Sống làm người ở trên đời, thực là cô độc. Càng ngày, ta càng thấm thía điều đó.
Trước tới giờ, ta luôn chỉ nghĩ về ông nội ta như một ông Thống quốc Thái sư Trần Thủ Độ quyền sinh quyền sát. Một ông Trần Thủ Độ cướp trắng cơ nghiệp Lý triều và đẩy họ Trần từ xó biển Long Hưng bước lên ngai vàng Đại Việt. Một ông Trần Thủ Độ dửng dưng mang cháu dâu trưởng gả cho cháu trai thứ dù chồng người ta vẫn sống sờ sờ.
Nhưng rồi ta cũng thấm thía nỗi cô độc của ông nội. Ta hiểu rằng, để làm được ngần ấy việc, cần một sự sát phạt đến tột cùng, khắc nghiệt đến tột cùng. Và, nhẫn đến tột cùng.
Ta, đã thực rất nhiều lần ngắm nhìn chữ Nhẫn mà ông nội viết được cha ta lưu giữ. Cha ta không treo chữ đó mà cất đi, mỗi năm đến ngày giỗ ông nội thì âm thầm mở ra bày lên án. Chữ Nhẫn [38] ấy, bao nhiêu năm, nhìn vết cắt ngang chữ Đao vẫn như rỏ từng giọt máu ròng ròng xuống chữ Tâm. Bao nhiêu năm, chữ Tâm vẫn như đầm đầm huyết lệ.
Người đời xưa nay nói về chữ Nhẫn cứ mải bàn về cái nhẫn nhịn và nhẫn nhục. Những kẻ tầm thường ấy không dám đối mặt với sự nhẫn tâm. Chẳng nhẫn tâm ư, chớp mắt giật sập bẫy giết bao nhiêu tôn thất Lý triều. Chẳng nhẫn tâm ư, câu "Nhổ cỏ phải nhổ tận gốc” nói ghé vào tai Lý Huệ Tông khiến ông ta phải tự giết mình dù đã phải lánh vào chùa Chân Giáo.
Ta biết, khi về già, ông nội ta sẽ ngấm nỗi cô độc khi một mình đối mặt với những quyết định tàn nhẫn ấy. Nhưng, không làm thế thì sao giữ nổi ngôi báu Trần triều. Một người chịu đựng, bao đời cùng hưởng... Chẳng cô độc lắm ru...
Còn cha ta, ông Nhân Thành hầu buồn phiền và ủ dột ấy thực cũng vô cùng cô độc.
Ta, là đứa con vô pháp vô thiên, không ngày nào không làm phụ mẫu lo phiền, đau xót. Em ta, là đứa con đớn hèn bạc nhược, chỉ nhìn mặt cũng biết thành thì khó hơn lên trời, mà bại thì dễ như chớp mắt.
Ngẫm lại, ngoài cây cỏ tốt tươi ở thái ấp Chí Linh này, còn thứ gì làm cho cha ta vui không nhỉ?...
