Có thể bạn muốn làm điều đúng, và bạn muốn làm điều đó vì những lý do xác đáng.
Nhưng nếu bạn không áp dụng các nguyên tắc đúng đắn, thì bạn vẫn có thể húc đầu vào tường.
Một trong những nhân tố chung nhất của tất cả sách học làm người và sách quản trị là ý tưởng về sức mạnh của các mục tiêu. Chúng ta được dạy phải đặt các mục tiêu dài hạn, ngắn hạn; mục tiêu hàng ngày, hàng tháng; mục tiêu của cá nhân, của tổ chức... Những nguyên tắc về các mục tiêu “cụ thể, có thể đo đếm được và có thời gian xác định” đã được đề ra trong các sách học làm người xưa nay.
Đặt ra mục tiêu là một quy trình có sức mạnh. Nó dựa trên cơ sở nguyên tắc chung về sự tập trung, chẳng hạn việc tập trung các tia sáng mặt trời thành một nguồn lực đủ mạnh để phát ra tia lửa. Nó là biểu hiện của trí tưởng tượng sáng tạo và ý chí độc lập. Nó là một nguyên lý thiết thực về việc “làm từng bước”, về biến viễn cảnh thành những việc có thể thực hiện được. Đây là bí quyết chung của các cá nhân và tổ chức thành đạt.
Nhưng bất chấp giá trị rõ rệt đó của chúng, kinh nghiệm và cảm nghĩ của chúng ta về các mục tiêu là lẫn lộn. Một số người dám đặt ra các mục tiêu có tính anh hùng, thể hiện tính kỷ luật rất cao, và dám trả giá cho những thành công lớn. Một số người khác lại không thể giữ được một quyết tâm chỉ vài ngày sau dịp Năm Mới. Một số coi các mục tiêu như là yếu tố chủ yếu định hình số phận cá nhân và quốc gia. Một số người lại coi nó là chủ nghĩa lý tưởng hình thức, viển vông không có sức tồn tại lâu dài trong thế giới “thực”. Một số quyết bám giữ vào một mục tiêu nhất định, bất kể điều gì xảy ta. Ngược lại, có một số mục tiêu lại bám chặt vào chúng ta bất kể chúng ta có muốn hay không. Một số tác giả khuyên rằng nếu có suy nghĩ tích cực, chúng ta có thể làm bất cứ điều gì; nhưng có tác giả khác lại khuyên chúng ta không nên tự làm khổ mình nếu thấy không thể làm được.
Hai lĩnh vực gây đau khổ
Trong tất cả kinh nghiệm của chúng tôi về việc đặt mục tiêu, hình như có hai lĩnh vực gây đau khổ chủ yếu: 1) một cú đánh vào lòng chính trực và lòng can đảm của chúng ta khi chúng ta không đạt được các mục tiêu của mình; và 2) những kết quả tai hại thỉnh thoảng phát sinh khi chúng ta đạt được mục tiêu.
Các khoản rút ra khỏi “Tài khoản chính trực cá nhân”
Như chúng tôi đã nói trước đây, mỗi chúng ta đều có cái mà chúng tôi gọi là “Tài khoản chính trực cá nhân” phản ánh mức độ niềm tin chúng ta đặt vào bản thân mình. Khi chúng ta đưa ra và thực hiện lời hứa, như là việc đặt ra và thực hiện các mục tiêu, thì có thể ví như chúng ta đã gửi một khoản vào tài khoản cá nhân. Niềm tin của chúng ta vào sự đáng tin cậy của chính mình tăng lên, chúng ta tin vào khả năng đưa ra và thực hiện lời hứa đối với bản thân và với người khác. Số dư trong tài khoản này cao là một nguồn lực lớn của sức mạnh và sự an toàn.
Nhưng khi chúng ta không đạt được các mục tiêu của mình, thì điều đó giống như chúng ta đã rút một khoản ra khỏi tài khoản, và điều này là một nguồn gốc của sự đau khổ. Theo thời gian, nếu những khoản rút liên tục diễn ra sẽ làm cho chúng ta mất đi niềm tin vào khả năng đưa ra và thực hiện lời hứa của mình, đối với bản thân cũng như với người khác. Từ đó dẫn đến chủ nghĩa nghi ngờ và viện lý, và những thái độ này làm cho chúng ta mất đi sức mạnh trong việc đưa ra và thực hiện những mục tiêu có ý nghĩa. Thế rồi, khi chúng ta cần sức mạnh của tính cách để đương đầu với những thách thức trong cuộc sống, chúng ta lại không tìm ra sức mạnh đó.
Stephen: Có lần tôi làm trợ lý tại một trại huấn luyện sinh tồn và dẫn dắt một nhóm sinh viên đi rừng suốt đêm. Đích đến là một thung lũng mà muốn đến đó, chúng tôi phải vượt qua một con sông bằng cách leo qua dây thừng. Chúng tôi đều mệt lử, kiệt sức và đói khát. Chúng tôi đã nhịn ăn nhịn uống trong suốt 24 giờ qua. Nhưng chúng tôi biết rằng bên kia dòng sông dữ rộng vài chục thước kia, bữa ăn sáng đang chờ chúng tôi.
Là một lãnh đạo của nhóm, tôi thấy mình có trách nhiệm phải đi tiên phong. Tôi ra đi với một quyết tâm cao và thậm chí còn tỏ ra kiêu căng. Tôi bắt đầu bám vào dây thừng và biểu diễn. Nhưng đến nửa đoạn dây, tôi cảm thấy không còn sức lực. Tôi cố vận dụng mọi kỹ thuật đã học được – từ thuần túy dùng ý chí cho đến dùng trí tưởng tượng hình dung ra cảnh mình đã vượt qua sông và đang thưởng thức bữa ăn – nhưng rồi cũng đến thời điểm tôi run sợ đến mức không dám bỏ tay ra khỏi dây thừng để leo tiếp. Tôi không còn tin tưởng một cánh tay có thể đủ sức giữ cho mình khỏi rơi khi leo tiếp.
Khi ở ngay chính giữa con sông thì tôi rơi khỏi dây thừng. Tôi bị treo lơ lửng trên sợi dây bảo hộ bên trên dòng sông chảy xiết. Mấy cậu sinh viên có vẻ rất khoái chí trước cảnh tượng này! “Niềm kiêu hãnh ra đi trước khi ngã xuống”, niềm kiêu hãnh của tôi cũng thế. Sau đó, trừ một vài người còn đủ sức, hầu hết mọi người cũng không leo qua được.
Xây dựng sức mạnh tính cách cũng giống như rèn luyện sức mạnh thể chất. Khi có thử thách đến, nếu bạn không có sẵn sức mạnh đó, thì không có loại son phấn nào có thể ngụy trang cho sự thật là bạn không có sức mạnh đó. Bạn không thể làm giả chúng được. Cần phải có sức mạnh để đặt ra mục tiêu anh hùng, để xử lý các vấn đề nan giải thay vì chạy theo giải pháp “chắp vá”, để giữ vững cam kết của bạn trong khi ý kiến chung đang chống lại bạn.
Có rất nhiều lý do vì sao chúng ta không đạt được các mục tiêu của mình. Có thể các mục tiêu chúng ta đặt ra là không hiện thực. Chúng ta tạo ra những kỳ vọng không phản ảnh một chút nào về sự tự nhận thức. Những quyết tâm nhân dịp Năm Mới là những ví dụ điển hình. Đột nhiên chúng ta hy vọng sẽ thay đổi cách chúng ta ăn uống, luyện tập, hay cách đối xử với mọi người chỉ vì cuốn lịch thay đổi từ ngày 31 tháng 12 sang ngày 1 tháng 1. Nó chẳng khác gì kỳ vọng một đứa trẻ học cách bò, ăn bằng cái nĩa, lái xe, tất cả chỉ trong một ngày. Các mục tiêu đó của chúng ta dựa vào ảo tưởng, thiếu sự tự ý thức hay tôn trọng các nguyên tắc của sự phát triển tự nhiên.
Đôi khi chúng ta đã đặt ra các mục tiêu và nỗ lực hoàn thành, nhưng hoàn cảnh thay đổi hoặc chúng ta thay đổi. Một cơ hội mới xuất hiện; có sự thay đổi về tình hình kinh tế; sự xuất hiện của một người khác; chúng ta có cách nhìn khác. Nếu chúng ta cứ bám giữ các mục tiêu của mình, chúng sẽ trở thành ông chủ thay vì là người hầu của chúng ta. Nhưng nếu chúng ta rời bỏ nó, chúng ta thường cảm thấy không yên tâm hay có lỗi vì đã không giữ cam kết của mình. Chúng ta cảm thấy khó duy trì số dư ở mức cao trong Tài khoản Chính trực cá nhân khi chúng ta luôn thay đổi các mục tiêu hay không thực hiện được các mục tiêu của mình.
Bắc thang nhầm bức tường
Trong khi việc không đạt được các mục tiêu luôn gây ra những vấn đề nhức nhối thì việc đạt được mục tiêu đôi khi cũng gây ra vấn đề rắc rối không kém. Có thể đó là khi các mục tiêu chúng ta đạt được lại có hại cho những điều khác quan trọng hơn trong cuộc sống của chúng ta. Đó là hội chứng “bắc thang nhầm bức tường”, có nghĩa là chúng ta bỏ công sức ra leo lên chiếc thang danh vọng để cuối cùng nhận ra rằng ta đã chọn nhầm bức tường cần leo lên.
Một phụ tá của chúng tôi đã chia sẻ câu chuyện sau:
Nhiều năm trước, một người tuyên bố với những người bạn và láng giềng của anh ta rằng mục tiêu trong năm đó của anh ta là kiếm được thu nhập một triệu đô-la. Anh ta là một doanh nhân tin rằng “hãy cho tôi một ý tưởng tốt, tôi sẽ làm ra một triệu đô-la”. Anh ta đã nghiên cứu và sáng chế ra một sản phẩm giải trí với kỹ thuật tối tân và sau đó lái xe đi khắp nước Mỹ để rao bán sản phẩm này.
Thỉnh thoảng anh mang theo một trong các đứa con của mình trên xe trong các chuyến đi khoảng một tuần. Vợ anh phàn nàn việc anh ta đã mang con đi theo, cho rằng “Khi chúng về nhà, chúng không còn cầu nguyện và học bài vở nữa. Chúng chỉ chơi suốt cả tuần. Đừng đưa con đi nữa, nếu anh không giúp nó làm những việc chúng phải làm”.
Cứ thế đến cuối năm, anh ta tuyên bố rằng đã đạt được mục tiêu của mình: kiếm được một triệu đô-la. Tuy nhiên, sau đó không lâu, vợ chồng anh ta ly hôn. Hai đứa con của họ đi đến chỗ nghiện ma túy. Còn một đứa khác cũng hư hỏng. Về cơ bản, gia đình này coi như tan nát.
Người đàn ông này đã tập trung vào một mục tiêu duy nhất và đặt cược tất cả mọi thứ vào đó. Nhưng anh ta đã không tính đến toàn bộ chi phí. Một triệu đô-la anh ta kiếm được đã không bõ với cái giá anh ta phải trả.
Khi bị cuốn hút vào một mục tiêu duy nhất, chúng ta giống như một con ngựa bị bịt mắt, không còn nhìn thấy cái gì khác. Đôi khi các mục tiêu của chúng ta mang tính chất “đột kích” nhưng để lại xác nằm rải rác phía sau. Đôi khi các mục tiêu của chúng ta có thể xuất phát từ ý định tốt, nhưng khi thực hiện chúng lại gây ra những kết quả không mong muốn. Một học viên từ nước Nga chia sẻ kinh nghiệm sau:
Gorbachev muốn hạn chế việc uống rượu và không cho phép người dân Nga uống nhiều rượu. Nó cũng giống như chiến dịch cấm rượu ở Mỹ trước đây với kết quả tương tự. Thay vì chuyển sang các hoạt động tích cực hơn như chính phủ mong đợi, người dân chuyển từ uống rượu sang dùng ma túy để thay thế. Chính phủ đạt được mục tiêu giảm đáng kể việc uống rượu, nhưng lại không đem lại điều họ muốn.
Chúng ta thường đặt ra mục tiêu với kỳ vọng rằng khi đạt được mục tiêu đó, nó sẽ tạo ra sự thay đổi tích cực và mang lại một cuộc sống có chất lượng. Nhưng thông thường sự thay đổi lại không tích cực như thế.
Khi chúng ta đối mặt với các kết quả, chúng ta trở nên vỡ mộng.
Trong sự tiến thoái lưỡng nan “làm thì vỡ mộng, không làm thì thua thiệt”, nhiều người cảm thấy không yên tâm đối với quy trình đặt ra mục tiêu.
Liệu có cách nào để có thể có sức mạnh, mà không gây ra vấn đề? Để xây dựng một Tài khoản Chính trực cá nhân bằng cách đặt ra và thực hiện các mục tiêu có ý nghĩa một cách thường xuyên? Để có thể bỏ qua hay thay đổi hay thậm chí đạt được một phần mục tiêu mà vẫn duy trì, hoặc thậm chí tăng thêm vào Tài khoản Chính trực cá nhân? Để tin chắc rằng những chiếc thang của chúng ta đã được bắc đúng bức tường?
Chúng tôi khẳng định rằng điều đó là có thể - thậm chí chúng ta còn có thể tăng cường sức mạnh trong việc đặt ra mục tiêu nữa. Chìa khóa là ở việc sử dụng bốn khả năng thiên phú của chúng ta một cách hiệp lực trong việc đặt ra và thực hiện các mục tiêu dựa vào nguyên tắc.
Sử dụng bốn khả năng thiên phú của con người
Nếu làm tốt, thì cách đặt mục tiêu theo truyền thống cũng có sức mạnh vì nó khai thác được sức mạnh của hai khả năng thiên phú đặc biệt của chúng ta: trí tưởng tượng sáng tạo và ý chí độc lập.
Chúng ta sử dụng trí tưởng tượng sáng tạo để hình dung, để nhận thức các khả năng vượt quá kinh nghiệm trực tiếp của chúng ta. Chúng ta sử dụng ý chí độc lập để đưa ra lựa chọn, để vượt qua hoàn cảnh xuất thân, quá trình nuôi dưỡng, ngoại cảnh. Khi đặt ra mục tiêu, chúng ta tự nhủ: “Tôi có thể hình dung ra một điều khác với điều hiện có, và tôi quyết định tập trung nỗ lực của mình để tạo ra nó”. Chúng ta sử dụng trí tưởng tượng của mình để giữ cho mục tiêu luôn nằm trong đầu, và dùng ý chí độc lập để vượt qua khó khăn nhằm đạt được mục tiêu đó.
Sức mạnh của hai khả năng thiên phú này rất lớn lao – nó là sức mạnh của cuộc sống có mục đích, là quy trình cơ bản của sự thay đổi nhận thức. Nhưng đó mới chỉ là phần nhỏ của sức mạnh chúng ta có.
Điều thường thiếu trong quá trình xác lập mục tiêu là sức mạnh của hai khả năng thiên phú khác:
• Lương tâm – sự kết nối sâu sắc các mục tiêu với sứ mệnh, các nhu cầu và các nguyên tắc.
• Sự tự nhận thức – sự đánh giá chính xác năng lực của chúng ta và sự cân bằng trong Tài khoản Chính trực cá nhân.
Chúng ta hãy nhìn kỹ hơn vào hai khả năng thiên phú này để xem bằng cách nào chúng có thể đem đến cho chúng ta sức mạnh để đặt ra và đạt được các mục tiêu có ý nghĩa.
Lương tâm tạo ra sự liên kết với sứ mệnh và các nguyên tắc
Lương tâm có sức mạnh vì nó tạo ra sự liên kết giữa sứ mệnh và các nguyên tắc, đồng thời cho chúng ta sự hướng dẫn vào thời khắc lựa chọn. Thời khắc chúng ta đặt mục tiêu – thời khắc chúng ta quyết định một cách có ý thức để tập trung thời gian và sức lực cho một mục đích cụ thể – là thời khắc của sự lựa chọn. Cái gì quyết định sự lựa chọn đó? Có phải đó là tấm gương phản chiếu xã hội, chương trình của người khác, những giá trị tách rời khỏi các nguyên tắc, các nhu cầu và các năng lực cơ bản? Hay đó là ngọn lửa bên trong, dựa vào nguyên tắc, gắn kết với lương tâm, lấy cống hiến làm trọng tâm?
Những mục tiêu được gắn kết với cuộc sống nội tâm của chúng ta có sức mạnh của sự đam mê và nguyên tắc. Chúng được đốt cháy bởi ngọn lửa bên trong và dựa vào các nguyên tắc “chính Bắc” tạo ra các kết quả cuộc sống có chất lượng.
Một trong những cách tốt nhất để đánh giá sức mạnh này là đưa ra ba câu hỏi quan trọng: Cái gì? Vì sao? Và bằng cách nào?
Cái gì?
Bạn muốn hoàn thành cái gì? Bạn muốn cống hiến cái gì? Mục đích trong đầu của bạn là gì?
Một “Cái gì” dựa vào nguyên tắc thì sẽ tập trung vào sự trưởng thành và sự cống hiến. Không phải chỉ có việc đặt ra và hoàn thành mục tiêu thì sẽ tạo ra cuộc sống có chất lượng. Hitler cũng đã đặt ra và thực hiện được mục tiêu. Gandhi cũng vậy. Sự khác biệt là ở chỗ họ tập trung vào cái gì. Chúng ta thường tìm được những gì ta tìm kiếm. Khi chúng ta đặt ra các mục tiêu hài hòa với lương tâm và những nguyên tắc tạo ra chất lượng cuộc sống, chúng ta tìm kiếm – và sẽ tìm ra – cái tốt nhất.
Vì sao?
Tại sao bạn muốn làm điều đó? Có phải mục tiêu của bạn xuất phát từ sứ mệnh, các nhu cầu và các nguyên tắc? Có phải nó giúp bạn cống hiến thông qua các vai trò của bạn?
Trong bối cảnh của sứ mệnh và viễn cảnh, câu hỏi “cái gì” có thể dễ nhận diện hơn câu hỏi “vì sao” và “bằng cách nào?”.
Roger: Sau khi nói về tầm quan trọng của sứ mệnh và các vai trò tại cuộc hội thảo gần đây, tôi hỏi một học viên có muốn thử quy trình đặt mục tiêu cùng với tôi trước mặt cả lớp học hay không. Anh ấy đồng ý.
Tôi nói: “Được rồi, anh hãy chọn một vai trò – vai trò nào cũng được, tùy anh thích”.
“Vai trò làm cha.”
“Anh cho rằng mục tiêu nào là quan trọng nhất anh cần thực hiện trong vai trò này?”
“Đó là cải thiện mối quan hệ cha con giữa tôi với cậu con trai 14 tuổi.”
“Vì sao?”
“Vì quan hệ cha con chúng tôi không tốt lắm.”
“Vậy tại sao anh muốn cải thiện mối quan hệ này?”
“Con tôi gặp nhiều thách thức tại trường học với bạn bè và sức ép của các bạn cùng lớp. Nó bị lôi kéo theo hướng không tốt. Tôi cảm thấy việc gần gũi với con vào lúc này là rất quan trọng.”
“Vì sao?”
“Vì tôi có thể giúp con đi theo con đường đúng đắn và trở nên tích cực.”
“Vì sao?”
“Vì nó cần điều đó.”
“Vậy tại sao anh muốn làm điều đó?”
“Để giúp nó.”
“Vì sao phải giúp?”
Anh ấy bắt đầu có phần lúng túng. “Vì tôi là cha của nó! Đó là trách nhiệm của tôi!”
“Vậy tại sao anh muốn làm điều đó?”
Sự khó chịu lộ rõ trên nét mặt anh. “Vâng, bởi vì... bởi vì...”
Có hai học viên khác ngồi cùng bàn với anh có lẽ không thể nhịn được nữa, cả hai cùng lên tiếng gần như hét “Vì anh yêu nó, chứ còn gì nữa!”.
Điều đó đã được thể hiện trên nét mặt anh ấy. Được phản ánh qua lời nói của anh ấy. Đó là điều rõ ràng mà mọi người quanh anh ấy đều cảm nhận được: tình yêu thương của anh ấy dành cho con trai. Có thể anh ấy không nói ra trong bối cảnh hội thảo hoặc anh ấy chưa gắn kết với ngọn lửa trong lòng.
Lúc hai người bạn thốt ra những lời trên, vẻ mặt anh ấy trở nên bẽn lẽn. Anh nói : “Vâng đúng thế, tôi rất yêu nó”. Mọi người có thể cảm thấy sức mạnh và sự an bình đang tràn ngập con người anh.
Không có sự liên kết có chiều sâu này, chúng ta sẽ đi vào cuộc sống với tâm trạng gò bó bởi nghĩa vụ đè nặng phải tự kiềm chế nhằm thực hiện mục tiêu của mình, phải chịu đựng đến cùng, phải lăn lộn đến đích. Ở đây không có sự gắn kết với nguồn lực có chiều sâu của chúng ta, với niềm tin, với kinh nghiệm của chúng ta. Chúng ta đang làm việc chống lại mình, không tin chắc vì sao chúng ta muốn (hay thậm chí có muốn hay không) hoàn thành một mục tiêu cụ thể. Những cam kết chúng ta đưa ra lúc đang hăng hái không đủ sức mạnh lâu dài để đưa ta đi suốt chặng đường đến với mục tiêu của mình.
Chìa khóa để có động lực chính là động cơ. Đó là câu hỏi “vì sao”. Nó cho chúng ta sức mạnh để vững vàng trong những lúc khó khăn. Nó cho chúng ta sức mạnh để nói “không” vì chúng ta đã gắn kết với tiếng nói “có” đang bừng cháy bên trong.
Nếu một mục tiêu không gắn kết với câu hỏi có chiều sâu “vì sao”, có thể đó cũng là mục tiêu tốt, nhưng không phải tốt nhất. Chúng ta cần phải xem lại mục tiêu này. Nếu có gắn kết, chúng ta cần đẩy mạnh suy nghĩ và cảm nhận cho đến khi chúng ta khai thông và tạo ra một dòng chảy mở rộng giữa viễn cảnh và mục tiêu. Sự liên kết càng mạnh bao nhiêu, động lực càng mạnh và bền vững bấy nhiêu.
Bằng cách nào
Bạn sẽ thực hiện mục tiêu bằng cách nào? Những nguyên tắc chính sẽ cho bạn sức mạnh để đạt được mục tiêu là gì? Bạn sẽ dùng những chiến lược gì để thực hiện các nguyên tắc này?
Một khi chúng ta đã tạo ra sự liên kết giữa “cái gì” và “vì sao”, chúng ta sẽ sẵn sàng cho câu hỏi “bằng cách nào”. Sự lựa chọn cách nào thường thu gọn về hai lựa chọn “kiểm soát” hay “thả lỏng” trong tư duy quản lý. Nếu mô thức của chúng ta là kiểm soát, chúng ta sẽ cho rằng con người cần được kiểm soát chặt chẽ nếu muốn họ làm việc tốt. Nếu mô thức của chúng ta là thả lỏng, thì giả định của chúng ta là khi được tự do, có cơ hội và sự hỗ trợ, con người sẽ đem cái cao nhất và tốt nhất trong con người mình ra để hoàn thành những việc lớn.
Cách chúng ta nhìn người khác dưới góc độ kiểm soát hay thả lỏng nhìn chung sẽ phản ảnh cách thức chúng ta nhìn vào bản thân mình. Nếu có cách nhìn kiểm soát, ta sẽ cho rằng phải thực hiện sự kiểm soát chặt chẽ đối với bản thân mình nếu ta muốn thực hiện được mục tiêu. Nếu có cách nhìn thả lỏng, ta sẽ coi nhiệm vụ lãnh đạo chủ yếu của mình là tạo ra những điều kiện tối ưu để giải phóng các năng lực bên trong. Nếu sự tập trung trong việc đặt ra mục tiêu của chúng ta là dựa vào khả năng thiên phú về ý chí độc lập – quyết đoán, kỷ luật tự giác, thực hiện nó dù bất kỳ điều gì xảy ra – thì đó là dấu hiệu của mô thức kiểm soát.
Roger:
Tôi nói: “Được rồi, anh sẽ biểu thị tình yêu của mình bằng cách nào?”.
“Tôi không biết. Tôi nghĩ sẽ chờ khi có cơ hội”
“Có cách nào khác không?”
“Tôi sẽ đầu tư thời gian.”
“Có cách nào khác không?”
Anh ấy thở dài: “Tôi không biết. Nói thật với anh, tôi ngại lắm. Tôi đã thử rồi, nhưng không có kết quả. Đôi khi tôi cảm thấy tôi càng cố, tình hình càng tệ hơn”.
Sau đó chúng tôi bắt đầu nói chuyện về một số nguyên tắc có thể áp dụng vào mối quan hệ cha con này. Chúng tôi nói về sự đáng tin cậy – nếu bạn muốn xây dựng mối quan hệ tin cậy lẫn nhau, hãy tỏ ra đáng được tin cậy. Hãy đưa ra và thực hiện lời hứa. Hãy trung thành với những người vắng mặt. Chúng tôi nói về sự lắng nghe thấu hiểu – trước hết hãy cố gắng hiểu con mình trước. Hãy tôn trọng con mình.
Anh ấy bắt đầu nhận ra rằng, dù anh có muốn giúp đỡ con mình đến thế nào, những cố gắng của anh sẽ chẳng đi đến đâu nếu anh xây dựng mối quan hệ cha con dựa vào ảo tưởng rằng anh có thể kiểm soát con mình với thiện ý – chứ không phải dựa vào sự thực là anh có thể thả lỏng con mình với sự lãnh đạo dựa vào nguyên tắc và tình yêu của anh.
Thông thường trong một cuộc hội thảo, người ta hay lựa chọn vai trò trong kinh doanh thay vì vai trò trong gia đình. Hầu hết mọi người có sẵn một nhận thức về “cái gì” khi họ nghĩ về điều cần phải làm:
“Tăng doanh số 5% trong tháng này.”
“Giảm chi phí hoạt động 3% vào cuối quý này.”
“ Nâng cao tinh thần làm việc cho nhân viên.”
Nhưng khi chúng ta đi vào câu hỏi “vì sao”, thì những động lực mà người ta nhận ra lúc đầu thường là tiêu cực, thiên về kinh tế, tập trung vào bên ngoài, hay có tính khẩn cấp:
“Nếu tôi không làm tôi sẽ bị mất việc.”
“Nếu tôi không hoàn thành việc này, tôi sẽ bị mất uy tín, và tôi sẽ cảm thấy rất kinh khủng.”
“Chúng ta đang có một vấn đề thực sự ở đây cần được khắc phục trước khi nó lan rộng.”
Khi thúc ép để có câu trả lời sâu hơn, chúng ta thường nghe thấy một câu chuyện khác:
“Nếu tôi làm điều này, tôi sẽ cảm thấy mình đang thực sự làm công việc của mình và đáng với đồng lương của mình.”
“Tôi vui mừng nhận thấy mình làm được điều gì đó, và phục vụ tốt khách hàng.”
“Tôi thực sự quan tâm đến việc làm cho thế giới này tốt đẹp hơn.”
Nhiều doanh nghiệp tập trung vào khía cạnh kinh tế hay vật chất nhiều đến nỗi họ không bao giờ động chạm sâu hơn vào các động lực. Họ không quan tâm hay đề cập đến các nhu cầu xã hội, trí tuệ hay tinh thần. Họ không để các nhân viên gắn kết tự nhiên với điều họ cảm thấy trong con tim – nhu cầu yêu thương, học tập, sống vì mục đích cao hơn bản ngã. Trong khi sự gắn kết này chính là nguồn gốc của sức mạnh, khả năng sáng tạo và sự trung thành mà các nhân viên cần có.
Khi chúng ta đi vào câu hỏi “bằng cách nào”, những người lựa chọn vai trò kinh doanh thường nghĩ họ phải “quyết tâm làm”.
“Tôi buộc phải có mặt và làm điều đó.”
“Bạn đã từng thử làm chưa?”
“Rồi.”
“Nó có kết quả không?”
“Không.”
Sau đó chúng tôi nói chuyện về các nguyên tắc “chính Bắc” có thể tạo ra sự khác biệt. Chúng tôi bàn về các nguyên tắc tương thuộc – sự lắng nghe thấu hiểu, sự trung thực, đưa ra và thực hiện lời hứa, xây dựng các mối quan hệ. Chúng tôi bàn đến các nguyên tắc về viễn cảnh chung, các thỏa thuận cùng thắng và các hệ thống liên kết. Điều trở nên rõ ràng là việc biết cần làm gì và thậm chí rất muốn làm điều đó vẫn chưa đủ. Cách làm phải dựa vào các nguyên tắc tạo ra chất lượng cuộc sống.
Làm điều đúng vì lý do đúng và bằng cách đúng là chìa khóa dẫn đến chất lượng cuộc sống tốt, và điều đó chỉ có được nhờ sức mạnh của một lương tâm được rèn luyện liên kết chúng ta với viễn ảnh, sứ mệnh và nguyên tắc “chính Bắc”.
Khả năng tự nhận thức tạo sức mạnh xây dựng tính chính trực
Mức độ đáng tin cậy của chúng ta ngang bằng với mức cân đối trong Tài khoản Chính trực cá nhân. Do sự chính trực của chúng ta là cơ sở cho niềm tin vào bản thân và niềm tin chúng ta truyền cho người khác, một trong những biểu hiện lớn nhất của sự lãnh đạo bản thân có hiệu quả là sự quan tâm và khôn ngoan trong việc giữ mức cân đối cao ở tài khoản đó.
Trước tiên, chúng ta giữ cân bằng thông qua rèn luyện ý chí độc lập khi đưa ra và thực hiện lời hứa. Nhưng nếu không có sự tự nhận thức, chúng ta sẽ không có sự khôn ngoan cần thiết để quản lý một tài khoản như vậy. Chúng ta có thể đặt ra mục tiêu quá cao, biến các khoản gửi tiềm năng thành những khoản rút lớn khi chúng ta không đạt được nó. Chúng ta cũng có thể đặt mục tiêu quá thấp, đưa vào tài khoản những khoản gửi nhỏ lẻ trong khi chúng ta có khả năng gửi vào những khoản lớn hơn. Chúng ta có thể bỏ lỡ các cơ hội tạo ra khoản gửi hàng giờ, hàng ngày, hay hàng tuần do chúng ta quá bận vào việc đổ lỗi cho hoàn cảnh hay đổ lỗi cho người khác vì các mục tiêu không đạt được của chúng ta.
Sự tự nhận thức có liên quan đến sự trung thực sâu sắc của cá nhân. Nó xuất phát từ việc tự đặt ra và trả lời các câu hỏi sau:
Mình có thực sự muốn làm điều này không?
Mình có dám trả giá cho việc này?
Mình có đủ sức mạnh để làm không?
Mình có nhận trách nhiệm về sự trưởng thành của bản thân?
Có phải mục tiêu của mình hơi tầm thường trong khi mình có thể vươn xa hơn?
Có phải mình đang đổ lỗi hay lên án người khác về sự bất lực của mình trong việc đưa ra và thực hiện các mục tiêu?
Sự tự nhận thức mách bảo cho chúng ta cần xuất phát từ nơi chúng ta đang ở – không ảo tưởng, không đổ lỗi – và giúp chúng ta đặt ra các mục tiêu thực tế. Mặt khác, nó cũng không cho phép chúng ta tự hài lòng với cái tầm thường. Nó giúp ta nhận ra và tôn trọng nhu cầu cần phát triển của mình, đẩy lùi giới hạn và lớn lên. Do phần lớn nỗi thất vọng trong cuộc sống của chúng ta xuất phát từ những kỳ vọng không đạt được, nên khả năng đặt ra mục tiêu vừa hiện thực vừa thách thức là rất cần thiết để giúp chúng ta có được sự bình an và trưởng thành trong cuộc sống.
Sự tự nhận thức là cái tai lắng nghe tiếng nói của lương tâm. Nó giúp ta nhận ra sự thực là có những nguyên tắc không phụ thuộc vào chúng ta, thấy được sự vô ích của việc cố đặt ra quy luật cho mình. Nó giúp chúng ta biết khiêm tốn và cởi mở đối với sự phát triển và thay đổi, giúp ta nhận thức rằng ta không phải thần thánh để lúc nào cũng đặt ra được mục tiêu đúng. Với khả năng tự nhận thức, chúng ta sẽ chọn ra điều tốt nhất mà mình có thể làm, với lý do đúng đắn nhất và thực hiện theo một cách tốt nhất.
Nhưng tình thế có thể thay đổi. Chúng ta có thể thay đổi. Và, chúng ta không thể hành động với sự chính trực nếu chúng ta không cởi mở trước sự thay đổi đó.
Sự tự nhận thức cho phép chúng ta tự hỏi: Liệu bản thân mình có chọn mục tiêu tốt vừa thay vì tốt nhất? Mục tiêu tốt nhất có thể do chúng ta đặt ra. Mục tiêu tốt nhất có thể nằm trong cơ hội ngoài dự kiến, do sự hiểu biết mới, những khả năng mới được tạo ra nhờ nâng cao hiểu biết. Nếu sự thay đổi được thúc đẩy chủ yếu vì sự việc khẩn cấp, tâm trạng hay sự chống đối, chúng ta sẽ bị tước đi mục tiêu tốt nhất. Nếu sự thay đổi được thúc đẩy vì sứ mệnh, lương tâm, và các nguyên tắc, nó sẽ hướng chúng ta đến sự lựa chọn tốt nhất. Có được sự tự nhận thức để phân biệt giữa cái tốt vừa và cái tốt nhất và hành động dựa vào sứ mệnh, lương tâm và các nguyên tắc chính là tạo ra khoản gửi có ý nghĩa nhất vào Tài khoản Chính trực cá nhân.
Sự chính trực có ý nghĩa lớn hơn việc bám giữ vào một mục tiêu, bất kể mục tiêu đó là gì. Đó là sự chính trực của hệ thống, một quá trình tạo ra sự gắn kết giữa sứ mệnh với từng thời khắc.
Cách đặt ra và thực hiện mục tiêu dựa vào nguyên tắc
Không có nguyên tắc, các mục tiêu sẽ không bao giờ có sức mạnh để tạo ra cuộc sống có chất lượng. Bạn có thể muốn làm điều đúng, và thậm chí bạn còn có thể muốn làm điều đó vì những lý do đúng. Nhưng nếu bạn không áp dụng các nguyên tắc đúng, bạn vẫn có thể húc đầu vào tường. Một mục tiêu dựa vào nguyên tắc phải có cả ba yếu tố: làm điều đúng, vì lý do đúng, bằng cách đúng.
Việc đặt ra mục tiêu dựa vào nguyên tắc liên quan đến việc sử dụng đầy đủ và hiệp lực tất cả bốn khả năng thiên phú của con người:
• Thông qua lương tâm, chúng ta kết nối với sức mạnh của viễn cảnh, của sứ mệnh và sức mạnh của các nguyên tắc.
• Thông qua trí tưởng tượng sáng tạo, chúng ta nhìn thấy trước khả năng và cách thức sáng tạo, hiệp lực để đạt được mục tiêu.
• Thông qua sự tự nhận thức, chúng ta đặt ra các mục tiêu với khả năng mở rộng theo thực tế và cởi mở với những thay đổi do sự thúc đẩy của lương tâm.
• Thông qua ý chí độc lập, chúng ta đưa ra lựa chọn có mục đích và thực hiện nó; chúng ta có sự chính trực để thực hiện lời hứa của mình.
Quá trình đặt ra mục tiêu dựa vào nguyên tắc có hiệu quả nhất khi nó bao gồm: 1) đặt ra các mục tiêu “bối cảnh”, 2) giữ một bản danh sách “có thể”, và 3) đặt ra các mục tiêu hàng tuần.
1. Đặt các mục tiêu lâu dài và các mục tiêu “bối cảnh”
Hầu hết mọi người thấy có ích khi kết nối các mục tiêu hàng tuần với bối cảnh do tuyên ngôn sứ mệnh tạo ra thông qua việc sử dụng các mục tiêu dài hạn và trung hạn. Nhưng các thuật ngữ “dài hạn” và “trung hạn” lại đặt các mục tiêu vào khuôn khổ thời gian tuần tự.
Trong khi thời điểm có thể là một vấn đề quan trọng, chúng tôi cho rằng các vấn đề khác như các mối quan hệ với người khác và với các mục tiêu và sự kiện khác sẽ được nhận ra tốt hơn thông qua các mục tiêu “bối cảnh”. Thuật ngữ “bối cảnh” nhắc nhở chúng ta rằng sự lãnh đạo bản thân không phải chỉ là có một tầm nhìn xa – nó còn là sự hiểu biết rộng nữa.
Nếu bạn tổ chức công việc xung quanh các vai trò của mình, bạn có thể đặt các mục tiêu bối cảnh dưới từng vai trò trong bản kế hoạch của bạn để dễ tìm kiếm. Công thức cái gì/vì sao/bằng cách nào là một cách tiện lợi để nắm bắt các mục tiêu này. Chẳng hạn, một mục tiêu bối cảnh đối với vai trò “mài sắc lưỡi cưa” của bạn có thể trình bày như sau:
Cái gì:
Mục tiêu của tôi là duy trì một thân thể khỏe mạnh, giữ vững kỷ luật.
Vì sao:
Để:
• Tôi có được sức mạnh, sự bền bỉ và thể trạng cần thiết để thực hiện có hiệu quả sứ mệnh của tôi.
• Tôi có thể làm tấm gương cho con cái và những người khác về việc gìn giữ sức khỏe tốt.
• Tôi có thể xây dựng sức mạnh tính cách cá nhân.
Bằng cách nào:
• Dinh dưỡng tốt. Tôi sẽ tăng cường ăn trái cây tươi và rau quả, các loại hydrate cacbon hỗn hợp, các loại hạt ngũ cốc, gia cầm và cá; tôi sẽ giảm ăn các loại đường, chất béo và thịt đỏ; sẽ ăn các bữa ăn nhỏ hơn và thường xuyên hơn.
• Luyện tập thể thao. Tôi sẽ tập luyện aerobic một tuần bốn lần, mỗi lần 30 phút; sẽ tham gia đội bóng rổ; và sẽ ngủ mỗi tối 7 tiếng đồng hồ bằng cách đi ngủ và thức dậy sớm.
• Liên kết tinh thần/thể xác. Tôi sẽ luôn suy nghĩ tích cực về thân thể và sức khỏe của mình; tôi sẽ đọc sách cũng như tham dự hội thảo và các lớp chuyên đề về vấn đề sức khỏe để nâng cao hiểu biết của mình.
• Tiêu điểm. Tôi sẽ quan tâm đến các vấn đề sức khỏe cụ thể.
Công thức “cái gì/vì sao/bằng cách nào” tạo ra sự liên kết mở giữa sứ mệnh, các nguyên tắc và các mục tiêu. Khi chuẩn bị lập các mục tiêu hàng tuần, bạn có thể rà soát lại các mục tiêu bối cảnh này để đi ngay vào sự liên kết đó và lựa chọn ra một phần có thể hành động được để hướng bạn theo mục tiêu.
Nhìn mục tiêu theo cách này, chúng ta sẽ thấy được tính chất liên kết tương hỗ trong cuộc sống của chúng ta. Mặc dù mục tiêu này được coi như một mục tiêu “vật chất” và được xếp ở mục vai trò “mài sắc lưỡi cưa”, bạn cũng thấy được tính liên kết tương hỗ của nó với các khía cạnh khác và các vai trò khác.
Chẳng hạn, hầu hết mọi người cho rằng một trong các lợi ích lớn nhất của luyện tập thân thể thường xuyên không phải là ở khía cạnh thân thể mà là khía cạnh tinh thần – sự nâng cao sức mạnh của tính chính trực và tính cách. Khía cạnh trí tuệ – học hỏi nhiều hơn về vấn đề sức khỏe, suy nghĩ những tư duy lành mạnh, giảm stress – sẽ có tác động mạnh mẽ đến tính hiệu quả của mục tiêu “thể chất” này. Luyện tập thân thể cùng với bạn bè hay các thành viên trong gia đình có thể tạo ra kinh nghiệm xã hội/gia đình phong phú. Sức khỏe được tăng cường sẽ gia tăng sức mạnh cho chúng ta về các khía cạnh thể chất, trí tuệ, xã hội và tinh thần của tất cả các vai trò của chúng ta.
Sự tự nhận thức về tính chất liên kết tương hỗ này làm cho chúng ta mở rộng tư duy về sự dồi dào và cho chúng ta sức mạnh tạo ra sự hiệp lực mạnh mẽ giữa các mục tiêu.
2. Lưu giữ một bản danh sách “có thể”
Sau khi đọc một cuốn sách, tham dự một hội thảo, hay nói chuyện với người nào đó, chúng ta thường có ý nghĩ về một điều gì đó mà mình muốn làm. Chúng ta chưa sẵn sàng đặt ra một mục tiêu, nhưng chúng ta không muốn đánh mất ý tưởng đó.
Thế là chúng ta để cho ý tưởng đó lởn vởn trong đầu óc đã không còn chỗ trống của mình. Lúc có ý thức lúc không có ý thức, nó phân tán suy nghĩ của chúng ta khỏi nhiệm vụ đang tiến hành và tạo ra sự không yên tâm mơ hồ về một công việc bị bỏ dở. Hoặc chúng ta viết nó ra trong bản danh sách chung những công việc “cần làm”, một danh sách chứa nhiều danh mục hơn khả năng thực hiện của chúng ta, trộn lẫn các mục ưu tiên hàng đầu với các mục không quan trọng lắm, và luôn nhắc nhở chúng ta về tất cả danh mục chưa được hoàn thành.
Có hiệu quả hơn nhiều là bản danh sách “có thể”, tức một danh sách được lưu giữ dưới từng vai trò bạn có thể muốn làm. Mỗi khi có một ý tưởng nảy ra với bạn, bạn hãy viết vào danh sách “có thể” dưới vai trò thích hợp để xem xét về sau. Việc viết ra ở đây không có nghĩa nó là một mục tiêu hay một cam kết. Có thể bạn sẽ thực hiện nó; cũng có thể là bạn không làm. Nó chỉ đơn giản là một số liệu đầu vào cho việc xem xét tổ chức công việc trong tương lai. Ở đây tính chính trực của bạn không bị thử thách.
Ghi chép các ý tưởng vào danh sách “có thể” xóa đi sự băn khoăn và phân tán chú ý và làm cho chúng dễ tiếp cận khi xem xét trong tương lai. Trong khi tổ chức công việc hàng tuần, bạn có thể nhìn vào bản danh sách, chuyển bất cứ mục nào bạn muốn thành mục tiêu cho tuần, giữ nó trong danh sách để xem xét trong tương lai, hay xóa đi nếu nó không thực sự quan trọng.
3. Xác lập các mục tiêu hàng tuần
Khi xác lập các mục tiêu hàng tuần, công thức “cái gì/vì sao/bằng cách nào” trở thành kim chỉ nam cho các vai trò và mục tiêu của chúng ta. Khi chúng ta đặt ra các mục tiêu của mình, chúng ta nhìn vào từng vai trò, và sau đó chúng ta dừng lại ở khoảng trống giữa tác nhân và phản ứng và tự hỏi mình:
Một hoặc hai điều quan trọng nhất mà mình sẽ làm trong tuần này là gì để có được tác dụng tích cực nhất đối với bản thân?
Câu trả lời có thể tìm thấy từ sự cảm nhận hoặc ấn tượng có được khi rà soát sứ mệnh và các vai trò của chúng ta. Có một học viên chia sẻ kinh nghiệm sau:
Khi tôi rà soát các vai trò của mình hàng tuần, tôi thường có ấn tượng về những việc cụ thể tôi muốn làm, đặc biệt trong vai trò làm cha của mình. Việc gì đó cho đứa con trai sẽ nảy sinh trong đầu tôi. Tôi nhận thấy mình quan tâm nhiều hơn đến các nhu cầu của con trai, nhạy cảm và cởi mở hơn đối với các cơ hội để tạo ra sự khác biệt.
Câu trả lời cũng có thể có được nhờ xem xét lại các mục tiêu bối cảnh trong từng vai trò, hay từ một nhận thức hoặc ý tưởng chúng ta viết trong bản danh sách “có thể” đối với từng vai trò trong tuần. Khi rà soát lại những thứ này, chúng ta sẽ tạo ra sự liên kết mở giữa cuộc sống nội tâm của mình với tình huống hiện tại. Chúng ta sẽ tạo ra bối cảnh đem lại ý nghĩa cho các mục tiêu của mình.
Những đặc điểm của các mục tiêu có hiệu quả
Khi đặt ra các mục tiêu của mình, bạn nên ghi nhớ 5 đặc điểm của các mục tiêu có hiệu quả:
1. Chúng được lương tâm thúc đẩy. Một mục tiêu có hiệu quả luôn hài hòa với những đòi hỏi của nội tâm. Nó không phải do sự khẩn cấp hay phản ứng thúc đẩy. Nó cũng không phải là sự phản ánh của tấm gương phản chiếu xã hội. Nó là điều chúng ta cảm nhận sâu sắc bên trong, chúng ta mong muốn làm nó, và nó hài hòa với sứ mệnh và các nguyên tắc “chính Bắc” của chúng ta. Chúng ta cần nhạy cảm với tiếng nói của lương tâm, đặc biệt khi chúng ta lựa chọn các mục tiêu cho những vai trò đặc biệt nhất của mình, nơi chúng ta có ảnh hưởng lớn nhất. Chúng ta cũng cần duy trì sự cân bằng. Điều quan trọng là cần nhớ rằng chúng ta không nhất thiết phải đặt ra mục tiêu cho từng vai trò hàng tuần. Có những lúc cần có sự mất cân bằng nhất thời khi trí khôn mách bảo chúng ta không nên đặt ra mục tiêu cho vai trò nào đó.
2. Chúng thường là các mục tiêu thuộc Phần tư thứ II. Quy trình tổ chức công việc Phần tư thứ II tự động tạo ra sự liên kết giữa “cái gì” và “vì sao”. Do vậy, các mục tiêu chúng ta lựa chọn thường là quan trọng, nhưng không nhất thiết phải là khẩn cấp. Chúng ta có thể lựa chọn một số mục tiêu thuộc Phần tư thứ I vừa khẩn cấp vừa quan trọng, nhưng chúng ta chọn nó chủ yếu vì nó quan trọng.
3. Chúng phản ánh bốn nhu cầu cơ bản và những năng lực của chúng ta. Những mục tiêu tốt có thể là những việc thiên về khía cạnh vật chất, nhưng chúng có thể là về sự hiểu biết và cách sống (khía cạnh tinh thần), các quan hệ (khía cạnh xã hội), và trưởng thành hay học tập (khía cạnh trí tuệ). Nhiều người trong chúng ta cảm thấy thất vọng và mất thăng bằng vì các mục tiêu chúng ta đang theo đuổi quá phụ thuộc vào thời gian và vật chất. Việc xem nhẹ tính hiện thực của các khía cạnh quan trọng khác sẽ hạn chế nghiêm trọng năng lực của chúng ta trong việc tạo ra chất lượng cuộc sống. Nó cũng làm mất đi sự hiệp lực to lớn có thể được tạo ra giữa các vai trò của chúng ta.
4. Chúng nằm tại trọng tâm của tiêu điểm của chúng ta. Mỗi chúng ta ai cũng có một Vòng tròn quan tâm trong đó chứa tất cả những gì chúng ta quan tâm – sức khỏe, cuộc gặp với sếp, kế hoạch cuối tuần của đứa con trai vị thành niên, những tạp chí đồi trụy đang bày bán tại một cửa hàng gần nhà, các quyết định về chính sách ngoại giao của Tổng thống, hay mối đe dọa của một cuộc chiến tranh hạt nhân.
Trong Vòng tròn quan tâm, chúng ta còn có vòng tròn khác gọi là Vòng tròn ảnh hưởng. Vòng tròn này xác định phạm vi quan tâm mà chúng ta có thể tạo ra sự khác biệt. Chúng ta có thể không gây được ảnh hưởng đến các quyết định về chính sách ngoại giao của Tổng thống hay mối đe dọa chiến tranh hạt nhân, nhưng chúng ta có thể làm điều gì đó có ảnh hưởng đến sức khỏe của mình. Chúng ta cũng có thể tạo ảnh hưởng đến kế hoạch nghỉ cuối tuần của đứa con trai, hay đến việc bày bán tạp chí đồi trụy tại cửa hàng gần nhà.
Nhưng cách sử dựng thời gian và sức lực có hiệu quả nhất của chúng ta nói chung là nằm trong vòng tròn thứ ba – Trọng tâm của tiêu điểm.
Trong vòng tròn này chứa đựng những điều chúng ta quan tâm, và nằm trong phạm vi ảnh hưởng của chúng ta, chúng gắn liền với sứ mệnh của chúng ta và rất chín muồi. Việc sử dụng thời gian và sức lực vào bất kỳ vòng tròn nào khác sẽ làm mất đi tính hiệu quả của chúng ta. Khi hoạt động trong Vòng tròn quan tâm, về cơ bản chúng ta phung phí sức lực vào những điều chúng ta không có khả năng kiểm soát hay gây ảnh hưởng. Khi hoạt động bên trong Vòng tròn Ảnh hưởng, chúng ta có thể làm được một số điều tốt, nhưng điều đó lại có thể có hại đến điều khác cần thiết hơn. Khi chúng ta đặt ra và thực hiện các mục tiêu nằm tại Trọng tâm của tiêu điểm, chúng ta sẽ sử dụng tối đa thời gian và sức lực của mình.
Chúng tôi phát hiện ra một điều đáng chú ý là khi chúng ta làm điều này một thời gian, thì Vòng tròn ảnh hưởng của chúng ta sẽ tự động tăng lên. Chúng ta tìm ra nhiều cách tích cực để gây ảnh hưởng đến nhiều con người và hoàn cảnh hơn.
5. Chúng thường liên quan đến sự quyết tâm hoặc sự tập trung. Bạn cần phân biệt sự quyết tâm và sự tập trung. Sự quyết tâm nói về điều bạn quyết tâm làm dù khó khăn thế nào, còn sự tập trung nói về những lĩnh vực bạn tập trung sức lực vào đó. Khi bạn hạ quyết tâm, bạn đặt sự chính trực của mình trước thử thách. Điều này do tầm quan trọng của việc theo đuổi mục đích đến cùng, giữ vững cam kết của mình, làm những gì bạn đã hứa. Lý do duy nhất chính đáng để không giữ vững quyết tâm là khi bạn có lý do thực sự để tin rằng – thông qua lương tâm và sự tự nhận thức sâu sắc – mục tiêu “tốt nhất” mà bạn đặt ra thực tế không phải là tốt nhất, mà chỉ là “tốt ”. Khi đó, và chỉ khi đó thôi, bạn mới có thể thay đổi mục tiêu.
Khi bạn đi vào tập trung, bạn nhận diện lĩnh vực mà bạn muốn tập trung thời gian và sức lực vào đó. Bạn tìm kiếm các cơ hội để thực hiện điều đó. Bạn hướng về nó. Nhưng bạn không mạo hiểm sự chính trực của mình cho nó. Nếu bạn thôi không thực hiện nữa, bạn sẽ mất đi thời gian và sức lực đã đầu tư vào đó, nhưng khoản gửi của bạn vào Tài khoản Chính trực cá nhân không bị rút ra.
Nên nhớ rằng, bạn không cần phải đặt sự chính trực của mình trước thử thách mỗi khi đặt ra mục tiêu hàng tuần. Trên thực tế, điều quan trọng là bạn cần thận trọng với các cam kết của mình, cần nhạy cảm và tỉnh táo trong việc giữ cân bằng cho Tài khoản Chính trực cá nhân của mình. Nhưng không nên vì quá thận trọng mà bạn không tiến về phía mục đích của mình.
Niềm tin và lòng can đảm
Đặt ra và thực hiện mục tiêu là một hành động can đảm. Khi chúng ta có can đảm đặt ra và thực hiện các mục tiêu có gắn kết với các nguyên tắc và lương tâm, chúng ta thường đạt được kết quả tích cực. Qua thời gian, chúng ta sẽ làm cho niềm tin và lòng can đảm tăng cao theo đường xoắn ốc. Sự cam kết của chúng ta sẽ mạnh hơn tâm trạng của chúng ta. Cuối cùng, thì sự chính trực của chúng ta không còn là vấn đề nữa.
Chúng ta có sự can đảm để đặt ra các mục tiêu ngày càng thách thức hơn, thậm chí mang tính anh hùng. Đây là một quá trình trưởng thành, chúng ta trở thành con người như chúng ta mong muốn.
Mặt khác, khi chúng ta có can đảm để đặt ra mục tiêu mà không gắn kết với các nguyên tắc và lương tâm, chúng ta thường không đạt được kết quả như mong muốn và dẫn đến sự thất vọng, nghi ngờ. Chúng ta sẽ có một chu kỳ đảo ngược. Cuối cùng, chúng ta không còn can đảm để đặt ra mục tiêu, dù là mục tiêu nhỏ.
Sức mạnh đặt ra mục tiêu dựa vào nguyên tắc sẽ là sức mạnh của các nguyên tắc – niềm tin rằng các mục tiêu chúng ta đặt ra sẽ tạo ra kết quả là một cuộc sống có chất lượng, rằng chiếc thang được bắc lên đúng bức tường. Đó là sức mạnh của sự chính trực – khả năng đặt ra và thực hiện các mục tiêu có ý nghĩa thường xuyên, khả năng thay đổi mục tiêu mà vẫn tin tưởng khi phát hiện ra mục tiêu đó không phải là “tốt nhất”. Đó là sức mạnh của bốn khả năng thiên phú cùng phối hợp với nhau để tạo ra sự đam mê, viễn cảnh, nhận thức, tính sáng tạo và sức mạnh tính cách, những yếu tố nuôi dưỡng sự trưởng thành.
Tiếp cận sức mạnh này là tạo ra quỹ đạo theo đường xoắn ốc cho phép chúng ta không ngừng ưu tiên cho điều quan trọng nhất trong cuộc sống.
NHỮNG CÁCH LÀM TĂNG SỨC MẠNH CỦA MỤC TIÊU
• Sử dụng công thức cái gì/vì sao/bằng cách nào để lập ra các mục tiêu bối cảnh trong từng vai trò của bạn.
• Lập ra một danh sách “có thể” dưới từng vai trò trong hồ sơ của bạn. Trong tuần, viết ra những ý tưởng nảy sinh trong đầu về các mục tiêu bạn có thể muốn đặt ra cho từng vai trò thích hợp. Chú ý đến cảm nhận của mình khi đưa những ý tưởng này vào danh sách “có thể”. Khi bạn lập kế hoạch cho tuần sau, hãy xem lại danh sách này để tìm ra ý tưởng tốt cho mục tiêu của bạn.
• Khi lập kế hoạch tuần, nên cân nhắc suy nghĩ và gắn kết nó với lương tâm của bạn. Hành động theo những gì bạn cảm thấy quan trọng nhất khi thực hiện vai trò của mình.
• Suy nghĩ làm cách nào sử dụng tốt nhất từng khả năng thiên phú của mình khi đặt ra và thực hiện kế hoạch hàng tuần.
• Nhận diện từng mục tiêu trong tuần dưới dạng “quyết tâm” hay “tập trung”. Vào cuối tuần, phân tích xem sự phân biệt này ảnh hưởng như thế nào đến thái độ của bạn đối với mục tiêu, sự tiến bộ của bạn trong việc thực hiện mục tiêu, và sự cân bằng của Tài khoản Chính trực cá nhân của bạn.
