Đúng là: Trên nói lóng, dưới nói dối. Doanh nghiệp chúng ta cũng vì thế mà biến thành một vở kịch tôi dụ dỗ anh, anh dụ dỗ tôi.

Nhân viên xuất sắc chia làm hai loại: Một loại cố gắng làm việc, loại kia cố gắng lấy lòng sếp

Tiếng lóng trong quản lý học của Vương Luân

Có một câu hỏi mang đầy trí tuệ thế này: “Trong xã hội hiện nay, những ông chủ giàu có sống được nhờ cái gì?” Câu trả lời là: “Cái miệng.”

Sự kỳ diệu của quản lý học không phải ở phương pháp quản lý mà là ở chỗ làm thế nào để những phương pháp đó phát huy hiệu quả. Hiệu quả đó chính là tiền, chính là một lượng rất nhiều tiền mà bạn kiếm được. Chúng ta hãy tiếp tục chủ đề được quan tâm: “Làm thế nào để những phương pháp quản lý kia phát huy hiệu quả?” Khả năng để phương pháp quản lý phát huy hiệu quả chính là năng lực lãnh đạo mà ai ai cũng mong muốn có được.

Nói nôm na, năng lực lãnh đạo chính là khả năng người lãnh đạo dụ dỗ được nhân viên. Và để đạt được điều này thì cần dùng đến cái miệng. Cái miệng là gì? Đó chính là công cụ “chính trị” trong văn phòng. “Chính trị” trong văn phòng là cái gì? Đó là thủ đoạn thực thi phương pháp quản lý. Nói cách khác, nếu bạn biết ăn nói thì bạn có thể làm ông chủ, đi tuyển một đống nhân viên, chơi trò chính trị trong văn phòng với họ, dụ dỗ họ, dùng phương pháp quản lý để “lũ ngốc” đó kiếm tiền cho bạn.

Bạch Y Tú Sĩ Vương Luân tự cho mình là một ông chủ rất có năng lực lãnh đạo. Anh cho rằng dụ dỗ chính là một loại nghệ thuật lãnh đạo, yếu tố chính để khẳng định bạn là ông chủ giỏi hay không chính là bạn có biết dụ dỗ không. Nếu bạn biết dụ dỗ thì các nhân viên sẽ vui lòng, phát huy hết khả năng của họ. Nếu không biết dụ dỗ, bạn không những không thể khơi dậy khả năng trong họ, thậm chí còn dập tắt khả năng đó. Nếu đã làm thì phải làm một ông chủ giỏi biết cách dụ dỗ nhân viên để họ tự do phấn đấu, còn bạn chỉ việc ngồi trong văn phòng hưởng sự vui vẻ, an nhàn. Đó chính là sự kỳ diệu của quản lý học: Hoặc cả hai cùng có lợi, nhân viên có được vị trí trong công ty, bạn kiếm được lợi nhuận; hoặc cả hai đều thảm bại, nhân viên sống không ra gì, và cái mà bạn nhận được là sự oán hận của họ.

Trong Công ty Trách nhiệm Hữu hạn Lương Sơn, Báo Tử Đầu Lâm Xung là đối tượng trọng điểm được dụ dỗ. Kết quả là lòng nhiệt tình làm việc của Lâm Xung được kích thích đến cực điểm, anh nam chinh bắc chiến mở rộng thị trường, lập công lớn cho sự phát triển lớn mạnh của công ty. Nhìn lại Đỗ Thiên và Tống Vạn, tuy là nhân viên lâu năm nhưng thành tích rất bình thường. Mỗi lần Lâm Xung điều binh khiển tướng sắp xếp nhiệm vụ là Đỗ Thiên với Tống Vạn lại cố làm ra vẻ khiêm nhường: “Để Lâm giáo đầu làm đi! Dù gì anh ta cũng tài giỏi hơn bọn tôi.”

Cũng đến một ngày Vương Luân không thể nhịn được nữa, trong cuộc họp với Đỗ Thiên và Tống Vạn, giận dữ nói: “Hai người theo tôi nhiều năm như vậy sao chẳng hiểu chuyện gì cả vậy? Tôi khen Lâm Xung ‘tài giỏi’, nhưng hai người có hiểu ý tôi muốn nói gì không?”

Đỗ Thiên tỏ vẻ không hiểu, hỏi: “Lẽ nào anh có kế hoạch gì khác?”

Vương Luân bực bội: “Không có kế hoạch sao làm ông chủ được chứ? Nếu tôi nhớ không lầm thì hồi đầu khi Lâm Xung đến, tôi đã nói với hai người về tiếng lóng trong quản lý học. Đó là một nghệ thuật. Hai người là anh em tốt của tôi phải phối hợp với tôi, hiểu không?”

Tống Vạn nói: “Nếu anh nói tiếng lóng trên giang hồ thì tôi hiểu, chứ tiếng lóng trong quản lý học là cái gì vậy?”

Vương Luân nghĩ một lúc, lôi từ trong ngăn kéo bàn ra một quyển sổ tay, nhìn Đỗ Thiên, Tống Vạn nói với vẻ đầy ý tứ sâu xa: “Tôi đã viết được một bộ Từ điển tiếng lóng trong quản lý học , hai người hãy về đọc cẩn thận cho tôi, để mở mang kiến thức.”

Hai người thận trọng mở quyển từ điển ra thấy bên trong viết:

Tài giỏi: Nhân viên nghe lời chỉ đạo như ngựa nghe lời chủ, chính là nhân viên tài giỏi.

Đáng yêu: Ai là người đáng yêu nhất? Đương nhiên là những người ngốc nghếch. Bí quyết của việc dụ dỗ là ở chỗ, mắng một người là ngốc nghếch không bằng khen anh ta đáng yêu.

Tích cực tiến thủ: Là người thường xuyên mời sếp đi ăn.

Nhân viên kiểu mẫu: Là nhân viên đến đúng giờ và tan làm muộn.

Biết cách giải tỏa áp lực: Cách nói tránh của việc ngủ gật trong giờ làm.

Thái độ làm việc nhiệt tình: Thật ra là nói anh ta cố chấp, ngoan cố, không nghe lời sếp.

Cẩn thận: Người cẩn thận toàn thích kéo dài công việc.

Khả năng quan sát tốt: Ý nói thường xuyên mách lẻo. Nếu anh ta không thường xuyên mách lẻo với bạn thì sao bạn biết được khả năng quan sát của anh ta tốt chứ?

Biết cách ăn nói: Anh ta biết nói dối.

Tính cách hoạt bát: Làm việc không nghĩ đến hậu quả.

Khả năng giao tiếp tốt: Thường xuyên buôn chuyện bằng điện thoại.

Tư duy nhạy bén: Người có thể kiếm cớ một cách nhanh chóng.

Khả năng làm việc độc lập khá tốt: Chẳng ai biết anh ta đang làm gì.

Chú trọng hiệu quả thực tế: Tầm nhìn hạn hẹp.

Nhân viên bình thường: Anh ta không đủ thông minh.

Biểu hiện xuất sắc: Anh ta vẫn còn sở trường đáng để lợi dụng.

Giỏi xã giao: Nếu là đàn ông thì ý nói anh ta giỏi uống rượu bia, nếu là phụ nữ thì ý nói cô ta lẳng lơ.

Có khiếu hài hước: Anh ta biết kể chuyện cười người lớn.

Ổn định, trung thành: Anh ta rất khó có thể tìm việc ở nơi khác.

Trung hậu, thành thực: Đồng nghĩa với từ bên trên, ý nói anh ta rất cần công việc này.

Là người hiền lành: Có thể đuổi việc bất cứ lúc nào.

Công việc là hàng đầu: Ý nói quan hệ xã hội của anh ta không tốt. Hoặc anh ta rất xấu, không ai hẹn hò với anh ta, đặc biệt là khi “anh ta” là nữ.

Đọc mãi, đọc mãi, Đỗ Thiên bỗng nhiên nhớ ra và chỉ vào từ “trung hậu, thành thực”: Khi Lâm Xung chân ướt chân ráo đến đây, trong thư Sài đại quan nhân nói anh ta trung hậu thành thực. Anh Vương, hai chúng tôi thật ngu muội, làm cộng sự với anh nhiều năm như vậy mà không ngờ anh học vấn uyên thâm thế!”

Vương Luân đắc ý: “Các anh đừng thấy tôi chỉ là nhất giới bạch y (tương đương học sinh cấp ba ngày nay) mà coi thường trí thông minh của tôi là của một tú sĩ (tương đương tiến sĩ quản lý học). Bộ Từ điển tiếng lóng trong quản lý học này chính là bí quyết làm ông chủ của tôi. Có nó, tôi muốn dụ dỗ cách nào, dụ dỗ ai cũng được.” Vương Luân nhận thấy mình lỡ lời nên vội vàng giải thích: “Thử nghĩ xem, công ty lớn thế này, nếu không có bản lĩnh dụ dỗ thì sao tôi quản lý được nhiều người thế này chứ?”

Đỗ Thiên, Tống Vạn nhìn nhau không nói gì.

Sự sùng bái cá nhân đối với ông chủ trở thành quy tắc ngầm

Sau khi được ông chủ Vương Luân chỉ bảo, Đỗ Thiên và Tống Vạn cũng giác ngộ được rất nhiều điều, họ mô phỏng theo bộ Từ điển tiếng lóng trong quản lý học để viết nên bộ từ điển khác với tên gọi là Từ điển ma quỷ trong giới văn phòng . Đúng là: Trên nói lóng, dưới nói dối. Doanh nghiệp chúng ta cũng vì thế mà biến thành một vở kịch tôi dụ dỗ anh, anh dụ dỗ tôi.

Từ điển có đoạn:

Ông chủ: Rõ ràng bạn đang liều mạng kiếm tiền nuôi ông ta, nhưng trong suy nghĩ của ông ta thì lại là ông ta đang liều mạng kiếm tiền để nuôi bạn.

Đặc quyền của ông chủ: Dù bạn không mắc lỗi gì nhưng ông chủ vẫn có quyền mắng bạn - vì sớm muộn gì bạn cũng sẽ mắc lỗi.

Định luật 1: Nhân viên xuất sắc chia làm hai loại: Một loại cố gắng làm việc, loại kia cố gắng lấy lòng sếp.

Định luật 2: Người có năng lực sẽ nỗ lực làm việc, người không có năng lực sẽ giả vờ đang nỗ lực làm việc.

Định luật 3: Bất cứ ở đâu, bất cứ lúc nào cũng phải làm ra vẻ bận rộn, nếu không sẽ có những người giả vờ bận rộn khác đẩy công việc cho bạn.

Quản lý quan hệ nhân viên: Quản lý quan hệ nhân viên thực ra là một kiểu dụ dỗ hai chiều: Ông chủ dụ dỗ cuộc sống của nhân viên, nhân viên dụ dỗ tiền lương của ông chủ.

Năng lực đảm nhiệm: Có bốn cách thể hiện năng lực đảm nhiệm công việc: (1) Đảm nhiệm được thì tự mình làm; (2) Không đảm nhiệm được thì đẩy cho người khác làm; (3) Tìm một nhóm người cùng làm; (4) Tìm một lý do thích hợp để không làm.

Phương án giải quyết vấn đề: Vấn đề của mình kéo dài đủ lâu thì sẽ trở thành vấn đề của người khác; vấn đề của người khác kéo dài đủ lâu thì sẽ thành vấn đề của công ty; vấn đề của công ty kéo dài đủ lâu thì sẽ thành vấn đề của mọi người; vấn đề của mọi người kéo dài đủ lâu thì sẽ biến mất.

Đau khổ nhất và đau khổ hơn: Không có chuyện gì đau khổ hơn là đi làm; đau khổ hơn đi làm đó là tăng ca; đau khổ hơn tăng ca đó là ngày nào cũng tăng ca; đau khổ hơn ngày nào cũng tăng ca là ngày nào cũng tăng ca không lương… Lợi ích khi lười nhác: Lười nhác có lẽ sẽ khiến bạn không có cảm giác thành công, nhưng có thể khiến bạn có cảm giác thành công khi lĩnh lương.

Số mệnh của những người làm công ăn lương: Một người học hai mươi năm sẽ thành nhà triết học, một người đi làm hai mươi năm sẽ trở thành thằng điên cho nhà triết học nghiên cứu.

Khi Hãn Địa Hốt Luật Chu Quý đọc thì nghi hoặc hỏi: “Tại sao vấn đề của mọi người kéo dài đủ lâu lại biến mất được?” Đỗ Thiên nghĩ một lúc rồi lấy ví dụ minh họa: “Khi mới vào nhà vệ sinh anh sẽ ngửi thấy mùi, đúng không? Nhưng khi anh ngồi trong đó đủ lâu thì anh còn ngửi thấy mùi gì nữa không?” Vấn đề của mọi người kéo dài đủ lâu sẽ giống như nhà vệ sinh, ngửi lâu quá sẽ quen - giống như biến mất vậy.

Từ điển ma quỷ trong giới văn phòng lưu truyền khắp trong công ty, tác giả Đỗ Thiên từ đó trở thành người dẫn đầu trong văn hóa công ty. Chẳng có ai là ngốc cả, mọi người đều tranh nhau làm nhân viên giả vờ nỗ lực làm việc, giả vờ bận rộn và lấy lòng ông chủ. Vương Luân làm ông chủ nhiều năm nay, bỗng nhiên được nhân viên nịnh nọt trong lòng vui như nở hoa.

Sùng bái cá nhân với ông chủ trở thành nguyên tắc ngầm trong công ty. Hiện giờ, sở thích lớn nhất của Đỗ Thiên chính là tổ chức và chủ trì hội nghị, dẫn dắt mọi người cùng thể hiện lòng trung thành của mình với ông chủ Vương Luân. Anh ta có một bài phát biểu cũng được mọi người sao chép và truyền lại cho nhau. Bài phát biểu kinh điển đó như sau: “Yêu cầu của ông chủ chính là điều chúng ta theo đuổi. Ý đồ của ông chủ chính là phương hướng của chúng ta. Suy nghĩ của ông chủ là cách làm của chúng ta. Sự khích lệ của ông chủ là động lực của chúng ta. Cơn giận của ông chủ là phúc của chúng ta. Nét mặt của ông chủ là tâm trạng của chúng ta. Đam mê của ông chủ là sở thích của chúng ta. Bồ nhí của ông chủ là bí mật của chúng ta. Phu nhân của ông chủ là người thân của chúng ta. Mọi việc nhỏ của ông chủ là việc lớn của chúng ta. Phải nghĩ những gì ông chủ nghĩ, lo những nỗi lo của ông chủ, nhảy vào nước sôi lửa bỏng vì ông chủ, cống hiến tuổi trẻ của chúng ta như một kẻ ngốc vậy.“

Tống Vạn lại thể hiện sự trung thành qua hành động nhiều hơn. Trong các cuộc họp, anh ta sẽ đến trước ông chủ, kiểm tra micro xem có nói được không. Ông chủ phát biểu anh ta sẽ vỗ tay để cả phòng họp cùng vỗ theo. Ông chủ ăn cơm, anh ta sẽ thử trước xem có bị nguội không. Ông chủ uống rượu, anh ta sẽ uống cùng cho dù có bị bệnh dạ dày. Ông chủ ngủ, anh ta sẽ đứng canh và không nói cho ai biết ông chủ ngủ cùng ai.

Đến cuối năm, dù là nhân viên nỗ lực làm việc hay nhân viên nỗ lực lấy lòng ông chủ đều được đánh giá là nhân viên xuất sắc, cùng được bằng khen, cùng nhận thưởng, mọi người đều vui vẻ.

Chỉ có Lâm Xung là không vui, anh đã dốc sức làm việc như vậy nhưng không ngờ cuối cùng lại cùng nhận thưởng với những loại tiểu nhân kia. Anh cảm thấy cực kỳ bị sỉ nhục, một mình xuống núi đến uống rượu giải sầu ở quán Cố đại tẩu. Cố đại tẩu là một người đàn bà “thép” vất vả lập nghiệp, bà ta còn có tên gọi khác là “Mẫu đại trùng”, “Hổ cái”, rất nhiệt tình, phóng khoáng. Cứ rảnh rỗi là tới nói chuyện cùng Lâm Xung, khiến tâm hồn cô đơn của Lâm Xung cảm nhận được sự an ủi giống như của một người mẹ.

Nói một cách hùng hồn thì đó là đạo lý sao?

Thác Tháp Thiên Vương Tiều Cái và các anh hùng nhờ mưu trí đã lấy được quà mừng thọ ở đồi Hoàng Nê, mang theo một khối tài sản khổng lồ chạy vào hồ nước tám trăm dặm Lương Sơn. Trong hồ có một hòn đảo nhỏ tên là Ngũ Uẩn Đảo, các anh hùng tạm nghỉ trên đảo tránh sự truy bắt của quan binh. Thế nhưng thời gian trôi qua thật vô vị, có người mạo hiểm trèo thuyền ra ngoài tìm thú vui, cũng có người đem kỹ nữ về. Thế là Ngũ Uẩn Đảo biến thành nơi ăn chơi, đánh bạc, bao gái.

Tiều Cái bàn bạc với Trí Đa Tinh Ngô Dụng: “Quà mừng thọ vốn là tiền bẩn của tham quan, chúng ta cướp đi cũng có cái lý của nó. Nhưng giờ bị mắc kẹt ở Ngũ Uẩn Đảo, cứ mơ màng say sưa tối ngày thế này cũng không phải lối thoát.”

Ngô Dụng nói: “Đây đúng là tiền bẩn của tham quan, vào tay chúng ta thì vẫn là tiền phi pháp. Chúng ta phải nhanh chóng tìm cách nào để rửa cho chúng thật sạch. Chỉ khi rửa sạch rồi chúng ta mới có thể sống đường hoàng được, đó chính là lối thoát.”

Tiều Cái hỏi: “Không biết ông định thế nào?”

Ngô Dụng trả lời: “Tiều Thiên Vương không biết đó thôi. Nửa bên kia của trái đất có một quốc gia cùng tên với Ngũ Uẩn Đảo, gọi là Ngũ Uẩn Quốc. Ở đó có một nhóm người, sáng ẩn nấp, tối hoạt động cướp tài sản của người khác. Chúng còn mở một cửa hàng giặt quần áo, mỗi lần kết toán, chúng đều cộng khoản tiền phi pháp vào đó, rồi nộp thuế cho chính phủ. Như thế là số tiền sau khi nộp thuế đã trở thành thu nhập hợp pháp của chúng. Chúng ta muốn làm theo cách đó thì phải có một công ty để rửa tiền.”

Tiều Cái trầm tư: “Tôi biết ở Lương Sơn có Công ty Trách nhiệm Hữu hạn Lương Sơn. Nếu trở thành cổ đông của công ty này thì sẽ rất tiện cho việc rửa tiền.”

Ngô Dụng thấy chủ ý của Tiều Cái rất hay, bàn bạc thêm với các anh hùng thì tất cả đều tán thành. Vậy là Ngô Dụng được ủy nhiệm làm đại diện đem theo rất nhiều lễ vật đến Lương Sơn. Bạch Y Tú Sĩ Vương Luân nghe nói các anh hùng có rất nhiều vốn, lòng khấp khởi mừng thầm, nên tổ chức tiệc chào đón các anh hùng lên núi. Đến khi hai bên gặp nhau, thấy khí thế của các anh hùng thì Vương Luân lại lưỡng lự.

Sau buổi yến tiệc, Vương Luân triệu tập cuộc họp cấp quản lý thâu đêm, nói: “Hôm qua sau khi nghe Ngô Dụng nói, tôi định thu nhận hội Tiều Cái, nhưng hôm nay xem khí thế của họ thì lại thấy không ổn. Tại sao không ổn chứ? Họ mạnh, còn ta lại yếu, nhóm người có khí thế như vậy vào công ty chỉ sợ sau này công ty sẽ đổi thành họ Tiều! Làm kinh doanh quan trọng là quyền điều hành, một khi công ty đổi họ thì quyền điều hành cũng đổi chủ. Như vậy không phải chúng ta rất nguy hiểm sao? Chi bằng hãy từ chối khéo để họ tìm chỗ khác thì hơn. Các vị nghĩ sao?”

Đỗ Thiên đồng tình: “Ý đồ của Tổng giám đốc Vương chính là phương hướng của chúng ta. Suy nghĩ của Tổng giám đốc Vương chính là cách làm của chúng ta. Công ty Lương Sơn có được như ngày hôm nay tất cả là nhờ sự lãnh đạo sáng suốt của Tổng giám đốc Vương. Tôi nguyện một lòng ủng hộ quyết sách anh minh của Tổng giám đốc Vương.”

Tống Vạn hùa theo: “Tổng giám đốc Vương là lãnh đạo của chúng tôi. Chúng tôi chẳng ai có mấy kiến thức, lời Tổng giám đốc Vương nói là chân lý. Tôi cũng nguyện nghe theo quyết sách anh minh của Tổng giám đốc Vương.”

Lâm Xung nhíu mày, hỏi ngược lại: “Chân lý cái gì chứ? Tổng giám đốc Vương, không phải tôi không tôn kính anh, nhưng là nhân viên của công ty, tôi không thể không nhắc nhở - mời họ lên núi là anh, từ chối họ cũng là anh, làm như thế có phải không bình thường không?”

Vương Luân biến sắc mặt, lạnh lùng đáp: “Ban đầu tôi đón họ lên núi là có phần khinh suất, nhưng dù sao chuyện này cũng liên quan đến đại sự của công ty, tôi cũng đành phải làm vậy. Không bàn bạc gì nữa, cứ quyết định vậy đi!”

Ngày hôm sau lại bày tiệc rượu. Vương Luân bảo cấp dưới bưng lên một cái khay lớn, trên đó là năm đĩnh vàng rất to, đưa tới trước mặt Tiều Cái, nói: “Vương mỗ bất tài, được gặp mặt các vị anh hùng đúng là phúc ba đời. Đáng tiếc, Lương Sơn chỉ là một công ty sơn trại nhỏ bé, không dám làm nhỡ tiền đồ của chư vị anh hùng. Chút lễ mọn này cũng là để thể hiện tâm ý của Vương mỗ. Chúc chư vị anh hùng tìm được nơi dừng chân khác tốt hơn để thực hiện chí lớn!” Mọi người ai nấy đều sững sờ.

Hai bên đành phải ngồi để nói chuyện xã giao với nhau. Mặt nước hồ mùa thu mênh mang, các anh hùng ngồi trên thuyền đều không biết phải làm sao, về đến Ngũ Uẩn Đảo ai cũng cảm thấy bực bội.

Chỉ có Trí Đa Tinh Ngô Dụng là như đang suy nghĩ điều gì, nói: “Các anh em, không cần phải tức giận. Thế gian này nhân sinh vô thường, vận mệnh thay đổi liên tục, ta thấy chuyện hôm nay chưa kết thúc đâu.”

Tiều Cái cười méo xệch: “Vương Luân đã đuổi chúng ta khỏi Lương Sơn, còn có thể có chuyện gì được nữa?”

Ngô Dụng nói: “Anh đừng nên sầu não như vậy, chắc chắn tôi có lý do. Bên cạnh Vương Luân có một người, chính là giáo đầu Lâm Xung của tám mươi vạn Cấm quân, người này khác với Vương Luân, rất có khí khái anh hùng, chắc hẳn do bất đắc dĩ mới phải làm thủ hạ của Vương Luân. Tôi chỉ cần gặp mặt người này, tìm cơ hội xúi giục anh ta vài câu là chắc chắn có tình hình mới.”

Chứng “trầm cảm cỏ xanh” của Báo Tử Đầu Lâm Xung

Một buổi chiều sắc trời ảm đạm, Ngô Dụng vô tình gặp Báo Tử Đầu Lâm Xung ở quán rượu của Cố đại tẩu. Lần đầu thì lạ, lần hai thì quen, đến lần ba, lần bốn thì thành bạn.

“Lâm giáo đầu,” Ngô Dụng hỏi: “Sao anh cứ một mình ngồi uống rượu giải sầu vậy?”

Lâm Xung đáp: “Gần đây tâm trạng tôi không được tốt, cứ như bị trầm cảm ấy. Uống rượu vào cho dễ ngủ.”

Ngô Dụng lấy làm khó hiểu, hỏi tiếp: “Lâm giáo đầu là anh hùng một đời, sao lại bị trầm cảm chứ? Là chuyện công việc hay chuyện riêng? Lẽ nào anh phải lòng mỹ nữ nào rồi nhưng lại bị cô ấy làm tổn thương?”

Lâm Xung thở dài: “Nghèo rớt như tôi thì làm gì có tư cách nói chuyện mỹ nữ chứ?”

Ngô Dụng lại hỏi với vẻ kỳ lạ: “Sao anh lại nghèo rớt được? Với thân phận của Lâm giáo đầu, ở công ty có thể coi là người quyền cao chức trọng, sao lại nghèo rớt chứ?”

Lâm Xung ai oán: “Theo lý thì có lẽ tôi cũng có chút thu nhập, nhưng thực tế thì khó có thể nói hết được. Anh là người ngoài, cũng không tiện nói.”

“Lâm giáo đầu nói vậy là không đúng rồi.” Ngô Dụng phản đối: “Tôi coi anh là bạn, vậy mà anh lại coi tôi là người ngoài, thế thì không biết ai mới là ‘người trong’ của anh? Là đồng nghiệp trong công ty à? Sao lại phân ra người ngoài người trong? Có những chuyện anh thật sự không thể nói với những ‘người trong’ kia mà phải nói với những chiến hữu như tôi. Ai chẳng có bạn bè của mình chứ?”

Lâm Xung nghẹn lời, anh không nói được gì, đành tiếp tục uống rượu.

“Lâm giáo đầu này,” Ngô Dụng khuyên: “Anh đừng trách tôi lắm lời nhé, trong công ty có hai loại động vật, động vật ăn thịt và động vật ăn cỏ. Động vật ăn thịt có cách sống của động vật ăn thịt, động vật ăn cỏ cũng có cách sống của động vật ăn cỏ. Anh đường đường là một đại anh hùng, đương nhiên nên là động vật ăn thịt dũng mãnh. Đã là động vật ăn thịt thì anh nên giành lấy đãi ngộ mà động vật ăn thịt đáng được hưởng.”

Lâm Xung thấy chột dạ nhưng anh vẫn không lên tiếng mà tiếp tục uống rượu.

Ngô Dụng quan sát vẻ mặt Lâm Xung, tiếp tục tấn công: “Để tôi kể anh nghe một câu chuyện. Câu chuyện này có tên Hôm nay hổ ăn cỏ .”

Truyện kể rằng, có một con hổ con mới đến vườn thú sống trong lồng cùng với hai con sư tử già. Điều khiến người ta thấy lạ là mỗi lần cho ăn, người ta đều cho hai con sư tử già miếng thịt to, còn con hổ con chỉ được một bó cỏ xanh.

Hổ con thấy lạ, nghĩ bụng: “Chắc là vì mình mới đến? Ăn thôi, đừng có suy nghĩ so đo nhiều làm gì.”

Không ngờ ba tháng sau con hổ con vẫn chỉ được ăn cỏ. Cuối cùng nó không chịu đựng được nữa, hỏi nhân viên: “Tại sao tôi đến đây ba tháng rồi mà vẫn cho tôi ăn cỏ?”

Nhân viên trả lời: “Vì cái mày cần bổ sung là thứ mà loài cừu thiếu.”

Ngô Dụng nói: “Tôi không biết tại sao anh lại ăn cỏ, nhưng tôi biết anh không phải cừu, mà là một con hổ. À, không, anh là một con báo mới đúng. Khi một con hổ hoặc báo bị ép buộc ăn cỏ, một mặt sẽ bị chứng suy dinh dưỡng, mặt khác sẽ bị giày vò về tinh thần - rõ ràng, đó chính là nguyên nhân khiến anh bực bội, bất an, tinh thần hoảng hốt. Cũng có nghĩa, là một loài động vật ăn thịt, anh đã mắc phải chứng ‘trầm cảm cỏ xanh’.”

Lâm Xung sững sờ như bị sét đánh trúng, mãi lâu sau mới hỏi: “Ngô Dụng, theo lý luận của anh thì làm thế nào để phân biệt động vật ăn thịt và động vật ăn cỏ trong công ty?”

Ngô Dụng nói: “Theo quan sát của tôi thì trong công ty có hai loại nhân viên: Một loại thì dũng cảm, tiến thủ, còn một loại thì an phận làm đúng việc của mình. Đứng từ góc độ người quản lý, nhân viên an phận làm đúng việc của mình giống như động vật ăn cỏ, nghe lời, trung thành, không có tham vọng. Tính tình họ hòa nhã, rất kiên nhẫn, mưu cầu một cuộc sống ổn định. Họ luôn là những người bảo vệ hệ thống quản lý của công ty. Họ quen với việc tuân thủ quy tắc, chế độ của công ty, cũng mong muốn người khác tuân theo. Họ không hề có sức sống, khô như ngói vậy, nhưng họ lại là cỗ máy giúp cho tổ chức được ổn định. Nếu không có họ, trình tự hoạt động bình thường của công ty sẽ bị đảo lộn.”

Lâm Xung hỏi: “Thế nhân viên dũng cảm, tiến thủ có gì khác?”

Ngô Dụng nói: “Ngược lại với loại nhân viên an phận, nhân viên dám tiến thủ giống như những con hổ báo vẫy vùng trong rừng xanh. Họ rất có tham vọng, đầy sức mạnh và cảnh giác, dám thách thức khó khăn, thường xuyên lập nên những thành tích khiến người ta phải ngưỡng mộ. Nhưng điều đáng chú ý là: Họ dũng mãnh nhưng cũng nguy hiểm như động vật ăn thịt. Một mặt họ cần công ty cho họ thù lao mang tính khích lệ, mặt khác cũng luôn uy hiếp sự quản lý và lãnh đạo trong công ty.”

Lâm Xung xót xa: “Tôi nghĩ mình thật sự bị mắc chứng ‘trầm cảm cỏ xanh’ rồi. Tôi lúc nào cũng thấy xót thương cho bản thân, nhưng tôi không hề muốn uy hiếp ai cả. Nhớ hồi mới đến Lương Sơn nhiệt tình như thế, tràn đầy nhiệt huyết là thế, nhưng tôi nhận được gì chứ? Một bó cỏ xanh mà thôi, thật quá bất công!”

Ngô Dụng nói: “Lẽ nào anh không cảm thấy chính sự bi tráng của anh bây giờ đang thách thức sự quản lý và lãnh đạo của công ty Lương Sơn sao? Tôi phải giải thích rằng, thách thức và uy hiếp không phải từ mang nghĩa xấu, mà là khí chất trời cho của nhân viên loại hình động vật ăn thịt như anh. Lẽ nào anh cam tâm tình nguyện chỉ làm một con hổ ăn cỏ sao?”

Lâm Xung mãi lâu sau mới lên tiếng: “Theo như anh nói thì động vật ăn thịt tôi đây ức chế là có lý?”

Ngô Dụng lý giải: “Chức trách của nhà quản lý là nhận biết tài năng và sắp xếp nhiệm vụ hợp lý. Nhà quản lý sẽ dựa vào đặc điểm của từng loại nhân viên để bố trí công việc, ví như nhân viên ăn cỏ sẽ chuyên trách quản lý hành chính, nhân viên ăn thịt lại đảm nhận việc mở rộng thị trường. Ngoài ra, nhà quản lý còn phải đưa ra mức thù lao và đãi ngộ hợp lý. Cậu nhân viên cho con hổ ăn cỏ trong câu chuyện trên rõ ràng đã không tuân thủ quy tắc trò chơi, việc hắn ta làm đi ngược lại với lẽ trời. Từ đó có thể thấy, nổi giận có lý do nhiều khi cũng chưa đủ, khi cơn giận đến giới hạn nhất định sẽ gây ra tạo phản, lúc đó tạo phản cũng là lẽ thường tình!”

Nhà hàng đầy gián

Tạo phản cũng là lẽ thường tình? Lâm Xung giật mình, anh hơi hoảng hốt: “Trên thế gian này không có cha mẹ nào là sai, trong công ty không có lãnh đạo nào là sai. Tạo phản chẳng phải là đi ngược lại với luân thường đạo lý, bị người đời mắng chửi sao?”

Ngô Dụng phản đối: “Sao Lâm giáo đầu lại cổ hủ như vậy? Dù là lãnh đạo hay cấp dưới, là cha mẹ hay con cái, thật ra ai cũng có bổn phận của mình. Làm lãnh đạo cần đến chữ ‘nhân’, làm cấp dưới cần chữ ‘trung’. Làm cha mẹ cần chữ ‘từ’, làm con cái cần chữ ‘hiếu’. Nhưng nếu lãnh đạo bất nhân, cha mẹ không nhân từ, thì cấp dưới và con cái phải làm sao? Lẽ nào phải ép mình phải ngu trung, ngu hiếu sao? Nếu anh cứ nhẫn nhịn như thế thì sao chịu trách nhiệm được với tiền đồ và hạnh phúc của bản thân?”

Lâm Xung thở dài: “Tôi phải làm thế nào đây? Đây chính là văn hóa của Đại Tống, coi trọng sự ngu trung, ngu hiếu. Tạo phản? Dễ dàng thế sao? Cho dù việc tạo phản là có lý thì vẫn bị người đời mắng chửi, sẽ tổn hại đến đạo đức và danh dự nghề nghiệp của tôi.”

Ngô Dụng cười khẩy, đưa ra một câu hỏi khiến người khác phải suy nghĩ: “Giả dụ gần nhà anh có một nhà hàng, đồ ăn vừa đắt, vừa khó ăn, trên bàn đầy gián bò lóp ngóp. Xin hỏi, liệu anh có đến đó liên tục và ăn mà không một lời oán thán không?”

Lâm Xung trả lời: “Anh hỏi cái quái gì vậy? Ai lại ngốc mua việc vào người như thế?”

Ngô Dụng cười: “Công ty Lương Sơn của anh hiện nay không phải cũng giống như cái nhà hàng gián bò lóp ngóp đó sao? Tại sao anh lại ép mình phải ngu trung, ngu hiếu, nhẫn nhịn ở lại đó chứ?”

Lâm Xung hỏi: “Theo ý của giáo sư Ngô thì tôi nên lựa chọn thế nào?”

Ngô Dụng góp ý: “Cổ nhân nói, ‘nghĩa giả bất vi bất nhân giả tử, trí giả bất vi ám chủ mưu (20) ’. Cũng có câu: ‘Quân bất nhân thần bất trung lánh tha quốc, phụ bất từ tử bất hiếu viễn tẩu dị hương (21) ’.”

Đối với những nhân viên làm công ăn lương như chúng ta, lựa chọn một ông chủ tốt còn quan trọng hơn chọn một công ty tốt. Năm xưa, không phải Gia Cát Lượng đã chọn được một ông chủ tốt nên mới có được vinh quang như vậy sao? Tôi khuyên anh hãy suy nghĩ kỹ, rồi hãy làm như Gia Cát Lượng, đi tìm một ông chủ khác giống như Lưu Bị vậy.”

Lâm Xung thở dài: “Đúng vậy! Năm xưa nếu Gia Cát Lượng không gặp được Lưu Bị thì có lẽ sẽ sống cả đời trong núi. Nhưng giờ tôi đi đâu để tìm ông chủ tốt như Lưu Bị đây?”

Ngô Dụng mừng thầm, biết Lâm Xung đã cắn câu, bèn lấy ra một cuốn sách đưa cho Lâm Xung: “Cái này tôi viết sau nhiều ngày suy nghĩ, có lẽ nó sẽ giúp được chút gì cho anh.” Lâm Xung dùng hai tay nhận lấy, định lật ra xem thì Ngô Dụng ngăn lại.

“Anh hãy về nhà đọc. Lần sau chúng ta có thể nói chuyện. Nhiệm vụ bây giờ của chúng ta là uống rượu. Khổng Phu Tử nói rất hay, có bạn từ xa tới, sao lại không say? Bạn bè gặp nhau, ngoài nói chuyện ra còn muốn một chữ ‘say’. Ủa, hình như rượu chúng ta uống là rượu của Lương Sơn các anh phải không?”

Chín loại ông chủ không thể theo

Sau khi uống rượu, Lâm Xung về nhà với một tâm trạng cực kỳ hưng phấn, đến nửa đêm anh bỗng choàng tỉnh. Nhớ lại những gì Ngô Dụng nói không khỏi thán phục “nghe anh ta nói mà hơn mười năm đèn sách”. Anh nghĩ bụng: “Vị giáo sư này rất có học vấn, lại rất ân cần, thân thiện với mình, không biết anh ta viết gì nhỉ?” Đoạn anh ngồi dậy tìm cặp tài liệu mà Ngô Dụng đưa, mở ra đọc thì thấy tiêu đề “Chín loại ông chủ không thể theo”, bên dưới viết:

Tổng kết trải nghiệm của hàng nghìn, hàng vạn nhân viên, tôi rút ra chín loại ông chủ không thể theo:

(1) Việc gì cũng phải đích thân làm

“Việc gì tôi không đích thân làm là thể nào cũng có sai sót.” Đó là câu mà rất nhiều ông chủ thường xuyên nói, đó cũng là việc mà họ thấy tự hào. Thực ra, đó luôn là hậu quả mà các ông chủ tự gây ra. Nếu việc gì ông chủ cũng tự làm thì cấp dưới lấy đâu ra cơ hội để sửa chữa và trưởng thành hơn?

Vì thế, nếu bạn là một nhân viên tài năng có trí sáng tạo, gan dạ thì tốt nhất hãy chọn một ông chủ biết trao quyền cho cấp dưới, để ông ấy cho bạn không gian phát huy tài năng của mình.

(2) Sáng nắng chiều mưa

Ông chủ như vậy sẽ không ngừng đưa ra chỉ thị mới cho bạn. Kế hoạch bạn mất rất nhiều thời gian để vạch ra, mới thực hiện ba ngày là có thể ông ta cho dừng lại. Hoặc, kế hoạch bạn ấp ủ mấy tháng trời, chỉ vì một câu nói của khách hàng mà tan thành mây khói. Như vậy thì trên dưới công ty lúc nào cũng vô cùng bận rộn, nhưng là bận dọn dẹp đống rác, lấy chỗ nọ đắp chỗ kia.

Châm ngôn quản lý của Trung Quốc cổ đại: “Quân vô hý ngôn, tướng vô hoàn lệnh” (22) . Khi ông chủ quen manh động, hành động thiếu suy nghĩ chín chắn, sáng nắng chiều mưa, nhân viên sẽ rất mệt mỏi, khó biết được câu nói nào của ông ta là chuẩn xác, uy tín của ông ta cũng không còn nữa. Công ty như vậy cũng chẳng có khả năng tồn tại.

(3) Có mới nới cũ

Loại ông chủ này không chỉ có mới nới cũ với phụ nữ mà với đàn ông cũng vậy. Khi nghĩ bạn là một người tài, ông ta sẽ thể hiện sự hứng thú cuồng nhiệt. Khi bạn mới vào công ty thường sẽ có một khoảng thời gian bạn được ông chủ tín nhiệm, bạn sẽ được khen ngợi không ngớt. Ngoài ra trước mặt bạn, ông ta sẽ thường xuyên nói người nào đó chỗ này không tốt, chỗ kia không đúng. Lúc ấy bạn sẽ nhận ra, những nhân viên có thâm niên trong công ty bị ông chủ phê bình đã dứt áo ra đi.

Thế nhưng, khi thời gian qua đi, bạn sẽ lại trở thành đối tượng để ông chủ phê bình và lạnh nhạt. Loại ông chủ như vậy không bao giờ đánh giá nhân viên một cách khách quan, dù bạn có làm tốt 99 việc, nhưng đến việc thứ 100 hỏng, thì bạn rất khó có cơ hội ngóc đầu dậy trước mặt ông chủ. Trừ phi bạn đảm bảo công việc của bạn sẽ luôn luôn khiến ông chủ hài lòng, nếu không bạn nên chuẩn bị tâm lý ra đi là vừa.

(4) Quá tự tin, cố chấp

Ông chủ tự tin, cố chấp thường có năng lực cá nhân rất giỏi, nhưng họ thường vì thế mà quá tự tin, không lắng nghe ý kiến của nhân viên, tài năng của nhân viên rất khó được họ công nhận.

(5) Thích nghe cấp dưới phỉnh nịnh

Thích nghe lời nói ngon ngọt, thích được tâng bốc dường như là bản tính của con người, nhưng nếu một người lãnh đạo lại vì thế mà bài xích những lời phê bình thiện chí và ý kiến đáng quý, chắc chắn sẽ ảnh hưởng đến tinh thần cống hiến của nhân viên. Lâu dần, trừ phi ông chủ tự nhận ra vấn đề, nếu không hoạt động của công ty chắc chắn sẽ không bao giờ được cải thiện.

Quan trọng hơn là môi trường làm việc như vậy sẽ phản tác dụng. Kẻ tiểu nhân thì đắc chí, còn những người thành thực lại không được trọng dụng. Những kẻ dối trên lừa dưới đắc ý, còn người chính trực chỉ còn cách bỏ đi.

(6) Tính toán chi li

Ông chủ tính toán quá chi li là đáng ghét nhất. Họ coi công ty là sản nghiệp của riêng mình mà quên mất thật ra công ty là một tổ chức công cộng. Họ vừa ích kỷ, vừa nhỏ nhen, quen chèn ép nhân viên, lại không muốn trả công xứng đáng cho nhân vên. Làm việc với ông chủ như vậy dù có cố gắng đến đâu cũng chẳng thể hiện được giá trị của bạn.

(7) Nóng vội, chỉ biết cái lợi trước mắt

Những ông chủ loại này thường không thích nói những gì to tát lớn lao, họ thích những thứ thiết thực, cụ thể. Họ coi trọng hiệu quả thực tế, tầm nhìn hạn hẹp, không nhìn thấy lợi ích lâu dài, thường đưa ra những quyết định ăn xổi ở thì để có hiệu quả nhanh chóng. Nếu bạn chọn một ông chủ như vậy thì còn hy vọng gì tới một tương lai xán lạn?

(8) Đa nghi

Nhìn bề ngoài thì ông chủ loại này rất quan tâm đến nhân viên, nhưng thực ra họ rất khó thiết lập được sự tin tưởng với nhân viên. Họ luôn tin rằng “nhân trị” hơn “pháp trị”. Làm việc với những ông chủ này sẽ phải chịu rất nhiều áp lực tâm lý. Quan trọng hơn là thường sẽ phải chịu những nỗi oan uổng không biết nói với ai.

(9) Nhỏ nhen, hẹp hòi

Ông chủ loại này cũng giống như Võ Đại Lang mở cửa hàng, căn bản không thể chấp nhận một nhân viên cao lớn. Làm việc cho ông chủ như vậy đừng bao giờ thể hiện tài năng, nếu không ông ta sẽ cho bạn đi đôi giầy chật khiến bạn đứng không vững mà chạy cũng không nhanh được.

Lâm Xung đọc xong, gập lại thở dài: “Không sai! Giáo sư Ngô nói quả nhiên không sai! Trong chín điều nêu ở trên thì ông chủ của mình đã có đến bảy tám điểm. Ở công ty Lương Sơn hiện giờ, ông chủ thì quen thói ganh ghét người tài, nhân viên lại quen thói nịnh nọt tâng bốc, mình cảm thấy khó chịu bực bội vô cùng. Mình không thể tiếp tục ở đây được nữa.” Rồi anh lại nghĩ: “Mình đi đâu bây giờ? Giáo sư Ngô học rộng tài cao, mình nên hỏi ý kiến anh ta vậy.”

Chương này viết dựa theo Hồi thứ 19 “Lâm Xung đốt cháy nơi Thủy Bạc, Tiều Cái cướp lấy vũng Lương Sơn”.

Vương Luân có cái danh Bạch Y Tú Sĩ, tự cho mình là một ông chủ rất có khả năng lãnh đạo, thật ra chỉ là ngộ nhận mà thôi. Thật nực cười! Ngô Dụng nói đến chín loại ông chủ không thể theo, vậy mà Vương Luân đã hội tụ điều kiện của bảy tám loại, với tính cách của Lâm Xung, thì cũng đáng để nổi giận lắm chứ.