Ed French, tức French “Chu môi”, tức Pete Giày thể thao và Lão Ked, đồng thời còn là Ed French Cao su, đang đến dự hội thảo tư vấn định hướng ở một thị trấn ven biển nhỏ bé hết sức thơ mộng mang tên San Remo. Lần nào cũng thế, hội thảo chẳng được tích sự gì mà chỉ phí phạm thời gian – điều duy nhất các giáo viên tư vấn đồng ý với nhau là họ chẳng tìm được tiếng nói chung ở bất cứ chuyện gì – và mới có một ngày, thầy đã chán ngán với đống giấy tờ, hội nghị, các buổi thảo luận. Nửa ngày thứ hai, thầy phát hiện thầy cũng chán cả San Remo, rằng trong số những tính từ nhỏ bé, thơ mộng và ven biển thì tính từ chủ chốt có lẽ là nhỏ bé . Ngoài khung cảnh hữu tình và những rặng cây đỏ, San Remo còn chẳng có nổi một rạp chiếu phim hay trung tâm chơi bowling, và Ed thì chẳng ham hố đi đến quán rượu duy nhất chỗ này – bãi đỗ xe bụi mù của nó đầy xe bản tải, chưa hết, đa số xe bán tải đều dán hình Reagan trên hãm xung gỉ sét và cửa sau xe. Thầy không sợ bị gây chuyện, nhưng thầy không muốn bỏ cả đêm nhìn đám đàn ông đội mũ cao bồi và nghe nhạc Loretta Lynn trên máy phát nhạc tự động.
Thế là thầy ở đây, vào ngày thứ ba của hội thảo kéo dài đằng đẵng tận bốn ngày; trong căn phòng số 217 ở nhà nghỉ Holiday Inn, vợ con ở nhà, ti vi thì hỏng, nhà vệ sinh thoang thoảng mùi khai. Nhà nghỉ có hồ bơi, nhưng mùa hè này, căn bệnh chàm của thầy trở nặng đến độ thà chết chứ thầy nhất quyết không mặc đồ bơi. Từ cẳng chân trở xuống, trông thầy chẳng khác nào gã hủi. Thầy có một tiếng đồng hồ trước buổi trao đổi tiếp theo (Giúp Trẻ Gặp khó khăn trong Ngôn ngữ – nói trắng ra, ý họ là làm gì đó cho những đứa trẻ bị nói lắp hoặc hở hàm ếch, nhưng ai lại huỵch toẹt ra như thế, Chúa ơi, không, người ta sẽ hạ lương chúng ta cho mà xem), thầy ăn trưa ở nhà hàng duy nhất tại San Remo, nhưng giờ thầy lại không muốn chợp mắt cho lắm, mà cái đài truyền hình duy nhất chỉ chiếu lại bộ phim Cô vợ Phù thủy.
Thầy bèn lấy cuốn sổ danh bạ và lật tới lật lui trong vô định, chẳng biết mình làm vậy với mục tiêu gì, lơ đãng tự hỏi mình có biết ai thích mê thích mệt tính chất nhỏ bé, thơ mộng hoặc ven biển để sống ở San Remo hay không. Thầy đoán có lẽ đây là điều mà tất cả khách ở nhà nghỉ Holiday Inn trên thế giới này sẽ làm khi quá chán – tìm bạn bè hoặc họ hàng ngày xưa để gọi điện thoại. Lựa chọn chỉ có như vậy, bộ phim Cô vợ Phù thủy hoặc Kinh thánh Gideon. Và nếu tình cờ vớ được ai đó, mình biết nói cái quái gì nhỉ? “Frank! Dạo này ông thể nào rồi? À với cả lý do của ông là gì thế: nhỏ bé, thơ mộng hay ven biển?” Ở. Đúng rồi. Đưa tên ấy điếu xì gà và đốt cho cháy luôn.
Nhưng nằm trên giường lật cuốn danh bạ San Remo mỏng, lướt qua các cột thông tin, thầy chợt mang máng nhớ ra đúng là thầy có người quen ở San Remo thì phải. Một tay bán sách à. Một trong binh đoàn cháu trai hay cháu gái của Sondra chăng? Hay một cậu bạn chơi bài thời đại học? Họ hàng của học sinh? Điều này nghe có vẻ quen, nhưng thầy vẫn chưa xác định được chi tiết hơn.
Lật giở một hồi, thầy bắt đầu gật gù. Suýt chút nữa thì ngủ quên, thầy giật mình, ngồi thẳng dậy và lại tỉnh như sáo.
Ngài Peter!
Mới hôm trước, kênh PBS chiếu lại bộ phim Wimsey – Đám mây Nhân chứng, Sát nhân phải quảng cáo, Chín người thủy thủ. Thầy và Sondra say sưa cày phim. Một nam diễn viên mang tên lan Carmichael đóng vai Wimsey, Sondra mê anh ta như điếu đổ. Quá đổ là đằng khác, đến độ Ed, vốn dĩ thấy Carmichael chẳng giống Ngài Peter chút nào, cảm thấy bực cả mình.
“Sandy, mặt ông ta nhìn chẳng giống tí nào. Với cả ông ấy đeo răng giả nữa kìa, ôi lạy Chúa tôi!”
“Anh vô duyên quá,” Sondra cuộn tròn người trên ghế, bông lớn đáp. “Anh ghen thì có. Ông ấy bảnh quá chừng”
“Bố ghen kìa, bố ghen kia,” Norma bé í ới, nhảy nhót xung quanh phòng khách trong bộ đồ ngủ hình con vịt.
“Đáng ra con phải đi ngủ một tiếng trước rồi,” Ed nói và hướng ánh mắt cáu bẳn nhìn con. “Nếu bố cứ để ý con đang ở đây, bố sẽ nhớ ra con không ở trong giường đấy nhé.”
Norma nhỏ thoáng luống cuống. Ed quay sang nhìn Sondra.
“Anh nhớ ba bốn năm trước, anh có một em học sinh tên Todd Bowden, ông nội thằng bé đến họp cho nó. Ông cụ ấy nhìn giống Wimsey như tạc. Một Wimsey phiên bản về già, nhưng khuôn mặt của ông ấy rất có hồn, chưa kể...”
“Wim-di, Wim-di, Đim-di, Chim-di, ” Norma nhỏ véo von. “Wim-di, Bim-di, đu đồ u đồ đu đu...”
“Suỵt, hai bố con im cho em nhờ,” Sondra nói. “Em thấy ông ấy là người bảnh bao nhất rồi.” Người đâu mà đáng ghét!
Nhưng hình như ông nội của Todd Bowden nghỉ hưu ở San Remo thì phải? Đúng rồi. Trong hồ sơ ghi như vậy. Todd là một trong những cậu bé thông minh nhất khối năm ấy. Thế mà bỗng dưng, điểm số của cậu bé tụt dốc không phanh. Ông cụ xuất hiện, kể câu chuyện quen thuộc về việc bố mẹ xích mích, sau đó thuyết phục Ed cứ để tình hình như vậy một thời gian xem mọi chuyện có biến chuyển hay không. Góc nhìn của Ed là cho con trẻ tự lực cánh sinh như thế còn lâu mới hiệu quả – nếu anh bảo một em thiếu niên tự bơi thì thường em học sinh ấy sẽ chết chìm. Tuy nhiên, chẳng hiểu sao ông cụ lại có sức thuyết phục dị thường (có lẽ là do trông ông giống Wimsey), thành thử Ed đồng ý du di cho Todd đến cuối kỳ Thẻ Trượt Vỏ Chuối tiếp theo. Thế mà Todd vượt qua mới tài. Ed đoán ông cụ hẳn đã phải trực tiếp lăn xả và kéo cả gia đình vượt qua sóng gió. Ông cụ nhìn có vẻ là típ người không những làm được điều đó, mà còn cảm thấy một niềm vui khắc khổ từ điều đó. Mới hai hôm trước, thầy nhìn thấy hình của Todd trên báo – cậu bé đã đạt thành tích Cầu thủ Trung học Nam California Xuất sắc nhất bộ môn bóng chày. Không hề tầm thường chút nào nếu xét đến việc mỗi mùa xuân, có khoảng năm trăm cầu thủ nam được đề cử. Thầy đoán nếu không thấy bức hình, còn lâu thầy mới nhớ lại tên ông nội của cậu bé.
Giờ thì thầy lật cuốn danh bạ có chủ đích hơn, rà ngón tay dọc một cột thông tin, rồi rốt cuộc cũng trông thấy thông tin. BOWDEN, VICTOR S. 403 đường Ridge. Ed quay số, điện thoại đổ chuông vài hồi ở đầu dây bên kia. Thầy đang định cúp máy thì giọng một cụ già vang lên. “A lô?”
“A lô, ông Bowden. Cháu là Ed French đây ạ. Cháu là giáo viên cấp hai trường Santo Donato.”
“Vâng?” Lịch sự nhưng không còn gì khác. Rõ ràng ông cụ không nhận ra thầy. Chà, ông cụ đã già thêm ba tuổi (ai mà chẳng thể!), không thể trách thỉnh thoảng, đầu óc ông nhớ nhớ quên quên so với năm xưa.
“Ông có nhớ cháu không ạ?”
“Cho hỏi anh là ai?” giọng của Bowden dè chừng hẳn, và Ed mỉm cười. Ông cụ lẫn rồi, nhưng không muốn ai biết nếu còn xoay xở được. Ông cụ thân sinh của thầy cũng như thế khi thính giác bắt đầu suy yếu.
“Cháu là giáo viên tư vấn định hướng của Todd, cháu trai ông, ở trường cấp hai Santo Donato. Cháu gọi để chúc mừng ông. Lên cấp ba, em ấy như hổ được chắp thêm cánh vậy, ông nhỉ? Giờ Todd còn đạt cả danh hiệu Xuất sắc nhất. Ghê thật ạ!”
“ Todd !” ông cụ thốt lên, giọng sáng bừng ngay lập tức. “Phải, thằng bé đạt thành tích tốt quá thầy nhỉ? Đứng thứ hai toàn khối kia đấy! Cô bé đứng trên nó theo học các khóa kinh doanh.” Trong giọng của ông hàm chứa chút khinh miệt. “Con trai tôi có gọi điện mời tôi đi dự lễ phát bằng của Todd nhưng giờ tôi phải ngồi xe lăn rồi. Tháng Một vừa rồi, tôi bị gãy hông. Tôi không muốn đi xe lăn đến. Nhưng thầy biết không, tôi có treo hình cháu tôi tốt nghiệp trong hành lang đấy! Todd làm bố mẹ nó hãnh diện lắm. Tất nhiên là cả tôi nữa.”
“Vâng, có lẽ chúng ta đã được đưa cậu bé ra khỏi thời kỳ sa sút,” Ed nói. Vừa nói, thầy vừa mỉm cười, nhưng nụ cười hơi bối rối – ông nội của Todd chẳng có vẻ gì như xưa. Nhưng cũng khó trách, chuyện xảy ra đã lâu rồi.
“Sa sút? Sa sút gì kia?”
“Buổi trò chuyện của hai chúng ta lúc Todd gặp khó khăn trong học tập. Hồi lớp chín đấy ạ.”
“Thầy nói gì tôi không hiểu,” ông lão chậm rãi nói. “Tôi sẽ không bao giờ mạo muội đứng ra nói cho con trai của Richard. Như thế sẽ rắc rối lắm... hô hô, thầy không biết như thế sẽ rắc rối to thế nào đâu. Thầy nhầm tôi với ai rồi đấy.”
“Nhưng…”
“Chắc thầy nhầm lẫn đâu đó rồi. Thầy nhầm tôi với một em học sinh và một người ông khác chăng”
Ed nghe mà như sét đánh ngang tai. Đây là một trong số ít lần thầy không biết thốt lên câu gì. Nếu có nhầm lẫn thì chắc chắn không đến từ phía thầy.
“Chà,” Bowden ngờ vực nói, “tôi rất vui vì thầy đã gọi, thưa thầy...”
Ed đã tìm lại được lưỡi. “Cháu đang ở ngay trong thị trấn, thưa ông Bowden. Cháu tham gia hội thảo tư vấn định hướng. Cháu sẽ xong xuôi vào khoảng 10 giờ sáng mai, sau khi tài liệu cuối cùng được nghiên cứu. Cháu có thể đến...” Thầy xem lại cuốn danh bạ. “... đến đường Ridge gặp ông một vài phút được không ạ?”
“Để làm gì kia chứ?”
“Có lẽ chỉ là cháu tò mò thôi. Tất cả cũng đã là chuyện quá khứ rồi. Nhưng khoảng ba năm trước, có một đợt, Todd chật vật với điểm số trên trường. Điểm cậu bé sa sút đến độ cháu phải gửi một lá thư cho phụ huynh kèm trong phiếu liên lạc yêu cầu họp với bố hoặc mẹ, lý tưởng nhất là cả hai cùng tham gia. Người đến tham dự là ông nội của cậu bé, một cụ ông rất tốt tính mang tên Victor Bowden.”
“Nhưng tôi đã nói với cậu...”
“Vâng. Cháu biết. Chỉ là cháu đã trò chuyện với một người tự xưng là ông nội của Todd. Cháu nghĩ có lẽ giờ thì điều đó không còn quan trọng nữa rồi, nhưng trăm nghe không bằng mắt thấy. Cháu chỉ xin ông khoảng vài phút thôi. Cháu cũng chỉ tranh thủ được chừng đó, vì gia đình cháu cũng chờ cháu về ăn tối.”
“Tôi chẳng có gì ngoài thời gian” Bowden đáp, giọng đượm chút thảm não. “Tôi ở đây cả ngày. Xin mời cậu ghé qua.”
Ed cảm ơn ông cụ, tạm biệt rồi cúp máy. Thầy ngồi ở mép giường, đăm chiêu nhìn chằm chằm điện thoại. Sau một hồi, thầy đứng dậy, lấy ra một gói xì gà Phillies Cheroot từ túi áo khoác treo trên lưng ghế. Thầy phải đi thôi; có buổi trao đổi sắp diễn ra, và nếu không tham dự, mọi người sẽ thắc mắc cho xem. Thầy châm điếu xì gà bằng que diêm Holiday Inn rồi thả đầu mẩu đã cháy vào gạt tàn của Holiday Inn. Bước đến cửa sổ nhà nghỉ, thầy thất thần nhìn vào sân trong của Holiday Inn.
Điều đó không còn quan trọng nữa, thầy đã bảo với cụ Bowden như vậy, nhưng điều đó vẫn quan trọng với thầy. Thầy không quen bị học sinh cho ăn cú lừa như thế, và tin động trời này khiến thầy chạnh lòng. Có lẽ vẫn có khả năng ông cụ bị lẫn, nhưng nghe lời của Victor Bowden thì thấy ông còn minh mẫn lắm. Chưa kể, khốn thật, giọng điệu ông cụ nghe khác hẳn.
Lẽ nào Todd Bowden đã chơi thầy một vố?
Ngẫm nghĩ thì thầy thấy có thể như vậy. Chí ít xét về mặt lý thuyết. Nhất là một cậu bé sáng dạ như Todd. Nó có thể lừa phỉnh tất cả mọi người chứ riêng gì Ed French. Nó có thể giả mạo chữ ký của bố hoặc mẹ nó trên Thẻ Trượt Vỏ Chuối nó lãnh trong khoảng thời gian học hành sa sút. Không ít đứa trẻ đã phát hiện mình có tài năng giả chữ ký tiềm ẩn khi nhận Thẻ Trượt Vỏ Chuối. Nó có thể dùng bút xóa trên phiếu điểm học kỳ hai và học kỳ ba, sửa điểm cho cao để bố mẹ không phát hiện, sau đó chữa lại như cũ để giáo viên chủ nhiệm không chú ý điều gì lạ thường khi liếc nhìn phiếu điểm. Nếu nhìn kỹ sẽ thấy ngay vết tẩy xóa đến hai lần, nhưng mỗi giáo viên chủ nhiệm phụ trách những sáu mươi học sinh. Kịp thu lại phiếu điểm của tất cả các học sinh trước khi hồi chuông đầu tiên vang lên đã là may rồi, nói gì đến việc căng mắt ra kiểm tra xem có phiếu nào bị sửa chữa hay không.
Điểm xếp loại cuối kỳ của Todd cũng chỉ bị ảnh hưởng ba điểm là cùng – hai kỳ điểm thấp trong tổng cộng mười hai kỳ. Điểm số còn lại rất tốt nên dư sức bù lại được phần chênh lệch. Hơn thế nữa, có bao nhiêu phụ huynh cất công đến tận trường để xem hồ sơ học bạ mà Sở giáo dục California lưu trữ kia chứ? Nhất là phụ huynh của một học sinh sáng láng như Todd Bowden?
Nếp nhăn xô lại trên vầng trán thường trơn nhẵn của Ed French.
Điều đó không còn quan trọng nữa . Ừ thì quả thật là thế. Thành tích xuất sắc của Todd ở trường là minh chứng rõ nhất; giả điểm số 94 phần trăm khó còn hơn lên trời. Bài báo viết cậu bé sẽ vào Berkeley, và Ed đoán hẳn là bố mẹ cậu hãnh diện lắm – họ có quyền như vậy. Càng lúc Ed càng cảm thấy cuộc sống Mỹ ẩn chứa một mặt trái sa đọa, nó dung dưỡng cho cơ hội chủ nghĩa, đánh lận con đen, thuốc kích thích, tình dục buông thả, đạo đức dần mờ mịt theo năm tháng. Khi con mình vươn lên xuất sắc hơn người, bậc làm cha làm mẹ có quyền tự hào.
Điều đó không còn quan trọng nữa – nhưng kẻ mang danh ông nội ấy là ai?
Câu hỏi cứ bám riết lấy thầy. Rốt cuộc là ai? Chẳng lẽ Todd Bowden đi đến Nghiệp đoàn Diễn viên Màn ảnh rồi đăng bài tìm người trên bảng thông tin sao? THIẾU NIÊN ĐIỂM SỐ SA SÚT CẦN MỘT ÔNG CỤ, ƯU TIÊN 70 – 80 TUỔI GIẢ LÀM ÔNG NỘI, TRẢ THEO MỨC HIỆP HỘI. Không thể nào. Vô lý quá đi mất. Người lớn kiểu gì mà lại đồng ý tiếp tay cho hành vi xảo trá như vậy và vì lẽ gì kia chứ?
Ed French, tức Chu môi, tức Ed Cao su, không tài nào lý giải nổi. Và vì thật ra chuyện đó chẳng có gì quan trọng, thầy dụi tắt điếu xì gà rồi đi dự buổi thảo luận. Nhưng đầu óc thầy cứ để trên mây.
Ngày hôm sau, thầy lái xe đến đường Ridge và nói chuyện thật lâu với ông Victor Bowden. Họ bàn về nho; họ bàn về kinh doanh bán lẻ thực phẩm và việc các chuỗi cửa hàng lớn đang đẩy những tiệm nhỏ ra khỏi cuộc chơi; họ bàn về đảng phái chính trị ở nam California. Bowden mời Ed ly rượu vang. Thầy vui vẻ nhận. Thầy cảm thấy thầy cần một ly rượu vang, dù lúc này mới là 10 giờ 40 phút sáng. Victor Bowden nhìn giống Peter Wimsey theo cách súng máy trông giống cây côn. Giọng của ông Victor Bowden cũng không bị lơ lớ nhẹ như những gì Ed nhớ, chưa kể ông hơi đậm người. Kẻ giả dạng ông nội của Todd gầy như que củi.
Trước khi ra về, Ed nói với ông: “Cháu hy vọng ông sẽ không nói gì về cuộc hẹn này cho vợ chồng anh chị Bowden. Biết đâu có một lời giải thích vô cùng hợp lý cho tất cả mớ bòng bong này... và nếu không có chăng nữa, nó cũng là quá khứ rồi.”
“Đôi lúc,” Bowden vừa nói vừa đưa ly rượu vang hướng lên mặt trời rồi ngắm nhìn màu đỏ sậm sóng sánh, “quá khứ không dễ ngủ yên đâu. Chứ không thì người ta học lịch sử làm gì?”
Ed gượng cười, chẳng nói gì.
“Nhưng cậu đừng lo. Tôi không bao giờ xen vào chuyện của Richard. Và Todd là một thằng bé ngoan. Nó đứng thứ nhì trong khối... hẳn phải là một đứa trẻ ngoan. Tôi nói có chuẩn không?”
“Chuẩn không cần chỉnh ạ,” Ed French chân thành đáp rồi xin thêm một ly rượu nữa.
