meo?”
Lão ngồi trên hiên sau, một chén nhựa màu hồng để cạnh chân phải. Chén đựng đầy sữa. Lúc ấy là 1 giờ 30 phút chiều; ngày hôm ấy mù mịt và nóng nực. Xa xa phía tây, cây bụi cháy thấm đẫm không gian mùi mùa thu lạc quẻ không thể tả với thời gian trên cuốn lịch. Nếu thằng nhóc tới thì chừng một tiếng nữa là nó có mặt ở đây. Nhưng không phải lúc nào nó cũng đến giờ này. Thay vì ghé qua bảy ngày một tuần, thỉnh thoảng nó chỉ đến bốn, năm lần. Một trực giác dần dà lớn lên trong lão, và trực giác ấy mách bảo lão rằng thẳng nhóc đang chịu những dằn vặt và bức bối riêng.
“Meo meo,” Dussander dụ dỗ. Con mèo hoang ở tít phía bên kia sân, ngồi trên vạt cỏ dại lởm chởm cạnh hàng rào nhà Dussander. Nó là mèo đực, trông xơ xác không kém gì vạt cỏ mà nó đang thượng lên. Mỗi lần lão gọi, tai nó lại nghiêng về phía trước. Mắt nó nhìn chén sữa hồng mãi không rời.
Dussander thầm nhủ trong đầu, có lẽ thằng nhóc đang chểnh mảng trong việc học hành. Hoặc gặp ác mộng. Hoặc cả hai.
Ý cuối khiến lão nhếch mép cười.
“Meo meo,” lão khẽ khàng gọi. Tai con mèo lại vểnh tới trước. Nó không động đậy, hay đúng hơn là chưa động đậy, nhưng mắt tiếp tục thăm dò chén sữa.
Tất nhiên Dussander cũng bị giày vò với những vấn đề riêng. Suốt ba tuần nay, lão mặc đồng phục SS tựa một bộ đồ ngủ gớm ghiếc, và đúng là bộ đồng phục đã giúp lão tránh được mất ngủ và ác mộng. Lão đã ngủ say chẳng biết trời trăng gì, ban đầu là vậy. Nhưng sau đó, những cơn ác mộng trở lại, không phải dần dà từng chút một mà là ồ ạt cùng lúc, đã thế còn kinh khủng hơn trước. Lão mơ thấy mình chạy trốn, mơ thấy những con mắt. Chạy qua khu rừng ẩm ướt, tối tăm, nào lá cây rậm rạp, lá dương xỉ ướt nước quất vào mặt lão, để lại những vệt nhỏ giọt có cảm giác tựa nhựa cây... hoặc máu. Cứ thể chạy và chạy, những con mắt phát sáng lúc nào cũng bám riết xung quanh, vô hồn lom lom nhìn lão, cho đến khi lão chạy ra được khoảng đất trống. Trong bóng tối, lão thấy thì ít mà cảm nhận thì nhiều, rằng cuối khoảng đất có con dốc tức. Trên đỉnh dốc là Patin, với những tòa nhà xi măng thấp tè, những khoảng sân quây bằng dây kẽm gai và dây điện, những tháp canh trông như tàu chiến của người sao Hỏa bước ra từ bộ phim Thế giới đại chiến. Ở chính giữa là những cột khổng lồ cuồn cuộn nhả khói lên bầu trời, bên dưới ống khỏi bằng gạch sáng màu này là lò đốt đã chất đầy than, sẵn sàng hoạt động, ánh lên trong đêm đen tựa mắt của ma quỷ hung tợn. Họ bảo với cư dân khu vực này rằng tù nhân trong Patin sản xuất quần áo và nến, tất nhiên, người dân chẳng mảy may nghi ngờ, giống như người dân quanh Auschwitz cứ đinh ninh trại tập trung là nhà máy xúc xích. Chuyện đó chẳng quan trọng.
Trong mơ, khi quay mặt nhìn ra sau, cuối cùng, lão sẽ trông thấy bọn chúng bước ra khỏi nơi ẩn nấp, những kẻ đã chết nay sống dậy, đám Juden [27E] lê lết tiến về phía lão, cánh tay duỗi tới trước với những con số màu xanh ánh lên trên lớp da thịt thâm tím, bàn tay co quắp chẳng khác nào móng vuốt, khuôn mặt không còn vô cảm mà sống động với căm phẫn, sục sôi muốn trả thù, rần rật sát ý. Con nít chạy cạnh mẹ, những ông già được con cháu trung tuổi dìu đỡ. Và cảm xúc chủ chốt trên mặt bọn họ là tuyệt vọng.
Tuyệt vọng ư? Phải. Vì trong mơ, lão biết (họ cũng biết) rằng nếu lão trèo lên trên đồi, lão sẽ được an toàn. Dưới kia, trong vùng đất ẩm ướt, lầy lội, giữa khu rừng nơi những loài cây nở hoa ban đêm không chảy nhựa mà chảy máu, lão là con thú bị săn đuổi... là con mồi. Nhưng trên này, lão là kẻ thượng phong. Nếu đây là rừng, thì khu trại trên đỉnh đồi là sở thú, tất cả những loài động vật hoang dã đều được nhét vào lồng, lão, trưởng cai, có nhiệm vụ quyết định xem con nào được cho ăn, con nào sống, con nào bị đưa đi mổ xẻ để thí nghiệm, con nào được đưa đến chỗ xử lý bằng xe tải chở hàng.
Lão bắt đầu chạy lên trên đồi, nhưng chẳng hiểu sao trong cơn ác mộng, tốc độ của lão chẳng khác nào rùa bò. Lão cảm thấy những bàn tay xương xẩu đầu tiên bóp quanh cổ của lão, cảm nhận hơi thở lạnh lẽo, hôi hám của chúng, ngửi mùi thối rữa, nghe chúng rít ré chiến thắng khi kéo được lão xuống, dù sự cứu rỗi dành cho lão đang ở ngay trước mặt, cách chưa tới gang tay...
“Meo meo,” Dussander lại gọi. “Sữa này. Sữa ngon lắm.”
Cuối cùng, con mèo cũng bước đến. Băng qua nửa khoảng sân, nó lại ngồi xuống, nhưng đuôi khẽ giật giật vì sốt ruột. Nó không tin tưởng lão; còn khuya. Nhưng Dussander biết con mèo ngửi được mùi sữa nên mới ôm hy vọng. Chẳng sớm thì muộn, nó cũng phải đến.
Ở Patin ngày trước, không bao giờ có chuyện tuồn lậu hàng hóa. Một số tù nhân vào trại, thủ theo đồ có giá trị bằng cách cất vào các túi da sơn dương rồi nhét sâu vào lỗ hậu (mà rất nhiều lần, những thứ đồ có giá trị của bọn chúng hóa ra chẳng có giá trị chút nào – dăm bức ảnh, vài lọn tóc, nữ trang giả), thường bọn chúng dùng que đẩy sâu đến độ ngay cả kẻ kiểm tra – vốn là tên tù nhân được gọi với cái tên Tay Thúi – có ngón tay dài đến đâu cũng chẳng mò nổi. Lão nhớ có một nữ tù mang theo viên kim cương nhỏ, bị lỗi nên thật ra vô giá trị – nhưng nó là vật gia truyền sáu đời nhà ả, người mẹ sẽ trao cho cô con cả (chí ít đó là những gì ả ta khai ra, nhưng tất nhiên, ả là dân Do Thái, đám này chỉ giỏi bịa chuyện mà thôi). Ả nuốt nó trước khi vào Patin. Khi nó theo phân ra ngoài, ả lại nuốt nó lần nữa. Ả cứ làm đi làm lại như thế, cho đến ngày viên kim cương cửa đứt nội tạng làm ả chảy máu.
Còn nhiều chiêu trò lắm, mặc dù đa phần chỉ để giấu giếm những món vớ vẩn như thuốc lá hoặc một hai cái nơ tóc. Điều đó không thành vấn đề. Trong căn phòng Dussander dùng để thẩm vấn tù nhân để một bếp hâm, một cái bàn bếp giản dị trải khăn ca rô đỏ giống như khăn trải bàn trong bếp của lão. Trên bếp hâm lúc nào cũng đặt nồi thịt cừu hầm lục bục sôi. Khi nghi ngờ bọn chúng lén mang lậu đồ (có khi nào không nghi đâu kia chứ?), một kẻ trong bè lũ bị tình nghi được giải vào phòng này. Dussander sẽ cho chúng đứng cạnh bếp hâm đang nghi ngút tỏa ra mùi hầm béo ngậy. Lão sẽ nhẹ nhàng hỏi chúng Ai . Ai giấu vàng? Ai giấu nữ trang? Ai thủ thuốc lá? Ai cho con mụ Givenet thuốc để đứa con uống? Ai? Lão chẳng hứa hẹn gì về nồi thịt hầm; nhưng chính mùi thơm ngào ngạt kia rồi sẽ khiến người ta buột miệng. Tất nhiên, dùi cui hay nòng súng chĩa vào đũng quần bẩn thỉu của chúng cũng có tác dụng tương tự, nhưng món hầm này lại... lại tao nhã. Chính thế.
“Meo meo,” Dussander mời gọi. Tại con mèo lại vểnh tới trước. Nó dợm đứng dậy, nhưng rồi nhớ lại trong quá khứ, nó từng bị đá, bị gí que diêm làm cháy trụi cả râu, nó lại ngồi chồm hổm. Tuy nhiên, chốc sau, nó bắt đầu cử động.
Lão đã tìm được cách để khiến ác mộng thuyên giảm. Xét từ khía cạnh nào đó, nó cũng giống mặc bộ đồng phục SS... nhưng nâng lên tầm sức mạnh cao hơn. Dussander hết sức hài lòng với bản thân, chỉ thấy tiếc rằng lão không nảy ra ý này sớm hơn. Lão đoán lão phải cảm ơn thằng nhóc vì nhờ nó, lão mới tìm ra phương thức mới để vỗ về những nhộn nhạo trong lão, vì nó đã chỉ cho lão chìa khóa giải quyết những kinh hoàng quá khứ không nằm ở sự chối bỏ mà nằm ở nghiền ngẫm, thậm chí xem chúng tựa cái ôm của bằng hữu. Đúng là trước khi thằng nhóc không mời mà bước vào đời lão vào mùa hè năm ngoái, suốt thời gian dài, lão không mơ thấy ác mộng gì, nhưng giờ nhìn lại, lão cho rằng lúc ấy, lão chấp nhận quá khứ của mình một cách hèn nhát. Lão đã bị ép phải từ bỏ một phần con người mình. Giờ thì lão đã giành lại được nó.
“Meo meo,” Dussander dụ con mèo, nụ cười hiện ra trên gương mặt lão, nụ cười hiền hậu, trấn an, nụ cười của những ông cụ bằng cách nào đó đã sống qua những tháng năm khắc nghiệt nhất đời mình để cập tới chốn an toàn, bản thể tương đối lành lặn, rèn giũa cho mình chút khôn ngoan.
Con mèo nhỏm dậy, lưỡng lự đôi chút rồi uyển chuyển băng qua phần sân còn lại. Nó bước lên bậc tam cấp, ném cho Dussander ánh mắt dè chừng lần cuối, đôi tai sứt mẻ và ghẻ lở cụp xuống; rồi nó bắt đầu liếm sữa.
“Sữa ngon lắm,” Dussander nói rồi đeo đôi găng tay cao su Playtex nãy giờ nằm trong lòng lão.” Sữa ngon cho mèo ngoan đây.” Lão mua đôi găng tay trong siêu thị. Lão đứng trong lối thanh toán nhanh, những người phụ nữ lớn tuổi nhìn lão với vẻ hài lòng, thậm chí đoán già đoán non. Găng tay được quảng cáo trên ti vi. Chúng có vòng bít quanh cổ tay. Chúng linh hoạt lắm, ta có thể vừa mang găng tay, vừa nhặt đồng xu nữa kìa.
Lão dùng một ngón tay màu xanh vuốt ve lưng con mèo rồi thủ thỉ với nó. Lưng nó bắt đầu uốn cong theo nhịp điệu vuốt ve của lão.
Ngay trước khi chén sữa sạch trơn, lão chộp lấy nó.
Như bị điện giật, con thú vặn vẹo, vùng vẫy trong bàn tay siết chặt của lão, cào cấu vào lớp cao su. Thân thể nó quẫy đạp tới lui, và Dussander dám chắc nếu răng hay móng vuốt của nó phập vào người lão, nó sẽ là kẻ chiến thắng. Nó đã dày dạn kinh nghiệm rồi. Lão cũng chẳng phải dạng vừa, Dussander nghĩ, miệng nở nụ cười.
Cẩn thận giơ tay giữ con mèo thật xa, nụ cười khó nhọc in trên mặt, Dussander dùng chân đẩy mở cửa sau rồi bước vào bếp. Con mèo ré lên, vùng vẫy, cấu xé găng tay cao su. Cái đầu hình tam giác hoang dại của nó bổ xuống, phập vào một ngón tay xanh.
“Con mèo hư này,” Dussander mắng mỏ.
Cửa lò đang để ngỏ. Dussander ném con mèo vào trong. Móng vuốt của nó cào vào găng phát ra âm thanh roẹt roẹt rít ré. Dussander dùng đầu gối đóng sập cửa lò, khiến cơn đau lóe lên trong cơ. Nhưng nụ cười vẫn tiếp tục hiển hiện trên khuôn mặt lão. Vừa thở hổn hển, gần như hồng hộc, lão tựa người vào lò trong chốc lát, đầu cúi xuống. Lò chạy bằng ga. Lão chẳng dùng nó vào việc gì ngoài hâm nóng đồ ăn sẵn và giết mèo hoang.
Lão có thể nghe thấy tiếng con mèo cào cấu và eo éo đòi được thả vọng ra từ bếp ga.
Dussander xoay núm vặn của lò đến 500 độ. Có một tiếng póc vang lên khi bộ phận phát lửa của lò đốt hai hàng khí kêu xì xì. Con mèo thôi eo éo mà bắt đầu gào thét. Tiếng nó phát ra... phải... nghe gần giống tiếng trẻ con. Một đứa trẻ đang đau đớn cùng cực. Suy nghĩ ấy khiến Dussander nở nụ cười càng rộng hơn nữa. Trống ngực lão nện thình thịch. Con mèo cấu, điên loạn quay cuồng trong lò, không ngừng gào thét. Chốc sau, một thứ mùi nóng rẫy, khét lẹt của lông thú bắt đầu bay ra từ lò nướng, tràn ngập căn phòng.
Nửa tiếng sau, lão cạo thi thể con mèo ra khỏi lò bằng một cái nĩa nướng thịt lão mua với giá hai đô la chín mươi tám xu ở Grant’s trong trung tâm mua sắm cách đó hơn một cây số rưỡi.
Cái xác con mèo đã bị nướng chín bị vứt vào bao tải trống không. Lão xách túi xuống dưới tầng hầm. Sàn tầng hầm không được láng bằng xi măng. Lát sau, Dussander đi lên lại. Lão dùng chai Glade xịt nhà bếp cho đến khi cả không gian đầy thứ mùi gỗ thông nhân tạo. Lão mở hết cửa sổ. Lão rửa nĩa nướng thịt rồi treo lên móc. Đoạn lão ngồi xuống, chờ xem thằng nhóc có đến không. Lão cứ thể nở nụ cười.
Todd đến thật, khoảng năm phút sau khi Dussander quyết định bỏ cuộc sau khi đã cất công chờ cả buổi chiều. Nó mặc áo khoác màu đại diện của trường nó theo học; đầu đội mũ bóng chày đội San Diego Padres. Nó cắp sách giáo khoa dưới nách.
“Ôi trời đất ơi,” vừa bước vào nhà bếp, nó đã nhăn mũi nói. “Mùi gì mà hôi thế này?”
“Ta thử dùng bếp lò ấy mà,” Dussander đáp, tay châm điếu thuốc. “Ta làm cháy mất bữa tối rồi. Đành phải vứt đi.”
Một ngày cũng trong tháng đó, thằng nhóc đến sớm hơn hẳn so với bình thường, trước khi giờ học kết thúc. Dussander đang ngồi trong bếp, uống bourbon Ancient Age từ cái ly mẻ xỉn màu có ghi dòng chữ CÀ PHÊ CỦA BẠN ĐÂY! MUA HA HA HA! quanh miệng. Lão đã lôi ghế bập bênh vào bếp, và lúc này, lão vừa nhâm nhi rượu vừa ngả nghiêng trên ghế, vừa ngả nghiêng vừa nhâm nhi, đôi dép cứ thế đập xuống lớp vải sơn bạc màu. Tâm trạng lão đang trên chín tầng mây. Cho đến tối hôm qua, lão không gặp cơn ác mộng nào kể từ thời điểm con mèo sứt tai. Dẫu vậy, cơn ác mộng đêm qua thật sự rất khủng khiếp. Đó là điều không thể phủ nhận. Chúng kéo lão xuống sau khi lão đã trèo được nửa đường lên ngọn đồi, chúng còn kịp làm với lão những điều không ngôn từ nào có thể tả xiết trước khi lão ép mình tỉnh giấc được. Dẫu vậy, sau cái lần trở lại thế giới thực đẩy tàn bạo, lão rất tự tin. Lão có thể khiến ác mộng chấm dứt khi nào lão muốn. Có thể lần này, một con mèo là không đủ. Nhưng có chỗ tạm giữ chó lạc mà. Phải. Cần thì cứ việc đến.
Todd bất ngờ nhào vào nhà bếp, mặt tái mét, bóng nhẫy và căng thẳng. Nó sút cân thì phải, Dussander thầm nhận xét. Chưa kể, trong mắt nó ánh lên tia nhìn trắng dã kỳ cục mà Dussander chẳng thấy có cảm tình chút nào.
“Ông phải giúp tôi,” Todd ngang ngạnh lên tiếng.
“Thế kia à?” Dussander ôn tồn nói, trong lòng chợt lờ mờ linh tính. Lão giữ nguyên sắc mặt khi Todd bất ngờ đưa tay đặt đống sách xuống bàn đánh rầm. Một cuốn rơi xuống lớp khăn trải bàn rồi úp chụp trên sàn thành hình túp lều ngay cạnh chân Dussander.
“Phải, mẹ kiếp, ông nói đúng rồi đấy!” Todd rít lên. “Ông liệu mà làm đi! Vì đây là lỗi của ông! Tất cả là lỗi của ông!” Những nốt ửng đỏ xuất hiện trên má của nó. “Nhưng ông sẽ phải giúp tôi thoát khỏi vụ này, vì tôi là kẻ nắm đằng chuôi! Tôi muốn ông ở đâu thì ông ở đó! ”
“Giúp được gì, ta sẽ giúp,” Dussander bình thản đáp. Lão thấy trong vô thức, mình đã khoanh tay ngay ngắn trước ngực – giống như ngày xưa lão từng làm. Ngồi trên ghế, lão rướn người trước cho đến khi cằm nằm ngay trên hai cánh tay đang khoanh – giống hệt như ngày xưa. Khuôn mặt lão bình thản, thân thiện, quan tâm; không bộc lộ bất cứ những gì tiên liệu trong đầu. Trong tư thế ấy, lão gần như có thể tưởng tượng nổi thịt cừu hầm đang lục bục sôi trên bếp sau lưng. “Nói ta nghe có vấn đề gì nào.”
“Vấn đề là thế này đây,” Todd hằn học thốt lên rồi ném bìa hồ sơ vào Dussander. Nó đập vào ngực rồi rơi xuống lòng lão, trong thoáng chốc, lão ngạc nhiên trước sức nóng của cơn phẫn nộ vừa trào dâng trong lòng; lão những muốn đứng dậy và táng cho thằng oắt con một cú trời giáng. Nhưng không, lão tiếp tục giữ nét mặt bình tĩnh. Lão nhận thấy đây là phiếu liên lạc của trường thằng nhóc, dù xem chừng trường cố công cố sức giấu giếm điều đó. Thay vì để phiếu liên lạc hoặc Phiếu báo điểm, nó mang tên “Báo cáo Thành tích Học kỳ.” Lão làu bàu chế điều đó rồi mở phiếu ra xem.
Một tờ giấy nhỏ với những dòng chữ đánh máy rơi ra. Dussander bỏ nó qua một bên để lát nữa xem, trước hết, lão tập trung sự chú ý vào điểm số của thằng nhóc.
“Có vẻ cậu học hành sa sút quá đấy, nhóc ạ,” Dussander nói, trong lòng có chút hả hê. Thằng nhóc chỉ qua môn Tiếng Anh và Lịch sử Hoa Kỳ. Còn lại toàn là điểm F.
“Không phải lỗi của tôi,” Todd độc địa rít ré. “Đấy là lỗi của ông. Là tại những câu chuyện ấy. Ông có biết là tôi mơ thấy ác mộng về chúng không hả? Cứ ngồi xuống, mở sách ra là đầu óc tôi lại nghĩ đến những gì ông kể với tôi trước đó, lúc tôi định thần lại thì mẹ bảo tôi đến giờ đi ngủ rồi. Đấy, có phải lỗi tại tôi đâu! Không phải! Ông có nghe thủng không? Không phải tại tôi! ”
“Ta nghe thấy rất rõ,” Dussander đáp rồi đọc nội dung đánh trên tờ giấy kẹp vào phiếu liên lạc của Todd.
☆ ☆ ☆
Kính gửi ông bà Bouden,
Thư này nhằm mục đích đề nghị sắp xếp buổi trao đổi về điểm số học kỳ hai và ba của em Todd. Xét tới thành tích học tập rất tốt của em trước đây, điểm số hiện tại cho thấy có vấn đề đang ảnh hưởng đến thành tích học tập của em theo hướng xấu. Vấn đề ấy thường được giải quyết bằng một buổi thảo luận thẳng thắn và cởi mở.
Tôi xin chỉ ra rằng mặc dù Todd qua môn nửa năm vừa qua, điểm cuối kỳ của em có thể sẽ không đạt trong một số trường hợp, trừ khi em nỗ lực cải thiện thành tích trong học kỳ bốn này. Điểm không đạt đòi hỏi yêu cầu em sẽ phải học hè để không bị lưu ban và gây ra vấn đề lớn trong lịch trình học tập.
Tôi cũng xin nhấn mạnh rằng Todd nằm trong nhóm nhắm đến đại học, nhưng thành tích năm nay cách yêu cầu đầu vào của các trường đại học rất xa. Nó cũng nằm dưới mức học vấn thu được từ các bài kiểm tra SAT.
Tôi rất sẵn lòng sắp xếp thời gian thuận tiện đôi bên để chúng ta cùng gặp gỡ. Với tình hình hiện tại, tôi cho rằng nên càng sớm càng tốt.
Thân ái,
Edward French.
☆ ☆ ☆
“Cái tay Edward French này là ai thế?” Dussander hỏi, kẹp tờ giấy vào trong phiếu liên lạc (một phần trong lão vẫn không khỏi kinh ngạc trước lối nói màu mè hoa lá của dân Mỹ; lá thư dài dằng dặc chỉ để báo cho phụ huynh rằng con trai họ học hành bê bết!) rồi lại khoanh tay. Dự cảm tai họa trong lòng lão lại mạnh mẽ hơn bao giờ hết, nhưng lão nhất quyết không chịu đầu hàng trước nó. Một năm trước, lão sẽ đầu hàng; một năm trước, lão đã chuẩn bị tinh thần đợi khi vận hạn ập tới. Giờ thì không, nhưng xem ra thằng nhóc đáng nguyền rủa kia vẫn rước xui xẻo đến cho lão. “Là hiệu trưởng của cậu à?”
“Ed Ủng cao su á? Làm gì có chuyện. Ông ta là thầy tư vấn của tôi.”
“Thầy tư vấn? Tức là sao?”
“Ông tự hiểu đi chứ, Todd nói, giọng kích động. “Ông đọc lá thư chết toi kia rồi mà!” Nó sốt ruột bước quanh phòng, bắn những tia nhìn hằn học hình viên đạn về phía Dussander. “Chậc, tôi nhất quyết không để chuyện này bung bét như vậy. Còn khuya. Đừng hòng tôi đi học hè. Hè này, bố mẹ tôi đi Hawaii, tôi sẽ đi theo họ.” Nó chỉ tay vào phiếu liên lạc trên bàn. “Ông có biết bố tôi sẽ làm gì khi thấy nó không?”
Dussander lắc đầu.
“Bố tôi sẽ cho tôi lên bờ xuống ruộng. Lên bờ xuống ruộng đấy. Bố tôi sẽ biết là do ông. Không còn nguyên nhân nào khác, vì mọi thứ vẫn y nguyên. Bố tôi sẽ chọc ngoáy, tọc mạch, cho tôi vật vã. Và rồi... rồi tôi... tôi xem như tàn đời.”
Nó căm phẫn lừ mắt nhìn Dussander.
“Bố mẹ sẽ trông chừng tôi. Trời ơi, có khi họ còn đưa tôi đi khám bác sĩ, tôi chịu chẳng biết nữa. Sao mà tôi biết được kia chứ. Nhưng không chịu tàn đời đâu. Và đừng hòng tôi tham gia lớp học hè chết tiệt ấy.”
“Hoặc đến trường cải tạo,” Dussander nói. Giọng lão nhẹ bẫng.
Đang đi lòng vòng trong phòng, Todd khựng lại. Mặt nó nín lặng. Hai gò má và trán của nó vốn đã nhợt nhạt lại càng bợt bạt hơn. Nó nhìn chằm chằm Dussander, phải cố hai lần mới có thể lúng búng. “ Cái gì? Ông nói cái gì?”
“Cậu nhóc à,” Dussander nói, khoác trên mình vẻ mặt hết sức kiên nhẫn, “năm phút vừa rồi, ta đã lắng nghe cậu léo nhéo, than trời than đất, và những lời rên rỉ ấy của cậu chung quy đều là một điều. Cậu đang gặp rắc rối. Cậu có thể bị phát hiện. Cậu có thể rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan.” Thấy cuối cùng, toàn bộ sự chú ý của thằng nhóc đã đổ dồn vào mình, Dussander trầm ngâm hớp một ngụm rượu.
“Nhóc à,” lão nói tiếp, “thái độ của cậu như thế rất nguy hiểm. Nguy hiểm cho cả ta nữa. Nói đúng hơn nguy hiểm chực chờ ta rất lớn. Còn cậu chỉ lo lắng về phiếu liên lạc. Chà! Mỗi cái phiếu liên lạc mà làm quá.”
Lão dùng ngón tay vàng vọt hất văng nó khỏi bàn, rơi xuống sàn.
“Còn ta thì lo cho cái mạng của ta đây này.”
Todd chẳng nói chẳng rằng; nó cứ thể chằm chằm nhìn Dussander với ánh mắt trắng dã, rồ dại.
“Người Israel sẽ không do dự khi thấy ta đã bảy mươi sáu tuổi đâu. Ở đất nước ấy, án tử hình còn thịnh lắm, cậu biết không, nhất là khi người đứng sau vành móng ngựa là một tên tội chiến tranh Đức quốc xã có dính líu đến trại tập trung”
“Ông là công dân Mỹ,” Todd nói. “Nước Mỹ sẽ không để họ mang ông đi đâu. Tôi từng đọc thông tin đó rồi. Tôi...”
“Cậu đọc, nhưng cậu không bao giờ nghe ! Ta không phải công dân Mỹ! Giấy tờ của ta là từ la cosa nostra [28E] . Ta sẽ bị trục xuất, với tình báo Mossad [29E] chờ sẵn ở bất cứ nơi nào mà ta đáp xuống.
“Ước gì họ treo cổ ông,” Todd lầm bầm, nắm tay thành nắm đấm rồi nhìn chằm chằm tay mình. “Tôi đúng là điên mới dây dưa vào ông.”
“Chuẩn rồi,” Dussander nói và khẽ nở nụ cười. “Nhưng sự thật là cậu đã dây dưa vào ta rồi. Chúng ta phải sống trong hiện tại, nhóc ạ, chứ không phải trong một quá khứ ‘biết vậy tôi đã không làm này làm kia.’ Cậu phải nhận ra số phận của cậu và ta đã bện xoắn vào nhau rồi. Nếu cậu lật lọng’ với ta, theo lối nói của đất nước này, cậu nghĩ ta có lưỡng lự khi vạch trần cậu không? Bảy trăm nghìn người chết ở Patin. Dưới góc nhìn của thế giới này, ta là một tên tội phạm, một con quái vật, mấy tờ báo lá cải của các cậu sẽ gọi ta là đồ tể. Còn cậu là đồng lõa trong mọi chuyện, nhóc ạ. Cậu biết thông tin phạm tội của một người nước ngoài bất hợp pháp nhưng lại không tố giác. Và nếu ta bị bắt, ta sẽ khai với cả thế giới về cậu. Khi những tay phóng viên chĩa micro vào mặt ta, ta sẽ nhắc đi nhắc lại tên cậu, đến mỏi mồm thì thôi. ‘Todd Bowden, phải, đó là tên thằng bé... nó ở đây bao lâu ư? Gần một năm rồi. Nó muốn biết tất tần tật... nhất là những phần ngon lành cành đào. Nguyên văn lời nó nói đấy: “Tất cả những phần ngon lành cành đào.”
Todd nín thở. Mặt nó tựa như trong suốt. Dussander mỉm cười với nó, nhấm nháp ngụm bourbon.
“Ta nghĩ họ sẽ tống cậu vào ngục. Có thể họ sẽ gọi nơi đó là trại cải tạo, hoặc cơ sở phục hồi nhân phẩm – có thể họ sẽ dùng một cái tên sang trọng hơn, như Báo cáo Tình hình Học kỳ’ – môi lão cong cớn – “nhưng bất kể họ gọi đó là gì, trên khung cửa sổ thể nào cũng có chấn song.”
Todd liếm môi. “Tôi sẽ bảo ông nói dối. Tôi sẽ bảo với họ tôi vừa mới phát hiện ra. Họ sẽ tin tôi, không đời nào tin ông đâu. Ông liệu mà nhớ lấy.”
Nụ cười mỉm chi vẫn đọng trên môi Dussander. “Ta tưởng cậu bảo bố cậu sẽ cho cậu lên bờ xuống ruộng kia mà.”
Todd cất lên chậm rãi, giống cái cách một người nghĩ đến đâu phát ngôn đến đấy. “Có thể là không. Có thể lần này thì không. Đây đâu phải chuyện ném đá vỡ kính cửa sổ.”
Dussander thầm nhăn mặt. Lão nghĩ có khi thằng nhóc nhận xét đúng – đứng trước tình thế ngàn cân treo sợi tóc, khéo thằng nhóc sẽ thuyết phục được bố nó. Suy cho cùng, khi đối mặt với sự thật kinh hoàng như thế, bố mẹ nào mà chẳng muốn xuôi theo con?
“Có thể có. Có thể không. Nhưng cậu làm thế nào để giải thích tất cả những cuốn sách cậu phải đọc cho ta nghe vì ông Denker tội nghiệp mắt kém? Mắt ta không được như xưa, nhưng đeo kính vào, ta vẫn có thể đọc cỡ chữ nhỏ. Ta chứng minh được đấy.”
“Tôi sẽ bảo ông lừa tôi!”
“Thế kia à? Vậy vì lý do gì cậu bị ta lừa?”
“Vì... vì tình bạn. Vì ông cô đơn.”
Dussander ngẫm lại thì thấy điều này dễ tin, vì nó gần với sự thật. Nếu là giai đoạn ban đầu, thằng nhóc có thể thuyết phục mọi người theo hướng đó. Nhưng giờ nó tàn tạ lắm rồi; nó chẳng giữ nổi mình, tựa áo khoác dãi dầu sương gió nên giờ đã sờn rách. Nếu có đứa trẻ bắn khẩu súng đồ chơi bên kia đường, thể nào thằng nhóc này cũng giật thót và hét ầm lên như con gái.
“Phiếu liên lạc của cậu cũng sẽ là bằng chứng ủng hộ ta,” Dussander đáp. “Đâu phải vì Robinson Crusoe mà điểm số của cậu rớt thê thảm như vậy đâu nhỉ, cậu nhóc?”
“Ông không nói thì người ta bảo ông cầm à? Im đi cho tôi nhờ!”
“Không” Dussander khẳng định. “Ta sẽ không im.” Lão châm điếu thuốc, đánh lửa bằng cách quẹt diêm xuống cửa bếp lò. “Cho đến khi ta khiến cậu thấy được sự thật hết sức giản đơn. Chúng ta chung thuyền đấy, có chết thì chết chung.” Lão nhìn Todd qua màn khói, không mỉm cười, khuôn mặt nhăn nheo già nua tựa một loài bò sát. “Ta sẽ kéo cậu xuống chung, nhóc ạ. Không ăn được thì đạp đổ. Nếu cậu khai ra bất cứ điều gì, ta sẽ tiết lộ tất tần tật. Đây là lời hứa dành cho cậu.”
Todd sưng sỉa nhìn lão trân trân, chẳng đáp gì.
“Còn bây giờ,” Dussander mau mắn, với thái độ của kẻ đã gác lại những khó chịu đằng sau, “câu hỏi là chúng ta biết làm gì với tình hình này đây? Cậu có ý tưởng gì không?”
“Thứ này sẽ sửa được phiếu liên lạc,” Todd nói rồi lỗi bình mực xóa mới từ trong túi áo khoác. “Còn lá thư chết tiệt này thì tôi chịu.”
Dussander nhìn bình mực xóa đầy hài lòng. Bản thân lão ngày xưa cũng từng làm giả vài báo cáo. Khi chỉ tiêu đặt ở mức chót vót... rồi tiếp tục đi quá trớn. Và... tương tự với tình cảnh hiện thời − vấn đề nằm ở hóa đơn... giấy tờ liệt kê chiến lợi phẩm thu được trong cuộc chiến. Hằng tuần, lão đều kiểm tra các hộp đựng đồ quý giá, tất cả sẽ được gửi về Berlin bằng tàu chở hàng đặc biệt, chẳng khác nào những két sắt khổng lồ gắn bánh xe. Trên thùng có dán một bì đựng hồ sơ, bên trong là hóa đơn kiểm kê các món đồ đựng trong thùng. Nào nhẫn, nào vòng cổ, nào vàng miếng. Tuy nhiên, Dussander cũng có hộp đựng đồ quý giá riêng – thật ra chẳng giá trị lắm, nhưng không phải hàng vớ vẩn. Ngọc bích. Tourmaline. Ngọc mắt mèo. Vài viên ngọc trai bị lỗi. Kim cương công nghiệp. Khi thấy một món đồ nằm trong danh sách hàng gửi đi Berlin bắt mắt hoặc có vẻ sinh lời, lão sẽ lấy nó ra, tráo bằng một thứ trong hộp của mình rồi dùng bút xóa sửa trên hóa đơn. Lão phát triển kỹ năng giả mạo lên mức bậc thầy… thứ tài năng ấy thỉnh thoảng vẫn hữu dụng sau khi chiến tranh kết thúc.
“Tốt lắm,” lão bảo Todd. “Về vấn đề còn lại...”
Dussander vừa nghiêng ngả trên ghế vừa nhấm nháp rượu. Todd kéo ghế đến bàn rồi bắt đầu hí hoáy chỉnh sửa tờ phiếu liên lạc mà nó lẳng lặng nhặt từ dưới sàn lên. Vẻ ngoài bình thản của Dussander tác động lên thằng nhóc, giờ thì nó lặng thinh sửa điểm, đầu chăm chú chúi xuống tờ phiếu, giống như một cậu bé người Mỹ bình dị khác đang quyết tâm dốc hết sức, bất kể nhiệm vụ là trồng ngô, ném bóng sao cho đối thủ không đỡ được cú nào trong Giải bóng chày Thiếu nhi hay làm giả điểm số trên phiếu liên lạc.
Dussander nhìn gáy thằng bé, có hơi rám nắng, lộ rõ giữa đuôi tóc và cổ tròn của áo thun. Mắt lão lia từ đó sang ngăn trên cùng của quầy bếp, chỗ lão để dao chặt thịt. Chỉ cần một cú – lão biết phải đâm vào đâu – là tủy sống của thằng nhóc sẽ đứt phựt. Cái mồm nó sẽ được phong ấn vĩnh viễn. Dussander mỉm cười tiếc nuối. Nếu thằng nhóc mất tích, thể nào cũng có câu hỏi. Quá nhiều câu hỏi là đằng khác. Một số sẽ nhắm trực tiếp đến lão. Ngay cả khi chẳng có lá thư nào giao cho cậu bạn, lão cũng không thể liều mạng để cảnh sát chõ mũi vào. Tiếc quá.
“Ông thầy tên French này,” lão cất tiếng, tay gõ lên lá thư. “Ông ta có quen biết bố mẹ cậu không?”
“Ông ta hả?” Lời Todd nói xen lẫn sự khinh bỉ. “Bố mẹ tôi còn khuya mới thèm đi những nơi ông thầy ấy trầy trật mới vào nổi.”
“Ông thầy ấy có từng gặp bố mẹ cậu trong phạm vi công việc chưa? Ông ta có lần nào họp với bố mẹ cậu chưa?”
“Chưa. Lúc nào tôi cũng nằm gần tốp đầu lớp. Đến tận bây giờ.”
“Thế ông thầy ấy biết gì về bố mẹ cậu?” Dussander nói, mơ màng nhìn vào cái ly lúc này đã gần cạn. “Ờ đúng là ông ta biết rõ về cậu. Chắc hẳn ông ta có tất tần tật hồ sơ về cậu để tra cứu. Có cả thông tin về những trận đánh nhau trong sân chơi nhà trẻ ấy chứ. Nhưng về bố mẹ cậu thì sao? Ông ta biết những gì?”
Todd cất bút và lọ mực xóa con con đi. “Chà, ông ta biết tên bố mẹ tôi. Tất nhiên rồi. Tuổi tác. Biết nhà tôi theo hội Giám lý. Không cần điền thông tin ấy, nhưng khi nào bố mẹ tôi cũng ghi vào. Gia đình tôi chẳng mấy khi đi lễ, nhưng ông thầy biết sơ lược như thế. Ông ta cũng biết nghề nghiệp của bố tôi; thông tin này có trên mẫu đơn. Năm nào bố mẹ tôi cũng phải khai thông tin cho nhà trường. Tôi khá chắc chỉ có chừng đó thôi.”
“Liệu ông ta có biết ở nhà, bố mẹ cậu hục hặc không?”
“Điều đó nghĩa là sao?”
Dussander uống nốt chút rượu bourbon còn trong ly. “Cãi vã. Bất đồng. Bố cậu ngủ ngoài trường kỷ. Mẹ cậu tìm rượu giải sầu.” Mắt lão ánh lên. “Có nguy cơ ly hôn.”
Todd phẫn nộ thốt lên: “Làm gì có chuyện đó! Không thể nào!”
“Ta không bảo là có. Nhưng nghĩ mà xem, nhóc. Giả sử tình hình nhà cậu đang cơm không lành, canh chẳng ngọt, như cái cách người ta hay nói.”
Todd chỉ cau mày nhìn ông.
“Cậu sẽ lo lắng về bố mẹ mình,” Dussander nói tiếp. “Rất lo là đằng khác. Cậu chẳng buồn ăn, chẳng buồn ngủ. Điều đáng tiếc nhất là thành tích học tập của cậu đi xuống. Đúng không? Thật đáng buồn cho những đứa trẻ lớn lên trong các căn nhà xáo trộn như thế.”
Chợt ánh mắt nó sáng bừng vì ngộ ra ý lão – vừa thấu suốt, vừa là thứ hao hao lòng biết ơn ngây ngô. Dussander hết sức hài lòng.
“Phải, một gia đình bên bờ vực sụp đổ là điều vô cùng bất hạnh,” Dussander hào sảng nói, tay rót thêm bourbon. Lão đã ngà ngà hơi men. “Mấy bộ phim truyền hình ban ngày thể hiện điều này rõ lắm. Họ gay gắt với nhau. Nói xấu sau lưng, dối trá. Nhưng trên tất cả là tổn thương. Tổn thương, cậu nhóc ạ. Cậu không hiểu những gì bố mẹ đang trải qua. Họ chăm chăm vào vấn đề của mình, chẳng còn thời gian cho vấn đề của con trai họ. Vấn đề của con trai không là cái đinh gì so với thứ họ đang đối mặt, hein ? Một ngày nào đó, khi những vết thương bắt đầu lành lại, tất nhiên họ sẽ quan tâm đến con họ nhiều hơn. Nhưng giờ điều duy nhất họ có thể đồng thuận là nhờ ông của thằng bé đến gặp thầy French.”
Mắt của Todd dần sáng lên lấp lánh, gần như thiết tha. “Có lý lắm,” nó lầm bầm. “Phải, có khi lại hiệu quả, có khi...” Nó chợt khựng lại. Mắt nó tối sầm. “Không, không được đâu. Nhìn ông không giống tôi, chút xíu cũng không. Thầy Ed Ủng Cao su còn lâu mới tin.”
“ Himmel! Gott im Himmel !” [30E] Dussander ré lên, lão đứng dậy, băng qua bếp (hơi lảo đảo), mở cửa hầm rượu, lấy ra một chai Ancient Age mới toanh. Lão khui nắp rồi đổ tổng tộc ra ly. “Bình thường cậu tinh khôn lắm mà, hôm nay sao Dummkopft [31E] thế. Có khi nào ông lại nhìn giống cháu trai của mình không hả? Tóc ta bạc rồi. Thế tóc cậu có bạc không?”
Quay lại bàn, lão nhanh nhẹn vươn tay, chộp lấy nắm tóc vàng của Todd rồi giật phắt.
“Thôi ngay cho tôi!” Todd cáu kỉnh nhưng khẽ nở nụ cười.
“Ngoài ra,” Dussander nói, trở lại ghế bập bênh, “cậu có tóc vàng, mắt xanh. Mắt ta cũng xanh, và trước khi chuyển bạc, ngày xưa tóc ta cũng vàng đấy. Cậu cứ việc kể ta nghe gia phả nhà cậu. Cô dì chú bác. Đồng nghiệp của bố cậu. Những sở thích nho nhỏ của mẹ cậu. Ta sẽ nhớ hết. Ta sẽ nghiền ngẫm rồi ghi nhớ. Chỉ cần hai ngày sau là ta lại quên tất tần tật rồi – gần đây ký ức của ta giống như túi vải đổ đầy nước – nhưng ta nhớ đủ lâu.” Lão mỉm cười quyết đoán. “Thời trước, ta luôn đi trước Wiesenthal một bước, ta còn lừa phỉnh được cả Himmler đấy. Nếu ta không lừa được một ông thầy trường công nước Mỹ này, ta thà tự bọc vải liệm quanh người rồi chui xuống huyệt cho xong”
“Hên xui,” Todd chậm rãi nói, Dussander có thể thấy thằng nhóc đã chấp nhận câu chuyện ấy rồi. Mắt nó sáng rỡ lên vì nhẹ nhõm.
“Không, chắc chắn chứ!” Dussander ré lên.
Lão bắt đầu khúc khích cười, cái ghế bập bênh ken két ngả nghiêng trước sau. Todd nhìn lão, bối rối, có hơi sợ hãi, nhưng sau một lúc, đến lượt nó cũng bắt đầu phá lên cười. Hai người bọn họ cứ thế cười ngặt nghẽo trong nhà bếp của Dussander, Dussander ngồi gần cửa sổ để ngỏ đúng lúc cơn gió California ấm áp thổi vào, còn Todd ngả ra trên chân ghế sau, lưng ghế tựa vào cửa bếp lò, lớp men trắng chi chít những vết đen trông như than do những que diêm của Dussander để lại khi lão quẹt diêm.
Ed French Ủng cao su (Todd đã giải thích với Dussander rằng biệt danh của ông thầy xuất phát từ đôi ủng cao su mà ông này trùm bên ngoài đôi giày của mình khi đi mưa) là người gầy còm, lúc nào cũng làm màu bằng cách mang giày Keds đến trường. Theo suy nghĩ của thầy, làm như vậy sẽ xóa nhòa khoảng cách, giúp thầy gần gũi hơn với một trăm lẻ sáu học sinh trong khoảng độ tuổi từ mười hai đến mười bốn mà thầy đóng vai trò tư vấn. Ông thầy có năm đôi giày Keds, từ màu Xanh Dương Phi Mã đến Vàng Chóe Bắp Rang, mà không hay biết rằng sau lưng thầy, tụi học sinh đặt biệt danh Ed Ủng cao su, Giày Pete và Kẻ Mang Ked như trong cụm từ Kẻ mang Ked giá lâm. Thời đại học, ông thầy được gọi là Mím môi mím lợi, và có lẽ điều nhục nhã nhất với thầy là phát hiện đến cả cái biệt danh đáng xấu hổ ấy cũng đã bị lộ.
Họa hoằn lắm mới thấy thầy mang cà vạt, bởi bình thường thầy thích áo thun cổ lọ. Thầy đi theo phong cách này từ giữa thập niên sáu mươi, khi David McCallum khiến phong cách ấy nổi như cồn qua bộ phim Người đàn ông từ U.N.C.L.E. Thời đại học, bạn học của thầy hay theo dõi thầy băng qua sân và í ới, “Mím môi mím lợi mặc áo len Người đàn ông từ U.N.C.L.E . đến rồi kia.” Chuyên ngành của thầy là Tâm lý học Giáo dục, và trong thâm tâm, thầy tự xem mình là nhà tư vấn định hướng có chất lượng duy nhất mà thầy từng gặp. Thầy kết nối thật sự với học sinh của mình. Thầy có thể xóa tan mọi khoảng cách với chúng; thầy có thể vừa tán hươu tán vượn với chúng, vừa im lặng đầy cảm thông khi chúng cần gào thét, phát tiết ra ngoài . Thầy có thể bắt bệnh được học trò vì thầy hiểu thật hãm làm sao ở cái tuổi mười ba, khi người khác khiến ta tan nát cõi lòng mà ta chẳng biết làm thế nào để trở lại lợi hại hơn xưa .
Vấn đề nằm ở chỗ, thầy trầy trật mãi cũng không thể nhớ ra tuổi mười ba của mình ra sao. Thầy đoán đó là cái giá cao nhất ta phải trả khi lớn lên trong thập niên năm mươi. Ngoài ra, còn có việc bước vào thập niên sáu mươi đầy bỡ ngỡ với cái biệt danh Mím môi mím lợi.
Lúc này đây, khi ông nội của Todd Bowden bước vào văn phòng, đóng sập cánh cửa kính mờ sau lưng, thầy Ed Ủng cao su lịch sự đứng dậy nhưng cẩn trọng không đi vòng qua bàn để chào ông cụ. Thầy ý thức đôi giày mình đang mang. Nhiều khi, người thế hệ cũ không hiểu giày thể thao là công cụ nâng đỡ về mặt tinh thần những đứa trẻ có cảm giác e ngại giáo viên – nói cách khác, một vài người lớn tuổi thấy chướng mắt khi thầy tư vấn định hướng lại mang giày Keds.
Ông cụ đẹp lão quá, thầy Ed Ủng cao su nghĩ thầm. Mái tóc bạc của cụ được chải gọn ra sau. Bộ vest ba mảnh của cụ tinh tươm sạch sẽ. Cà vạt màu xám nhạt được thắt gọn ghẽ. Tay trái, cụ cầm dù gấp (ngoài trời, mưa lất phất rơi từ cuối tuần đến giờ) quy củ chẳng khác nào nhà binh. Vài năm trước, thầy Ed Ủng cao su và vợ đã lao đầu vào Dorothy Sayers [32E] , đọc tất tần tật mọi tác phẩm của quý bà đáng nể này mà hai vợ chồng có thể tìm ra. Thầy chợt nghĩ thầm trong đầu, đây chính là nhân vật Ngài Peter Wimsey bước ra từ trang sách. Ông cụ là hình tượng Wimsey ở tuổi bảy mươi lăm, rất nhiều năm sau khi Bunter và Harriet Vane đã về miền xa vắng. Thầy dặn lòng về nhà sẽ kể cho Sondra chuyện này.
“Cụ Bowden,” thầy kính trọng chào rồi chìa tay ra.
“Hân hạnh,” Bowden đáp, bắt tay thầy. Thầy Ed Ủng cao su cẩn thận không dồn lực quá nhiều, khảng khái giống như khi bắt tay với các ông bố mà thầy từng gặp; rõ ràng từ cái cách ông cụ thận trọng chìa tay ra, cụ bị viêm khớp.
“Hân hạnh, thưa thầy French,” Bowden lặp lại lần nữa rồi mới ngồi xuống, kỹ lưỡng kéo đầu gối quần lên. Cụ dựng dù giữa hai chân và tựa vào nó, trông như con kền kền vô cùng tao nhã vừa mới ghé vào tìm chỗ ngủ trong văn phòng của thầy Ed French Ủng cao su. Cách cụ nói chuyện vương một chút giọng vùng miền, thầy Ed Ủng cao su nghĩ, nhưng không phải kiểu âm điệu rành mạch của giới thượng lưu Anh quốc như giọng của Wimsey; giọng của cụ nặng hơn, thiên về Châu Âu. Mà phải công nhận, cụ và Todd nhìn giống nhau đến đáng kinh ngạc. Đặc biệt là mũi và mắt.
“Tôi rất vui khi cụ đến,” thầy Ed Ủng cao su ngồi xuống ghế, “dù trong trường hợp này, thường bố hoặc mẹ của em học sinh...”
Tất nhiên, đây là một lời nói ném đá dò đường. Sau gần chục năm kinh nghiệm trong ngành tư vấn, thầy thừa biết khi cô dì chú bác hoặc ông bà đến họp phụ huynh đồng nghĩa với việc gia đình có lục đục – lục đục này chính là căn nguyên sinh ra vấn đề. Thầy Ed Ủng cao su có phần nhẹ nhõm. Đành rằng gia đình bất hòa là chuyện chẳng ai vui nổi, nhưng với một cậu bé thông minh sáng dạ như Todd, đâm đầu vào thuốc cấm còn tệ hại hơn bội phần.
“Phải, tất nhiên là thế,” Bowden nói, vẻ đau buồn và tức giận cùng lúc toát lên trên gương mặt cụ. “Con trai và con dâu nhờ ta đến gặp, trao đổi với thầy về chuyện hết sức đáng tiếc này, thưa thầy French. Todd là một cậu bé sáng láng, xin thầy hãy tin ta. Điểm số hiện tại chỉ là rắc rối tạm thời mà thôi.”
“Vâng, chúng ta đều hy vọng như vậy, phải không, thưa cụ Bowden? Nếu muốn, cụ cứ hút thuốc. Trong khuôn viên trường học, điều này vốn không được cho phép, nhưng tôi sẽ không nói với ai.”
“Cảm ơn thầy.”
Cụ Bowden lấy gói thuốc Camel nhăn nhúm từ túi trong, đưa một trong hai điếu thuốc cong vẹo lên môi, tìm que diêm Diamond Blue-Tip, quẹt lên gót chiếc giày đen rồi châm thuốc. Rít hơi đầu, cụ húng hắng ho theo kiểu người già, đoạn vẩy tắt que diêm rồi bỏ đầu diêm cháy đen vào chiếc gạt tàn mà thầy Ed Ủng cao su đưa cho. Thầy Ed Ủng cao su ngẩn ra nhìn như bị mê hoặc bởi nghi lễ ấy, vì trong mắt thầy, nó uy nghi chẳng kém gì đôi giày của cụ.
“Ta bắt đầu từ đâu nhỉ,” Bowden nói, khuôn mặt ưu tư nhìn thầy Ed Ủng cao su qua làn khói thuốc lững lờ.
“Chà,” thầy Ed Ủng cao su dịu dàng nói, “tôi có thể đoán ra phần nào khi người đến đây là cụ thay vì bố mẹ em Todd, cụ biết đấy.”
“Phải, ta đồ là thế. Đúng lắm.” Cụ đan hai tay lại. Điếu thuốc Camel thò ra từ giữa ngón trỏ và ngón giữa tay phải. Cụ ngồi thẳng lưng, cằm ngước lên. Chẳng hiểu vì lẽ gì mà cái cách ông cụ chuẩn bị tinh thần gợi cho thầy Ed Cao su nhớ đến nước Phổ, nhớ đến những bộ phim chiến tranh mà thầy từng xem lúc bé.
“Con trai và con dâu của ta đang có xích mích ở nhà,” Bowden bộc bạch, từng lời nói ra đều được cân nhắc kỹ lưỡng. “Ta e là tình hình khá trầm trọng” Đôi mắt tuy già nhưng hết sức tinh anh dõi theo thầy Ed Cao su mở tập hồ sơ để trước mặt. Bên trong có xấp giấy tờ, tuy không nhiều.
“Và cụ cho rằng những vấn đề này ảnh hưởng đến thành tích học tập của em Todd?”
Bowden rướn người tới trước khoảng 15 phân. Đôi mắt xanh biếc của cụ dán thẳng vào đôi mắt nâu của thầy Ed Cao su không rời. Theo sau là khoảng lặng hết sức ngột ngạt, đoạn Bowden lên tiếng: “Mẹ thằng bé nghiện rượu.”
Cụ lại ngồi thẳng lưng trở lại.
“Ồ,” thầy Ed Cao su thốt lên.
“Vâng,” Bowden đáp, muộn phiền gật đầu. “Thằng bé kể với ta có hai lần nó về nhà thì bắt gặp mẹ vạ vật trên bàn bếp. Nó biết con trai ta suy nghĩ gì về việc vợ mình chìm trong hơi men, nên những lúc như vậy, nó tự hâm nóng bữa tối trong bếp lò, cho mẹ nó uống thật nhiều cà phê đen để chí ít, mẹ nó sẽ tỉnh rượu khi Richard về nhà.”
“Khủng khiếp quá” thầy Ed Cao su nhận xét, dù thầy đã nghe nhiều trường hợp tồi tệ hơn – những bà mẹ nghiện heroin, những ông bố không hiểu ma xui quỷ khiến thế nào lại hãm hiếp con gái… hoặc con trai mình. “Cô Bowden có nghĩ đến việc thăm khám bác sĩ chuyên môn chưa ạ?”
“Thằng bé đã cố thuyết phục mẹ nó rằng đó là phương án hữu hiệu nhất. Ta nghĩ bản thân mẹ thằng bé cũng rất hổ thẹn. Nếu được cho chút ít thời gian...” Ông cụ phe phẩy điếu thuốc, để lại một vòng khói tròn tản mác trong không trung. “Thầy hiểu không?”
“Vâng, tất nhiên rồi.” Thầy Ed Cao su gật đầu, lòng thầm thán phục cử chỉ vừa tạo ra vòng tròn khói. “Con trai cụ... bố của em Todd...”
“Con trai ta cũng không phải vô can,” Bowden nghiêm khắc nói. “Nó chỉ biết lao đầu vào công việc, thường xuyên vắng mặt ở những bữa cơm nhà, nhiều đêm đột ngột phải lên chỗ làm... ta xin nói thật, thưa thầy French, con trai ta có khi kết hôn với công việc chứ chẳng phải kết hôn với Monica – con dâu mất. Ngày xưa cụ thân sinh dạy ta rằng gia đình là trên hết. Với thầy cũng thế, phải không?”
“Tất nhiên là thế,” thầy Ed Cao su thật lòng đáp. Ngày xưa, bố thầy làm bảo vệ đêm cho một trung tâm thương mại lớn ở Los Angeles, thầy chỉ có dịp gặp bố mình vào cuối tuần và vào dịp nghỉ lễ.
“Đó là một khía cạnh khác của vấn đề,” Bowden đáp.
Thầy Ed Cao su gật đầu, tư lự một chút. “Người con còn lại của cụ thì sao, thưa cụ Bowden? Ờ...” Thầy nhìn xuống tập hồ sơ. “Harold. Chú của em Todd.”
“Harry và Deborah hiện sống ở Minnesota, Bowden nói, sự thật vốn là thế. “Nó giảng dạy trong đại học Y dưới đó. Vì tính chất công việc nên nó khó đi lại, mà yêu cầu nó làm vậy lại kỳ cục.” Khuôn mặt ông cụ toát lên nét chính trực. “Vợ chồng Harry yêu thương nhau lắm.”
“Vậy ạ,” thầy Ed Cao su liếc nhìn hồ sơ thêm lần nữa rồi đóng lại. “Thưa cụ Bowden, tôi rất trân trọng sự thẳng thắn của cụ. Tôi cũng xin phép thẳng thắn như thế.”
“Cảm ơn thầy,” Bowden cứng rắn đáp.
“Trong quá trình tư vấn, giáo viên chúng tôi muốn làm tất cả cho học sinh của mình, nhưng thú thật là lực bất tòng tâm. Đội ngũ chúng tôi chỉ có sáu người, mà mỗi thầy cô lại phụ trách hơn một trăm em học sinh. Đồng nghiệp mới vào của tôi, cô Hepburn, phụ trách một trăm mười lăm em. Ở cái tuổi này, trong xã hội của chúng ta, em nào cũng cần giúp đỡ.”
“Tất nhiên là thế,” Bowden nghiền nát điếu thuốc xuống gạt tàn rồi lại đan tay lần nữa.
“Thỉnh thoảng, chúng tôi không thấy được vấn đề. Tình hình gia đình, ma túy là hai vấn đề phổ biến nhất. Chí ít Todd không bị vướng vào ma túy đá, mescaline hay PCP”
“Thế thì địa ngục mất.”
“Có những lúc,” thầy Ed Cao su nói tiếp, “chúng tôi chẳng thể làm gì. Thật sự rất đau lòng, nhưng vốn dĩ, cuộc sống là thế. Thường thì những em đầu tiên bị hất ra hỏi hệ thống mà chúng tôi vận hành tại đây là những em nghịch phá trong lớp, những em không chịu giao tiếp, lúc nào mặt cũng rầu rĩ, những em không chịu nỗ lực hòa nhập vào tập thể. Các em ấy tựa những cá thể chỉ chờ hệ thống gạt mình ra do điểm số hoặc đợi đủ tuổi để có thể nghỉ học mà không cần bố mẹ đồng ý rồi nhập ngũ, kiếm công việc ở Trạm rửa xe Speedy-Boy hoặc cưới bạn trai của mình. Cụ có hiểu không? Người ta hay bảo, hệ thống của chúng ta không đẹp như vẻ bên ngoài.”
“Cảm ơn thầy đã thẳng thắn.”
“Nhưng lòng tôi đau như cắt khi chứng kiến bộ máy bắt đầu ác nghiệt với một học sinh như em Todd. Năm ngoái, điểm trung bình của em ấy đạt 92 điểm, điều đó có nghĩa thành tích của em nằm trong tốp năm phần trăm. Điểm trung bình môn tiếng Anh của em ấy còn tốt hơn. Em Todd có tài viết lách, và đó là điều hết sức đặc biệt trong một thế hệ trẻ em có quan điểm văn hóa bắt đầu ở trước màn hình ti vi và kết thúc tại rạp chiếu phim trong xóm. Tôi đã nói chuyện với cô giáo quản lý Todd ở môn tiểu luận năm ngoái. Cô cho hay hai mươi năm theo nghề giáo, cô mới nhận được một bài nghiên cứu học kỳ xuất sắc như bài của Todd. Chủ đề bài viết là trại tử thần của Đức trong thế chiến thứ hai. Bài viết đạt điểm A cộng, con A cộng duy nhất mà cô từng cho học sinh trong môn tiểu luận.”
“Ta đọc rồi,” Bowden nói. “Bài viết rất hay.”
“Cậu bé cũng thể hiện năng lực hơn người ở khoa học đời sống, khoa học xã hội, và mặc dù cậu bé không nằm trong nhóm thần đồng toán học vĩ đại của thế kỷ, tất cả những điều tôi thu thập được cho thấy cậu bé rất chịu khó dùi mài đèn sách... cho đến năm nay. Tình hình rất khác cho đến năm nay. Đầu đuôi câu chuyện là thế.”
“Vâng”
“Tôi rất buồn lòng khi chứng kiến Todd đi xuống như vậy, thưa cụ Bowden. Về lớp phụ đạo hè... chà, ban nãy tôi có nói tôi xin phép thẳng thắn. Với một cậu bé như Todd, lớp học hè lợi bất cập hại. Lớp phụ đạo hè cấp hai thường chẳng khác nào sở thú. Đàn khỉ, đàn linh cẩu đều có mặt, chưa kể sự góp vui của đàn chim cưu. Gần mực thì đen cho một cậu bé như Todd.”
“Hẳn vậy.”
“Vậy chúng ta đi đến kết luận luôn nhỉ? Tôi đề nghị sắp xếp một chuỗi họp phụ huynh với anh chị Bowden ở Trung tâm Tư vấn dưới phố. Tất nhiên, mọi thứ được giữ bí mật hết mức. Người phụ trách cơ sở này, Harry Ackerman, vốn là bạn tốt của tôi. Và tôi không nghĩ Todd nên là người trình bày với bố mẹ ý tưởng này; cụ làm thì sẽ tốt hơn.” Thầy Ed Cao su nở nụ cười tươi. “Có thể chúng ta sẽ đưa tình hình trở lại quỹ đạo trước tháng Sáu. Không có gì là bất khả thi cả.”
Nhưng Bowden trông có thảng thốt trước đề nghị ấy.
“Ta nghĩ bố mẹ thằng bé sẽ không bằng lòng nếu hiện giờ, ta đem chuyện này nói với chúng,” ông giải thích. “Tình hình đang rất căng thẳng. Chưa biết mọi sự hạ hồi phân giải ra sau. Thằng bé đã hứa với ta nó sẽ học hành chăm chỉ hơn. Nó rất ý thức về việc điểm số mình sụt giảm như vậy.” Ông cười mỉm chi, nụ cười mà thầy Ed French không lý giải nổi. “Nó lo hơn thầy tưởng đấy.”
“Nhưng…”
“Và bố mẹ thằng bé sẽ giận ta nữa,” Bowden vội nhấn mạnh. “Hẳn là thế. Chưa gì mà Monica đã thấy ta là kẻ vác tù và hàng tổng rồi. Ta không muốn vậy, nhưng thầy thấy tình hình rồi đấy. Ta cảm thấy mọi thứ nên để nguyên... tạm thời là thế.”
“Tôi có khá nhiều kinh nghiệm trong những vấn đề như thế này” thầy Ed Cao su nói với Bowden. Thầy đan tay vào nhau trên hồ sơ của Todd rồi nhìn ông cụ một cách chân thành. “Tôi thật sự nghĩ tư vấn là điều phải làm. Mong cụ hiểu tôi quan tâm đến vấn đề hôn nhân mà con trai và con dâu cụ đang đối mặt ở khía cạnh nó tác động đến Todd ra sao... hiện tại, tôi thấy ảnh hưởng này tương đối nặng nề.”
“Vậy tôi xin đề nghị ngược lại,” Bowden nói. “Tôi nghĩ nhà trường có cơ chế cảnh báo bố mẹ khi con em bị điểm kém phải không?”
“Phải,” thầy Ed Cao su thận trọng đáp. “Chúng được gọi là thẻ Tường trình Lý do. Tất nhiên, các em học sinh gọi nó là Thẻ Trượt Vỏ Chuối. Chúng nhận thẻ này khi điểm số môn học dưới 78 điểm. Hay nói cách khác, nhà trường gửi thẻ Tường trình Lý do đến những em bị điểm D hoặc điểm F ở một môn học nào đó.”
“Tốt lắm,” Bowden nói. “Vậy ta đề nghị thế này: nếu thằng bé nhận một thẻ như vậy... dù chỉ một chăng nữa” – ông đưa một ngón tay xương xẩu lên — “ta sẽ nói với con trai và con dâu chuyện tư vấn. Ta sẽ trình bày kỹ càng hơn.” Từ “kỹ càng” được ông phát âm lơ lở. “Nếu cháu ta nhận một Thẻ Trượt Vỏ Chuối trong tháng Tư...”
“Thật ra chúng tôi gửi thẻ vào tháng Năm.”
“Vậy à? Nếu thằng bé nhận một tấm thẻ, ta đảm bảo bố mẹ nó sẽ phải chấp nhận đề nghị tư vấn. Hai đứa rất lo cho con trai, thầy French ạ. Nhưng hiện tại, vấn đề cá nhân đã chiếm hết suy nghĩ của chúng rồi...” Ông nhún vai.
“Tôi hiểu.”
“Vậy chúng ta hãy cho bố mẹ thằng bé thêm chút thời gian để giải quyết vấn đề riêng. Tự lực cánh sinh... người Mỹ vốn thế mà, không phải sao?”
“Vâng, có lẽ thế,” thầy Ed Cao su nói sau chút trầm tư... đoạn thầy khẽ liếc nhìn đồng hồ và nhận ra năm phút nữa, mình có một cuộc hẹn khác. “Thôi vậy cũng được.”
Thầy đứng dậy, Bowden cũng đứng dậy theo. Họ bắt tay, thầy Ed Cao su cẩn thận nhắc bản thân cụ ông bị viêm khớp.
“Nhưng thành thật mà nói, tôi xin nhắc trước là rất ít học sinh có thể bứt phá khỏi thành tích đội sổ suốt mười tám tuần chỉ trong bốn tuần học. Phải vắt chân lên cổ mới bù lại được. Tôi e cụ sẽ phải theo dõi sát sao để giữ lời cam đoan ấy, thưa cụ Bowden.”
Bowden lại nở nụ cười mỉm chi, khiến thầy Ed cảm thấy nhộn nhạo trong lòng. “Vậy à?” ông chỉ nói như thế.
Có một điều làm thầy Ed Cao su lấn cấn suốt buổi trò chuyện, và phải đến lúc ăn trưa ở căng tin, tức là hơn một tiếng sau khi “Ngài Peter” đã ra về, dù cắp gọn gàng dưới nách, thầy mới xác định được cụ thể.
Thầy và ông nội của Todd trò chuyện ít nhất mười lăm phút, có khi gần hai mươi phút, nhưng thầy Ed để ý ông cụ không gọi cháu nội mình bằng tên lấy một lần.
Todd đạp xe như ma đuổi vào lối đi nhà Dussander rồi gạt chân chống xe. Trường vừa tan học mười lăm phút trước. Nó nhảy phốc lên thềm, tra chìa, đoạn hộc tốc chạy dọc hành lang xuống nhà bếp len lỏi ánh nắng. Khuôn mặt nó trộn giữa nắng mai hy vọng và mây mù rầu rĩ. Nó lừng khừng đứng ở lối ra vào nhà bếp, bụng và thanh đới thắt lại, nhìn Dussander trên chiếc ghế bập bênh, trong lòng là ly bourbon. Lão vẫn mặc trên mình bộ vest bảnh nhất, mặc dù lão đã kéo cà vạt xuống năm phân và cởi nút trên cùng của áo sơ mi. Lão nhìn Todd với bộ mặt vô cảm, đôi mắt tựa mắt thằn lằn nheo nheo.
“Sao?” Todd khó nhọc lên tiếng.
Dussander để mặc thằng bé đứng trên đống lửa thêm một chút, một khoảnh khắc tưởng chừng dài chục năm trời với Todd. Đoạn, Dussander mới bỏ ly rượu lên bàn, bên cạnh chai Ancient Age rồi thủng thẳng:
“Gã ngốc tin sái cổ.”
Nín thở từ ban nãy, Todd trút tiếng thở phào đầy nhẹ nhõm.
Trước khi nó kịp hít một hơi, Dussander đã nói thêm: “Ông thầy muốn ông bố bà mẹ đang hục hặc của cậu dự các buổi tư vấn dưới phố với một người bạn của ông ta. Công nhận thầy của cậu dai thật.”
“Chúa ơi! Rồi ông... ông làm gì... ông xử lý thế nào?”
“Ta nhảy số nhanh lắm,” Dussander đáp. “Như cô bé trong câu chuyện của Saki, tùy cơ ứng biến là điểm mạnh của ta mà. Ta hứa bố mẹ cậu sẽ tham gia tư vấn nếu cậu nhận thêm một tấm Thẻ Trượt Vỏ Chuối nào vào tháng Năm.”
Mặt Todd cắt không còn giọt máu.
“Ông làm cái gì kia?” nó thiếu điều hét ầm lên. “Chưa gì tôi đã trượt hai bài kiểm tra nhanh môn đại số, một bài kiểm tra lịch sử từ khi học kỳ bắt đầu rồi!” Nó sấn sổ bước vào phòng, khuôn mặt nhợt nhạt bóng nhẫy do mồ hôi túa ra. “Chiều nay vừa kiểm tra nhanh môn tiếng Pháp, tôi làm cũng chẳng ra sao... tôi biết như thế. Tôi chẳng nghĩ được gì ngoài chuyện lão Ed Cao su chết toi ấy và liệu ông có qua mặt được lão hay không. Ừ thì ông lo liệu chỗ ông thầy ấy xong rồi,” nó gay gắt nói. “Nhưng không bị Thẻ Trượt Vỏ Chuối nào ư? Có khi tôi ăn năm, cái thẻ là ít.”
“Để ông thầy không sinh nghi, ta chỉ có thể làm thế thôi” Dussander nói. “Dù ông thầy French này ngốc thật đấy, thì hắn ta chỉ đang làm việc của mình. Giờ đến lượt cậu thực thi nhiệm vụ của cậu.”
“Ông nói vậy là có ý gì?” mặt Todd nhăn nhúm khó coi, đầy thịnh nộ, giọng nói gây hấn.
“Cậu lo học đi. Trong bốn tuần tới, cậu sẽ phải học hành chăm chỉ hơn bất cứ lúc nào trong đời. Chưa hết, vào thứ Hai, cậu sẽ đến gặp từng giáo viên bộ môn và xin lỗi vì thành tích của mình tuột dốc. Cậu sẽ...”
“Không được,” Todd nói. “Ông không hiểu rồi. Chuyện đó là không thể. Tôi trễ ít nhất năm tuần trong môn khoa học và lịch sử. Riêng đại số chắc phải hơn mười tuần.”
“Khó cũng phải cố,” Dussander gọn lỏn. Lão rót thêm bourbon.
“Ông tưởng mình khôn ngoan lắm chắc?” Todd hét vào mặt lão. “Tôi nói cho ông biết, tôi không nghe theo lệnh của ông. Cái thời ông ra lệnh đã là dĩ vãng rồi. Ông hiểu không hả? ” Đột nhiên, nó gằn giọng. “Cái thứ nguy hiểm nhất ông có trong nhà lúc này chỉ dừng lại ở thuốc diệt côn trùng Shell thôi. Ông chẳng là cái thá gì ngoài một lão già thê thảm đánh rắm mùi trứng thối nếu ăn bánh taco. Tôi cá ông còn tè cả ra giường.”
“Nghe đây, oắt con vắt mũi chưa sạch,” Dussander bình thản cất tiếng.
Todd tức giận ngẩng phắt lên.
“Trước ngày hôm nay,” Dussander cẩn trọng nói, “vẫn có khả năng, dù rất thấp, rằng cậu vạch trần ta và ung dung phủi tay sạch trơn. Ta không nghĩ cậu đủ sức làm thế với tình trạng tinh thần như hiện tại, nhưng thôi, bỏ qua. Nói chung, trên lý thuyết, điều đó hoàn toàn có thể. Nhưng giờ, gió đổi chiều rồi. Hôm nay, ta đã giả làm ông nội cậu, Victor Bowden. Không ai có thể nghi ngờ ta làm thế mà không có sự.... từ gì ấy nhỉ? ... sự đồng lõa của cậu. Nếu mọi chuyện vỡ lở, thì cậu chỉ có nước đi đời. Và cậu không biện hộ được đâu. Hôm nay, ta đã xử lý hết rồi.”
“Ước gì ông…”
“Ước với chả mong” Dussander gầm lên. “Cứ ở đấy mà ước, những lời nói ấy của cậu khiến ta phát bệnh, chúng chẳng khác nào đống phân chó dưới cống! Ta chỉ muốn biết liệu cậu có hiểu tình hình chúng ta hiện tại hay chưa! ”
“Tôi hiểu rồi,” Todd lầm bầm. Tay nó nắm chặt thành nắm đấm kể từ lúc Dussander quát lên với nó – nó không quen với việc bị người khác nạt nộ. Buông tay ra, nó ngẩn ngơ thấy móng tay đã cửa vào lòng bàn tay những hình bán nguyệt rỉ máu. Nó đoán móng tay mà dài hơn thì những vết cứa sẽ sâu hơn nhiều, nhưng trong bốn tháng đổ lại, nó đã sinh tật gặm móng tay.
“Tốt. Vậy cậu sẽ đi xin lỗi cho đàng hoàng rồi học hành đi. Rảnh rỗi ở trường, hãy lôi sách ra học. Ăn trưa cũng học. Sau giờ học, đến đây học tiếp, cuối tuần cũng đến đây làm như thế.”
“Không phải ở đây,” Todd nhanh nhảu. “Ở nhà tôi.”
“Không. Ở nhà, thể nào cậu cũng phí phạm thời gian, để đầu óc trên mây. Cậu ở đây, ta mới có thể đứng cạnh và xem chừng cậu nếu cần. Vấn đề này can dự đến quyền lợi của ta, nên ta sẽ góp sức. Tả có thể hỏi hay dò bài cho cậu.”
“Nếu tôi không muốn đến thì ông đừng hòng ép.”
Dussander nhấp ngụm rượu. “Đúng thế. Vậy thì mọi thứ vẫn sẽ tiếp tục như cũ. Cậu sẽ trượt. Ông thầy French tư vấn ấy muốn ta giữ lời hứa của mình. Nếu ta không làm được, ông thầy sẽ gọi cho bố mẹ cậu. Họ sẽ phát hiện ra chuyện ông Denker hiền lành đã đóng giả làm ông nội theo yêu cầu của cậu. Họ sẽ phát hiện chuyện điểm số bị bôi sửa. Họ...”
“Ôi, ông im đi. Tôi sẽ đến.”
“Cậu đến rồi còn gì. Bắt đầu bằng môn đại số đi.”
“Không đời nào! Đang là chiều thứ Sáu mà!”
“Từ bây giờ, chiều nào cậu cũng học,” Dussander nhẹ nhàng bảo. “Bắt đầu bằng môn đại số đi.”
Todd trợn mắt lên nhìn lão – nhưng chỉ trong chốc lát, đoạn nó cụp mắt xuống rồi lục túi tìm sách đại số – và Dussander thấy sát ý rực lên trong mắt nó. Không phải sát ý theo lối ẩn dụ; mà là sát ý theo nghĩa đen. Đã nhiều năm rồi lão mới thấy ánh mắt đen tối, bạo liệt, đa đoan đến thế, nhưng một lần thấy thì cả đời chẳng quên. Lão đoán có lẽ lão sẽ thấy ánh nhìn ấy trong mắt mình nếu mười lăm cầm theo gương vào cái ngày nhìn thấy cái gáy trắng không chút phòng bị của thằng nhóc.
Có thân phải lo thôi, lão nghĩ với chút sửng sốt. Sai một ly, đi một dặm.
Lão uống bourbon, đung đưa trên ghế và nhìn thằng nhóc học bài.
Todd đạp xe về đến nhà lúc gần 5 giờ chiều. Nó cảm thấy mệt lử, mắt nóng bừng, kiệt quệ, tức giận nhưng bất lực. Lần nào mắt nó rời khỏi trang sách – khỏi cái thế giới ngu đần, điên rồ, khó hiểu của tập hợp, tập hợp con, cặp được sắp và tọa độ Descartes – giọng nói già đời sắc bén của Dussander lại vang lên. Còn thì lão hoàn toàn im lặng... ngoại trừ tiếng dép của lão cứ loẹt quẹt xuống sàn khiến nó điên người và tiếng ghế ken két đung đưa. Lão ngồi đó tựa con kền kền đang chờ con mồi của mình trút hơi thở cuối cùng. Sao nó lại vướng vào chuyện này kia chứ? Làm cách nào mà nó lại chui đầu vào đây nhỉ? Đúng là một mớ bòng bong, hổ lốn khủng khiếp. Chiều nay, nó cũng nhặt nhạnh được chút kiến thức – lý thuyết tập hợp vốn khiến nó vò đầu bứt tai ngay trước kỳ nghỉ Giáng sinh, nay như nút thắt đã được tháo gỡ trong đầu nó – nhưng bắt nó cày đủ kiến thức để lết qua bài kiểm tra đại số tuần tới với điểm D thì chi bằng lên trời còn dễ hơn.
Bốn tuần nữa, nó sẽ tàn đời.
Phía góc đường, nó trông thấy một con chim giẻ cùi lam nằm trên vỉa hè, mỏ chậm chạp mở ra đóng lại. Con chim đang cố gắng đứng dậy đi trong vô vọng. Một bên cánh của nó đã nát bấy, Todd đoán chắc xe chạy ngang qua đã cán trúng con chim và hất văng nó lên vỉa hè như hất miếng nhựa đồ chơi. Một con mắt nhỏ xíu, sáng quắc ngước nhìn Todd chằm chằm.
Todd nhìn suốt lúc lâu, tay nắm hờ ghi đông xe đạp. Ban nãy trời còn ấm, vậy mà lúc này, không khí gần như lạnh buốt. Nó đoán buổi chiều hôm nay, đám bạn nó đã chơi đùa dưới sân bóng chày Babe Ruth trên đường Quả Óc Chó, chắc tụi nó chia nhau ra thay phiên nhau ném bắt bóng, có thể là theo kiểu xoay vòng, hoặc đổi lượt sau khi đánh ba bóng bổng sáu bóng bập sát đất. Hiện tại đang là thời điểm mà bọn con trai cố gắng nâng cao trình độ bóng chày của chúng. Có những đứa đã bàn đến chuyện năm nay sẽ lập đội bóng chày nghiệp dư để thi giải thành phố; có những ông bố sẵn lòng chạy ngược chạy xuôi đưa con đi thi đấu. Tất nhiên Todd sẽ giao bóng. Nó là ngôi sao giao bóng Giải Thiếu nhi cho đến năm ngoái, khi nó quá tuổi tham gia Giải Thiếu niên. Khỏi nằm mơ được giao bóng rồi .
Thì sao kia chứ? Nó chỉ việc từ chối đám bạn. Nó chỉ việc bảo với hội bạn rằng: Các cậu, tớ đang vướng vào một lão tội phạm chiến tranh. Tớ nắm thóp lão ta rồi, nhưng nào ngờ gậy ông đập lưng ông, nghe xong đừng cười nhé, ha ha, tớ phát hiện lão cũng nắm thóp tớ chặt như tớ nắm lão. Tớ bắt đầu mơ dị hết chỗ chê và đổ mồ hôi lạnh. Điểm số thì cắm đầu, tớ đã phải sửa điểm trên phiếu liên lạc để bố mẹ tớ không phát hiện, lần đầu tiên trong đời, tớ cắm mặt vào sách cày đêm ngày. Nói vậy chứ tớ không sợ bị cấm túc đâu. Tớ sợ phải đi trại cải tạo kìa. Đó là lý do năm nay tớ không chơi bóng chày cùng các cậu được. Sự tình là thế đấy, mọi người .
Nụ cười mỉm chi giống nụ cười của Dussander, chẳng có chút gì giống với nụ cười rạng rỡ đến mang tai ngày trước của nó, hiện lên trên môi. Nụ cười ấy không hề tỏa nắng mà đầy bóng tối. Nụ cười ấy chẳng có chút gì vui thủ hay tự tin. Nụ cười ấy chỉ mang hàm ý: Sự tình là thế đấy, mọi người .
Nó đẩy xe đạp cán qua con chim giẻ cùi chậm chạp một cách tinh vi, nghe tiếng lông vũ loạt soạt như giấy báo, tiếng xương nhỏ xíu răng rắc gãy bên trong. Nó quay xe, cán thêm lần nữa. Con chim vẫn co giật. Nó lại cán tiếp, một chiếc lông vũ nhoe nhoét máu dính vào bánh trước, cứ thế quay tròn, hết lên lại xuống, hết lên lại xuống. Đến lúc ấy, con chim đã thôi cử động, con chim tạch, con chim ngỏm củ tỏi, con chim đã về với lồng chim vĩ đại trên trời, nhưng Todd cứ đẩy xe đạp tới lui tấm thân nát bấy. Thằng nhóc làm đi làm lại như vậy gần năm phút, suốt khoảng thời gian ấy, nụ cười mỉm chi cứ dán chặt trên mặt nó. Sự tình là thế đấy, mọi người.
