- Trong trận đánh hôm nay tôi đã có lời không đúng mực với các đồng chí. Tôi xin lỗi.
Giọng Chính trị viên Đại đội khàn đặc. Im phăng phắc. Những đôi mắt lính ầng ậng nước. Hôm qua họ còn chưa là lính chiến…
Đất nước trọn niềm vui được hai năm năm tháng, chưa kịp tan hết mùi bom đạn, thì dải biên giới Tây nam máu dân lành lại đổ. Đỉnh điểm là Xa Mát đau thương.
Đơn vị anh lên đường từ Nha Trang đến Tây Ninh mà chứng kiến pháo địch bắn sang đất ta suốt ngày đêm. Ngày 22/12/1977 từ chốt Lò Gò (Tân Biên - Tây Ninh) ta xuất kích. Đại đội anh là mũi chủ công của Trung đoàn.
Trừ cán bộ khung, đơn vị toàn anh em nhập ngũ sau 1975. Chưa trải qua chiến trường và cũng chẳng nghĩ lại phải chiến đấu. Gương cha anh dũng cảm thôi thúc, dòng máu Việt Nam trong huyết quản, trên thao trường họ là những chiến sĩ xuất sắc.
Nhìn họ anh như thấy mình hồi mười sáu tuổi. Trên đường hành quân anh nhớ lần bị ốm. Đơn vị định gửi anh lại Binh trạm, không phải anh “Anh hùng” mà anh sợ, sợ xa anh em đồng hương, sợ cảm giác bị bỏ lại, anh cứ đi trong mụ mị. Báo hại đồng đội đã bỏ hết tư trang trên đường gian khổ mà còn phải mang hộ anh người khẩu súng, người băng đạn, ruột tượng gạo. Để rồi qua dãy Trường Sơn anh thành mũi tên hướng đích, chẳng bao giờ nhìn lại, chẳng bao giờ nghĩ cho mình. Để khi đến Tây Nguyên, đồng hương chia tay nhau về đơn vị mới không chút ưu tư.
Thật ra cũng có lần anh ước ao. Đó là trận sốt rét tưởng không qua khỏi. Viện 211 nằm ở vùng Giải phóng, chỉ thỉnh thoảng quả pháo lạc tụi nó bắn chơi, được sống cảm giác như hòa bình.
Mắc võng nằm rừng dành lán cho thương binh nặng, ba ngày dậy chống gậy tập đi anh còn thấy mình may mắn hơn một đồng đội mất chân, anh ấy yếu lắm, thều thào kể: “Chờ xe đưa ra Bắc”. Ra Bắc! anh nghe nhói trong tim. Dứt cơn sốt mê man mở mắt gọi “Mẹ” là ước mơ thần thánh xa vời, trong một phút yếu lòng anh bỗng thèm được là người thương binh ấy…
Rồi về với đơn vị, anh lại thành mũi tên hướng đích. Bên đồng đội, nhiệm vụ.
Anh nhớ lần đầu đánh trận, là em út của đơn vị. Che chở, bao bọc mà trưởng thành. Còn giờ đây là cả Đại đội chưa từng tham gia chiến đấu. Mọi thế trận được phân tích kỹ lưỡng.
Ém quân chờ lệnh. Có pháo hiệu tiến công Đại đội trưởng ra hiệu xuất kích. Bỗng: “Xung phong”…! Tiếng hô của gần trăm lính vang dội.
Tình huống bất ngờ quá. Anh lạc giọng hét to: “Câm mồm, …mẹ chúng mày”.
Lộ hướng tấn công, lại là mũi đi đầu. Hỏa lực địch xối xả vào đội hình…
Tập trung rút kinh nghiệm sau trận đánh. Lính không ai giận anh câu chửi cục cằn ấy, một nửa đơn vị. Còn nửa nữa không nghe thấy lời xin lỗi của anh. Trận đầu là trận cuối của họ.
(Kính tặng CCB Nguyễn Ngọc Lâm)
14/7/2021
ct2SỢI NHỚ SỢI THƯƠNG
“Rợp trời thương, màu xanh suốt
Mà em nghiêng hết… hết cỡ về phương anh”
Đấy là anh tuổi hai mươi. Sài Gòn sau Giải phóng, trong buổi giao lưu văn nghệ anh đã làm cho khán giả quân dân cười nghiêng ngả. Anh cùng cười mà nhớ thương quay quắt. Bài hát của tình yêu tuổi mười tám trong rừng Tây Nguyên.
Anh còn có một lần hát bài hát ấy mà xúc động tưởng như cả đất nước lắng nghe: hát trong bệnh viện.
Đến chiến trường K mới thấu hiểu ta thắng vì chính nghĩa. Mỹ ngụy trang bị tận răng, ta chê nó hèn. Quân Polpot thì không thế, nó gan lì mưu mẹo, đất nó nó tung hoành. Trước bao nhiêu chiến lược mình dạy nó, giờ nó dùng để phản mình. Có lúc phải mở đường máu để rút lui trong thế trận vây hãm nó học của chính mình. Giữa trận chiến nghe tiếng súng không phân biệt được địch hay ta. Trong một lần đi thăm trận địa, người anh cả của Quân đoàn, Tư lệnh Kim Tuấn đã hy sinh.
Trận Pốt tấn công nơi đơn vị anh đóng quân cạnh sân bay Pochentong, ta bị bao vây tứ phía, Sở chỉ huy chúng chiếm rồi. Nan nguy đến ngạt thở.
Cất súng ngắn vào bao, anh cầm khẩu AK của cậu trinh sát đã hy sinh lao ra cùng anh em. Thoáng tiếng “xẹt”, anh xô vào cậu liên lạc luôn ở bên cạnh, vừa ngã chồng lên nhau là tiếng nổ đinh tai của quả cối 82 cách khoảng hai mét, đất đá trùm lên cùng mười một mảnh đạn găm trên thân mình, anh thấy mình không dậy được nữa. Cậu y tá đã hy sinh, anh em tự xé đồ băng cho nhau. Trận ấy chiếc balo tài sản duy nhất cũng mất.
Được sự chi viện của đại đội bạn, ta mới chiếm lại trận địa. Anh cùng thương binh được trực thăng chuyển thẳng về Viện 175 thành phố Hồ Chí Minh. Hôm sau là mùng Bảy tháng Giêng 1979 Giải phóng Nông Pênh.
Không được sát cánh cùng anh em trong bao công việc ngày Giải phóng, nhưng nhờ có chuyến bay này anh đến được một nơi mà đồng đội chiến trường K trở về ai cũng muốn đến thăm: Nghĩa trang Tân Biên.
Anh em f320 đây rồi. Khói hương thay khói súng, rời trận chiến chốn thanh bình này đón các anh. Hàng lối thẳng tắp như duyệt đội ngũ.
Ai có ở chiến trường mới hiểu, hơn cả bạn, hơn cả anh em. Mỗi Liệt sĩ hình như nhận phần thiệt thòi, che chở dành cho đồng đội phần sống. Ân tình không bao giờ trả nổi. Anh lết chân đau thắp hương trên mộ phần từng người mà khóc to thành tiếng. “Giải phóng rồi anh em ơi”…
Đón tin vui này trong viện Thương binh nhảy cẫng lên. Anh không nhảy được, anh nằm gào lên hát. Bài hát “Sợi nhớ sợi thương”, tất nhiên rồi… Gửi nhớ thương đến các mẹ, vợ đang chờ, đến đồng đội trên nước bạn đêm nay không ngủ, đến bao đồng đội đã nằm xuống… Và riêng anh nỗi nhớ Tây Nguyên.
Các y bác sĩ chia vui cùng bao nụ cười trìu mến. Lính thì gõ bất cứ cái gì kêu được, ầm ĩ hát theo.
15/7/2021
EM CÓ YÊU ANH KHÔNG?
Kiểm tra xem hay Thủ trưởng bị Lý Tòng Bá nó… “hoạn” mất rồi? Tụi lính trêu anh như thế.
Không trêu mới lạ, sau năm Bảy nhăm về phép mà không lấy được vợ. Hai năm chiến trường K chả thấy nhận thư em nào.
Bị thương hôm trước ngày Giải phóng Nongpenh, sau hai tháng nằm viện anh quay lại đơn vị. Hôm nay thư thả chút anh muốn tham quan thành phố. Thằng Quân trinh sát nhiệt tình: “Để em đi cùng Thủ trưởng”.
Đã bảo gọi anh em cho gần gũi… bực anh gắt: “Thủ cái đầu mày, chỉ đường ra chợ cho tao là được”.
“Ôn sờ lanh boòng tê(?) Thủ trưởng đọc lại đi ạ. Và chỉ hỏi các cô gái trẻ thôi, dân họ nhát, hỏi người già họ không chỉ cho đâu”!
Trời đẹp. Tháo quân hàm, bao súng giấu trong thắt lưng, kể anh tập tễnh ra đường. Hai tháng sau ngày Giải phóng, thành phố đã có dáng vẻ một đô thị với nhiều người qua lại hơn. Ánh mắt người dân tin cậy nhưng khép kín. Còn bộ đội Tình nguyện thì kỷ luật Quốc tế rất ngặt: Chỉ được dùng nước, không khí, củi đun. Lính đơn vị anh trước giờ ít có điều kiện tiếp xúc với dân.
Đi chút về còn có chuyện kể chứ. Gần mười năm, qua hai chiến trường, anh sắp được về với mẹ, đặt chân trên đất mình, rưng rưng hai chữ Việt Nam. Nhớ nồi lá xông mẹ Quảng Bình nấu cho anh khi bị ốm hương thơm theo suốt cuộc đời, nhớ em gái quê hương bày tỏ bao yêu thương ngưỡng mộ khi anh là anh bộ đội… Và hơn hết là tình yêu với cô gái Thanh niên Xung phong trong rừng Tây Nguyên chống Mỹ, chiến tranh xa cách bốn năm rồi.
Các cô gái ở đây, không biết có phải vì cái tên xứ sở Chùa Tháp hay không mà trong mắt anh họ như những pho tượng vàng óng… Gợi nhớ những cô gái Tây Nguyên, trần trụi mà khi nhìn cảm xúc chỉ là thấy thương cuộc sống đồng bào khổ quá.
Anh vẫn nghe trộm lính tán chuyện con gái Miên với cái váy như “bao tải cắt bỏ đít”, cứ một tay giữ chỗ… rốn, tay kia vắt sang hông nhét vào thắt lưng. Lâu lâu váy lỏng lại hồn nhiên kéo cạp váy ra, thực hiện lại quy trình mà lính ta gọi là “sang số”… giữa chợ cũng vậy.
Anh cũng từng gặp trường hợp hỏi gì người dân cũng trả lời “ót chê” (không biết)… Đi khoảng một cây số, nhớ lời thằng Quân, anh đến gần một cô gái trẻ.
- Ôn sờ lanh boòng tê?
Em cười, bẽn lẽn… và gật đầu.
Mấy người dân Campuchia đứng xung quanh cũng cười, chẳng chỉ đường đến chợ gì cả.
Chắc tại anh nói chưa rõ đây mà. Tìm một cô gái khác anh hỏi lại… lại cười và gật đầu. Thật khó hiểu. Loanh quanh mãi anh cũng đến chợ. Chợ đông vui sầm uất. Anh cũng thấy vui. Lúc này tiền giấy đã bị chế độ diệt chủng Polpot huỷ, người dân trao đổi bằng vàng cốm kiểu gì đó. Gặp bộ đội Việt Nam, họ niềm nở cúi chào nhưng bất đồng ngôn ngữ, lại cười.
Về gặp cậu liên lạc, anh đem thắc mắc chuyện hỏi đường ra hỏi. Trời, đó là “em có yêu anh không” mà… chết rồi!
Chân cà nhắc mà anh phi nhanh lắm, mồm hét:
- Thằng “chó” Quân đâu?
Mấy thằng trinh sát hình như đang chờ anh. Chúng nó cùng hớn hở:
- Hôm nay Thủ trưởng tán được em nào chưa ạ?
Nắm đấm của anh ướm vào mặt thằng Quân rồi hạ xuống. Thằng trinh sát này gan dạ anh quý lắm mà, mà anh cũng chợt thấy mình có phần tắc trách.
Thằng Quân “thoát chết” trong gang tấc.
Sau này hôm chia tay, Quân được điều lên làm Trung đội trưởng của c20 Trung đoàn. Chẳng nói được gì, anh em cùng chảy nước mắt. Nó nhắc lại chuyện, xin lỗi anh, giờ nó gọi là anh thật ngọt. Anh thì chẳng giận được nữa, nhìn mãi theo dáng nó khoác ba lô, tay cầm cái mũ cứ lát lại quay lại vẫy chào anh. Rất lâu sau này anh mới biết Quân đã hy sinh.
Tháng Bảy năm 1979, để sẵn sàng cho chiến tranh biên giới phía Bắc, anh cùng đơn vị vũ khí khí tài lên máy bay quân sự đáp xuống sân bay Nội Bài rồi lên ô tô đến Đại từ - Thái nguyên, tất cả trong một ngày.
Chào nhé Pochentong.
Hai năm trên đất bạn anh nhớ từng đường đi, trận đánh, mất mát, niềm vui. Chỉ có một nỗi “sợ”… không biết ai còn nhớ năm ấy có anh lính Tình nguyện không mang quân hàm, bộ quân phục bạc màu, chân tập tễnh, cứ mon men đến gần các cô gái trẻ Campuchia nở nụ cười “tình nguyện”:
- Em có yêu anh không?
16/7/2021