Ba tiếng “đồn biên phòng” thường gợi cho ta ý nghĩ về một công trình quy mô với những lỗ châu mai, pháo đài, tường thành xẻ răng cưa trên mặt, với những trại lính, kè đá, ụ tường dầy ngụy trang và chống đạn phá… Tóm lại, đó là cả một công trình cứ điểm vững chắc. Người Tây Ban Nha ngày trước đã xây dựng ở Florida những đồn lũy đúng như vậy. Nhiều khu đồn đến nay vẫn còn, những đồn khác tuy đổ nát song cũng chưa xóa hết dấu ấn oanh liệt của những lá cờ con báo đã từng tung bay ngạo nghễ trên mặt thành. Tuy nhiên, lối kiến trúc của người Tây Ban Nha và các dân tộc Âu châu khác có nhiều khác biệt lớn. Trên đất Mỹ châu, người Tây Ban Nha xây dựng công trình đồ sộ, không tiếc công sức và tiền bạc, dường như họ yên chí là sẽ thống trị tại đây vĩnh viễn. Họ đâu có ngờ quyền bá chủ của họ trên đất Florida này ngắn ngủi đến vậy, đâu có ngờ chỉ ít lâu sau họ đành phải cuốn xéo khỏi những thành lũy kiên cố của mình.
Ở Florida người Mỹ cũng xây những pháo đài đá đồ sộ, nhưng riêng về đồn biên phòng thì chúng hoàn toàn không giống tí nào với khái niệm cũ đã thuộc về lịch sử. Những khu đồn Mỹ mọc khắp biên giới thành một dây xích khổng lồ, bao quanh lãnh thổ Hiệp chủng quốc Hoa Kỳ. Chúng ta không còn thấy nơi đây những bờ tường đá răng cưa, những trại lính kiên cố và tốn kém, những công trình trang trí thuần túy kiến trúc, vừa không thực dụng, vừa tốn tiền vô ích. Phần lớn các đồn biên phòng là những công trình gỗ, xây cất tạm thời, thô thiển, nhưng vì thế lại rất rẻ, khi phải rút bỏ thì cũng không có gì đáng tiếc.
Để có thể phòng thủ chắc chắn trước những người thù địch, đồn lũy được xây dựng theo một qui trình chung: vào rừng đốn vài trăm cây gỗ, cưa thành khúc dài mười tám foot, xẻ dọc đôi, chọn theo hình chữ nhật thật khít, mặt xẻ quay vào trong, mũi tròn chuốt nhọn. Tiếp theo, ốp một lớp gỗ mặt trong theo chiều ngang, vuông góc với thân cọc tường ngoài. Sau đó khoét lỗ châu mai, cách mặt đất tám foot, dưới lỗ châu mai xếp gỗ làm bục đứng bắn, phía ngoài đào hào bao bọc. Các góc còn lại bố trí các ổ đề kháng bằng đại bác, lắp nốt mấy cánh cửa thật chắc - thế là xong; coi như ta đã có một đồn biên phòng!
Đồn có thể ba, bốn hoặc bao nhiêu tường mặt cũng được, miễn sao phù hợp nhất với điều kiện địa hình tại chỗ.
Kế đó phải lo đến chỗ ăn ở cho lính, kho lán để lương thực thực phẩm. Trong lãnh địa đồn trú phải xây những lốc nhà chắc chắn, nếu cần có thể khoét lỗ châu mai để phòng khi tường ngoài bị đối phương chiếm lĩnh. Xong nốt phần việc này kể như ta đã có một đồn biên phòng hoàn chỉnh.
Thông đuôi ngựa là nguyên liệu tốt nhất để làm đồn. Thân cao, ít cành, thông đuôi ngựa rất dễ đốn, dễ cưa thành khúc. Tuy nhiên ở Florida còn có một loại nguyên liệu khác thích hợp hơn - cây cọ, thân cọ không dễ nứt toác khi bị bắn cấp tập, đạn bao nhiêu cũng chỉ găm hết vào gỗ cây. Đồn King chính là dựng bằng thứ cây đó.
Bạn hãy hình dung một khu đồn trú như thế với vài trăm đầu lính. Một số mặc quân phục xanh da trời bạc màu, cổ áo trắng dơ bẩn là lính bộ binh, quân phục xanh đen, viền đỏ là pháo binh, xanh lá cây đậm - xạ kích carbin và màu đỏ úa là lính kỵ binh. Lính tráng ăn mặc cẩu thả, đi lại trong đồn hoặc túm tụm từng đám, tư thế khó coi. Chỉ có một số ít giữ đúng tư thế quân nhân: dây lưng bóng lộn, lưỡi lê tuốt trần - Đó là những chàng lính trên chòi gác. Bên cạnh đám lính còn khá đông đàn bà, ăn mặc cũng lôi thôi không kém - họ là vợ lính hay thợ giặt, trong đó có một số da đỏ, sắc mặt ngăm ngăm. Chưa hết. Trong đồn còn lũ trẻ con, hò hét inh ỏi, thỉnh thoảng một vài sĩ quan xuất hiện trong sân đồn, bước đi vội vã, nhìn quân phục sĩ quan màu xanh dương rất dễ dàng nhận ra họ. Trong đồn còn có một số bận thường phục - đó là những người khách tới đồn hoặc nhân viên tự nguyện. Sau rốt phải kể đến đám nhà thầu quân dụng, thầu cơm, đám lái buôn, áp tải gia súc, mấy tay hàng thịt, thợ săn, người dẫn đường, thậm chí cả những kẻ chơi bời dông dài, vô cùng rỗi việc. Thấp thoáng đây đó còn thấy những người hầu, người ở - Họ là dân da đen và cả những người da đỏ thân thiện nữa. Cuối cùng, ta có thể sẽ chạm mặt với một nhân vật quan trọng - ông đặc phái viên chính phủ... Bên trên tất cả đám đông nhốn nháo, đủ màu đủ vẻ ấy là lá cờ Mỹ với những vạt sao trắng trên nền xanh. Đó chính là phong cảnh đồn King mà tôi chứng kiến khi lần đầu tiên đánh ngựa bước qua cổng đồn.
***
Đã lâu không đi ngựa đường dài, tôi rất mệt. Mặc dù nghe hiệu lệnh báo thức, nhưng vì chưa phải thực thi nghĩa vụ nên tôi lơ đi, ngủ tiếp. Lần thứ hai tôi tỉnh giấc vì nghe tiếng kèn và trống lọt qua cửa sổ để ngỏ. Tôi nhận ra giai điệu hành khúc duyệt binh, vội vàng bật dậy. Đúng lúc đó Jec bước vào, giúp tôi mặc quân phục.
- Ông Jorge xem kìa! - Jec kêu lên và chỉ ra cửa sổ, - Có cảm giác như tất cả dân da đỏ Florida kéo đến! Hức, đông khiếp đi được!
Tôi nhìn ra cửa sổ. Cảnh tượng thật hào hùng, sôi động. Bên trong tường thành lính ở các ở dãy bổ ra sân, tập họp theo đại đội, chuẩn bị diễu hành. Lúc nào tất cả đều gọn gàng, tề chỉnh, áo cài kín cúc, mũ lệch một bên, dây lưng trắng lóa, súng, lê và cúc bạc lấp loáng trong nắng sớm. Tất cả tạo nên một quang cảnh tuyệt đẹp về đội quân hùng mạnh. Xen giữa đội hình binh lính là các sĩ quan quân phục sang trọng, ngù vai lấp lánh. Xa hơn một chút là viên tướng tư lệnh cùng đám sĩ quan tham mưu vây quanh. Họ nổi bật với những chiếc mũ đen gài lông gà đỏ trắng. Viên phái viên toàn quyền, hàm cấp tướng, cũng ở đó. Ông ta mặc đồ lễ phục lộng lẫy và quí phái.
Cuộc diễu binh nhằm gây ấn tượng uy hiếp dân da đỏ. Ngoài các quân nhân, có mặt cả một số dân sự, trang phục sang trọng. Họ là những chủ đồn điền giàu có, trong số đó tôi thấy cả bố con Ringgold.
Tuy nhiên, quang cảnh bên ngoài tường thành còn hấp dẫn hơn nhiều.
Trên một quãng đất bằng mênh mông, rộng vài trăm yard trước đồn, các chiến binh da đỏ trong những bộ chiến bào oai hùng truyền thống tập hợp thành từng nhóm nhỏ. Tất cả đều đội mũ lông chim và xăm mình. Tuy chiến phục của họ có một nét phong cách khá chung, nhưng áo quần thực tế rất khác nhau. Một số mặc đồ săn, áo quần và mocaxin làm bằng da hươu đính nhiều tua viền, hạt cườm, vảy phản quang lấp lánh. Số khác quấn vải hoa sặc sỡ, kẻ sọc hoặc in màu, quần nỉ xanh sẫm, xanh lá cây hoặc đỏ, cột ống dưới đầu gối, ghệt trang trí các loại hạt cườm, vảy phản quang, dải tua buông xuống gót. Dây hạt cườm vảy ốc màu sắc rực rỡ quấn quanh eo lưng, phía sau găm kiếm dài, búa tomahawk, một vài người còn có cả súng lục viền gọng bạc sang trọng, lấp lánh. Một số chiến binh nữa thay vì dây lưng hạt cườm lại dùng khăn lụa đỏ Tây Ban Nha, mũi khăn móc tua viền buông trước bụng, khiến trang phục thêm vẻ mềm mại đặc biệt. Mũ nón của các chiến binh da đỏ cũng không kém phần đa dạng. Một số đội diadem bằng lông chim sặc sỡ, số khác mang mũ lông thú, đủ loại từ sóc đen, gấu trúc, đến linh miêu. Chiếc mũ nào cũng xong mõm con vật ra trước, kết ở tư thế độc đáo và ly kỳ nhất ngay trên mặt chàng chiến binh da đỏ. Nhiều người khác quấn băng vải thêu rộng bản, gài lông chim kền kền hoặc một mạng lông sếu tết rất tinh vi. Lác đác một vài chiến binh thậm chí còn gài lên mũ những dẻ lông của loài chim lớn nhất châu Phi - đà điểu.
Tất cả những người da đỏ đều mang súng săn nòng dài, sau lưng đeo tù và đựng đạn. Ná, cung và tên chỉ có ở những chàng trai trẻ.
Phía sau lưng họ là dãy lều trại dựng sát bìa rừng. Những lá cờ phất phới trên mái trại chỉ rõ các bộ lạc khác nhau. Đàn bà, con gái mặc váy dài, đi lại giữa các dãy lều, lũ con nít chạy chen ngoài bãi cỏ.
Tôi nhìn thấy những người da đỏ khi họ đã tập họp xong xuôi ngay trước tường rào. Họ đứng thành từng cụm nhỏ, một số đi đi lại lại qua các nhóm, có lẽ đã để trao đổi, bàn bạc. Phong thái kiêu hãnh của họ đập ngay vào mắt tôi, tôi thích thú chiêm ngưỡng tư thế, dáng đi phóng khoáng, mạnh bạo của họ - một dáng đi khác xa với dáng đi gò bó, cứng ngắc của lính anh duyệt binh. So sánh đó quả đã nghiêng phần ưu việt về người chiến binh da đỏ. Nhìn những anh lính đứng khít như nêm, vai chạm vai, chân kề chân trong đội hình biên phòng cứng ngắc, rồi nhìn sang các chiến binh da đỏ đội mũ lông chim đang kiêu hãnh sải bước trên mảnh đất cha ông họ, tôi không khỏi gợn một ý nghĩ: nếu có thắng họ, chúng tôi chỉ có thể thắng nhờ vào ưu thế quân số đông hơn hẳn mà thôi.
Nếu tôi nói những ý nghĩ tương tự ra miệng, người ta sẽ đem tôi ra làm trò cười ngay tức khắc. Ý nghĩ của tôi trái ngược hẳn với kinh nghiệm vốn có (tuy cái gọi là kinh nghiệm ấy chỉ dựa trên những huyền thoại khoác lác về chiến thắng vang dội của người da trắng ngoài biên giới). Cho đến thời điểm này người da đỏ vẫn luôn nhân nhượng, nhưng đâu phải họ nhượng bộ vì người da trắng mạnh hơn và can đảm hơn? Không, cái không cân xứng là ở chỗ khác - ở quân số và thường nhất là ở vũ khí. Ưu thế của chúng tôi chỉ ở hai chỗ đó. Quả thực, làm sao mà với mũi ná thô sơ, người da đỏ có thể tự vệ trước những viên đạn súng trường đầy sát khí? Nhưng lúc này cái không cân xứng đã mất, người da đỏ đã có vũ khí hỏa lực, họ sử dụng vũ khí hiện đại cũng khéo léo, thành thạo y như người da trắng.
Dân da đỏ xếp hình bán nguyệt trước đồn. Các thủ lĩnh ngồi phía trước, ngồi ngay xuống cỏ. Sau lưng họ là các thủ lĩnh trẻ và các chiến binh nổi tiếng nhất. Xa hơn, đại biểu các bộ lạc đứng thành từng hàng. Đàn bà, con nít sán gần đến, quây thành nhóm, sốt ruột theo dõi đám đàn ông chạy qua chạy lại bàn tính.
Những người da đỏ đặc biệt nghiêm trang, im lặng. Nói chung, điều đó trái với bản tính họ, vì dân da đỏ rất thích cười nói, giỡn cợt, bàn tán đủ thứ. Ngay đến các anh chàng da đen vô tâm vô tính cũng chưa chắc đã vui nhộn bằng người da đỏ. Nhưng lúc này đội ngũ da đỏ tỏ ra khác hẳn. Các thủ lĩnh, các chiến binh, phụ nữ, thậm chí cả con nít (chúng đã quên hẳn việc nô giỡn, nghịch ngợm) đều nghiêm trang khác thường. Điều đó cũng dễ hiểu: họ sắp sửa bước vào một sự kiện quan trọng, không phải một cuộc họp thường lệ bàn những công việc thường lệ, mà là một cuộc thương thuyết quyết định vận mệnh dân tộc họ, vận mệnh của một thứ quý báu nhất trong cuộc đời họ: cuộc đàm phán có thể sẽ buộc họ phải ly biệt vĩnh viễn với mảnh đất của cha ông. Bởi thế chẳng có gì đáng ngạc nhiên, khi khuôn mặt họ không còn nét yêu đời, phấn chấn như thường lệ.
Tuy nhiên, không phải tất cả đều chung một nét mặt nghiêm trang, căng thẳng như vậy. Một số thủ lĩnh có quan điểm khác, họ không phản đối việc di dân. Đó là nhóm thủ lĩnh đã bị mua chuộc, tha hóa, là những kẻ phản bội bộ lạc và dân tộc mình. Họ không đông, chỉ chiếm một lực lượng nhỏ nhất định. Nhưng còn một vài thủ lĩnh trong số các thủ lĩnh hùng mạnh khác đã bị thuyết phục, họ đồng ý bán rẻ quyền lợi dân tộc. Những người dân da đỏ nghi ngờ họ sẽ phản bội, chính vì thế mà nét mặt các đại diện của phái yêu nước đầy vẻ đăm chiêu. Giá không có tình trạng phân rã tư tưởng trong các thủ lĩnh, phái yêu nước hẳn đã có thể dễ dàng chiếm ưu thế và đạt được cách giải quyết thương lượng có lợi nhất, bảo vệ được quyền lợi của dân tộc. Nhưng những người yêu nước đang rất lo ngại những kẻ phản bội sẽ nhượng bộ đối phương da trắng.
Quân nhạc cử một bản hành khúc, đội quân đồn trú tiến ra ngoài cổng thành. Tôi vội vàng mặc quân phục và nhập vào tốp sĩ quan tham mưu. Mấy phút sau chúng tôi đã đứng đối diện với các thủ lĩnh da đỏ. Các đội quân đã vào vị trí tập kết, theo đúng đội hình. Phía trước các hàng quân, bên cạnh lá cờ là vị tướng tư lệnh và ông phái viên chính phủ. Ra xa một chút là đám sĩ quan tham mưu, sĩ quan văn thư, phiên dịch và cả một vài chủ đồn điền thế lực nhất. Hai bố con Ringgold cũng có mặt.
Các sĩ quan và các thủ lĩnh lần lượt bắt tay nhau. Sau rốt, cuộc đàm phán được trịnh trọng tuyên bố khai mạc.