1. Mục đích của khoa tổ chức.

2. Thì giờ là tiền bạc.

3. Mà ít ai nghĩ cách tiêu thì giờ.

4. Người văn minh là người biết tiết kiệm thì giờ.

1. Mục đích của khoa tổ chức.

Chắc có bà mới đọc xong nhan đề chương này đã nói:

- Một chục cuốn sách bàn về công việc người nội trợ thì cả chục cuốn đều khuyên phải tiết kiệm. Ai mà không biết điều ấy, nhưng tiết kiệm làm sao được chứ? Nhà năm sáu miệng ăn, không có huê lợi gì, chỉ trông vào tiền lương mà lương thì...

Thưa bà, tôi biết vậy, nên chưa dám nhắc đến cách tiết kiệm tiền bạc, hãy xin bàn về sự tiết kiệm thì giờ và sức lực.

Tôi đã nghe nhiều bà than thở: “Làm tối tăm mặt mũi, không lúc nào hở tay, rau chưa chín thì con đã réo, nhà chưa quét thì khách đã gõ cửa, từ sáng đến tối không được ngả lưng, 11 giờ khuya đi nghỉ thì chân tay muốn rã rời...”

Tôi ái ngại tình cảnh những bà đó lắm, nên tôi viết cuốn “Tổ chức gia đình” này.

Hai tiếng “Tổ chức” nghe có vẻ khoa học, nhưng ý nghĩa rất thường. Xưa các cụ gọi là sắp đặt thì bây giờ ta gọi là tổ chức. Sắp đặt công việc một cách chu đáo, hợp lý, có phương pháp để tiết kiệm thì giờ, do đó tiết kiệm công và của, như vậy là tổ chức.

2. Thì giờ là tiền bạc.

Ai cũng biết câu “Thì giờ là tiền bạc” nhưng ít ai nghĩ đến ý nghĩa sâu xa của nó và cũng ít ai áp dụng nó mỗi ngày.

Đọc báo Âu Mỹ, bà thường thấy người ta chỉ cho một gia đình bao nhiêu người sống cách nào, với một số tiền là bao nhiêu mỗi tháng, nhưng chưa bao giờ người ta khuyên bà sống ra sao cho có lợi nhất với số vốn là 24 giờ một ngày. Đó là lời của ông Arnold Bennett trong cuốn “How to live on 24 hours 1 day’’ (Làm sao sống 24 giờ 1 ngày)4. Ông có nhiều ý rất mới về giá trị của thời giờ. Ông nói:

“Thời giờ quý hơn tiền bạc nhiều lắm. Nếu bà có thời giờ thì bà kiếm được tiền - thường thường như vậy. Nhưng dù bà có triệu phú, bà cũng không mua được thời giờ.

Vậy mà các triết gia đã quên hẳn thời giờ. Chỉ giảng về không gian. Thời gian là nguyên liệu căn bản của mỗi vật. Có nó thì cái gì làm cũng được, thiếu nó không làm được việc gì hết.

Thật là một sự huyền diệu: mỗi buổi sáng thức dậy là chúng ta có 24 giờ ở trong túi. Những giờ đó của ta. Không ai tranh cướp nó được, cũng chẳng ai ăn cắp nó được.

Dù ta có quyền cao, chức trọng, đạo đức, tài năng, trời cũng chỉ ban cho ta mỗi ngày bấy nhiêu giờ thôi, không hơn không kém. Về phương diện ấy, trời không thiên vị ai và chúng ta thật là bình đẳng.

Trời cũng không hề phạt ai trong cách dùng thời giờ. Dù ta vi phạm thời giờ lối nào, mỗi ngày ta cũng được lãnh bấy nhiêu giờ. Không có sức nào huyền bí bảo ta: “Thằng này điên, không biết dùng thời giờ không đáng được lãnh thời giờ nữa; “cúp” thời giờ của nó đi”.

Số vốn trời ban đó, ta có tiêu phí tới mấy cũng không mang nợ. Trời giữ nó giùm cho ta, mỗi ngày chỉ phát cho ta một số nhất định. Chúng ta không thể tiêu non thời giờ như công chức tiêu non lương bổng, hoặc như chủ điền bán non mùa màng”.

Những ý tưởng đó có chỗ quá đáng, nhưng thật ngộ nghĩnh. Ông Arnold Bennett nhắc ta một cách có duyên rằng mỗi ngày ta chỉ có 24 giờ. Vậy ta phải dùng số vốn thời giờ đó sao cho lợi nhất, cũng như có 1.000 đồng ta phải tính cách tiêu nó sao cho khỏi phí.

3. Mà ít ai nghĩ cách tiêu thì giờ.

Mà ở đời, có ai nghĩ cách tiêu thì giờ không? ít lắm! Hầu hết chúng ta mỗi ngày đều vốc hết từng nắm, liệng xuống sông mà không hay.

Chúng ta phí nó nhiều cách. Có khi chúng ta để nó trôi qua như cánh bèo trên nước. Chẳng hạn sáng thức dậy, ta nằm ở giường nghĩ bâng quơ hằng nửa giờ rồi mới chịu bước xuống sàn, hoặc mỗi khi đi đâu gặp một người bạn là ngừng lại nói chuyện nắng mưa, thế thái nhân tình, tới tàn điếu thuốc cũng chưa thôi. Nhưng lúc ấy ta có hay đâu thời giờ nó vẫn lặng lờ trôi một cách đều đều và thản nhiên.

Có khi ta kéo dài công việc, như sắp lại tủ sách thì lật mỗi cuốn ra coi lăng nhăng, nhớ lại những kỷ niệm cũ mà vơ vẩn hằng giờ, rồi mới đặt sách vào tủ. Đáng lẽ chỉ 15 phút xong thì mất 2 giờ, như vậy có khác chi một món hàng giá 15 đồng mà phải trả 120 đồng không?

Có khi vì không biết cách làm việc mà hóa ra tốn thì giờ. Như quét một khoảng sân rộng mà không biết gom rác lại từng đống rồi hốt sau, cứ dồn rác lại từ đầu sân tới cuối sân.

Có khi vì không biết lựa đồ dùng mà hóa mất công, đáng dùng cái chổi lớn quét cho mau xong thì dùng cái chổi nhỏ.

Lại có khi vì không dự bị công việc mà đương làm phải bỏ dở, chạy đi mua món này, vật nọ.

Tóm lại, có nghìn cách có tiền thì cũng có nghìn cách phí thì giờ. Biết sắp đặt công việc cho đỡ tốn thời giờ tức là biết tổ chức.

4. Người văn minh là người biết tiết kiệm thì giờ.

Có kẻ nói: Muốn biết người nào văn minh hay không, cứ coi số xà bông người đó dùng nhiều hay ít. Lời ấy không hoàn toàn xác đáng. Mỗi ngày rửa tay hàng chục lần bằng xà bông chưa hẳn là văn minh mà có thể là quá sợ vi trùng, sắp mắc bệnh thần kinh nữa. Văn minh là biết trọng thời giờ của mình và của kẻ khác vì ở thế kỷ này, không biết tiết kiệm thời giờ thì không sao theo kịp cái đà tiến hoá của nhân loại.

Tiết kiệm thời giờ tức là tiết kiệm sức lực vì đáng lẽ làm một việc trong 2 giờ thì ta chỉ làm trong 1 giờ, còn 1 giờ thì nghỉ ngơi. Và đồng thời cũng là tiết kiệm tiền bạc nữa vì thời giờ là tiền bạc.

Vậy môn tổ chức nếu chỉ dạy ta tiết kiệm thời giờ thôi, cũng đã giúp ta tiết kiệm luôn được công và của rồi. Nhưng còn nhiều trường hợp, dù không biết tiết kiệm được thời giờ, ta cũng có cách tiết kiệm hai thứ kia. Đọc những chương sau, bà sẽ nhận thấy điều ấy.

TÓM TẮT

Dù bà có quyền cao, chức trọng, đạo đức tài năng, bà cũng không thể xin Trời ban thêm được lấy nửa phút.

Bà đã bao giờ nghĩ cách tiêu số vốn thời giờ đó sao cho khỏi phí và có lợi như bà thường tính toán kỹ lưỡng mỗi khi mang một số tiền đi chợ chưa?

Khoa học tổ chức giúp bà tiết kiệm thời giờ và do đó, tiết kiệm sức lực, tiền bạc.

Người văn minh là người biết quý và khéo dùng thời giờ của mình bà.