Sau khi kết thúc bài giảng học kỳ mùa xuân, tôi đã đến Petersburg. Phải mười năm sau khi tiền bối Mi Jin vào Đại học Petersburg, tôi mới đến thành phố này. Trước hôm bay sang, tôi gửi tin nhắn qua facebook cho Julia. Tôi bảo nếu thấy một phụ nữ châu Á mặc chiếc váy dài màu xanh lá thì đó là tôi đấy. Tôi viết “Thực ra trong mắt tôi, tất cả mọi người đều như nhau, vậy nên nhờ Julia chủ động tìm tôi.” Lúc tôi đang đứng lớ ngớ ở cổng đến sân bay, Julia đã chạm vào vai tôi và cười. Đó là cô gái Ba Lan không mấy khi cười mà chỉ đứng cạnh tiền bối và nhìn vào máy ảnh trong mỗi bức hình tiền bối Mi Jin gửi cho tôi. Lông mày thẳng đậm, mắt màu xám, đôi môi mỏng... vì những nét này mà tôi nhớ đó là một khuôn mặt khá lạnh lùng, vậy nhưng khi nhìn khuôn mặt ấy đang cười ngoài đời thì tôi thấy yên tâm.
Tôi đã nói chỉ cần cho tôi biết địa chỉ thôi, tôi sẽ tự đến được, nhưng Julia vẫn khăng khăng không chịu.
“Tôi đi đón là vì tôi muốn đi. Vì So Eun là khách quý mà. Xin cứ để tôi được làm vậy.”
Cô ấy nói thế và nhất quyết ra đón tôi.
“Từ nhà tôi bắt xe buýt đi khoảng hai mươi phút là tới phòng nghiên cứu của Mi Jin. Từ nhà tôi cũng có thể đi bộ ra công viên mùa hè mà Mi Jin thường đến. Tôi sẽ chỉ cho chị thấy cả quán ăn Việt Nam mà Mi Jin thích nữa.”
Julia nói chầm chậm bằng thứ tiếng Anh không lưu loát lắm nhưng khá dễ nghe.
“Chị sống cùng với cô ấy bao lâu rồi nhỉ?”
“Khoảng ba năm. Tôi chuyển đến nhà này, sau đó Mi Jin là người đầu tiên đến tìm chỗ ở ghép. Chúng tôi sống cùng cho đến khi Mi Jin chuyển đến căn hộ của phòng nghiên cứu.”
Khu nhà chung cư quây bốn phía theo hình vuông. Nói theo kiểu Hàn Quốc thì đó là khu chung cư kiểu hành lang bên, giữa khu nhà là một khoảng trống giống như cái lỗ bánh donut, ở đó có một khu vườn. Nhà của Julia nằm ở tầng 3 tòa nhà. Đó là một không gian nhỏ gồm hai phòng ngủ, một nhà vệ sinh, một phòng khách, một phòng giặt, một bếp. Julia cởi giày khi bước vào nhà.
“Kể từ sau khi sống với Mi Jin, về đến nhà là tôi cởi giày. Như vậy thấy thoải mái bởi đã thành thói quen rồi.”
Dưới chân tôi, sàn gỗ mềm và lạnh.
“Đây là phòng của Mi Jin.”
Cô ấy mở cửa phòng, một mùi hương quế khẽ thoang thoảng. Tôi thấy một chiếc giường đơn, một bàn làm việc to bằng gỗ sồi, một giá sách trống trơn cùng một kệ trang trí ba tầng, một tủ áo, ánh mặt trời tối muộn đang buông xuống ô cửa sổ lớn.
“Lâu rồi tôi chưa nhận người ở ghép. Căn phòng này chắc cũng mong người đến ở lắm. Cần gì thì chị cứ nói với tôi. Từ giờ nơi này sẽ là nhà của chị So Eun.”
Sau khi tắm nước nóng vòi sen, tôi nằm trùm chăn trên chiếc giường mà tiền bối Mi Jin đã dùng suốt ba năm. Tôi nằm đó, nhìn thẳng vào tường và lên trần phòng với con mắt của tiền bối Mi Jin. Tưởng không ngủ được nhưng tôi lại nhanh chóng ngủ ngay, mở mắt ra thì đã thấy 10 giờ sáng. Có lẽ vì phải đợi quá cảnh sáu tiếng đồng hồ ở sân bay Moscow mà tôi mệt và ngủ say tới mức không nghe thấy tiếng Julia mở cửa ra ngoài. Vào bếp thì thấy trên bàn ăn có bánh mì nướng cùng với táo, trứng luộc và mứt cam.
“Trong tủ lạnh có sữa và nước trái cây đấy ạ. Ở máy pha cà phê có cà phê đặc. Chúc chị một ngày vui vẻ!”
Sau khi đánh dấu vị trí hiện tại hình ngôi sao và tô chấm rải rác trên bản đồ trung tâm thành phố, Julia dán thêm các tờ ghi chú. Phòng nghiên cứu của Mi Jin, căn hộ của Mi Jin, tiệm ăn Việt Nam, công viên mùa hè, Thánh đường Chính thống giáo... bên cạnh đó, cô ấy còn viết sẵn cả mã số tuyến xe buýt nào cần bắt.
***
Tiền bối Mi Jin mặc một chiếc váy hai dây màu xanh da trời. Chiếc váy cũng không phải là rộng lắm, nhưng thân hình chị nhỏ bé nên trông như trùm bao tải. Một tay cầm điếu thuốc dài mảnh, chị chăm chú nhìn tấm menu. Những sợi tóc ngắn và mỏng mảnh phản chiếu ánh nắng lấp lánh.
“Chị ăn kem vani. Em thì sao?”
Tôi bảo cũng ăn giống như vậy, tiền bối gọi phục vụ và gọi món bằng tiếng Nga. Trong lúc ăn kem, chúng tôi nói chuyện về thời thiết Seoul và Petersburg cũng như về công việc của nhau.
“Sao em sang muộn thế? Em đã nói như thể sẽ lập tức sang đây chơi ngay cơ mà.”
“Xin lỗi tiền bối.”
“Xin lỗi gì chứ. Mỗi lần em vô cớ nói xin lỗi như vậy là chị lại thấy có lỗi đấy.”
“Em nói xin lỗi vì em thấy có lỗi thật mà.”
“Dù cho đến giờ em mới sang thì chị cũng thấy vui rồi.”
Tiền bối nói vậy, bóng tán cây khẽ lay động trên mặt chị. Hình ảnh đó trông bình yên hơn bao giờ hết.
“Ngồi đây với tiền bối, em lại nghĩ tới bức tường công viên Marronnier [14] . Bên bức tường có cây cối mà đúng không. Nhờ vậy mà vào mùa hè, có thể ngồi dưới bóng cây mát mẻ để biểu diễn.”
Nghe tôi nói, trên khuôn mặt tiền bối hiện lên một nụ cười dịu dàng. Lần đầu gặp nhau, chị hai mươi lăm tuổi, là tiền bối lớp lớn bên câu lạc bộ ca hát.
Hằng tháng, vào buổi tối thứ Sáu tuần cuối cùng, chúng tôi biểu diễn ở quảng trường Marronnier. Không có mic, không có loa, chúng tôi chỉ hát bằng giọng mộc. Bức tường thấp nơi quảng trường là sân khấu của chúng tôi. Chúng tôi trèo lên trên bức tường, đứng khoanh tay và thỉnh thoảng lại cầm tay nhau lắc lư mà hát. Khi cùng hòa giọng ca trong công viên đang dần chìm vào bóng tối, chúng tôi được tự do thoát khỏi cuộc sống thường ngày vặt vãnh, thoát khỏi thân xác mình, thoát khỏi những ý nghĩ nặng nề. Cảm giác như thịt da xương cốt từ từ không còn trọng lượng, cảm giác như chỉ với một luồng hơi nóng nhẹ thôi là thân thể tôi đã có thể dễ dàng bay lên, cảm giác như tôi đã trở thành một chiếc đèn trời bên trong trống rỗng. Chỉ cần cắt đứt dây là có thể bay đi bất cứ đâu. Không một ai có thể trói buộc tôi cả. Những lúc đó, tôi thấy dường như mình được sinh ra để hát, và tôi mang một niềm tin chắc chắn rằng mình sẽ không thể sống nổi nếu không được hát như thế này.
Tôi không thể nào quên được cái đêm tháng Tư hôm biểu diễn ở dạ hội. Khi tất cả các tiết mục chuẩn bị trước đều đã biểu diễn xong, tiền bối Mi Jin bắt đầu hát solo ngẫu hứng. Những người đi ngang qua dừng chân, cả tôi, cả những bạn học khác đều quay nhìn về phía tiền bối. Nơi giọng hát trong trẻo và trẻ trung đó có sự kiên định, và có câu chuyện của riêng nó bất kể giai điệu và ca từ. Bài hát của tiền bối đi thẳng vào lòng tôi một cách sắc nhọn mà cũng thật dịu dàng, và lập tức, cái góc khuất mà tôi vẫn gắng sức che đậy, giấu giếm và muốn coi như không hay biết đó trong tôi lại trỗi dậy không thể ngăn cản được. Dù không biết đó chính xác là gì, nhưng bài hát của tiền bối khiến tôi thấy xấu hổ, và cũng khiến tôi thấy buồn bã. Tôi muốn ấn hai tay mình lên đôi vai mỏng manh của tiền bối và đặt môi mình lên đôi môi của chị. Tôi muốn được tan chảy vào trong đôi môi nhỏ bé đó, tan chảy vào trong bóng tối. Tôi muốn bằng mọi cách tiến lại gần thế giới của tiền bối hơn, dù chỉ là một bước. Và sau đó sẽ là trở nên gần gũi với tiền bối.
Chúng tôi cùng đi ra công viên mùa hè. Ánh mặt trời ấm áp tỏa trên đầu.
“Sống ở Nga không vất vả chứ ạ?”
“Hồi đầu chị chỉ muốn về Hàn Quốc thôi. Ở Hàn, hồi còn đi học, chị đã nghĩ mình cũng thuộc diện thông minh, nhưng tới đây rồi, chị lại thuộc diện kém nhất đấy. Chị đã hoang mang lắm. Tại vì không thạo tiếng mà. Nếu như không gặp Julia, chắc hẳn chị đã bỏ dở giữa chừng rồi. Cô ấy giúp chị nhiều lắm. Bọn chị có nhiều điểm giống nhau. Cả cái tính nóng như lửa cũng vậy.”
Trên cánh tay trắng trẻo của tiền bối hiện lên những mạch máu màu xanh.
“Thỉnh thoảng tiền bối cũng phải phơi nắng chút đi. Trông cứ như cái bánh bạch tuyết [15] biết đi ấy.”
Tôi cằn nhằn, tiền bối liền vừa ngáp dài vừa lẩm bẩm, “Thèm ăn bánh bạch tuyết quá.”
“Nhưng sao em vẫn nói năng khách sáo với chị vậy? Với mấy người như Soo Hyun, em vẫn gọi “chị ơi” và nói năng thân mật đấy thôi.”
Khi đi ra chỗ bờ sông, tiền bối hỏi tôi như vậy.
“Em không biết nữa. Hồi đó học cách nhau cũng xa, với em, tiền bối đã là người lớn rồi. Vì coi là người lớn nên em không thể nói năng tùy tiện được. Tiền bối cũng có phải là người tình cảm dễ gần đâu mà.”
Các tiền bối khác đều đối xử với tôi như một người mới đến rất được hoan nghênh, nhưng tiền bối Mi Jin là ngoại lệ. Tiền bối không bắt chuyện với tôi trước, khi tôi bước vào phòng của câu lạc bộ, tiền bối cầm túi bước ra ngoài luôn mà chẳng thèm nói mấy câu như chào nhé, gặp lại sau. Khi gặp nhau trên đường, tôi mà cất lời chào, tiền bối liền nghiêm mặt, hơi gật đầu chào rồi bước đi như thể đang tránh tôi. Thời gian trôi qua, khi đã biết rõ tiền bối là người như thế nào, tôi hiểu ra những hành động đó của tiền bối chỉ là do tiền bối rất ngại người lạ, và với một người không có tài ăn nói như chị thì đó đã là sự cố gắng hết sức rồi.
“Hồi đó sao tiền bối lại như thế ạ?”
Tôi hỏi, tiền bối cười ngượng ngùng. Khuôn mặt của tiền bối – khuôn mặt mà tôi đã yêu, đã ghét, và đã hiểu lầm suốt một thời gian dài. Chúng tôi ngồi im lặng một lúc lâu trên băng ghế, nhìn ánh mặt trời xao động trên dòng sông Neva.
***
“Chị gặp được Mi Jin rồi chứ?” Julia hỏi.
“Vâng. Chúng tôi đi loanh quanh khu phòng nghiên cứu, sau đó vào công viên mùa hè rồi đi ra đến bờ sông nữa đấy.”
Cô gái châu Á vóc người nhỏ nhắn cầm menu tới và nói chuyện với Julia bằng tiếng Nga.
“Cô ấy hỏi chị là ai. Có phải em của Mi Jin không. Tôi bảo chị là bạn của Mi Jin, và hôm qua mới từ Seoul đến.” Julia nói.
Cô gái nhìn tôi và nói gì đó bằng tiếng Nga.
“Cô ấy bảo vì chị giống Mi Jin nên cứ tưởng là người nhà. Cô ấy bảo chị đi chơi quanh Petersburg vui vẻ nhé, và buổi tối đừng đi tàu điện ngầm. Nguy hiểm lắm.”
Tôi nói cảm ơn, Julia dịch giúp tôi sang tiếng Nga. Sau khi ăn mì xào và gỏi cuốn, chúng tôi chậm rãi đi bộ về căn hộ của Julia.
“Bây giờ tôi vẫn không nhớ nổi vì sao lại cãi nhau với Mi Jin.” Julia nói. “Tôi đã mặc sức nói những lời gây tổn thương, và tôi đã từng ghét cô ấy tới mức nghĩ mình có đủ tự tin rằng cô ấy có chết ngay trước mắt tôi, tôi cũng không thèm rơi một giọt nước mắt. Cô ấy đang gói ghém đồ đạc vào cái va li kéo, tôi còn hét lên với cô ấy là mau ra khỏi nhà tôi ngay.”
Nói đến đó, cổ Julia nghẹn lại, không thể nào nói tiếp được.
“Chuyện đó có thể hiểu được mà. Ai cũng có lúc như thế, Julia. Chị ấy đã nói với tôi rằng, nhờ Julia mà chị ấy mới có thể ổn định cuộc sống tại Nga. Chị ấy nói đi nói lại mấy lần, rằng chị ấy thực sự biết ơn chị.”
Nghe tôi nói vậy, Julia khẽ mỉm cười.
“Tiếng Nga không phải tiếng mẹ đẻ của cả hai nên đã có rất nhiều hiểu lầm khi chúng tôi giao tiếp với nhau. Văn hóa cũng khác nhau nên đã từng có lần, câu Mi Jin nói đùa, tôi lại cảm giác như xúc phạm. Với Mi Jin chắc hẳn cũng chẳng khác gì. Cả hai đều trong tình cảnh chẳng biết dựa vào đâu nên mỗi ngày đều phải bám víu vào nhau. Thế rồi, chúng tôi bắt đầu trông đợi, và có lẽ cũng bắt đầu thất vọng về nhau. Dù có cố gắng đến đâu đi nữa, tôi vẫn không nhớ ra được tại sao lại cãi nhau. Có lẽ những cãi vã nhỏ nhặt chất chứa lâu ngày rồi cuối cùng thành ra như thế, nhưng tôi không biết tại sao mình lại nặng lời với cô ấy chỉ vì một chuyện mà chính tôi cũng không nhớ ra như vậy.”
“Chắc chị ấy cũng thấy bản thân mình có lỗi với chị lắm. Tôi cũng hiểu chị ấy mà, Julia. Chị ấy vốn nóng tính. Lại còn cứ ôm trong lòng mà nghĩ quẩn, chẳng biết đường mà nói ra.”
“Đúng đấy, đúng đấy.” Julia cười xòa gật gật đầu. “Hẳn là cô ấy cũng vất vả lắm. Tại tiếng Hàn với tiếng Nga hoàn toàn khác nhau mà. So với việc người Ba Lan học tiếng Nga thì đúng là một vấn đề ở tầm khác hẳn. Nhiều tuổi rồi mới học nên chắc hẳn còn khó khăn hơn, mà lòng tự tôn lại còn cao nữa. Hồi ấy thì tôi thấy kiểu tự tôn đó khó chịu như vậy, nhưng bây giờ nghĩ lại thì thấy có vẻ như tôi thích cô ấy cũng chính là vì lẽ đó.”
Lần này thì đến lượt tôi gật gù. Chúng tôi ngồi ở bàn bếp nhà Julia, cùng nhau uống mấy ly nước cam pha lẫn vodka. Cuộc nói chuyện đứt quãng liên tục, chúng tôi đưa mắt nhìn những chỗ khác nhau và tiếp tục câu chuyện.
“Mày chẳng là cái gì cả.” Julia nói. “Chị So Eun đã bao giờ nghe câu nói như vậy chưa? Từ nhỏ, tôi đã thường xuyên nghe câu đó. Mày chẳng là cái gì cả. Chẳng phải ai khác, mà lại là chính bố tôi nói câu đó.”
Cô ấy im lặng nhìn những bông hoa khô treo trên tường và nói tiếp:
“Chị So Eun. Trẻ nhỏ ấy mà, chúng thật sự tin tưởng và chấp nhận tất cả những điều người lớn nói. Cả đời chúng sẽ sống tiếp với những câu nói đó. Mày chẳng là cái gì cả. Mày chẳng là cái gì cả. Bố đã nói với tôi như vậy. Mày chỉ là một đứa con gái vô dụng. Một con ranh chỉ được cái to xác. Dù chẳng muốn bị người khác để ý, nhưng cơ thể tôi cứ lớn dần lên. Nghĩ bụng nếu khòm người xuống thì có thể trông sẽ nhỏ bé hơn một chút chăng, vậy là tôi đi đứng cứ gù lưng xuống, nhưng cũng chẳng ích gì. Tôi chỉ muốn biến mất cho xong. Chính vì lẽ đó mà khi anh chàng người Nga cầu hôn, tôi đã kết hôn với anh ta rồi chuyển đến đây sống như thể chạy trốn vậy. Anh ta coi thường tôi, chửi mắng tôi vô cớ, nhưng tôi không thể rời bỏ anh ta được. Có lẽ khi ấy tôi đã nghĩ rằng, anh ấy là người đã chịu kết hôn với một người chẳng là gì cả như tôi đây cơ mà.”
Trên mặt Julia hiện lên một nụ cười cay đắng.
“Lúc tôi chia tay với anh ta xong, tâm trí còn chưa trấn tĩnh thì Mi Jin đến xem nhà. Chúng tôi quyết định sống chung, mỗi tối, chúng tôi ngồi ở chiếc bàn này trò chuyện. Khi ấy, Mi Jin mới sang Nga được một năm, còn rất nhiều khó khăn. Mỗi lần cô ấy nhờ tôi giúp đỡ, tôi đều giúp hết lòng. Tôi cùng cô ấy lên Cục Di dân, cùng đến trường, những lúc Mi Jin không giải thích được bằng tiếng Nga, tôi cũng nói thay giống như người phát ngôn của cô ấy vậy. Mi Jin thấy biết ơn tôi. Sau này nghĩ lại, tôi thấy khi ấy, có lẽ tôi thích hình ảnh mình đi giúp đỡ người yếu hơn mình. Dù ngoài miệng nói là bạn bè, nhưng tôi đã coi mình là người ở trên Mi Jin. Theo kiểu: Cậu mà không có tôi thì cũng chẳng làm được trò trống gì đâu. Mi Jin càng dần dần giỏi tiếng Nga hơn, càng trở nên không cần đến sự giúp đỡ của tôi, càng chơi với những người bạn cá tính đầy sức hút... thì tôi càng thấy tức giận. Hình như Mi Jin đã nói với tôi thế này. Cậu chẳng là cái gì cả. Cậu chẳng là cái gì cả. Câu nói đó làm tôi không thể nào chịu đựng nổi. Phải đến sau khi Mi Jin đi rồi, tôi mới hiểu ra rằng, những suy nghĩ của bản thân mà tôi những tưởng là vị tha, rút cuộc chỉ là vị kỷ mà thôi.”
***
Tôi gặp tiền bối trước ngôi nhà hồi nhỏ của Dostoyevsky. Tiền bối đang đứng dựa vào tường, vai đeo ba lô đen, quần jeans màu xanh đậm, áo phông trắng cổ tròn. Gió đang thổi, mỗi lúc gió thổi, khuôn mặt tiền bối khuất sau mái tóc lại hiện ra. Vẻ mặt tiền bối trông như một đứa trẻ.
Chúng tôi không trò chuyện gì, cứ thế im lặng bước vào trong ngôi nhà của Dostoyevsky. Chiếc đồng hồ để bàn đã dừng lại đúng thời điểm ông mất, trên tường có treo tranh chân dung các con do ông vẽ. Ở đây cũng trưng bày bàn quay roulette đánh bạc mà cả đời ông đã chìm đắm. Tiền bối lẳng lặng đưa tay chỉ vào một món đồ của Dostoyevsky và đưa mắt nhìn tôi. Hai chúng tôi đứng một lúc lâu trước bức tranh chân dung của ông. Đó chính là bức ảnh trên bàn của tiền bối hồi chúng tôi sống chung. Khi ấy, chúng tôi học cách xa nhau, tính cách lại hay e dè và nhạy cảm nên không dễ gì giao thiệp với mọi người – Dostoyevsky đã giúp gắn bó hai con người chúng tôi trở thành bạn của nhau.
Khi tiền bối nói sẽ sang Nga để nghiên cứu về tiểu thuyết của Dostoyevsky, tôi đã có linh cảm tiền bối sẽ không quay trở lại Hàn Quốc nữa. Mặc dù chị nói lâu lắm cũng chỉ trong vòng bảy năm là xong thôi, nhưng tôi cảm thấy nói vậy mà không phải vậy. Dù đã nhắc đi nhắc lại rằng một lúc nào đó sẽ gặp lại tiền bối, nhưng tận sâu trong lòng, tôi đã nghĩ vậy là kết thúc rồi.
Chúng tôi đã sống chung ba năm cho tới khi tiền bối sắp sang Nga. Tôi nhớ trước hôm tiền bối đi, tôi đã nghỉ hết công việc làm thêm, ra chợ mua đồ nấu mấy món tiền bối thích. Sủi cảo mandu nhân không thịt, cơm cuộn, canh giá đỗ, miến xào, salad đậu phụ với khoai lang rán tẩm đường, dưa hấu dầm... tôi làm mấy món đó và bày sẵn lên bàn. Tôi nhớ lúc đó tiền bối cầm cả cuộn cơm to đùng đưa lên miệng nhai trệu trạo, tôi nhìn tiền bối như vậy mà thấy lo lắng không biết con người này ở nơi xứ lạ có chịu ăn uống cho đàng hoàng hay không. Sau khi tiền bối đi, ngồi trong căn phòng trống trải, ngấu nghiến chỗ miến xào còn lại nhưng tôi vẫn không khóc. Tôi không sao cảm nhận được nỗi buồn. Tôi chỉ thấy lo lắng mông lung vì một người thịt cũng không ăn được như thế thì sang Nga sẽ ăn gì đây. Tôi đã quen với việc dùng nỗi lo lắng có vẻ hợp lý như thế để khỏa lấp nỗi đau khổ và buồn bã sâu sắc trong lòng và lừa dối chính mình.
***
Cho đến tận kỳ lễ hội tháng Năm, tôi vẫn chưa một lần nói chuyện trực tiếp với tiền bối. Mỗi khi đi ăn cơm cùng với mọi người trong câu lạc bộ ca hát, tiền bối thế nào cũng ngồi ở bàn khác tôi, cả đợt Homecoming Day [16] cũng vậy.
Sau khi ngày hội Homecoming Day kết thúc, nơi tầng hầm quán rượu mà chúng tôi tới để liên hoan tổng kết, tiền bối ngồi ở bàn bên cạnh, theo hướng chéo với tôi. Tôi muốn được ngồi cạnh tiền bối, nhưng khi vào quán, mọi người cứ lần lượt ngồi theo thứ tự nên trong lúc bối rối, rút cuộc tôi lại ngồi chen vào giữa những tiền bối học khóa những năm 80–90. Ngồi đối diện tôi là hai vị tiền bối chỉ nhìn thoáng qua đã thấy rõ vẻ mệt mỏi. Trên khuôn mặt mệt mỏi đó hiện lên sự bất mãn về chỗ ngồi. Vị tiền bối tóc quăn hỏi tôi:
“Em học khóa 02 hả?”
Tôi gật đầu, người đó liền rút trong túi ra chiếc danh thiếp. Trên danh thiếp ghi “Luật sư sở hữu trí tuệ Shin Kyung Suk”.
“Anh học khóa 86.”
Anh ta vừa nói vừa nhìn chằm chằm như muốn lột trần tôi ra. Thấy ngượng nên tôi tránh ánh mắt đó, khi nhìn lại thì anh ta vẫn giữ nguyên không bỏ cái ánh nhìn ấy. Chẳng mấy chốc, cảm giác ngượng nghịu đã biến thành khó chịu.
“Người mới mà sao mặt mũi lại u ám thế kia? Nghe nói em cũng khoa Văn phải không? Chị khoa Văn năm 95 đây. Tên chị là Kim Yeon Sook.”
Vị nữ tiền bối ngồi cạnh tiền bối luật sư kia cũng rút danh thiếp ra và nói như vậy. Chị ta là nhà báo của tờ nhật báo K.
Hôm đó, dường như ngay từ đầu, không khí của tiệc rượu đã có vẻ bất thường rồi. Các tiền bối đã tốt nghiệp nhanh chóng uống rượu và trao đổi mấy câu pha trò sắc sảo với nhau. Mặc dù những câu đùa đó lên tới mức độ cảm giác như đang công kích chứ không phải chỉ là đùa giỡn, nhưng đó chỉ là xét giọng điệu hay thái độ mà hiểu như vậy, chứ không phải là tôi nghe hiểu được nội dung cuộc nói chuyện giữa các tiền bối đó. Họ toàn nói những thứ như “đường lối”, “NL”, “PD” [17] , “phản bội…” gì đó. Về sau, họ bắt đầu đệm cả những câu chửi thề và nhạo báng nhau, không khí trở nên kích động tới mức các tiền bối khóa 99 phải vào can. Tại bàn tôi, các tiền bối chẳng hề bận tâm, như thể đó chẳng phải là chuyện gì to tát.
“Câu lạc bộ ca hát vốn có nhiều sinh viên tính tình mạnh mẽ tham gia. Lắm điều tiếng, lại hay gây rắc rối, cứ rượu vào là lại đánh đấm ẩu đả.” Tiền bối nhà báo nói như quát lên. “Tiền bối này, ở đây chẳng phải ồn ào quá hay sao? Chẳng biết là đang nói hay đang hét nữa.”
Từ trên loa vang lên giọng rap của Eminem.
“Không biết ai chọn cái chỗ như thế này làm nơi liên hoan thế nhỉ. Lại còn là liên hoan của câu lạc bộ ca hát cơ đấy, chứ có phải mấy câu lạc bộ khác đâu.”
Ánh mắt vị tiền bối luật sư dừng lại trên bàn tay tôi. Anh ta nhìn qua một lượt những ngón tay đánh móng màu mơ chín của tôi. Vẻ mặt anh ta trông có vẻ khó chịu.
“Ngày xưa ấy, đã là sinh viên thì phải là người có tri thức. Bọn trẻ bây giờ nhuộm tóc đánh móng tay, tàn tạ vì văn hóa đại chúng nên mấy em chẳng hiểu những gì các tiền bối gây dựng bấy lâu vĩ đại đến mức nào đâu nhỉ.”
Anh ta dựa lưng vào tường hút thuốc. Trong lúc anh ta và tiền bối nhà báo nói chuyện với nhau, tôi ngồi nhìn tiền bối Mi Jin. Đó là lần đầu tiên tiền bối Mi Jin không tránh ánh mắt của tôi, và nhìn lại tôi với ánh mắt ủng hộ. Ít nhất theo tôi nhớ thì ánh mắt tiền bối là như thế.
“Này, Young Jae. Ra bảo chủ quán vặn nhỏ tiếng nhạc ở đây chút đi. Đau đầu quá.”
Tiền bối nhà báo hét lên với tiền bối khóa 99 ngồi cạnh tôi. Tiếng nhạc vừa giảm bớt, tiền bối luật sư nãy giờ liên tục uống soju liền bắt đầu ca cẩm:
“Tôi có bao giờ mong được đối đãi như tiền bối đâu! Tôi chỉ mong câu lạc bộ ca hát của chúng ta sẽ tiếp nối một cách lành mạnh thôi. Vậy mà bộ dạng thế này là sao chứ? Câu lạc bộ của em ấy, theo tôi thấy chẳng có tương lai đâu, chẳng có đâu.”
Tiền bối khóa 99 vừa luôn tay rót soju vào ly cho những tiền bối khác vừa gật gù nghe những gì tiền bối luật sư nói. Tiền bối nhà báo hùa vào theo:
“Chính thế đấy hyung [18] ạ. Anh thấy đám con gái trường chúng ta chưa? Chẳng phải tụi nó suốt ngày kéo đàn kéo lũ như mấy con nhãi ranh, thấy tiền bối thì gọi “Anh hai ơi, anh hai ơi” đấy sao. Có khi tại câu lạc bộ mình không có mấy cậu con trai đăng ký vào để chúng ta quản lý cho cứng rắn nên kết cục mới thành ra thế này. Em cũng là con gái, nhưng em thấy bọn con gái ấy mà, tụi nó chẳng biết cách đoàn kết, cũng chẳng hiểu thế nào là tổ chức đâu.”
Nói xong câu đó, tiền bối nhà báo nhìn xoáy vào tôi:
“Em tên So Eun phải không?”
Tôi gật đầu, chị ta nói tiếp:
“Em cũng vậy đấy, là hậu bối tụi này thì bỏ mấy cái thái độ kiểu nữ tính ấy đi. Cách ăn nói cũng vậy, cách ăn mặc cũng thế... Chị cũng là con gái đây, nhưng ra ngoài xã hội mới thấy lắm kiểu phụ nữ không thể chơi được. Cứ động một tí là bỏ ngang, vì bất bình bất mãn ấy mà. Cánh con trai họ không vậy đâu nhé. Tụi con gái trường mình thì được cái gì tốt? Là giới tính thứ ba chứ gì nữa. Là con gái nhưng phải loại trừ sự yếu kém của những đứa con gái khác chứ. Chị là tiền bối của em nên chị mới nói cho em biết, chứ ai mà đi nói cho em hay những lời này! Không có ai nói cho em biết như thế này thì ra ngoài xã hội em sẽ bị ăn chửi đấy, biết chưa hả?”
Tóc nhuộm nâu sáng, móng tay sơn màu, giọng nói thanh nhẹ, tính tình hướng nội và hay ngượng, và giới tính thì là nữ... tôi ngồi đó, chìm trong cảm giác tất cả mọi thứ thuộc về mình đều không phù hợp.
“Gì vậy, không vui à? Mặt mũi sao lại thế kia?”
Nghe tiền bối nhà báo hỏi, tôi không trả lời mà chỉ nhìn tiền bối Mi Jin. Tiền bối Mi Jin khẽ mỉm cười với tôi. Miệng cười nhưng trong mắt chị ấy, tôi đọc thấy sự phẫn nộ lạnh giá.
“Cứ như bọn con trai thì có phải tiện không. Thời bọn anh ấy, không vừa lòng với hậu bối nào thì bắt đứng dậy rồi lấy gậy đánh cho một trận. Đều là giáo dục cả đấy.” Tiền bối luật sư lên tiếng.
“Vớ vẩn.” Là giọng tiền bối Mi Jin.
“Cô vừa nói cái gì hả?” Tiền bối luật sư gằn giọng hỏi.
“Tôi nói là vớ vẩn đấy ạ.”
Nghe tiền bối Mi Jin đáp lại, các tiền bối ở mấy bàn bên cạnh nãy giờ vẫn mải cãi lộn cũng im bặt quay sang nhìn về phía chúng tôi. Ha, tiền bối luật sư bật ra một tiếng cười nhạt.
“Ở đâu ra cái kiểu ăn nói với tiền bối như vậy hả?”
“Nói cũng không được phép hay sao ạ?”
Tiền bối Mi Jin nói, trên mặt chị ấy hiện lên một nụ cười kỳ dị.
“Mi Jin à, anh Kyung Seok vì quý hậu bối nên mới bảo ban điều hay lẽ phải thôi. Anh, anh cũng biết mà, con bé hơi nhạy cảm. Mi Jin à, xin lỗi đi em. Xin lỗi anh Kyung Seok với cả các anh khác ở đây nữa.”
“Chị buông tay ra cho.” Mi Jin hất tay tiền bối nhà báo ra. “Học khóa trên thì là ông trời hay sao? Năm nào cũng xuất hiện rồi bám chặt lấy đứa con gái ít tuổi nhất, dễ bắt nạt nhất rồi rượu vào lời ra – người như vậy mà cũng là tiền bối của tôi sao? Shin Kyung Seok, anh bảo anh yêu chủ nghĩa dân chủ lắm phải không? Ngay cả trong một đoàn hội nhỏ như thế này thôi mà cũng phải đứng trên đầu người yếu hơn mình thì mới thấy thỏa mãn, người như vậy mà nói tới chủ nghĩa dân chủ cái gì chứ? Những người như anh thì thà bọn độc tài còn dễ chịu hơn đấy. Nói thật ra, ngay cả bản thân khái niệm “con người là bình đẳng” anh còn chẳng hiểu nổi đấy thôi. Mẹ kiếp, anh nhất quyết phải phơi cái bộ dạng bẩn thỉu này cho cả cô bé kia thấy hay sao? Giờ tôi không muốn thấy cảnh đó nữa đâu, tôi không muốn thấy đâu ạ.”
“Em lúc nào cũng cảm tính thế này. Cái đó là điểm yếu của em, không sửa đi thì làm sao ra đời mà sống được.” Tiền bối nhà báo nói.
“Kim Yeon Sook, chị cũng cư xử lại cho đúng đi. Làm con gái là một việc đáng xấu hổ với đau khổ đến thế sao? Con gái thì cảm tính, hay gây rắc rối, dễ phản bội tổ chức, con gái là kẻ thù của con gái sao? Tự phủ nhận bản thân như vậy, những lời chị Kim Yeon Sook nói ra liệu có lành mạnh không? Xin chị hãy biết xấu hổ trước mặt hậu bối đi.”
Giọng tiền bối Mi Jin run lên dữ dội. Tiền bối đưa bàn tay đang run lên cầm chiếc túi xách và bước ra ngoài. Tôi cũng cuống cuồng đeo túi và chạy theo tiền bối. Ra đến vỉa hè thì thấy tiền bối đã đang đứng trước vạch kẻ đường cho người đi bộ ở vòng xoay rồi.
“Tiền bối Mi Jin.”
Tiền bối không quay lại.
“Tiền bối.”
Tôi chạy vượt lên trước và ngước nhìn khuôn mặt tiền bối. Chị ấy đang cười với một vẻ mặt thật lạ thường, nhưng nhìn kĩ thì thấy không phải cười, mà đó là vẻ mặt đang khóc. Tôi lấy khăn giấy trong túi xách ra đưa chị. Tiền bối lấy khăn giấy lau mũi rồi băng qua đường, rảo bước đi trước tôi. Nếu biết chị đang khóc thì tôi đã không cố nói chuyện với chị rồi. Dù không cố ý nhưng có vẻ như tôi đã làm hỏng tâm trạng của chị, vì vậy mà trong lòng tôi cũng thấy không vui.
Phải đến sau này, tôi mới được biết chuyện tiền bối bị chỉ trích là đã làm đứt mạch truyền thống phong trào sinh viên trong câu lạc bộ ca hát của chúng tôi. Tiền bối tham gia sinh hoạt trong câu lạc bộ vào thời kỳ mà phong trào sinh viên vốn đã mất dần sức sống đang nhanh chóng rệu rã. Văn hóa tiền bối – hậu bối nghiêm ngặt, ban chấp hành tập trung vào sinh viên nam, văn hóa theo kiểu trên bảo dưới nghe – trong văn hóa kiểu đó, chị Mi Jin đưa ra từng vấn đề một và các thành viên trong câu lạc bộ phát ngấy lên với chị. Đang trong tình cảnh câu lạc bộ khó lòng mà chung sức giữ gìn truyền thống “các anh lớn” để lại, chị Mi Jin lại cứ bám chặt vào những chuyện mà theo họ thấy thì thậm chí còn chẳng thành vấn đề, lại còn phê bình cả phương thức vận hành vốn có, nghe nói khi ấy chẳng mấy người nhìn chị với con mắt thiện cảm. Chị ủng hộ lựa chọn tự giác cá nhân và hình thành mối quan hệ bình đẳng, cũng như giáo dục chủ nghĩa nữ quyền, vì vậy cũng có người chỉ mong chị rời khỏi câu lạc bộ. Có người còn bảo không thích thì sao không đi luôn đi cho xong, nghe vậy nhưng chị vẫn trụ lại câu lạc bộ.
Tiền bối lúc đó đã bị người ta chỉ trích là kẻ quá quắt, cứng đầu cố chấp, bây giờ nghĩ lại thì thấy, khi đó tiền bối cũng chỉ là một người trẻ tuổi mới ngoài hai mươi mà thôi. Dù có quyết tâm chống chọi với sự ghét bỏ của nhiều người đi nữa thì cũng không thể tránh khỏi tổn thương. Phải đấu tranh trong một tập thể mà không có một ai ủng hộ hay công nhận mình – việc này rút cuộc cần tới bao nhiêu dũng khí chứ? Những giọt nước mắt của chị đã rơi trước vạch kẻ đường cho người đi bộ ở ngã tư hôm đó có lẽ không phải là vì giận dữ, mà chính là nỗi cô đơn dồn nén cho tới tận lúc ấy chăng.
“Có lẽ khoảng ba tháng sau khi tiền bối sang Nga thì phải, câu lạc bộ đã đóng cửa đấy.”
“Hình như nghe nói là vậy.” Tiền bối đáp.
“Nói thật ra cũng có tiền bối đã trách tụi mình. Mặc dù phần lớn đều không tỏ ra thất vọng gì. Dường như em đã phá bỏ quá dễ dàng cái không gian chứa đựng bao kỷ niệm của những người đó.”
“Bất đắc dĩ thôi. Chuyện đó cũng chẳng còn cách nào khác. Vì thời thế bây giờ thay đổi rồi mà.”
Tiền bối đút tay vào túi quần và nhìn bóng mình. Chúng tôi chầm chậm bước ra con hẻm phía sau ngôi nhà của Dostoyevsky.
“Những sinh viên hai mươi, hai mốt tuổi, phải đến khi vào đại học rồi mới được thảo luận về những gì đã xảy ra ở Gwangju vào tháng Năm năm đó, về việc xã hội chúng ta đang sống này đã bệnh nặng đến mức nào... họ đã hát vì những điều đó quá sức đau đớn và khổ tâm. Có tiền bối bảo ca khúc là công cụ để giáo dục, và cũng là phương tiện để nhận thức, nhưng chị thấy bài hát của chúng ta là quyết tâm về chính bản thân. Quyết tâm rằng mình đừng sống theo bóng tối. Đó là niềm hạnh phúc được hát cùng nhau. Chị nghĩ như thế đã là đủ rồi.”
Giọng tiền bối khẽ run lên. Khi nói thực lòng, giọng tiền bối lúc nào cũng hơi run lên một chút. Tiền bối bảo muốn sửa cái thói quen yếu đuối để lộ hết cả cảm xúc ra mỗi khi nói ấy. Cái tật mỗi lúc yếu lòng là giọng lại run lên, tính cách không hòa đồng được với mọi người, cái kiểu đi chậm, ăn chậm, đọc cũng chậm, thể dục thể thao kém, sự nhạy cảm nhìn ra cả trăm ý nghĩa trong từng lời nói và hành động của người khác rồi cứ thế nhai lại trong tâm trí... những thứ như vậy khiến tiền bối thấy xấu hổ. Chị cũng bảo cần phải chiến thắng những điểm yếu đó và trở thành một con người mới. Không biết tiền bối nghĩ điểm mạnh của bản thân là gì, nhưng tôi thấy yêu những điều mà tự chị ấy nghĩ là điểm yếu, và hơn hết, nhờ những điều đó mà tôi mới thường xuyên được cười.
Khi sắp tới thánh đường Chính thống giáo, đột nhiên trời đổ mưa rào nên chúng tôi ghé vào quán cà phê đối diện thánh đường. Lúc mặt trời nắng chang chang thì chúng tôi nóng tới mức toát mồ hôi, nhưng bị mắc mưa và lại vào quán có điều hòa lạnh ngắt nên tôi thấy ớn lạnh trong người.
“Chuyện viết lách của em có ổn không?”
“Chẳng ổn gì cả, và em thấy sợ.”
“Sao lại sợ?”
“Vì chỉ một lần sai sót là có thể vĩnh viễn mất đi cơ hội. Điều đáng sợ hơn cả là viết ra tác phẩm tệ hại tới mức không thể nào thanh minh gì được.”
Tôi nhớ lại chuyện cách đây không lâu, cuốn sách tôi xuất bản đã hỏng bét, tôi đã xấu hổ, sợ hãi và không sao khóc nổi. Trên mạng lập tức xuất hiện bình luận ác ý, bình luận đầy quả quyết đó cứ bám chặt lấy tôi và nói rằng “mày sẽ chẳng thể nào khá hơn được chút nào đâu”. Tôi nhớ tới câu nói của một người bạn rằng, mỗi lần ra sách, ít nhất tôi cũng phải giáng một cú đánh bóng an toàn. Bản thân tôi cũng đã ngồi vào bàn làm việc một cách đầy tâm huyết, nhưng nếu như kết quả là một cú bóng hỏng thì cũng chẳng thể biện minh được gì. Tới lúc sắp vung chày đánh bóng rồi mà còn chẳng biết quả bóng của mình sẽ đi về đâu – ý nghĩ này khiến tôi như đông cứng người.
“Chị nhớ tiểu thuyết mà em đã cho chị xem. Trước khi chị đi Nga ấy.”
“Tiền bối xem rồi bảo em bỏ cuộc đi đúng không? Chị bảo em đừng cố đi vào con đường gian khổ như vậy, cứ thư thả mà sống đi. Trong khi bản thân chị thì sang tận Nga để học về tiểu thuyết thế kỷ 19.” Tôi cười.
“Trong truyện em viết có chị không?”
“Dù viết gì em cũng đều nghĩ tới tiền bối. Chị đọc kĩ mà xem. Tất cả là về chị hết mà.”
“Sức khỏe em thế nào?”
“Giờ em không cần dùng thuốc nữa. Em phơi nắng nhiều, ngủ cũng nhiều. Giờ em thật sự ổn rồi.”
Hồi tôi ốm nặng, hầu như ngày nào tiền bối cũng gửi mail cho tôi. Tôi mà viết mail nói thuốc không tác dụng, chị sẽ lập tức gửi mail trả lời rằng chị cũng biết có người dùng thuốc đó mà khỏi bệnh, Prozac [19] là thuốc tốt, nghe nói có trường hợp phát huy hiệu quả hơi chậm. Tôi mà không kiểm tra mail, tiền bối sẽ gọi điện thoại quốc tế về. Cũng có lần chỉ nghe một câu “So Eun à” là tôi đã không chịu nổi và cứ thế ngồi khóc, cũng có lần nghe chị nói bằng cái giọng ngọt nhạt rằng rồi tôi sẽ khỏe lại thôi, tôi lại nổi giận run lên bần bật mà bảo chị cúp máy đi.
Trong ký ức của tôi, căn bệnh đó giống như một chứng hôi miệng khủng khiếp. Dù có đánh răng tắm gội đến đâu đi nữa, cái mùi đó vẫn tỏa ra từ cơ thể tôi. Cũng có những lúc tôi cảm thấy buổi sáng khó lòng mà ngồi dậy trên giường, còn việc đứng dậy đi vào nhà vệ sinh thì đúng là không thể. Ngay cả thái độ sống cần mẫn một cách tàn nhẫn đối với bản thân cũng chẳng mảy may giúp ích được gì trước căn bệnh này. Chỉ riêng việc tắm gội sấy tóc mặc quần áo và ra ngoài thôi cũng đã làm tiêu hao toàn bộ thể lực và tinh thần của cả một ngày. Tôi không còn là chủ nhân tấm thân của tôi nữa.
Qua cửa sổ hành lang bệnh viện, tôi nhìn thấy công viên Marronnier phía bên kia đường. Tôi của tuổi hai mươi, hai mốt ngồi trên bờ tường công viên Marronnier mà ca hát vô tư không hối tiếc, và tôi của tuổi hai mươi tư vì tác dụng phụ của thuốc mà ngay cả đứng im thôi cũng quỵ gối ngồi sụp xuống – hai con người đó là một sao? Tôi đã mất đi ký ức về thời ngồi hát trong công viên Marronnier, mất đi giọng hát ấy, mất đi tiếng cười. Như đoàn tàu hỏa không may bị đứt toa cuối mà vẫn lao về phía trước, tôi mất đi con người mà trước kia tôi đã nghĩ đó là tôi. Tôi của tuổi hai mươi đã tách rời hoàn toàn khỏi tôi của tuổi hai mươi tư, và tôi bị bỏ lại thẫn thờ trên đường ray tăm tối không thể nào quay trở lại.
Đó là thời kỳ mà tiền bối cũng gặp nhiều khó khăn vì phải thích nghi với cuộc sống ở Nga, nhưng với tôi, những khó khăn của tiền bối theo đúng nghĩa chỉ là chuyện chẳng liên quan gì đến tôi. Bởi trên đời này, người đang đau đớn khổ sở nhất là tôi, trong mắt tôi chẳng còn nhìn thấy bất cứ điều gì ngoài nỗi đau khổ của mình. Trong sự ích kỷ đó không chỉ vắng bóng tình yêu dành cho tiền bối, mà dường như còn thiếu vắng cả tình yêu dành cho chính bản thân tôi. Khi ấy, tôi không còn chút sức lực nào để yêu. Tôi như vậy mà tiền bối đã không ngừng yêu thương tôi, cho đến lúc này, tôi không biết phải nói gì với chị ấy cho phải lẽ.
***
Trong thánh đường đang làm lễ Misa. Đó là một thánh đường Chính thống giáo không có ghế ngồi, chỉ vài người đi đứng khó khăn thì ngồi ở ghế kê sát tường, còn tất cả những người khác đều đang đứng làm lễ. Người dẫn xướng bắt đầu bài hát, những tín đồ khác cũng cùng hát theo. Dù chỉ là một thánh đường nhỏ, nhưng do có mái vòm nên tiếng hát vang lên thật sâu. Tiền bối Mi Jin đứng ở cuối và cùng hát bài lễ Misa với những người khác. Kyrie eleison, Christe eleison, Kyrie eleison [20] . Tôi thấy ngờ vực vì tiền bối không phải là tín đồ Chính thống giáo, làm sao mà chị ấy lại hát được cả bài hát lễ Misa, nhưng giọng của tiền bối hòa vào giọng của mọi người và dội vào lòng tôi. Xin thương xót chúng con, xin rủ lòng thương chúng con. Tiền bối đứng hát sát bên cạnh tôi. Tôi nghe thấy tiếng sấm dậy, tiếng những hạt mưa lớn rơi xuống đập vào mái thánh đường. Kyrie eleison, Christe eleison, Kyrie eleison. Tôi cũng bập bẹ hát theo mọi người. Giọng của tiền bối và của tôi hòa vào tiếng hát đó một cách dễ dàng.
Mưa tạnh, ra khỏi thánh đường, chúng tôi đi bộ ra tới kênh đào Fontanka. Tàu du lịch chở khách tham quan chạy ngang qua, chúng tôi giơ tay vẫy chào nhau. Tại sao những người trên tàu lại vẫy tay với người trên bờ nhỉ? Chúng tôi ngồi trên bờ tường nho nhỏ gần kênh đào, ngắm nhìn mái vòm màu vàng của nhà thờ chính tòa Isaac phía bên kia kênh. Đèn đường trên vỉa hè đã bật sáng, các con tàu du lịch cũng đã lên đèn.
“Chị mong em sẽ không phải chịu đau khổ như thế nữa.”
Tiền bối nói.
“Chị mong em sẽ không sống một cách quá nặng nề. Chị mong em sẽ không quên rằng, kể cả khi mọi việc không được như ý mình thì ít ra em vẫn là người có thể hát được. Mặc dù chị cũng chẳng làm được gì cho em, So Eun à.”
Tiền bối bắt đầu hát bài hát mà chị ấy thích nhất. Bằng giọng hát đã từng làm tôi buồn bã, và cũng đã từng làm tôi thấy xấu hổ. Tiền bối nhìn tôi và hát, khuôn mặt chị lại tỏa sáng rạng rỡ như xưa.
Khi ấy, tiền bối còn chưa bằng tuổi tôi bây giờ.
Bài hát kết thúc, vang lên tiếng vỗ tay của mọi người. Tôi tắt cassette, gỡ tai nghe ra khỏi tai. Có tiếng ô tô chạy qua, xa xa vọng tới tiếng ai đó bắn pháo bông. Ánh đèn đường tỏa xuống con kênh đào.
Vào một đêm mùa hè năm 2009, trái tim tiền bối ngừng đập, chẳng vì một lý do gì. Sắp đến kỳ bảo vệ luận văn, ngoài việc mệt mỏi mãn tính thường ngày ra thì cũng không có vấn đề đặc biệt gì về sức khỏe. Một cái chết vào tuổi ba mươi hai, nơi đất khách quê người. Bác sĩ cho biết tử vong do một cơn suy tim xảy ra rất nhanh nên có lẽ chị đã không phải chịu đau đớn gì cả. Cái chết của tiền bối để lại nỗi đau buồn cho nhiều người tới mức việc tiền bối chết không đau đớn cũng chẳng an ủi được gì. Tiền bối là người lúc sống gây nhiều thù oán. Những người mà trước đây chỉ nghe nói đến tên của chị ấy thôi cũng nghiến răng căm ghét, giờ đây, họ lần lượt đến đứng cúi đầu tại lễ tang.
Trên tay tôi cầm mấy bức ảnh của tiền bối mà Julia đưa cho. Ảnh tiền bối ăn kem trong công viên mùa hè, ảnh chị ấy ngồi nhắm mắt và cười trên băng ghế bên bờ sông Neva, ảnh chị ấy đang đứng dựa lưng vào tường ngôi nhà hồi nhỏ của Dostoyevsky đợi Julia, ảnh chị ấy đang ngồi ở một quán café sân thượng và trông như thể đang định nói gì đó, ảnh chị ấy đứng bên kênh đào Fontanka giơ tay vẫy và cười với hành khách trên con tàu du lịch. Hình ảnh tiền bối qua con mắt của Julia, tôi đã đuổi theo hình ảnh đó từ nơi này qua nơi khác.
Tạm biệt chị, tiền bối. Tôi nhớ lại khuôn mặt chị khi đứng ở vạch kẻ đường cho người đi bộ và cố kìm nước mắt bằng mọi giá, và tôi nhận ra rằng, sau khi để tiền bối đi, tôi đã sống tiếp bằng hình ảnh khuôn mặt đó. Và tôi cũng nhận ra mình đã mong chị trở thành một người khô khan vô vị hết mức.
Tạm biệt em, So Eun à. Vào hôm cuối cùng gặp tiền bối, nghe chị ấy chào vậy mà tôi không sao cười nổi. Chị bảo tôi đừng sống nghiêm túc quá – câu nói đó của chị nghe giống lời cằn nhằn coi tôi như một đứa trẻ con. Khi mà tôi khó khăn lắm mới thoát khỏi bệnh tật, chị đã gắng sức về Hàn Quốc, vậy mà ngay một câu cảm ơn tôi cũng không nói được với chị. Lý do là bởi mặc cảm giày vò tôi, rằng tiền bối lúc nào cũng là người lớn đầy chín chắn, còn tôi lại là con người kém cỏi, đã non nớt lại còn đau bệnh. Mặc dù trong đầu tôi hiểu rõ rằng, không có tình yêu của chị thì tôi đã không thể nào vượt qua nổi quãng thời gian đó.
Tôi thấy biết ơn những lời khuyên bảo và sự quan tâm vô bờ bến của chị dành cho tôi, nhưng cảm giác khó chịu cũng lớn dần lên không kém gì lòng biết ơn. Dường như chị đã giẫm lên giới hạn của “tôi”, đã tùy tiện tiến vào không gian mang tên “tôi”. Dù đang ở xa nhưng tiền bối lại quá gần đối với tôi. Ngay cả khuôn mặt xấu xí nhất của tôi, chị ấy cũng không cự tuyệt – tôi không thể nào chịu được tình cảm đó của chị. Bởi ngay từ đầu, tôi đã là con người sợ phải đón nhận tình yêu.
***
“Nói thế này ra cũng hơi lạ, nhưng mà…”
Julia mở đầu câu chuyện.
“Khi lần đầu tiên tôi gặp Mi Jin, cô ấy bảo mình hối hận vì đã đi du học thế này. Cô ấy bảo mình đi thế này, người bạn mới sống cùng chưa được bao lâu sẽ đau khổ. Tôi bảo đấy không phải lỗi của cô ấy, nhưng cô ấy cứ tự trách mình. Cô ấy tiết kiệm tiền xe buýt, cố hạn chế tối đa ăn ngoài, tôi hỏi cô ấy dành dụm tiền để làm gì thì cô ấy bảo kiểu gì đến kỳ nghỉ cũng phải về Hàn Quốc. Cô ấy bảo chỉ nghĩ đến việc phải gặp người bạn đó, nấu cơm cho người đó, nghe chuyện của người đó và ở bên người đó. Đi Hàn Quốc về, cô ấy bảo người bạn đó đã khá hơn nhiều rồi, nhìn người bạn đó như thế, quay lại Nga, trong lòng cô ấy cũng bớt khổ tâm hơn. Người bạn đó là So Eun phải không?”
Tôi gật đầu. Khi ấy, mặc dù đang khá dần lên, nhưng tôi rõ ràng vẫn là bệnh nhân, và tôi không thể mặt mũi tươi cười mà gặp tiền bối được. Tiền bối bảo mùa hè tới hãy sang Petersburg chơi đi, nghe chị nói mà tôi chẳng đáp lại câu nào.
“Mi Jin đã kể gì về tôi thế?” Julia hỏi.
“Chị ấy bảo Julia rất đặc biệt. Không nói là chị đã giúp chị ấy, mà cũng không nói chị là người có năng lực, chị ấy chỉ nói Julia đặc biệt. Chị ấy bảo chưa gặp ai giống như chị. Với lại...”
“Cô ấy đã nói vậy sao.”
“Và chị ấy bảo bản thân Julia lại không hề biết điều đó, chuyện này làm chị ấy thấy đau lòng. Đêm hôm trước chị có nói với tôi đúng không. Rằng chị đã sống cùng với ý nghĩ rằng mình chẳng là gì cả. Nghe chị nói vậy, tôi như thấy chị Mi Jin đang ngồi ngay bên cạnh tôi. Tôi như thấy chị ấy thở dài và nói “Không phải như vậy đâu, Julia”.”
Julia mắt đỏ hoe, cúi đầu mân mê tấm khăn trải bàn.
“Tôi cứ tưởng là sẽ sớm gặp lại cô ấy thôi. Vì nhà của Mi Jin chỉ cách hai mươi phút đi xe buýt. Tôi đã nghĩ cứ thế gọi một cuộc điện thoại rồi sẽ phải cùng ăn tối với nhau chứ. Mặc dù vậy, tôi thấy sợ biết đâu cô ấy vẫn chưa nguôi trong lòng. Giá như can đảm hơn chút nữa thôi thì tôi đã chủ động liên lạc với cô ấy trước khi cô ấy qua đời rồi. Dù cho không thể trở lại làm bạn như trước nữa, thì ít ra cũng sẽ không phải hối hận đến mức này. Liệu cô ấy có đợi tôi liên lạc không, liệu có phải cô ấy đã buồn mãi vì chúng tôi đã chia tay như thế không... cứ nghĩ đến chuyện đó là tôi lại thấy đau khổ.”
“Chị ấy không muốn Julia cứ bị trói buộc vì chuyện đã qua rồi lại đau khổ đâu.”
“Nếu là Mi Jin thì quả đúng là như vậy.”
Julia im lặng nhìn bức ảnh tiền bối để trên bàn.
“Mi Jin, mình nhớ cậu.”
Julia ôm bức ảnh tiền bối vào lòng và lặng lẽ nói.
“Mình cứ dần quên cậu. Giờ đây, mình không còn nhớ rõ hình ảnh của cậu nữa rồi, Mi Jin.”
Julia lặng lẽ gọi tên tiền bối, tôi ôm lấy cô ấy. Cơ thể Julia thật to lớn và ấm áp. Trong vòng tay đó, tôi cảm thấy tiền bối đang ôm lấy Julia. Julia, Julia, mình xin lỗi vì đã bỏ đi như vậy – tôi nghe thấy giọng của tiền bối an ủi Julia như vậy vang lên từ trong cơ thể của tôi.
Tôi lấy trong túi ra cuộn băng. Trên cuộn băng có đề dòng chữ “Kim Mi Jin, niên khóa 97.” Tôi cho cuộn băng vào máy cassette và ấn nút play. Tiếng còi xe ô tô xa xa vang lên. Có tiếng họ của tiền bối, tiếng chỉnh âm giai do re mi fa sol. Julia đến ngồi gần bên chiếc máy cassette.
“A, a, em là Kim Mi Jin, khoa Văn khóa 97. Lần này các vị tiền bối đã mua máy ghi âm cho câu lạc bộ chúng ta. Các tiền bối bảo nếu ghi âm rồi nghe lại thì có thể thấy được giọng mình như thế nào. Em cũng sẽ luyện tập nhiều hơn và mong là sẽ hát tốt hơn.”
Chị ấy vừa dứt lời thì có tiếng những người trong câu lạc bộ cười nói ầm ĩ. Được rồi, lính mới, thử hát xem nào, hát bài mà em thích nhất ấy.
Hai mươi tuổi, tiền bối non trẻ của tôi khi ấy đã hát bài Hoa đậu [21] bằng giọng ca trong vắt ngây thơ. Tại một góc phòng trong căn hộ nhỏ ở Petersburg, chị đang hát bằng giọng ca mà giờ đây vẫn còn vang lên trong lòng tôi. Julia và tôi ngồi cạnh nhau trước chiếc máy cassette, lắng tai nghe câu chuyện mà chị Mi Jin đang chuyển tải. Bài hát kết thúc, có tiếng mọi người vỗ tay và tiếng cười của chị.
Tiền bối hát cả những bài của nhóm “Những người mê hát”, nhóm “Hoa cải”, Jang Sa Ik [22] , và hát cả bài của Bob Marley và Billie Holliday. Tôi nghe thấy cả bài hát của Michael Jackson và Thánh ca hát bằng tiếng Latinh, nhưng dù đó là bài hát nào, dù đó là bài hát của ai đi nữa, tất cả những bài hát đó đều hoàn toàn trở thành bài hát của tiền bối Mi Jin. Giọng tiền bối khi nói thì khàn khàn, chỉ khi hát mới trở nên trong trẻo và mềm mại. Trong bài hát của tiền bối không hề có chút kỹ thuật nào. Khi hát, tiền bối không gắng sức để nhấn mạnh vào một phần nào đó, và cũng không thêm vào những đoạn ngân rung thường thấy. Chị không hát quá tha thiết. Ngay cả khi hát ca khúc buồn, chị cũng vẫn điềm nhiên, khi hát một bài nóng bỏng, chị cũng vẫn bình thản.
Vì sợ không thể kiềm chế nổi nên suốt thời gian qua, tôi đã không dám nghe những bài hát đó. Tôi cũng sợ phải đặt chân đến Petersburg – nơi tiền bối đã qua đời. Những cảm xúc của tôi đã xếp lại gọn gàng như một chồng đĩa, tôi mong nó sẽ không rung chuyển và đổ sụp. Tôi mong những thứ đó sẽ không vỡ tan rồi đâm vào trong lòng tôi, tôi mong chúng sẽ không rối tung lên. Khi đó, Julia là người đã nắm lấy tay tôi. Julia tìm ra được địa chỉ email của tôi và bắt đầu viết thư cho tôi. Tôi viết về tiền bối của cái thời sống chung với tôi, còn Julia thì viết về tiền bối của cái thời sống chung với cô ấy. Cả hai đều viết về tiền bối, nhưng rút cuộc tôi chỉ có thể nói về bản thân tôi, còn Julia chỉ có thể nói về bản thân cô ấy. Trong suốt một năm trời, tôi đã viết mail như thể viết nhật ký gửi cho cô gái Ba Lan chưa một lần gặp mặt.
Có tiếng mô tô rít vụt qua trên đường, thỉnh thoảng lại có tiếng tủ lạnh kêu ì ì. Vốn không dám nhìn thẳng vào mắt nhau, vậy mà không biết từ lúc nào, Julia và tôi đã đang nhìn thẳng vào khuôn mặt người kia. Ca khúc cuối là bài Hoa đậu mà tiền bối và tôi đã hát cùng nhau. Trong băng cassette, tôi của tuổi hai mươi ba và tiền bối của tuổi hai mươi tám đang gửi gắm những tình cảm đẹp đẽ và cháy bỏng nhất trong chúng tôi vào bài hát đó. Cái thời đó, khi mà tôi vẫn chưa phải là người bệnh, còn tiền bối chưa phải là người đã khuất, cái thời mà chúng tôi vẫn chưa là gì cả. Chúng tôi đã chia ly như thế.
Căn phòng khách nơi Julia và tôi đang ngồi đối diện, một cơn gió ngược nhẹ nhàng thổi trên sàn. Giống như Julia, tôi cũng đang dần quên tiền bối. Ngay cả những cảm xúc khi cùng hát ca khúc này với tiền bối giờ đây cũng chỉ còn mờ nhạt. Sau khi chị ấy mất, suốt nửa năm trời, tôi đã không bình tâm lại được, nhưng thời gian càng trôi qua, cả nỗi tiếc thương, cả niềm nhung nhớ gần như là giận dữ đối với chị cũng dần phai nhạt. Cuốn băng chạy hết, tôi nghe tiếng tua một lúc rồi bấm nút dừng. Khuôn mặt đỏ bừng, Julia nhìn tôi và cố mỉm cười. Bài hát đã kết thúc, chúng tôi vẫn còn lại khoảng thời gian tiền bối đã không có được.
Hôm sau, chúng tôi quyết định bắt chuyến tàu du lịch. Cùng nhau đứng dựa vào lan can tàu, giơ tay về phía những người đang đi qua cầu và đi trên đường mà vẫy hết sức mình. Đó có lẽ sẽ là chuyến đi đầu tiên của Julia và tôi.