Thượng hoàng Thánh Tông trầm ngâm nhìn đám tấu sớ ngổn ngang trên án. Quan gia Nhân Tông cũng im lặng ngồi. Thế là Nhân Huệ vương đã bại quân. Tin thắng trận Mũi Ngọc báo về mới được vài ngày. Ai cũng mong Nhân Huệ vương sẽ cản được đường tiến của Ô Mã Nhi, không cho cánh quân của gã tiến vào nội địa. Nhưng, Nhân Huệ vương đã thua. Giờ thì Ô Mã Nhi đang rầm rộ kéo vào sông Bạch Đằng. Việc gã hội quân với Thoát Hoan ở Vạn Kiếp đã là chuyện trông thấy trước mắt rồi.
Nhân Tông thở dài:
– Thêm quân của Ô Mã Nhi thì Thoát Hoan ở Vạn Kiếp như mọc thêm nanh vuốt. Thế giặc mạnh nên Quốc công đã phải bỏ Vạn Kiếp, giờ Ô Mã Nhi lại tới, đánh càng thêm khó.
So ra với lần trước, Nhân Tông đã có thêm sự trầm tĩnh hơn nhiều. Hồi ấy giặc sang, vị vua trẻ còn có phần nao núng đôi chút trong những ngày long đong chạy giặc. Lần này, Nhân Tông đã dẹp yên được sự nóng nảy. Đó là điều Thánh Tông thấy mừng trong lòng. Người làm vua, thấy đại tướng thua trận không được vội vã đập bàn đòi chém đòi xử. Phải nhìn xem sau trận thua đó, quân tình hai bên ra sao. Phải nhìn xem những bước tới sẽ thế nào, chứ đừng có đùng đùng mải bàn xem tướng thua có tội gì. Thua là có tội, phải xử. Nhưng việc nước mới là trọng.
Nhân Tông quay sang Trần Đức Việp, hỏi em:
– Tá Thiên thấy việc Vân Đồn thế nào?
Trần Đức Việp chần chừ một chút, chậm rãi nhắp chén trà rồi mới đáp:
– Tâu Thượng hoàng cùng Quan gia, thần muốn tâu bày mấy điều tâm can. Xin cho tả hữu lui cả.
Hai vua nhìn nhau rồi Thượng hoàng gật đầu đồng ý. Quan gia truyền tả hữu đều lui.
Trần Đức Việp bái tạ hai vua chuẩn tấu rồi nói:
– Thần đệ đã mấy phen ra Vân Đồn, đã mấy phen uống rượu cả đêm cùng Đức ông Nhân Huệ. Đây không phải là nói đỡ cho Nhân Huệ vương, nhưng qua vài lần trò chuyện thâu đêm, thần có hiểu nỗi lòng của Đức ông Phó Đô tướng. Từ trong những ngày tập trận, Nhân Huệ vương đã nhận ra một điều không thể tâu lên, càng không thể nói cùng chúng tướng. Ấy là trên mặt biển, thuyền nhỏ của ta, hết sức khó thắng thuyền giặc, nhất là khi đối trận.
Tá Thiên vương ngần ngừ, rồi nói thêm:
– "Khó thắng” là nói cho dễ nghe, chứ thực ra, Nhân Huệ vương vẫn bảo rằng "không thắng được”...
Thánh Tông ngắt lời:
– Biết thua cũng vẫn phải cố đánh để tiêu hao giặc. Xem như tấu sớ báo về, ta thấy Nhân Huệ có vẻ như không muốn đánh. Nhân Huệ lại hóa ra người thấy giặc thì sợ như vậy ư? Thực là khó tin, nhưng...
Câu buông lửng kèm theo tiếng thở dài của Thượng hoàng khiến Nhân Tông vội vã nói:
– Tâu Thượng hoàng, lời của em Tá Thiên cũng không sai. Xem ra, trận vừa rồi của Nhân Huệ vương thực chẳng phải dễ đánh.
Thánh Tông yên lặng không đáp. Đã gần tháng nay, dân Thăng Long vãn cả. Họ thu vén đồ đạc, tài sản kéo về ẩn ở những vùng xa. Kinh đô chỉ còn triều đình và những đội quân. Sáng sáng, lính Thánh Dực đi tuần nghiêm ngặt quanh thành. Mùa đông Thăng Long im vắng và tẻ ngắt. Sáng hôm qua, Thánh Tông và hai vị học sĩ cung Thánh Từ cưỡi ngựa dạo xem một vòng quanh hồ Dâm Đàm. Sương mờ che phủ mặt hồ, tiếng gõ thuyền khua cá chẳng còn, hồ vắng thăm thẳm. Những cây bàng gầy guộc đứng chơ vơ ven đường chỉ còn vài chiếc lá. Thăng Long hiu quạnh quá. Tâm trạng người ở lại cũng hiu quạnh và chơ vơ như thế. Giặc từ Vạn Kiếp mà tiến đánh, thì triều đình cũng sẽ lại bỏ Thăng Long mà đi... Liệu có gì giống nhau giữa việc triều đình bỏ Thăng Long cho giặc với việc không cố sức đánh giặc của Trần Khánh Dư không?
Bên ngoài, trời đổ mưa tầm tã. Mưa khá to tuy không xối xả nhưng càng làm tăng thêm cái rét căm căm của mùa đông. Thánh Tông càng thấy thương những người lính Thánh Dực đang đứng gác ngoài kia. Thượng hoàng bất giác rùng mình. Khi Quan gia mang áo cừu khoác vội lên vai Thượng hoàng, thì Thánh Tông càng như chợt thấm thía thêm tuổi của mình đã không còn trẻ...
Thượng hoàng phán:
– Ta nghĩ, Quan gia nên thảo chiếu hỏi ý Quốc công việc Nhân Huệ!
Nhân Tông cúi đầu:
– Tâu Thượng hoàng, Quốc công đã tin dùng Nhân Huệ vương mà đặt ở chức Phó Đô tướng, quyết không phải lạm trao. Tin thua trận đã về đến Hành trung doanh, nếu quả thực cần thay tướng Vân Đồn, hẳn Quốc công đã dâng sớ tấu. Con đã xem kỹ, sớ Quốc công gửi về chỉ nhắc đi nhắc lại cần chọn đúng lúc mà bỏ Thăng Long, đừng để sớm cũng đừng để muộn. Hẳn Quốc công cũng đã không muốn vội vã bắt tội Nhân Huệ vương.
Tả Thiên vương chợt hăm hở nói:
– Tâu Thượng hoàng cùng Quan gia, tháng trước, Đức ông Hưng Ninh có cho một người đến phù tá con. Đó là phó tướng cũ của Hoài Văn vương Quốc Toản. Người này tài cao có thừa, đã từng vào ra đất Nguyên mấy phen, đem về toàn những tin tuyệt mật giúp quân ta biết hết thế giặc. Anh ta lại tinh thông cả binh pháp lẫn lý số, tiếc là chuyên học đạo Thiền, không muốn vướng vòng danh lợi. Nước có giặc, Đức ông Hưng Ninh bảo anh ta tới giúp trong phủ Tá Thiên. Người này có kiến giải rất lạ về trận thua của Nhân Huệ vương. Cúi xin hai vua cho anh ta được tâu trình.
Nhân Tông nói:
– Việc này có nên không nhỉ? Sáng nay, Đỗ Khắc Chung tâu xin được vào diện kiến Thượng hoàng. Nhìn sắc mặt cũng biết ông ta lại muốn dâng sớ xin trị tội Nhân Huệ vương. Tâu Thượng hoàng, con đã truyền ông ta rằng Thượng hoàng rất bận, tạm thời không gặp ai. Giờ đón người khác vào nội cung, kể sau này cũng khó nói...
Thánh Tông liền bảo:
– Ta từng tiếc tài Khánh Dư mà dùng, Quan gia nay cũng tiếc tài Khắc Chung mà dùng. Lời ong tiếng ve về mấy việc ấy chắc không ít. Nhân Huệ vốn không ưa, lại hay chèn ép Khắc Chung. Giờ Nhân Huệ bại, Khắc Chung làm gì chẳng nhân cớ mà trả oán. Không cần gặp y cũng biết y tâu trình điều gì. Nhưng người trẻ đang giúp Đức Việp lại khác. Cứ như lời tâu vừa rồi, đây là người rất đáng lắng nghe. Quan gia nên cho người đi mời.
Nhân Tông vâng lời, liền sai người đi đón Hoàng Chí Hiển vào cung Quan Triều. Lúc nội quan đưa Chí Hiển vào thì gặp Đỗ Khắc Chung đi ra. Quan gia lại vừa cho người bảo ông ta đừng vào chầu vì hai vua bận việc. Mặt mũi Khắc Chung hằm hằm như sắp tìm người gây sự. Ông ta đi qua rồi, nội quan khẽ thì thào bảo Hoàng Chí Hiển: "Ông ấy mà biết tiên sinh được hai vua gọi vào, thì lại tức đến chết mất đấy!”
Chí Hiển trầm tĩnh bước vào cung Quan Triều. Chàng bái lạy hai vua và Tá Thiên vương.
Quan gia truyền:
– Ta nghe Tá Thiên vương nói ngươi có kiến giải lạ về trận thua của Nhân Huệ vương nên cho gọi. Vậy ngươi cứ thực bụng mà tâu trình, không cần lo lắng.
Chí Hiển nói:
– Tâu Thượng hoàng cùng Quan gia, tiểu sinh đã từng hai phen tới đảo Quỳnh Châu, tính cả là bốn năm lần vào ra đất Nguyên. Thần đã được xem thuyền giặc thao luyện, đã từng dò xét đoán biết tính nết các tướng đánh biển của chúng. Những tin tức ấy, đều đã được trình lên Nhân Huệ vương và được gửi về Hành trung doanh của Quốc công Tiết chế. Thần trộm nghĩ thế này...
Những lời sau đó tưởng chừng thẳng đến mất lòng của Hoàng Chí Hiển lại khiến hai vua không khỏi giật mình còn Tá Thiên vương thì gật gù không ngớt. Hoàng Chí Hiển nói Nhân Huệ vương chọn lấy đánh thua ở An Bang thì ấy là thua mà được; chứ nếu cố sống cố chết mà đánh, vì danh mà đánh, thì đều là thua to bởi hao quân tổn tướng. Chí Hiển nói một câu làm hai vua sững sờ:
– Muôn tâu, nếu Đức ông Nhân Huệ vương cố đánh, dù thắng hay thua, cũng đáng phải trị tội nặng.
Rồi không chờ hai vua phán, Chí Hiển lại tiếp tục nói. Chọn đánh thua như vậy chính là khiến giặc kia kiêu rộng, nghĩ rằng thế của ta yếu. Ô Mã Nhi đắc thắng xông tới, sẽ quyết cắm cúi mà đi, bỏ không thèm hộ tống thuyền lương của Trương Văn Hổ. Chí Hiển tâu:
– Thần thấy, giặc có tụ hết mọi cánh quân về Vạn Kiếp cũng chỉ là việc nhỏ. Nếu phá được lũ Trương Văn Hổ, giặc càng mất nhiều lương thì ắt phải kinh hồn bở vía. Khi ấy, ta cứ giữ cho vững, không để chúng cướp được lương, không để chúng đánh nhanh, chẳng mấy mà đói, giặc tự phải bỏ về thôi.
Thượng hoàng gật đầu:
– Ngươi thực đáng là người tài, lời lẽ thấu đáo, suy xét sâu xa. Lời của ngươi bàn, không còn gì đáng luận thêm nữa. Quan gia cũng nói:
– Xin Thượng hoàng ban khen cả Tá Thiên biết nghe lời đúng, lại biết tiến dẫn người tài.
Thượng hoàng truyền ban ngự tửu thưởng cho Tá Thiên vương và Hoàng Chí Hiển rồi nhắc:
– Vậy Quan gia mau xuống chiếu vỗ về Nhân Huệ, thúc y đánh tan đạo thuyền lương đi sau!
Nhân Tông nhìn vẻ ngần ngừ trên mặt Hoàng Chí Hiển liền hỏi:
– Chàng tuổi trẻ, ngươi lại có gì muốn nói nữa ư?
Chí Hiển vội đáp:
– Muôn tâu, thần nghĩ không nên vỗ về Đức ông Nhân Huệ.
Tá Thiên vương phá ra cười:
– Đúng, đúng. Con cũng nghĩ như vậy. Đức ông Nhân Huệ cương cường háo thắng, lại vẫn tự cho rằng thông tỏ binh thư. Nay ông ấy đã quyết chọn đánh thua mà không hề giãi bày cùng ai, nghĩa là tỏ ra nếu triều đình thấu hiểu lòng, thì sẽ dốc sức mà báo đáp. Bằng ngược lại, với tính khí ngang ngạnh kia; nếu vỗ về, có khi ông ấy liền giao quyền cho bề dưới rồi tự trói mà tiến kinh chịu tội. Thế thì thực lợi chẳng bằng hại.
Chí Hiển tiếp lời:
– Tâu Thượng hoàng cùng Quan gia, xin cho người đến bắt Nhân Huệ vương về chịu tội nhưng lời lẽ chiếu thư hòa hoãn không thúc ép. Tự khắc Đức ông Nhân Huệ sẽ ép trung sứ lùi lại vài hôm để đánh lập công. Có như thế, Đức ông Nhân Huệ mới cố sức quyết đánh tan Trương Văn Hổ.
Thượng hoàng hỏi:
– Sao ngươi dám chắc như vậy?
Nhân Tông vội đỡ lời:
– Tâu Thượng hoàng, chàng trẻ tuổi này thực là hiểu thấu bụng dạ Nhân Huệ vương. Người khác nhận chiếu gọi về chịu tội sẽ phải về ngay. Chứ ông ấy thấy trung sứ là bề dưới, lời lẽ chiếu thư lại không thúc ép, chắc chắn ông ấy sẽ xin khất vài bữa.
Tá Thiên vương cũng tâu:
– Con thấy Nhân Huệ vương sống với thương nhân đã lâu, suy nghĩ cũng khác người thường. Mà... thương nhân thấy có cơ để mặc cả, quyết không bỏ lỡ đâu.
Thượng hoàng mỉm cười gật đầu:
– Được, vậy cứ thế mà làm. Quan gia muốn chọn ai làm trung sứ?
Nhân Tông đáp:
Tâu Thượng hoàng, trung sứ chẳng phải là chàng trẻ tuổi này ư?
Thượng hoàng liền phán:
– Hay lắm, Quan gia dám vì tài mà dùng người chưa thành danh. Nhân Tông vội tạ ơn Thượng hoàng ban khen rồi truyền Tá Thiên vương thảo một đạo chiếu, giao cho Hoàng Chí Hiển lấy danh học sĩ cung Quan Triều vâng mệnh làm trung sứ ra bắt Nhân Huệ vương về kinh chịu tội. Lại truyền thảo một đạo chiếu khác gửi tới Hành trung doanh để Quốc công Tiết chế được biết về cách xử phạt của triều đình đối với Nhân Huệ vương.
....
Đọc chiếu xong, Đức ông Hưng Đạo vương khe khẽ mỉm cười. Mừng cho Quan gia thực đã trưởng thành, mừng cho nước Đại Việt có vị minh quân. Quả là Quan gia đã không phụ lòng Trần Quốc Tuấn trông mong và hết tâm dạy dỗ. Mà cũng phải biết ơn phúc ấm tổ tông ban cho nước Việt vị vua này! Cách hành xử của triều đình với Nhân Huệ vương kể cũng là khéo léo. Vừa để người ngoài không có cớ bàn ra tán vào, lại vẫn khơi dậy được hùng khí của con người ngang ngược Nhân Huệ vương. Trần Khánh Dư vốn bản tính cô độc, giữa cả đám đông vạn người hay ở một mình đều như vậy. Hùng khí vốn không thiếu nhưng kiêu ngạo cũng có thừa. Tài thì nhiều nhưng tật cũng lắm. Chỉ cần ông ta trái ý là có thể buông thõng tay, dù biết là thắng cũng quyết không đánh. Hơn nữa, nhìn khắp trong nước Việt, đánh trên biển không ai bằng Nhân Huệ vương. Ông ta không ỷ vào điều đó để bắt chẹt ai, nhưng lại ỷ vào cái tôi to hơn trời để nếu cần tự cho mình bưng tại bịt mắt. Khéo dùng được Nhân Huệ vương, thì mới đúng là tài của người đứng đầu cả nước! May thay, Quan gia đã tỏ ra xứng đáng ngồi ở ngôi cao ấy...
