CỤ Án và Thao đang ăn cơm thì Lê vào. Trông thấy Lê, Thao liền đứng dậy, kéo ghế mời ngồi:
– Cô sang có việc gì đấy ? Bếp rót nước.
– Thưa ông, tôi sang để giả tiền nhà ông.
Liền lúc ấy, cụ Án vì mải nhìn nàng nên đánh rơi đũa, Lê vội vàng cúi xuống nhặt, rồi lau vào khăn bàn. Lau xong, nàng cầm hai tay dâng cho cụ Án. Cụ Án bằng lòng lắm :
– Cám ơn cô. Cô ngồi đi.
Rồi ngửng lên con :
– Có phải cô là con cụ Ký nhà trong đây không?
– Thưa đẻ vâng ? À cô xơi cơm chưa ? không, ăn với đẻ tôi cho vui.
– Tôi đã có phép cụ lớn với ông rồi ạ.
Nói xong, nàng đặt tám đồng bạc lên bàn, rồi toan cáo từ. Thao đã vội vàng giữ nàng lại:
– Cô hãy xơi nước đã. Mời cô xơi cái bánh gai đẻ tôi mới đem về cho tôi.
Nàng từ chối thì cụ Án đã lại nói :
– Bánh gai Phú Thọ là ngon có tiếng. Mời cô xơi một chiếc.
Miệng nói, tay cụ cầm bánh gai đưa cho Lê. Lê không dám từ chối nữa :
– Con xin cụ lớn.
Thao nhìn nàng bóc bánh, rồi đẩy tập bạc lại gần phía nàng :
– Cô hãy để tiền đấy mà tiêu. Lúc nào cô giả tôi chả được. Tôi có cần đến đâu.
– Tuy ông không tiêu đến, nhưng cái bổn phận tôi cũng phải giả ông chứ.
Biết nàng không bằng lòng chịu nữa, Thao mới đưa mắt cho bác Bếp. Bác Bếp móc túi, rồi mở ví một cách khoái trá :
– Đây cái biên lai tiền nhà đây. Gớm, tôi giữ đã gần nát!
Thao lừ mắt cho bác Bếp, rồi chàng vội vàng nói ba hoa để cho Lê không để ý :
– À, đẻ tôi còn ở đây chơi vói tôi lâu, cô không làm gì, mời cô sang đây chơi với đẻ tôi cho vui. Những lúc tôi đi làm là đẻ tôi buồn lắm, vì thế đẻ tôi mới không muốn ở đây với tôi lâu. Cô làm thế nào cho đẻ tôi vui, đẻ tôi ở chơi đây với tôi mươi ngày thì cô muốn gì, tôi cũng xin biếu cô. Nhé, lúc tôi đi làm, cô sang đây chơi với đẻ tôi nhé ?
– Thưa vâng — Bẩm cụ lớn, cụ lớn muốn sai gì cụ lớn cứ cho gọi con. Con ở bên nhà cũng rỗi.
– À, cô ấy giọng tốt lắm đẻ ạ. Đẻ nhờ cô ấy đọc truyện Phật Bà Quan Âm cho đẻ nghe.
– Ô, tiếc quá, đẻ lại không mang đi rồi.
Lê vội vàng nói ngay :
– Bẩm cụ lớn, để con đi mua rồi về đọc hầu cụ lớn.
Thao ngắt lời ngay :
– Đâu dám phiền cô như thế. Bếp, đi mua quyển Phật Bà Quan Âm về đây.
Cụ Án thích chí lắm rồi :
– Ừ, thế thì có lẽ đẻ ở đây được vài ngày, ở nhà chúng nó lười lắm, thuê xu chúng nó chỉ đọc được một chốc, chúng nó lại chạy nhảy mất. Thành thử chả bao giờ được nghe suốt cả một lượt.
Quay sang Lê :
– Kìa, cô xơi nữa đi chứ. Một cái thôi à? Tôi đem về khối ra đấy.
Thao nhìn Lê, cười :
– Cô sắp đọc truyện cho đẻ tôi nghe, bây giờ, cô đừng có làm khách, để chốc nữa cô lại đọc «làm khách » cho đẻ tôi thì đẻ tôi không bằng lòng đâu đấy.
– Thưa không, tôi đâu dám hỗn thế ạ.
Cụ Án thấy Lê lễ phép và ăn nói nhẹ nhàng, đã đem lòng mến :
– Phải đấy, lúc cháu nó đi làm cô cứ sang đây chơi với tôi cho vui. Nó đi làm, nhà vắng teo, buồn rứt cho nên tôi không muốn ở.
Lê chưa kịp trả lời thì Thao lại khoe ngay:
– À này đẻ ạ, cô ấy khâu và thêu giỏi lắm đấy nhé. Đẻ nhờ cô ấy thêu cho một cái túi thật đẹp, để đựng tràng hạt, chứ cái túi này xấu lắm.
– À thì chị Huyện nó bận con, nó thêu vội cho đẻ đấy mà.
Lê cầm lấy chiếc túi :
– Bẩm cụ lớn, thêu cũng đẹp đấy chứ, nhưng phải cái ít màu quá. Con ở bên Lào thấy sư bên ấy có những cái túi thêu nhiều màu, lại có hình bát quái đẹp lắm.
– Thế cô có thêu được không ?
– Bẩm cụ lớn, con thêu được ạ. Ở bên ấy những lúc rỗi, con vẫn thêu bán cho họ.
Thao lại khoe :
– À cô ấy mới ở bên Lào về. Đẻ có muốn nghe truyện Phật và chuyện đi tu của người Lào thế nào thì rồi cô ấy kể cho đẻ nghe.
***
Cụ Án đang nằm ở sập, còn Lê đang ngồi cạnh đọc truyện cho cụ thì Thao ở trên gác xuống.
Thoáng nhìn vào thấy cái cảnh ấm cúng ấy, Thao thấy một cái gì êm êm và dịu dịu đến với lòng mình. Lúc ấy, Thao nhìn Lê như một người thân rất gần với gia đình mình, với mình, chứ không còn là cô gái gác trong có một bà mẹ cờ bạc, và những cô chị bờm xơm nữa. Chẳng những thế, Thao lại còn coi hình như Lê không phải là con của người mẹ ấy, em của những người chị ấy.
Thấy Thao vào, Lê cúi đầu chào, còn cụ Án thì hỏi ngay:
– Con đi chơi đấy à ?
– Thưa đẻ không ạ. Con xuống đây nghe truyện lỏm với đẻ đây thôi ạ.
Vốn chiều con, cụ Án sốt sắng hảo ngay :
– Con có muốn đi chơi thì con cứ đi đi, đẻ ở nhà nghe cô đọc truyện rồi mười giờ đẻ đi ngủ.
– Không. Con đã thay quần áo rồi, con chẳng đi đâu cả.
Quay sang Lê :
– Cô cứ chịu khó đọc cho đẻ tôi nghe, rồi cô muốn gì, tôi cũng biếu cô.
– Tôi chả muốn gì cả. Tôi quý cụ, quý ông…
Cụ Án cười :
– Để rồi tôi làm mối một người chồng tử tế ngoan ngoãn cho cô.
Mặt Lê bỗng ửng đỏ. Thao thấy thế tủm tỉm cười :
– À thế thì số cô may, đẻ tôi mà làm mối thì hẳn phải là chỗ sang trọng. Từ nay, cô có thể về nằm ngủ yên với cái ý nghĩ ấy. Mà đẻ tôi đã nói thì không bao giờ nói dối.
Cụ Án nói một cách nghiêm trang :
– Không, rồi tôi làm mối cho cô thật đấy mà.
Đã đỏ, mặt Lê lại càng đỏ :
– Thưa cụ lớn, con không muốn lấy chồng đâu ạ.
Cự Án cười một cái cười nhân hậu :
– Nói dở nào, con gái ai mà chả phải lấy chồng ?
Thao cũng nhìn Lê cười :
– Thế cô định đi tu à ?
Rồi sực nghĩ đến gia đình của Lê :
– Tôi tưởng ở cái địa vị cô, cần phải mau mau lấy chồng hơn ai hết.
Câu ấy vụt làm cho Lê tối tăm mặt mũi : Thao đã biết rõ hết sự tình của nàng rồi . Nàng bỗng thấy nhục, nhục lạ lùng.
Nàng muốn cãi, cãi thực to : « nhưng đó không phải là lỗi ở tôi ! », nhưng nàng không nói được ra tiếng, nàng chỉ dơ tay phác một cử chỉ, rồi dưới cái nhìn của Thao, nàng lại buông tay xuống. Nàng không biết nói thế nào, bởi nói ra, tức là kết tội mẹ và chị mình trước mặt những người khác.
Thốt nhiên, nàng thấy cần phải khóc, nhưng nàng cũng không dám khóc ra tiếng, vì khóc ra tiếng lúc ấy, tức là phải đem phơi bầy những cái xấu của gia đình mình ra.
Nàng đang lúng túng như con chim bị mắc lưới thì vô phúc cho nàng, con sen nhà nàng lại vào bảo ngay nàng :
– Bà bảo cô về.
Nàng gắt ngay, vừa bực cũng có, vừa biết về để làm gì rồi cũng có :
– Cứ về đi, rồi chốc nữa tao về.
Vốn ở với một gia đình nhố nhăng như thế, nó làm gì có được ý tứ. Vả luôn luôn mục kích những cảnh thương luân bại lý, nó còn biết cái gì là xấu, nó nói ngay, nói ngay những câu như hắt nước vào mặt nàng :
– Thế cô về ngay nhé. Các ông ấy chờ đã lâu lắm rồi. Các ông ấy bảo nếu cô không về ngay thì các ông ấy về đấy, không ở lại đánh đâu.
Lê như chết dí xuống sập. Thao phải giả vờ thổi sáo như người chẳng nghe thấy gì hết, còn cụ Án thì hỏi ngay, hỏi những câu nó như lửa nóng chàm vào mặt Lê :
– Ông nào đấy ?
Lê ấp úng chưa biết trả nhời ra sao thì Thao đã thấy cần phải nói dối hộ nàng :
– À, những người quen với bà Ký bên ấy đến để… nghe đàn.
Câu ấy tuy gỡ được cho Lê sự bối rối và làm cho Lê khỏi bẽ mặt trước cụ Án, nhưng nó lại khiến cho Lê càng hổ thẹn thêm đối với Thao, càng thâm cảm thêm rằng Thao đã rõ biết hết những sự dơ dáy của gia đình mình.
Lê như nhừ, như chín còn cố ngồi rốn lại thì ở gác trong lại có tiếng mẹ nàng gọi cấp bách. Lúc ấy, thật nàng ngồi cũng dở, mà đi cũng tội. Thì vừa may, Thao đã gỡ rối cho nàng :
– Thôi cô để tôi đọc đỡ. Cô về xem cụ hỏi gì, rồi cô lại sang.
Rồi lúc Lê xỏ chân vào dép, Thao muốn cho Lê đỡ thẹn :
– Cô sang ngay nhé. Đẻ tôi đã nghiện tiếng của cô rồi ; chúng tôi pha cà-phê chờ cô đấy.
Lê ruột như xé, cũng phải nói xuôi :
– Vâng, ông đọc hộ tôi một quãng, rồi tôi sẽ sang ngay, sang ngay lập tức.
Lê đi rồi, cụ Án nói ngay :
– Cô ấy hiền lành nết na đấy chứ ?
– Vâng, thưa đẻ, hiền lành nết na lắm.
– Đẻ định đánh tiếng cho thằng Tế, con nghĩ thế nào ?
Thằng Tế là người thư ký coi đồn điền cho mẹ Thao. Thì ra cụ Án cũng không bao giờ tưởng tượng đến sự Lê một ngày kia có thể lấy được một người có địa vị như con mình.
Thao chưa kịp trả lời thì cụ đã lại nói ngay :
– Nhưng đẻ chỉ sợ nó biết nhà cửa, họ hàng lăng nhăng như thế thì nó không lấy.
Tự dưng, Thao thấy khó chịu :
– Cái thứ nó mà cũng còn kén thế cơ à ?
Cụ Án trầm trộ :
– Ô, thế mà nó kén đáo để đấy. Thầy con cho nó vay năm trăm, bây giờ đặt thóc cũng đã có cái vốn nho nhỏ. Lương tuy một tháng chỉ hai chục, nhưng nó kiếm ngoài cũng được dăm chục. Cô này lấy được nó thì sướng chán.
Bác Bếp đứng cạnh cũng chêm luôn vào :
– Thưa cụ lớn, con chắc cậu ấy chả thèm lấy đâu. Mẹ với chị như thế, cậu ấy nếu biết rõ, đời nào cậu ấy chịu lấy. Có bây giờ cụ lớn thương cô ấy, cụ lớn bắt ép thì cậu ấy mới phải bằng lòng.
Thao thấy cần phải bênh vực Lê :
– Úi dà, cái thứ thằng Tế làm tướng làm tá gì mà bảo cô ấy thiết ! Mẹ và chị cô ấy thế nào? Mà cho dù có thế nào, thì việc gì đến cô ấy.
Cụ Án nhìn con, rồi nói một cách ồn tồn, nhưng tin tưởng :
– Không, ở bầu thì tròn, ở ống thì dài. Lấy vợ kén tông, lấy chồng kén giống, mẹ và chị đã hư, thì tránh làm sao cho khỏi không hư. Thằng Tế nó nghĩ thế mà phải chứ. Vợ chồng ăn ở với nhau suốt đời, còn lúc hoạn nạn ốm đau, còn sinh con đẻ cái, không chọn người đức hạnh sao được.
Ấy thế là Thao tắc kỳ ngôn lộ, ấy thế là bác Bếp được thể cứ nói mãi. Bác nói mãi bởi vì bác nhìn sự thân mật của Thao và Lê bằng một con mắt khó chịu. Trong óc bác, không bao giờ bác có thể tưởng tượng một ngày kia chủ bác lại có thể lấy một người như Lê, nhưng cứ sự chủ bác xử tử tế với Lê, bác đã cho là quá lạm rồi:
– Cô này thì kể cũng hơn các cô chị, không đến nỗi hoang toàng lắm. Nhưng cụ Chánh cụ ấy cũng ghê gớm, đời nào cụ ấy bằng lòng cho cậu Tế lấy. Nhà người ta tuy là đầy tớ nhà ta, nhưng đối với ngoài, thế cũng là vào bực đấy chứ lại. Ai người ta chuốc những con dâu như thế về làm gì ?
Thao thấy bực, bực lắm :
– Phải, nó lấy giời. Bây giờ ai làm gì thì người ấy mang tiếng, chứ có sao đến người khác.
Cụ Án vừa lần tràng hạt, vừa gật gật đầu :
– Nhưng con sâu bỏ rầu nồi canh, con ạ. Để đẻ lên nói khéo thì may ra nó bằng lòng. Chứ cô này ngoan ngoãn, đẻ cũng thương hại.Một ngày kia chúng nó lấy được nhau, đẻ lên thu thóc trên ấy, cô ta đọc truyện cho đẻ, cũng hay.
Thao vội gạt đi :
– Thôi, đẻ hơi đâu rắc rối vào mình. Và con xem cô ta cũng chẳng bằng lòng lấy những người như thằng Tế đâu.
Cụ Án ngừng lần tràng hạt, ngửng đầu lên :
– Thế cô ta còn lấy giời. Được thằng Tế nó lấy cho là phúc — Ô kìa, về làm gì mãi chưa thấy sang nhỉ ?
