Sáng hôm sau, theo kinh nghiệm, ông thanh tra già chuẩn bị tinh thần chờ mấy chuyện lằng nhằng, ông thường gọi những vụ đụng độ với Lutz như thế. Lúc đi qua cầu Altenberg, ông nghĩ bụng: “Thiên hạ thừa biết thế nào là ngày thứ Bảy. Chỉ vì ân hận là suốt cả tuần chẳng làm gì nên hồn nên đám công chức phải nhe nanh.” Ông mặc đồ đen trang trọng vì lễ tang Schmied được ấn định vào lúc mười giờ. Ông không thể tránh đến dự, thực ra, và đó chính là lý do khiến ông bực dọc.
Von Schwendi tới vào lúc tám giờ hơn, nhưng không đến chỗ Bärlach, mà vào phòng của Lutz, sau khi ông này vừa kịp nghe Tschanz báo cáo về sự việc xảy ra tối hôm qua.
Von Schwendi cũng là đảng viên Đảng Xã hội Tự do Bảo thủ của Tập hợp Độc lập 28 như Lutz, từng nhiệt tình nâng đỡ Lutz, và đã chuyển sang cách xưng hô thân mật với ông này từ bữa cùng đi ăn sau một cuộc họp ban chấp hành diện hẹp, mặc dù Lutz không được bầu vào Hội đồng Thành phố, vì như von Schwendi lý giải, dân biểu ở Bern mà lại tên là Lucius 29 thì tuyệt đối không thể chấp nhận được.
“Mấy tay nhân viên cảnh sát thành phố Bern của cậu thật quá đáng, Lutz quý mến”, ông ta mở đầu ngay như vậy khi thân hình to béo của ông ta vừa hiện ra ở khung cửa. “Ai lại đi bắn chết con chó nhà ông Gastmann, thân chủ của tôi, một giống chó hiếm vùng Nam Mỹ đấy, rồi lại còn phá rối văn hóa, Anatol Kraushaar-Raffaeli là nghệ sĩ dương cầm nổi tiếng thế giới chứ ít đâu. Người Thụy Sĩ thật chẳng có giáo dục gì cả, không chịu cởi mở với thế giới bên ngoài, không có chút dấu vết nào của tư duy châu Âu. Cách tốt nhất để khắc phục là tống vào trường huấn luyện quân sự ba năm.”
Lutz bối rối vì sự xuất hiện của người đồng chí trong đảng và sợ những tràng diễn văn bất tận của ông này. Ông mời von Schwendi ngồi.
“Anh cũng biết rồi đấy, chúng tôi đang mắc vào một cuộc điều tra hết sức gay cấn”, ông rụt rè nhận định. “Cậu nhân viên trẻ tuổi, người triển khai công việc này về cơ bản, có thể coi là khá có năng lực trong hoàn cảnh Thụy Sĩ. Còn ông thanh tra già mà hôm đó cũng có mặt thì thuộc hạng sắt rỉ rồi, tôi thừa nhận.
Tôi rất tiếc là con chó Nam Mỹ quý hiếm như thế bị bắn chết, bản thân tôi cũng là người nuôi chó và yêu súc vật, tôi sẽ cho tiến hành một cuộc điều tra đặc biệt, thật nghiêm ngặt. Mọi người ở đây có biết gì về hình sự học đâu. Cứ nghĩ đến Chicago, tôi lại thấy tình cảnh của ta thật hoàn toàn vô vọng.”
Ông ngừng lại một chút, lúng túng vì thấy von Schwendi cứ im lặng nhìn mình chằm chằm, rồi nói tiếp, nhưng đã mất hẳn tự tin, rằng ông cần biết là Schmied, người mới bị sát hại, có tới chỗ Gastmann, thân chủ của von Schwendi hôm thứ Tư vừa rồi, như nhận định của cơ quan cảnh sát, xuất phát từ một số cơ sở nhất định hay không.
“Lutz thân mến”, ông đại tá trả lời, “mình vờ vịt với nhau làm gì. Cảnh sát các cậu biết tỏng cả rồi; tôi hiểu anh em mình lắm chứ.”
“Ông nói vậy nghĩa là thế nào, thưa nghị sĩ?", Lutz lúng túng hỏi, bất giác quay lại cách xưng hô xã giao, vì chưa bao giờ ông thật sự thoải mái trong xưng hô thân mật với von Schwendi.
Von Schwendi ngả người ra sau, lồng hai bàn tay đặt lên ngực và nhe răng, cái dáng điệu mà ông ta có được là nhờ cả chức đại tá lẫn vai nghị sĩ của mình.
“Hê đốc 30 ”, ông ta nói, “bây giờ tôi muốn biết thật chính xác, vì sao các cậu cứ đem cái tay Schmied tròng vào cổ ông Gastmann đứng đắn của tôi. Chuyện diễn ra ở vùng Jura thì liên quan đếch gì đến cơ quan cảnh sát, đừng mơ đến Gestapo 31 nhé, còn lâu.”
Lutz như từ trên trời rơi xuống. “Sao chúng tôi lại phải tròng Schmied vào cổ thân chủ của anh? Chúng tôi thậm chí còn chưa biết ông ấy là ai”, ông ngơ ngác hỏi. “Và vì sao một án mạng lại không liên quan đến chúng tôi?".
“Nếu các cậu không biết rằng Schmied đội tên là tiến sĩ Prantl, giảng viên thỉnh giảng môn lịch sử văn hóa Mỹ ở München, đến dự những bữa tiệc do Gastmann tổ chức ở Lamboing, thì toàn bộ cảnh sát các cậu nhất thiết phải về vườn, vì mù tịt về điều tra hình sự”. Von Schwendi khẳng định và tay phải nôn nóng gõ ngón xuống mặt bàn của Lutz.
“Chúng tôi không hay biết chuyện đó, Oskar 32 thân mến”, Lutz nói, nhẹ cả người vì đúng lúc này sực nhớ ra tên của ngài nghị sĩ mà ông đã cố tìm. “Thế là tôi vừa được nghe một thông tin rất quan trọng đấy.”
“Vậy hả”, von Schwendi đáp cộc lốc rồi im lặng, khiến Lutz càng ý thức rằng mình yếu thế và đồ rằng mình sẽ phải nhượng bộ từng bước trước tất cả những điểm ông đại tá muốn. Ông bất lực ngước nhìn mấy bức tranh của Traffelet với đám binh lính đang diễu hành, những lá cờ Thụy Sĩ phấp phới và viên tướng trên mình ngựa. Ngài nghị sĩ khá đắc thắng nhận ra vẻ bối rối của vị chưởng lý 33 , và vừa đế tiếp vừa vạch rõ câu “Vậy hả” lúc nãy: “Vậy là cơ quan cảnh sát vừa được biết một thông tin rất quan trọng; có nghĩa là cảnh sát lại mù tịt”.
Mặc dù rất khó chịu và bị von Schwendi tàn nhẫn đẩy vào một tình thế bức bối, Lutz vẫn buộc phải thú nhận rằng Schmied đến nhà Gastmann không phải vì công vụ, và cơ quan cảnh sát cũng không hay biết về những lần Schmied đến Lamboing. Schmied làm việc đó hoàn toàn với tư cách cá nhân, Lutz kết thúc lời phân bua khổ sở của mình. Nhưng vì sao Schmied phải dùng một cái tên giả, thì hiện tại đối với ông đó vẫn còn là một câu đố.
Von Schwendi nghiêng người về phía trước và nhìn Lutz bằng cặp mắt lờ mờ, vằn tia đỏ.
“Chính điều đó có thể giải thích tất cả”, ông ta nói, "Schmied dò la cho một thế lực nào đó.”
“Anh nói thế là thế nào?”, Lutz hỏi, bất lực hơn lúc nào hết.
“Là thế này”, ngài nghị sĩ trả lời, “trước hết, cảnh sát các cậu cần điều tra xem Schmied tới chỗ Gastmann vì những lý do gì.”
“Oskar thân mến, trước hết cảnh sát chúng tôi phải biết chút gì về Gastmann đã chứ”, Lutz phản đối. “Đối với cảnh sát, Gastmann hoàn toàn không nguy hiểm", von Schwendi đáp, “và tôi cũng không muốn cậu hoặc bất kỳ ai thuộc cảnh sát các cậu đụng vào ông ấy. Đấy là nguyện vọng của tôi, ông ấy là thân chủ của tôi, và việc của tôi là thu xếp cho những nguyện vọng của ông ấy được thực hiện.”
Câu trả lời thẳng thừng này đánh gục Lutz, khiến lúc đầu ông không đủ sức đáp lại điều gì. Ông châm thuốc hút, và trong lúc bối rối quên cả mời von Schwendi một điếu. Sau đó ông mới ngồi ngay ngắn và trả lời:
“Vì Schmied có mặt ở nhà Gastmann, nên đáng tiếc là cảnh sát buộc phải làm việc với ông ta, Oskar thân mến ạ.”
Von Schwendi không hề nao núng. “Trước tiên, cảnh sát buộc phải làm việc với tôi, vì tôi là luật sư của Gastmann", ông ta nói. "Lutz, cậu nên mừng vì chính là tôi chứ không phải ai khác; tôi muốn giúp cả cậu chứ không riêng gì Gastmann. Tất nhiên thân chủ của tôi chẳng thích thú gì toàn bộ vụ này, nhưng cậu lại càng ê mặt, vì cho đến lúc này cảnh sát vẫn chưa tìm ra một dấu vết nào. Nói chung tôi hoài nghi, các cậu sẽ chẳng bao giờ làm sáng tỏ được vụ này đâu”.
“Cảnh sát đã phá hầu hết các vụ án mạng, theo số liệu thống kê”, Lutz trả lời. “Tôi thừa nhận là trong vụ Schmied, chúng tôi gặp một số khó khăn nhất định, nhưng cũng đã...” - ông hơi ngập ngừng - "... cũng đã ghi nhận những kết quả đáng kể. Chẳng hạn, chúng tôi đã tự tìm ra Gastmann, và đấy cũng chính là lý do khiến Gastmann phái anh đến gặp chúng tôi. Vấn đề nằm ở phía Gastmann chứ không phải phía chúng tôi, trình bày về vụ Schmied là việc của Gastmann chứ không phải của chúng tôi. Schmied đã tới nhà Gastmann, dù đội tên giả; nhưng chính điều đó buộc cảnh sát phải làm việc với Gastmann, bởi hành vi không bình thường đó của người bị sát hại chắc chắn ảnh hưởng đến Gastmann đầu tiên. Chúng tôi phải thẩm vấn Gastmann, và chỉ có thể bỏ qua việc đó với điều kiện là anh có thể giải thích hoàn toàn thỏa đáng cho chúng tôi rõ, vì sao Schmied dùng tên giả đến chơi nhà Gastmann, mà lại đến nhiều lần, như chúng tôi đã xác định được.”
“Được”, von Schwendi nói, “thì ta nói thẳng với nhau nhé. Cậu sẽ thấy, không phải tôi là người cần giải thích về Gastmann, mà chính các cậu phải giải thích cho chúng tôi biết, Schmied đến Lamboing để làm gì. Bị cáo ở đây là các cậu, chứ không phải chúng tớ, Lutz thân mến ạ.”
Nói xong, ông ta rút một cuộn màu trắng, trải ra thành một tờ giấy rộng và đặt lên bàn vị chưởng lý.
“Đây là tên những người thường lui tới nhà ông bạn quý Gastmann của tôi”, ông ta nói. "Danh sách này rất đầy đủ. Tôi đã chia làm ba nhóm. Nhóm thứ nhất tôi gạt ra ngoài, chẳng có gì thú vị, đấy là các nghệ sĩ. Tất nhiên, nói thế không có nghĩa là chê Kraushaar-Raffaeli, ông ấy là người ngoại quốc; không, tôi nói bọn trong nước cơ, bọn ở Utzenstorf và Merligen. Bọn họ hết viết kịch về trận Morgarten 34 hay về Niklaus Manuel 35 thì chỉ ngồi vẽ núi. Nhóm thứ hai là giới công nghiệp. Cậu sẽ thấy một loạt tên tuổi, toàn người danh tiếng, tôi cho là những bản mẫu xuất sắc nhất của xã hội Thụy Sĩ. Tôi nói chân thành đấy, mặc dù bà ngoại tôi vốn là nông dân.”
“Còn nhóm thứ ba trong số khách của Gastmann?”, Lutz hỏi, vì bỗng nhiên ngài nghị sĩ im lặng và sự bình thản của ngài khiến vị chưởng lý sốt ruột, tất nhiên đó là chủ ý của von Schwendi.
“Nhóm thứ ba", mãi sau von Schwendi mới tiếp tục, “khiến vụ Schmied thành ra không hay ho gì cho cậu, và cho cả giới công nghiệp, tôi thừa nhận; vì bây giờ buộc lòng tôi phải đề cập những vấn đề thật ra phải tuyệt đối giữ kín đối với cảnh sát. Nhưng cảnh sát thành phố Bern các cậu đã không đừng được việc truy ra Gastmann, và bây giờ chuyện Schmied có mặt ở Lamboing cũng đã bị lộ tẩy, nên giới công nghiệp đành ủy quyền để tôi cung cấp thông tin cho cơ quan điều tra trong khuôn khổ cần thiết cho vụ Schmied.
Rắc rối cho chúng tôi là phải khám phá những hoạt động chính trị có tầm quan trọng đặc biệt, và rắc rối cho các cậu là với nhóm thứ ba này, các cậu không có quyền hạn như với công dân Thụy Sĩ và công dân ngoại quốc sống tại đất nước này.”
“Anh nói gì, tôi không hiểu một lời nào cả”, Lutz phát biểu.
“Thì đã bao giờ cậu hiểu gì về chính trị đâu, Lutz thân mến", von Schwendi đáp, “nhóm thứ ba này gồm nhân viên một phái đoàn nước ngoài, họ tuyệt đối không muốn bị điểm danh cùng với một tầng lớp nhất định trong giới công nghiệp.”