Tại Seattle, có một con sông nổi tiếng với vẻ đẹp và hệ sinh thái của mình, đó chính là sông Xanh. Xuyên suốt chiều dài sống Xanh, cuộc sống luôn rất nhộn nhịp và tràn đầy màu sắc, hương vị. Người dân thường xuyên tản bộ dọc con sông, nhiều nhà hàng, quán bar, khách sạn được mở ra để du khách có thể tận hưởng khung cảnh yên bình vùng sông nước. Có ai ngờ, không khí hài hòa, thanh bình nơi đây sắp bị phá vỡ.
Ngày 15 tháng 8 năm 1982, cậu bé Robert Esworth chèo thuyền dọc sông Xanh, xuôi xuống vùng ngoại ô Seattle. Vốn thích câu cá, Robert thường xuyên đi thuyền phiêu du mỗi khi có thời gian. Làn nước trong vắt và những cơn gió mát khiến cậu bé phấn chấn hơn bao giờ hết. Đột nhiên, cậu trông thấy một hình thù kỳ lạ dưới nước. Ban đầu, Robert nghĩ đó là một hình nộm trôi sông nhưng khi lại gần và nhìn kỹ hơn, cậu phát hiện phía dưới là một xác chết.
Quá hoảng sợ, cậu bé hốt hoảng chèo vào bờ và lập tức báo cảnh sát. Mới đầu, cảnh sát cho rằng nạn nhân vô tình rơi xuống sông và chết đuối nhưng hóa ra, câu chuyện kinh hoàng hé lộ khi họ phát hiện không chỉ có một thi thể dưới đáy sông.
Cảnh sát huy động lực lượng phong tỏa hiện trường, đồng thời mở rộng phạm vi tìm kiếm. Tại một bãi cỏ không xa, thi thể thứ ba được tìm thấy. Nạn nhân là một cô gái, quần áo xộc xệch, trên người có nhiều vết thương, cổ bị buộc chặt bằng một chiếc quần bò dẫn đến ngạt khí. Khám nghiệm tử thi cho thấy người bị hại đã chống trả quyết liệt trước khi tử vong.
Bác sĩ pháp y nhanh chóng kiểm tra hai thi thể dưới sông, cả hai nạn nhân đều bị bóp cổ đến chết, sau đó bị trói chân vào một vật nặng và ném xuống nước. Người bị hại đã chết được khoảng một tuần nhưng hai ngày trước đó mới bị dìm xuống sông. Nạn nhân trong bụi cỏ có thời gian tử vong chưa quá 24 giờ.
Sau khi xác định được danh tính của các nạn nhân, cảnh sát biết được hai thi thể dưới sông là Cynthia Hinds, 17 tuổi và Marcia Chapman, 31 tuổi. Cô gái trong bãi cỏ là Opal Mills, 16 tuổi. Cả ba đều chết do ngạt thở, điểm khác biệt là thời gian tử vong.
Đây là tin động trời bởi tính đến thời điểm đó, đã có sáu phụ nữ bị hại ở sông Xanh. Sáu tháng trước, Lianna Wilcox được phát hiện chết ngạt gần bờ sông, một tháng trước đó, cảnh sát tìm thấy thi thể lõa lồ của một người phụ nữ, nạn nhân là Wendy Coffield; chỉ mới sáu ngày trước, Debra Bonner cũng chết vì ngạt thở tại cùng một địa điểm.
Do các nạn nhân đều được tìm thấy ở khu vực quanh sông, cảnh sát đã đặt tên cho loạt án là “Những vụ giết người ở sông Xanh” và gọi hung thủ là “Sát thủ sông Xanh”.
Sự kiện Sát thủ sông Xanh trở nên nổi tiếng khắp báo đài khiến người dân vùng Seattle ngày đêm khiếp sợ. Nhà nhà đều lo lắng nếu không sớm tìm thấy hung thủ, sẽ lại có người bỏ mạng dưới nanh vuốt của hung thần. Thấu hiểu điều này, cảnh sát địa phương tức tốc thành lập Tổ đặc án, cảnh sát trưởng David Recht được chỉ định dẫn đầu cuộc điều tra. Thêm vào đó, thông báo được gửi đến chuyên gia tâm lý tội phạm của FBI John Douglas và thám tử đặc nhiệm Bob Keppel để nhờ hỗ trợ.
Dù đội phá án quy tụ toàn các lực lượng tinh nhuệ nhưng tiến độ điều tra vẫn giậm chân tại chỗ. Vụ việc nhận được sự quan tâm rộng rãi từ người dân, nhiều người nhiệt tình cung cấp manh mối khiến cảnh sát mất nhiều thời gian để xác thực thông tin. Kết quả, hầu hết những gì được khai báo đều vô giá trị.
Mặc dù không thu về được đầu mối hữu ích những cảnh sát không bỏ cuộc, họ quyết định tập trung vào nghiên cứu thủ pháp gây án và tìm kiếm điểm tương đồng giữa các vụ án. Tất cả nạn nhân đều bị siết cổ đến chết, một số bị trói vào vật nặng và thả chìm sống, số khác bị ném vào bãi cỏ hoang. Các cô gái bị lột sạch quần áo hoặc y phục rách nát, không chỉnh tề, người bị hại có độ tuổi đa dạng nhưng đều làm việc trong ngành dịch vụ tình dục.
Cảnh sát nghi ngờ rằng hung thủ đang tập trung tấn công gái mại dâm, Douglas cũng cung cấp phác họa về kẻ tội phạm sau khi nghiên cứu hồ sơ vụ án. Hung thủ là nam giới, da trắng, vóc dáng cường tráng, có thể thấy sau một loạt vụ giết người, hắn không hề thấy hối hận và sẽ tiếp tục hành vi phạm tội cho đến khi bị bắt giữ. Có khả năng, hắn từng bị phụ nữ làm nhục và hành động hiện nay của hắn là sự trả thù, nhắm vào những đối tượng mà hung thủ khinh rẻ nhất, vì vậy gái làng chơi trở thành mục tiêu số một. Tội phạm sống ở Seattle, thường ra vào khu đèn đỏ gần sông Xanh.
Có sự hướng dẫn từ Douglas, cảnh sát lập tức bố trí người thâm nhập khu đèn đỏ ở Seattle và điều tra hàng loạt gái bán hoa. Tuy nhiên, quan hệ giữa cảnh sát và bên còn lại vốn không hòa hợp, nhiều cô gái không hợp tác điều tra khiến việc phá án vấp phải khó khăn. Trong lúc này, kẻ giết người vẫn lộng hành.
Ngày 16 tháng 9 năm 1982, một thi thể được tìm thấy trong một ngôi nhà bỏ hoang gần sân bay quốc tế Comar. Nạn nhân là phụ nữ, không mặc quần áo, cổ buộc một đôi tất nam màu đen, nguyên nhân tử vong là do ngạt khí. Cảnh sát nhanh chóng xác định danh tính nạn nhân: Gisele Lovyorn, 17 tuổi. Hai tháng trước, gia đình cô gái đã trình báo mất tích.
Tuy nhiên, một câu hỏi được đặt ra khi gia đình của Gisele Lovvorn tới nhận diện nạn nhân: Gisele chưa bao giờ nhuộm tóc, tại sao mái tóc vàng của cô lại chuyển sang màu đen sau khi bị giết? Điều này khiến cảnh sát bối rối, đây có phải là hành vi của kẻ sát nhân? Phải chăng hắn quyết định thay đổi cách gây án để đánh lạc hướng điều tra?
Tháng 5 năm 1983, xác chết của một cô gái trẻ được phát hiện, quần áo của nạn nhân vẫn nguyên vẹn, dường như người chết đã bị siết cổ bằng một sợi dây. Ngoài ra, hiện trường vụ án được dàn xếp theo một chú ý nhất định, một con cá được đặt ở giữa cổ và vai nạn nhân, giữa hai chân có một chai rượu. Cảnh sát cho rằng đây là một nạn nhân của Sát thủ sông xanh nhưng sau khi xem xét kỹ lưỡng ảnh chụp hiện trường, Douglas phân tích rằng đây là vụ tấn công mang tính cá nhân, hung thủ là người quen của nạn nhân và vụ sát hại có thể là do ân oán riêng.
Sau đó, cảnh sát tiếp nhận một trường hợp mất tích khác, nạn nhân là một gái làng chơi tên Mary Meehan. Có nhân chứng đã nhìn thấy Mary lên xe cùng một người đàn ông trước khi biến mất, tuy nhiên rất có thể đó là khách hàng của cô. Cảnh sát nghi ngờ rằng vụ án này có liên quan đến Sát thủ sông xanh và quyết định lần theo manh mối được cung cấp.
May mắn thay, nhân chứng nhớ rất rõ đặc điểm của phương tiện. Rất nhanh, cảnh sát đã tìm thấy chiếc xe bán tải theo mô tả. Chủ nhân phương tiện là Gary Ridgway, anh ta tỏ thái độ hợp tác và rất bình tĩnh trả lời mọi câu hỏi của cảnh sát. Chính điều này đã xua tan nghi ngờ của lực lượng chức năng và cho rằng đối tượng không liên quan gì đến vụ án.
Lúc này, số vụ mất tích ngày một gia tăng, các mạng liên tục xảy ra. Douglas cảnh báo, vụ án càng bị trì hoãn lâu, số lượng người chết càng nhiều. Sẽ có những kẻ bắt chước thủ pháp gây án của Sát thủ sông Xanh trứ danh. Vì vậy, Douglas tiến hành bổ sung phác họa về hung thủ: Nam giới, độ tuổi trung niên, ngày thường khá ít nói, kín tiếng, hung thủ là bậc thầy cải trang, hắn sẽ hóa thân thành những hình mẫu khác nhau trong mỗi lần gây án và có xu hướng quay lại hiện trường. Ngoài ra, kẻ sát nhân cũng theo dõi sát sao tiến trình điều tra và đã từng có tiếp xúc với cảnh sát.
Do tiến độ trì trệ, tổ Đặc án đã được Cảnh sát trưởng Frank Adamson tiếp quản. Sau khi nhận trách nhiệm, Frank cho rằng nguyên nhân khiến sự việc gặp nhiều khó khăn là do cơ quan cảnh sát phân bổ lực lượng thiếu hợp lý, gây lãng phí nhân lực và vật lực. Vì vậy, vị cảnh sát trưởng đã thực hiện nhiều điều chỉnh và thành lập riêng một nhóm phân tích manh mối để tập trung tìm hiểu những thông tin do người dân cung cấp.
Trong một khoảng thời gian, số lượng nghi phạm bị tình nghi là Sát thủ sông Xanh trở nên quá tải, Bob Keppel bèn đề xuất sử dụng phương pháp loại trừ. Nếu nghi can có bất cứ bằng chứng ngoại phạm nào, phía cảnh sát sẽ lập tức loại bỏ đối tượng chứ không đi quá sâu. Điều này giúp tiết kiệm nhiều thời gian để cảnh sát giữ được sức lực truy tìm kẻ sát nhân thực sự.
Các biện pháp do Frank Adamson đề xuất đã cho thấy những điểm sáng mới trong quá trình điều tra, nhưng vụ án vẫn không có nhiều tiến triển. Hung thủ vẫn nhởn nhơ ngoài vòng pháp luật, lại có thêm phụ nữ bị giết hại.
Ngày 14 tháng 2 năm 1984, thi thể của một phụ nữ có tên Delise Louise Plager được tìm thấy gần tuyến đường quốc lộ liên bang Seattle. Hình thức gây án rất giống với Sát thủ sông Xanh, nạn nhân bị bóp cổ dẫn tới tử vong.
Đến cuối năm 1984, cảnh sát đã phát hiện được 28 nạn nhân và một số người mất tích chưa rõ tin tức. Kẻ giết người không còn chỉ ném xác xuống sông mà dần chuyển sang các khu dân cư bỏ hoang, đặc biệt là những bãi rác, phế liệu ven đường. Douglas cho rằng hung thủ rất căm thù gái làng chơi nên đã coi họ như rác rưởi.
Ông cũng yêu cầu đánh dấu các vị trí vứt xác và tiến hành so sánh cẩn thận để tìm ra phạm vi hoạt động của hung thủ. Kết quả, các khu vực mà Sát thủ sông xanh hoạt động tạo thành một hình tam giác trên bản đồ. Cảnh sát suy luận rằng nơi ở của kẻ chủ mưu sẽ nằm ở tâm của tam giác.
Trong lúc cuộc điều tra vẫn đang tiếp diễn, tháng 6 năm 1985, một người nông dân đã đào lên hai cái xác trong nông trại nhà mình khi sử dụng máy ủi ở Oregon. Người chết cũng làm trong ngành dịch vụ tình dục. Điều này cho thấy hung thủ đã tấn công các thành phố khác ngoài phạm vi quen thuộc, đồng thời cũng lý giải cho nhiều vụ mất tích không manh mối.
Một khoảng thời gian dài, dường như Sát thủ sông Xanh đã biến mất. Không có cái xác nào được phát hiện và cũng không có ai đến báo án. Áp lực lên phía cảnh sát được giải tỏa phần nào nhưng cùng lúc, việc điều tra lại đi vào ngõ cụt và càng khó để thu thập chứng cứ. Bình yên nhanh chóng bị phá vỡ, ba xác chết, trong đó có một thi thể không đầu, được tìm thấy vào cuối năm 1985, Cảnh sát biết rằng kẻ thủ ác đã bắt đầu thay đổi phương thức hoạt động để tung hỏa mù.
Tháng 2 năm 1986, cảnh sát có những bước đột phá đầu tiên. Một đối tượng trong danh sách tình nghi tỏ ra hết mực quan tâm đến diễn biến vụ án khiến nhân viên điều tra dấy lên nghi ngờ. Thông thường, những người theo dõi vụ việc sát sao nhất là cảnh sát và gia đình nạn nhân, tuy nhiên đối tượng lại không nằm trong cả hai trường hợp. Nghi can chính là Gary Ridgway, đã từng nói chuyện với cảnh sát.
Vì vậy, Gary Ridgway được mời đến thẩm vấn một lần nữa. Đối tượng khai báo, do đã từng bị điều tra và khám xét nhà nên hắn ta chú ý theo dõi tiến độ vụ án để tránh bị liên lụy, mong muốn cảnh sát sớm bắt được hung thủ. Đặc vụ Jim Doren là người lấy cung đã tin lời nói dối của Gary và loại hắn khỏi diện bị tình nghi.
Mặc dù cảnh sát trưởng Frank Adamson đã có nhiều đóng góp trong công tác điều tra nhưng vẫn không thể đưa ra một kết quả rõ ràng. Điều này khiến người dân bất bình và dần mất niềm tin vào cảnh sát. Để xoa dịu dân chúng, tổ Đặc nhiệm tiếp tục thay người phụ trách và James Pompeii được trao trọng trách cao cả.
Sau khi ông nhậm chức, Sát thủ sông xanh tái xuất. Thi thể của hai người phụ nữ mất tích trước đó được tìm thấy ở Vancouver, Canada. Ngoài ra, bộ phận cơ thể của một nạn nhân khác được đặt gần xác hai nạn nhân. Khám nghiệm tử thi cho thấy các phần cơ thể này thuộc về một số nạn nhân trong chuỗi án. Hành động phơi xác giữa thanh thiên bạch nhật này là sự giễu cợt của tên sát nhân đối với toàn thể cảnh sát Mỹ.
Đầu năm 1987, Gary Ridgway một lần nữa bị đưa vào danh sách nghi phạm trọng tâm. Matt Hayney, một thành viên mới gia nhập tổ Đặc án, đã luôn theo dõi và ngờ rằng hắn chính là Sát thủ sông Xanh. Anh đã bí mật điều tra về Gary và tìm thấy nhiều điểm đáng nghi.
Năm 1980, Gary Ridgway từng bị buộc tội tấn công, bóp cổ một cô gái bán hoa nhưng do sự phân biệt địa vị, tòa án đã nghiêng về phía Gary khi hắn khai rằng mình làm vậy để tự vệ. Nghi can được tuyên trắng án.
Năm 1982, Gary Ridgway chạy xe quá tốc độ và được cảnh sát yêu cầu dừng lại. Thời điểm đó, hắn đang chở một cô gái mại dâm, đồng thời cũng là một trong những nạn nhân của chuỗi án. Trước khi Mary Meehan mất tích, có nhân chứng từng trông thấy cô lên xe của Gary Ridgway. Thêm vào đó, vợ cũ của Gary từng nói với cảnh sát rằng hành tung của Gary rất kỳ quặc, hắn thường lái xe đến nơi xảy ra án mạng. Điều này vô cùng trùng khớp với phác họa hung thủ của Douglas: Sau mỗi lần gây án, kẻ sát nhân sẽ giả dạng vô tội và quay lại hiện trường.
Thêm vào đó, có một đầu mối then chốt cho thấy Gary Ridgway có liên quan tới các vụ giết người ở sông Xanh. Cảnh sát tìm thấy nhiều vết sơn nhỏ trên người các nạn nhân, điều này tiết lộ thông tin về nghề nghiệp của hung thủ. Trùng hợp làm sao, Gary Ridgway là thợ sơn xe tải. Vì vậy, Matt Hayney đã đến chỗ làm việc của Gary Ridgway để tìm hiểu và biết rằng trước mỗi vụ mất tích, Gary đều tan làm sớm hoặc xin nghỉ.
Tất cả đầu mối dường như đều chỉ vào Gary Ridgway nhưng hầu hết chỉ dựa trên sự suy luận của Matt Hayney. Do không có chứng cứ trực tiếp và không tìm thấy bằng chứng xác thực sau khi khám xét nơi ở của nghi phạm, cảnh sát buộc phải trả tự do cho đối tượng.
Tháng 10 năm 1989, lại có thêm hai phụ nữ gặp nạn được phát hiện ở Seattle. Thi thể đã phân hủy nên không thể xác nhận danh tính nhưng cảnh sát vẫn nghi ngờ đó là “tác phẩm” của Sát thủ sông Xanh.
Hai mươi năm trôi qua, hung thủ của vụ án chưa bao giờ được tìm thấy. Nhiều người cho rằng kẻ giết người khét tiếng đã qua đời từ lâu hoặc đang an hưởng tuổi già. Thế nhưng, ngày 30 tháng 11 năm 2001, cảnh sát bất ngờ tuyên bố đã tìm ra lời giải cho bí ẩn kéo dài đằng đẵng này. Sát thủ sông Xanh, hung thủ thật sự của hàng loạt vụ án không phải ai khác mà chính là Gary Ridgway, được chứng thực dựa trên công nghệ DNA.
Lúc này, Gary Ridgway đã hơn 50 tuổi, cảnh sát đã thu thập mẫu tóc và nước bọt của nghi phạm trong quá trình thẩm vấn. Sau này, khi đối chứng với mẫu DNA lấy được từ người nạn nhân và tại nơi vứt xác, sự thật về Sát thủ sống xanh mới được làm rõ.
Dù bị bắt giữ nhưng hung thủ vẫn không chịu khai nhận tội ác, tòa án đành đưa ra một lời đề nghị với Gary Ridgway: Nếu hắn nhận tội, tòa sẽ miễn trừ án tử hình. Vì vậy, kẻ thủ ác đã cúi đầu quy hàng trước pháp luật.
Gary Ridgway thừa nhận, hắn không chỉ giết gái bán dâm mà còn chịu trách nhiệm cho nhiều vụ mất tích của các cô gái bỏ nhà ra đi. Tuy thoát án tử hình nhưng kẻ giết người sẽ phải ngồi tù suốt phần đời còn lại.
Các nhà tâm lý học đã tiến hành nghiên cứu tâm lý kẻ phạm tội để tìm hiểu nguyên nhân gây án. Kết quả, những gì họ thu được tương tự với phân tích của Douglas: Gary Ridgway có một người mẹ bạo hành với tính kiểm soát cao. Thủa nhỏ, hắn thường xuyên bị mẹ đánh mắng, hạ nhục, từ đó nảy sinh cảm giác bị chối bỏ, coi thường. Hung thủ lựa chọn gái làng chơi và các cô gái bỏ nhà ra đi vì đây là những đối tượng dễ bị lãng quên và xử lý nhất. Kẻ thủ ác sẽ giả vờ làm khách mua dâm để lừa các cô gái lên xe mình. Sau khi họ đã dính bẫy, hắn tiếp tục giả vờ làm một người tử tế và cho họ xem ảnh con trai mình để ra vẻ tình cảm, lấy được lòng tin của con mồi.
Gary thường chọn những nơi kín đáo, bí mật để giết chết nạn nhân và vứt xác. Để đánh lạc hướng cảnh sát, hắn thường để lại hiện trường những món đồ không thuộc về mình. Sau khi hành sự, hung thủ có thói quen lái xe quay lại hiện trường nhiều lần để kiểm tra tình trạng xác chết.
Phân tích tâm lý Gary Ridgway, các nhà tâm lý học nhận thấy lý do giúp kẻ giết người dễ dàng vượt qua bài kiểm tra nói dối và thoát khỏi tầm ngắm của cảnh sát là vì hắn thật sự tin rằng hành động của mình là đúng đắn. Với Gary, việc giết gái bán dâm là cách thay trời hành đạo, thậm chí được hắn xem như sự nghiệp cả đời. Đó cũng là lý do giúp hắn giữ được sự bình tĩnh và điềm đạm mỗi khi đối mặt với cảnh sát.
CHIA SẺ CỦA CHUYÊN GIA TÂM LÝ TỘI PHẠM
Qua nhiều nghiên cứu, chuyên gia phác họa tâm lý tội phạm đã phát hiện rằng hầu hết những kẻ giết người hàng loạt sẽ quay lại hiện trường vụ án sau khi phạm tội. Cảnh tượng chết chóc luôn tạo ra một cảm giác phấn khích và thỏa mãn, tội phạm sẽ hồi tưởng lại những gì đã xảy ra và chìm đắm vào cảm giác vui thú như khán giả đang xem một vở kịch.
Cơ quan chức năng có thể sẽ không nắm được quy luật này ngay nhưng nếu chú ý theo dõi, lắp đặt camera giám sát quanh khu vực xảy ra vụ án thì có cơ hội cao sẽ bắt được hung thủ. Tuy nhiên, tội phạm hàng loạt có tính cảnh giác cao nên khi đối mặt với cảnh sát thiếu kinh nghiệm, bỏ sót đầu mối, kẻ thủ ác sẽ dễ dàng qua mặt công lý và tẩu thoát hết lần này đến lần khác.