Trước khi Bärlach bước vào, tất nhiên không gõ cửa trước, Lutz còn vừa đủ thời gian để lướt qua danh sách của ngài nghị sĩ, rên lên vì các tên tuổi trong đó quá nổi tiếng, và buông nó rơi xuống, - trời ơi, mình đã lâm vào một vụ thật bất hạnh, ông ta thầm nghĩ.
Ông Già định đề xuất những thủ tục pháp lý để đến làm việc với Gastmann ở Lamboing, nhưng Lutz xin khất đến chiều. Bây giờ phải đi dự lễ tang, ông ta nói và đứng dậy.
Bärlach không phản đối và ra khỏi phòng cùng Lutz, ông này càng lúc càng thấy mình đã thiếu thận trọng khi hứa để Gastmann được yên, và lo sẽ bị Bärlach phản ứng gay gắt. Họ đứng trên đường, không nói năng gì, cả hai đều mặc măng-tô đen dựng cao cổ. Trời mưa, nhưng họ không giương ô cho đoạn đường mấy bước đến chỗ xe đậu. Blatter lái xe. Mưa lúc này xối như thác, đập chéo vào kính xe. Mỗi người ngồi bất động ở một góc. Bây giờ có lẽ mình phải nói cho ông ấy biết, Lutz nghĩ bụng và liếc nhìn gương mặt trông nghiêng bình thản của Bärlach. Ông Già để tay lên bụng như thường lệ.
“Ông đau à?”, Lutz hỏi.
"Đau suốt”, Bärlach đáp.
Cả hai lại im lặng, và Lutz tự nhủ: Đến chiều mình sẽ nói với ông ấy. Blatter lái chậm. Mưa to đến mức cảnh vật như chìm sau một bức tường trắng. Ô tô, tàu điện lặn ngụp trong những thác nước khủng khiếp đang ào ào trút xuống. Lutz không nhận ra họ đang ở đâu, không thể nhìn thấy gì bên ngoài qua kính xe túa nước. Trong xe mỗi lúc một tối. Lutz châm một điếu thuốc, thở khói, tự nhủ sẽ không để mình rơi vào một cuộc tranh luận với Ông Già về vụ Gastmann, và nói:
“Rồi báo chí sẽ đưa tin về vụ giết người này, không thể giấu mãi được”.
“Giấu thì ích gì? Mà ta đã phát hiện được một dấu vết", Bärlach trả lời.
Lutz dập tắt điếu thuốc: “Giấu cũng chưa bao giờ ích gì."
Bärlach im lặng, và Lutz tuy rất muốn tranh luận nhưng đành ngó qua kính xe. Mưa đỡ hơn. Họ đã tới đại lộ. Nghĩa trang Schoßhalden, một quần thể gạch đá xám xịt, đẫm mưa, hiện ra sau những hàng cây loang loáng, Blatter lái xe vào sân, đỗ lại. Họ ra khỏi xe, giương ô, và sải bước giữa những hàng mộ. Họ không cần tìm lâu. Những tấm bia mộ và các cây thập tự lùi dần, họ đã tới chỗ trông như một bãi xây dựng.
Mặt đất bị những lỗ huyệt mới đào cày xới. Gỗ ngáng lát bên trên. Cái ẩm từ cỏ ướt thấm vào những đôi giày dính bết đất nhão. Giữa bãi, giữa những hố chôn còn bỏ trống bị nước mưa đọng thành từng vũng bẩn dưới đáy, giữa những cây thập tự làm tạm bằng gỗ và những nấm đất phủ đầy hoa và vòng hoa đã sớm héo tàn, một đám người đứng quanh một nấm huyệt.
Quan tài chưa hạ xuống, vị linh mục đang đọc kinh cầu nguyện, cạnh ông là người phu mộ trong bộ quần áo lao động kiểu đuôi tôm lố bịch, tay cầm chiếc ô che cho cả hai người và đứng đổi hết chân này sang chân kia vì lạnh.
Bärlach và Lutz dừng lại bên huyệt. Ông Già nghe có tiếng khóc. Đó là bà Schönler, béo và xồ xề dưới làn mưa không ngớt này, và cạnh bà là Tschanz, không mang ô, áo đi mưa dựng cao cổ, đai lưng rủ xuống, một chiếc mũ đen cứng ngắc trên đầu. Một cô gái đứng bên anh, nhợt nhạt, đầu không mũ, mái tóc vàng rũ xuống thành từng lọn ướt, đó là Anna, đúng như Bärlach bất giác nghĩ thầm. Tschanz nghiêng mình, Lutz gật đầu chào, ông thanh tra không thay đổi nét mặt. Ông nhìn sang những người khác đang đứng quanh huyệt, toàn là nhân viên cảnh sát, tất cả đều mặc thường phục, tất cả đều khoác áo đi mưa như nhau, đội mũ cứng màu đen như nhau, tay cầm ô như cầm gươm, những kẻ gác nghĩa địa lạ lùng, như được phù phép từ một nơi nào đó đến đây, nghiêm chỉnh đến độ phi lý. Và sau lưng họ là đội nhạc của thành phố bị lùa vội tới, xếp hàng lô nhô, đồng phục đỏ đen, cố sức che những nhạc cụ màu vàng dưới áo mưa. Họ đứng quanh chiếc quan tài; nó nằm đó, một chiếc hòm gỗ, không vòng hoa, không hoa, nhưng vẫn là vật ấm áp, bình yên duy nhất trong làn mưa không ngớt này, làn mưa đều đều trút xuống, mỗi lúc một nhiều hơn, bất tận hơn. Vị linh mục đã ngừng từ lâu.
Không ai để ý. Chỉ có mưa, chỉ nghe tiếng mưa. Vị linh mục húng hắng ho. Một lần. Rồi nhiều lần. Rồi những kèn tuba, kèn trombone, kèn cor, kèn trompette, kèn fagott cất lên, kiêu hãnh và trang trọng, lóe vàng trong thủy triều mưa; nhưng rồi cả chúng cũng lịm xuống, tắt dần, bỏ cuộc. Mọi người rúc vào dưới ô, dưới áo khoác. Mưa càng ngày càng to. Giày ngập trong bùn.
Nước tuôn như suối vào lỗ huyệt rỗng. Lutz nghiêng mình và bước lên. Ông đưa mắt nhìn cỗ quan tài ướt đẫm rồi lại nghiêng mình lần nữa.
“Thưa các bạn”, từ đâu đó trong mưa tiếng ông cất lên, gần như lọt thỏm trong màn nước: “Thưa các bạn, đồng đội Schmied của chúng ta không còn nữa.”
Đến đây, một giọng hát hoang dại rú lên cắt ngang lời ông:
“Quỷ tứ tến
quỷ tứ tến
quỷ tứ tập toàn dân tau tiếng” 38
Hai gã đàn ông mặc áo đuôi tôm ngật ngưỡng tiến vào nghĩa trang. Không ô, không áo khoác, trần mình trong mưa. Áo quần dính bết vào người. Cả hai đều đội mũ chóp cao, nước mưa từ mũ chảy dài xuống mặt. Họ khiêng một vòng nguyệt quế khổng lồ màu xanh, dải băng đính trên đó rủ xuống, lê trên mặt đất.
Đó là hai gã đàn ông lực lưỡng, hung tợn, những tay đồ tể trong trang phục đuôi tôm, say bí tỉ, luôn chực ngã, nhưng không lúc nào cả hai cùng vấp nên vẫn giữ được vòng nguyệt quế ở giữa, như một chiếc tàu gặp nạn, dập dềnh lên xuống ngoài khơi. Lúc này cả hai lại hòa giọng hát một bài khác:
“Tà tủ cố xay chồ chì chế
tà tủ cố xay, tà chì số
tà tủ cố xay cớ ngay thàng hù
tà tủ cố xay, tà chì số” 39
Hai gã lao về phía nhóm người dự lễ tang, đâm bổ vào họ, xen vào giữa bà Schönler và Tschanz mà không bị ai ngăn lại vì tất cả đều đứng ngây ra, rồi cả hai lại lảo đảo bỏ đi, đạp lên cỏ ướt, dìu lẫn nhau, ôm lẫn nhau, bổ chửng trên những nấm mồ và xô đẩy các cây thập tự trong cơn say hoành tráng. Tiếng hai gã hát tắt lịm trong mưa, rồi tất cả lại bị làn mưa che phủ.
“Mọi thứ rồi sẽ qua
sẽ qua rồi mọi thứ"
là câu cuối cùng vọng lại. Chỉ còn vòng nguyệt quế nằm đó, vứt trên chiếc quan tài, và trên dải băng dơ dáy là dòng chữ nhòe mực đen: “Kính viếng hương hồn tiến sĩ Prantl quý mến”. Nhưng khi mọi người đứng quanh huyệt vừa kịp hoàn hồn và định tỏ thái độ bất bình với sự việc vừa xảy ra, và khi đội nhạc của thành phố lại bắt đầu tuyệt vọng tấu lên để cứu vãn không khí long trọng, thì mưa dâng thành một trận bão, quật vào những cây thanh tùng, khiến tất cả đều bỏ chạy khỏi hố chôn, chỉ còn đám phu mộ ở lại, như những bù nhìn đuổi chim, đen sì trong tiếng gào của gió, trong ào ào mưa dội, cố hạ cho xong chiếc quan tài xuống huyệt.