Phán Thủy tức tên sông. Đây là một bài ca vui dựa vào trị thủy sông nước mà ca ngợi thành tích chính trị và quân sự thời bấy giờ.
Buổi chiều, tôi gặp Lý Quảng Trí trên con đường mòn trong rừng hòe nhà trường. Hai người chúng tôi không hẹn mà gặp, ngượng ngập, lúng túng. Trong rừng hòe ấy, ông ta nói mấy câu nhạt thếch, vô vị. Tôi dành cho ông ta sự im lặng không nói, cao sâu khó dò.
Tôi đến khoa họp, đi hội thảo giải quyết bài giảng văn học cổ điển, giống như một xác chết để khô không ai thèm hỏi đến. Anh chị em sinh viên khi lên lớp, chỉ sợ, tránh không nhắc đến vấn đề ấy (nhất là bài "giải đọc Kinh thị" của tôi có đến mười mấy sinh viên liên danh viết thư lên nhà trường yêu cầu loại bỏ).
Nhưng tôi từ nhà đi ra, vì trời nóng, vì cả buổi sáng không tìm được thứ Như Bình cần tìm, trong lòng buồn bực không yên, tâm tình rối loạn. Tôi tìm lối đi tắt vượt qua rừng cây hòe giữa vườn trường. Suốt mấy chục năm rối loạn, trong rừng hòe vẫn trật tự yên tĩnh. Trên lối mòn xây bằng những viên gạch vỡ cũ, bởi vì lắm sâu bọ, mạng nhện chăng dọc ngang, thi thoảng còn có loài rắn hoa, từ trong khóm cỏ dưới gốc cây bò ra chắn ngang giữa lối đi. Cho nên, ngay đến sinh viên đang tỏ tình cũng không đi dạo chơi trong rừng hòe. Nhưng tôi lại đột nhiên đi theo lối mòn này đến khoa. Đột nhiên chẳng ai trông thấy ai. Đột nhiên tôi lại gặp đúng ông Lý Quảng Trí cũng đi trên con đường này.
Hai chúng tôi đều thẫn thờ giữa đường.
Hai chúng tôi đều cười nhạt trên môi như mùa thu lá rụng.
Cười xong, rất nho nhã độ lượng, tôi né người sang một bên cho ông ấy đi qua.
Mười hôm không gặp, nom ông ta có vẻ gầy đi. Ông ta lẳng lặng đi giống như một khúc gỗ khô héo mùa đông đang di động trong rừng cây. Nhìn ông ta đi qua, trong đầu tôi xuất hiện hàng đống nghi vấn và không hiểu. So với tôi, ông tuổi già hom hem. Nhưng khi ông nằm trên giường với Như Bình, bằng cách nào ông đã khiến cô ấy giãy nẩy lên sung sướng? Bằng cách nào ông đã tạo cao trào cho Như Bình? Ông là hiệu trưởng, là nhà trí thức lớn, khi cởi hết quần áo, ông cũng nói những câu bỗ bã tếu táo hèn hạ hay sao? Khi làm tình với Như Bình, liệu ông có giảng tư tưởng nghệ thuật văn hóa và triết học cho cô ấy nghe? Còn nữa, nếu Như Bình thất ý hoảng loạn, không kìm nén nổi, tìm cái thứ kia thay ông. Nhưng của mình để ở đâu, lẽ nào một chút cũng không nhớ ra? Lẽ nào ông lẫn cẫn đến thế? Khi tôi định hỏi ông vấn đề này, ông ấy đã đi qua bên tôi, tôi đã bỏ lỡ dịp tốt hỏi ông.
Nhìn Lý Quảng Trí lủi thủi đi qua bên mình, trái tim tôi thót lại như chân bước hẫng hụt. Phải co ngay về một cách đáng tiếc. Khi đang định quay người đi, tôi chợt trông thấy ông cũng đi chậm lại, từ từ quay người. Nét mặt không cười, cũng không bình tĩnh, đờ đẫn, mà tỏ ra hết sức ngượng ngùng lúng túng.
Ông ta đứng trơ tại chỗ, lưỡi liếm môi dưới, do dự nhìn trước nhìn sau, nhìn phải nhìn trái, xác minh trong rừng hòe đúng là không có người thứ ba, ông mới khẽ cất tiếng hỏi tôi:
– Giáo sư Dương có phải tôi để quên một thứ ở nhà anh? Tôi liếc nhìn mặt ông ta, định nói, nhưng lại không nói gì. Ông Lý cười gượng nói, tôi biết tôi sai. Cái thứ ấy anh định vứt thì cứ vứt, nếu không vứt, mong anh có thể trả lại tôi.
Tôi vẫn liếc nhìn mặt ông ta. Tôi định hỏi, nhưng không biết hỏi gì. Tôi định nói nhưng cũng không biết nói gì.
– Anh không nhìn thấy thứ ấy thật chứ? Không nhìn thấy thật thì thôi - Cuối cùng ông ấy nhìn tôi, nói một câu không tín nhiệm như thế, nét mặt hết cười gượng, hết cả ngượng ngập lúng túng. Nói rồi, ông quay người đi.
Lần này ông Lý đi chậm hơn lúc nãy, cũng tỏ ra do dự và bất lực. Còn tôi, luôn luôn đứng trên lối mòn trong rừng hòe, luôn luôn nhìn ông Lý đi ra khỏi rừng cây, trong lòng có phần đắc ý, có phần buồn cười. Không nói với ông Lý câu nào, nhưng chẳng khác nào tôi lấy thủ để công, đã nói ra tất cả, đều đã nghiêm sắc mặt nói ra hết, đều đã nhìn rõ hết, giống như đã đánh bại họ hoàn toàn, đã khiến ông ta thần phục, giống như một con kiến cuối cùng đã kéo đổ một con voi dưới chân mình.
