Tại một thị trấn nhỏ vùng Ohio, cô gái tuổi teen Deborah Sue sống cùng gia đình và thường đến chơi nhà bạn bè mỗi khi rảnh rỗi. Một tối nọ, Deborah ham vui tới quên cả thời gian và chỉ nhận ra mình phải trở về khi đồng hồ đã điểm 8 giờ tối. Cô bé miễn cưỡng rời đi, rảo bước về nhà chỉ cách đó vài dãy phố.
Sáng sớm hôm sau, bố của Deborah sang phòng gọi con gái xuống ăn sáng. Sau khi gọi cửa vài lần mà vẫn không thấy có tiếng trả lời, ông bèn đẩy cửa bước vào. Căn phòng trống không, Deborah không hề ở nhà. Ban đầu, người bố cho rằng cô bé đã ở lại nhà bạn tới tận khuya rồi ngủ lại đó, nhưng khi gọi điện sang hỏi thăm, gia đình người bạn nói rằng Deborah đã rời đi lúc 8 giờ tối.
Sự bất an lớn dần, bố của Deborah lập tức báo cảnh sát. Ngay sau khi biết tin, lực lượng chức năng đã bắt đầu tìm kiếm người mất tích và thu thập lời khai trong khu vực. Cuộc truy tìm diễn ra trong một thời gian dài nhưng không thu được kết quả, không phát hiện ra bất kỳ dấu vết nào của Deborah và cũng không có ai trông thấy cô bé.
Sau đó, gia đình Deborah nhận được một cuộc gọi. Một người đàn ông nói rằng Deborah đã bị bắt cóc và đòi số tiền 80.000 đô la Mỹ để đổi lấy mạng sống của cô bé. Dì của Deborah là người nhận cuộc gọi, bà yêu cầu được nói chuyện với Deborah để xác nhận rằng cô bé vẫn an toàn nhưng đầu bên kia lập tức cúp máy.
Dì của Deborah nhanh chóng trình báo thông tin này với cảnh sát và nhận định rằng giọng nói là của một người đàn ông, da trắng, xấp xỉ 20 tuổi nhưng không rõ là người từ vùng nào. Dì của Deborah khá thông thuộc về hệ thống liên lạc nên bà đoán rằng kẻ bắt cóc có thể đang gọi từ chính khu vực địa phương.
Cảnh sát đã lắp đặt thiết bị ghi âm trong nhà Deborah để chờ cuộc gọi tiếp theo. Một ngày sau, bố của nạn nhân nhận được điện thoại, đối phương cũng tuyên bố rằng Deborah đang nằm trong tay mình và đòi tiền chuộc là 50.000 đô la Mỹ. Khi người bố lên tiếng muốn nghe giọng con gái, hắn không đồng ý mà chỉ nói sẽ liên lạc lại để cho biết cách chuyển tiền. Nghe giọng người gọi, bố của Deborah đoán rằng dường như kẻ bắt cóc nói giọng Mexico.
Như thường lệ, FBI cử hai đặc vụ Nick Lenn và George Steinbeck đến hỗ trợ điều tra vụ án. Vào ngày thứ ba của vụ bắt cóc, quần áo của Deborah được tìm thấy gần một con đường ở vùng nông thôn cách Kenoya hơn 3.000 m về phía Tây. Một ngày sau, vài món quần áo khác lại được tìm thấy ở một khu vực khác gần đó. Cùng với trang phục, cảnh sát tìm thấy một tấm bản đồ, bên trong đánh dấu rõ ràng hai địa điểm vứt quần áo của nạn nhân.
Cảnh sát bắt đầu điều tra chi tiết dựa trên các đầu mối trong bản đồ. Họ tìm thấy vết lốp xe và dấu chân ở một cây cầu gần đó, có thể đoán ra rằng hung thủ đã đứng từ trên cầu để ném một vật gì đó xuống sông. Chó cảnh sát nhập cuộc nhưng không tìm thấy manh mối nào. Lúc này, lực lượng chức năng cho rằng Deborah đã bị sát hại, để có thể tìm thấy thi thể trong thời gian sớm nhất, cảnh sát địa phương tiếp tục cử người tìm kiếm trên diện rộng. Đồng thời, họ cũng theo dõi điện thoại tại nhà của nạn nhân nhưng không có thêm bất cứ cuộc gọi nào từ phía kẻ bắt cóc. Vụ án rơi vào ngõ cụt.
Đặc vụ Dick Lenn đã nhờ đến sự giúp đỡ của chuyên gia tâm lý tội phạm FBI Robert K. Ressler với hy vọng tìm được đáp án. Sau khi nghiên cứu hồ sơ vụ việc, tấm bản đồ và đoạn ghi âm, Ressler suy luận rằng đây có thể là một “trò chơi” do chính kẻ sát nhân dàn dựng. Thực tế, cảnh sát đã bị hắn dắt mũi và làm theo những gì hắn muốn trong suốt thời gian qua. Hung thủ đánh lừa cảnh sát và khiến họ nghĩ rằng tấm bản đồ chính là manh mối quan trọng, lần theo nó và tìm kiếm xác Deborah dưới dòng sông. Với kinh nghiệm nhiều lần xử lý tội phạm xảo quyệt, Ressler đề nghị cảnh sát nhanh chóng chuyển hướng điều tra.
Theo phân tích của Ressler, khi hung thủ tống tiền gia đình của Deborah, nạn nhân thực chất đã chết. Trong các vụ án tương tự, nạn nhân có thể đã bị cưỡng hiếp hoặc hành hung dẫn đến tử vong. Hung thủ không cố ý bắt cóc hay sát hại Deborah nhưng đã gây ra cái chết trong phút bốc đồng. Vì vậy, hắn thiết kế một cái bẫy tỉ mỉ để đánh lừa cảnh sát. Nếu cảnh sát điều tra kỹ lưỡng, hắn chắc chắn sẽ bị phát hiện nên chỉ có thể tìm cách gây trở ngại cho cuộc điều tra.
Vì vậy, Ressler chia sẻ với các đặc vụ Dick Lenn và George Steinbeck rằng trên thực tế, mục tiêu cuối cùng của kẻ giết người là ngăn cảnh sát tìm thấy Deborah.
Ngoài ra, thông qua đoạn ghi âm điện thoại có thể thấy rằng đó là một màn ngụy trang được bố trí cẩn thận, hung thủ cố tình nhại giọng địa phương để đánh lạc hướng cảnh sát. Thị trấn nơi nạn nhân sinh sống chỉ có khoảng 2.000 cư dân, vì vậy một cuộc điều tra toàn diện sẽ diễn ra nhanh chóng và hung thủ ý thức được rất rõ điều này. Hắn đã cố gắng hết sức để phân tán sự chú ý của lực lượng chức năng.
Dựa trên những manh mối thu thập được, Ressler phác họa về hung thủ như sau: Nam giới, da trắng, trên dưới 30 tuổi, thể chất tốt. Kẻ phạm tội đã âm thầm bắt cóc Deborah mà không một ai hay biết giữa thị trấn, trong những trường hợp tương tự, hung thủ thường cố tình rèn luyện sức khỏe để có một cơ thể rắn chắc và mạnh mẽ. Ngoài ra, hắn cũng thích đi ủng cao bồi để phô trương vẻ nam tính. Hung thủ có tâm lý chủ động, công kích, ngoại hình gọn gàng, sạch sẽ nên dễ thu hút những cô gái trẻ ngây thơ. Hắn gây án khi bị kích động, ẩn sau là nguyên nhân tâm lý ngầm, có thể liên quan đến việc nội tâm có mâu thuẫn với phụ nữ hoặc là một kẻ có cảm giác hưng phấn khi bị căng thẳng, áp lực.
Từ thủ pháp gây án có thể thấy rằng kẻ sát nhân rất quen thuộc với công việc của cảnh sát và có thể đã từng là một thám tử tư, sĩ quan... Thời điểm gây án, có khả năng hung thủ đang thất nghiệp và thậm chí thời gian thất nghiệp đã kéo dài từ 6 - 9 tháng. Thêm vào đó, đây là lần đầu tiên hắn mất việc, trong lòng luôn buồn bực, cáu giận nên đã chia tay bạn gái hoặc ly hôn vợ. Hậu quả là hắn không thể kìm nén cảm xúc, dễ bạo phát cơn giận. Ngoài ra, hung thủ cũng có thể có những hành vi bất hợp pháp như lái xe trái phép, nghe lén kênh radio của cảnh sát.
Dựa trên phác họa, cảnh sát địa phương đã xác định được hai kẻ tình nghi: Một cảnh sát 31 tuổi bị trục xuất vì có quan hệ tình cảm và chung sống với trẻ vị thành niên, người còn lại là một sĩ quan đường sắt bị sa thải 9 tháng trước, từng sống gần đồn cảnh sát.
Cảnh sát đã từng điều tra nghi phạm đầu tiên và mời đối tượng đến đồn thẩm vấn. Nghi phạm tỏ ra rất hợp tác và khai báo đúng thông tin về bản thân. Sau đó, anh ta cũng thực hiện bài kiểm tra phát hiện nói dối và vượt qua thành công. Vì vậy, cảnh sát nhận định đối tượng vô tội. Ressler cho rằng máy phát hiện nói dối chỉ có tác dụng với người bình thường, một số tội phạm có kinh nghiệm hoặc trí thông minh cao có thể không bị phát hiện. Vì vậy, lực lượng chức năng điều tra sâu từ nhiều phương diện khác nhau và đi đến kết luận đối tượng trong sạch.
Nghi phạm thứ hai tên là Jack Gail, sau khi tìm hiểu, cảnh sát phát hiện tình trạng hiện tại của đối tượng rất giống với phác họa tâm lý của Ressler. Jack và vợ cũ có mâu thuẫn vì tranh chấp tài sản, thêm vào đó, hắn từng bị cáo buộc ăn cắp. Đối tượng sở hữu một chiếc xe hơi có gắn bộ đàm có thể dò kênh của cảnh sát. Do không muốn đánh rắn động cỏ, cảnh sát không vội vã bắt giữ nghi phạm mà tạm thời để hắn tự do.
Vài tuần sau, hung thủ lại gọi điện cho gia đình của Deborah, dùng giọng Mexico để nhắc lại chuyện tiền chuộc. Cảnh sát vẫn luôn cử một sĩ quan túc trực theo dõi khu vực nên rất nhanh đã nắm được tình hình. Từ giọng nói trong điện thoại, điều tra viên suy luận đây chính là Jack Gail cải trang, bởi thông tin thu thập được cho biết hắn thường bắt chước giọng Mexico để nói chuyện với đồng nghiệp.
Ngày hôm sau, kẻ bắt cóc tiếp tục gọi đến. Lần này, cảnh sát nhanh chóng lần ra vị trí cuộc gọi tại bốt điện thoại của cửa hàng tiện dụng cách đó vài km. Một thiết bị nghe lén được cài vào bốt điện thoại, cảnh sát bố trí nhân viên theo dõi khu vực, sẵn sàng vây bắt hung thủ.
Quả nhiên, Jack xuất hiện để gọi điện thoại. Cùng lúc đó, điện thoại nhà Deborah đổ chuông, kẻ bắt cóc yêu cầu nhận được tiền chuộc vào tối nay và thông báo sẽ gọi lại vào chiều tối để thông tin về địa điểm trao đổi. Nhân viên giám sát đã chụp ảnh và ghi lại toàn bộ quá trình. Có thể thấy, đối tượng tình nghi đeo găng tránh để lại dấu vân tay khi gọi điện thoại, thể hiện ý thức xóa bỏ dấu vết rất mạnh.
Cảnh sát quyết định lái xe bám theo Jack nhưng dường như nghi phạm cảm nhận được có điều bất ổn. Không muốn rút dây động rừng, giám sát viên của cảnh sát đành phải bỏ đi. Tuy nhiên, phía cảnh sát đã kịp phái người bao vây nhà của đối tượng.
Chiều tối ngày hôm đó, bố của Deborah lại nhận được điện thoại từ hung thủ. Hắn chỉ điểm ông tới bên ngoài cửa hàng và chờ đợi chỉ dẫn tiếp theo. Cảnh sát phát hiện Jack đã để lại một tờ giấy bên cạnh bốt điện thoại sau khi thực hiện cuộc gọi. Sau khi đến nơi, bố của Deborah tìm thấy tờ giấy, đến địa điểm ghi trên giấy để giao tiền chuộc. Tuy nhiên, ông đã chờ đợi 5 tiếng đồng hồ mà không thấy một ai nên đành trở về nhà.
Trên thực tế, tất cả đều là mánh khóe của Jack Gail. Hắn muốn. tạo ra chứng cứ ngoại phạm và chứng minh bản thân không ra ngoài vào ngày xảy ra việc trao đổi tiền. Mặc dù chưa tìm thấy thi thể nạn nhân nhưng cảnh sát đã có đủ bằng chứng để bắt giữ và truy tố Jack Gail. Về sau, với sự hỗ trợ của các đặc vụ Dick Lenn và George Steinbeck, cảnh sát cuối cùng cũng tìm thấy xác của Deborah. Vị trí của người bị hại hoàn toàn trái ngược với những thông tin trong tấm bản đồ của hung thủ.
CHIA SẺ CỦA CHUYÊN GIA TÂM LÝ TỘI PHẠM
Để hiểu được một nghệ sĩ, trước tiên phải nắm được các tác phẩm. Điều này cũng tương tự với tội phạm. Với nhiều kẻ phạm tội, hành vi gây án là một cách thể hiện bản thân. Do đó, các chuyên gia lập hồ sơ tội phạm thường sử dụng hai phương pháp sau để suy luận tâm lý hung thủ:
Phương pháp đầu tiên, muốn biết hung thủ nghĩ gì trong lúc sát hại nạn nhân, cần phải xem hắn đã xuống tay như thế nào. Điều này có thể suy ra từ hiện trường vụ án, cách thức gây án. Phương pháp thứ hai, phỏng vấn những tên tội phạm đã bị bắt và kết án. Một khi đã xác nhận tội danh, kẻ phạm tội sẽ không còn hy vọng trốn thoát và không còn bắt buộc phải nói dối. Ngoài ra, có những kẻ muốn được khoe khoang về “tác phẩm nghệ thuật” của mình, việc kể lại tội ác của bản thân đem đến cảm giác thành tựu và khoái cảm vượt bậc. Trong trường hợp này, chuyên gia tâm lý tội phạm sẽ trò chuyện với họ, đóng vai trò là người nghe để tìm hiểu biến hóa tâm lý của tội phạm.