-1970. Đứng tại cửa hầm trú ẩn, Matthew nhìn ra khu rừng trước mặt. Gọi là rừng nhưng lại trống trơn. Những thân cây cao lớn già cỗi ngã nghiêng đủ hướng đủ kiểu. Cây nào còn đứng được thì trơ trụi cành lá. Cỏ tranh vàng úa, Có chỗ cháy đen vì bom hay mọt chê hoặc rocket. Anh nghe trung sĩ Jim Nelson thuật lại, hồi cuối năm 1969, vùng này đã thành ra bãi chiến trường giữa NVA và các đơn vị bộ binh của Việt Nam Cộng Hòa và Hoa Kỳ mà số thương vong của địch lên tới con số ngàn. B52 đã trải thảm vào các đơn vị của VC gây tổn thất nặng nề khiến họ phải rút chạy qua biên giới Miên để tái phối trí chờ khi nào đủ sức mới vượt biên giới tấn công tiếp. Dù là '' conventional war '' song hình thái chiến tranh ở đây thật mới và thật lạ đối với anh. '' Best defense if offense '' song lắm khi '' best offense is defense '' hoặc đôi khi cả hai thứ trộn lẫn với nhau. Alex đã nói với anh như thế khi giải thích về tình hình chiến sự. Tuy chỉ là người lính có cấp bậc thấp và cũng chẳng có bao nhiêu kinh nghiệm chiến trường, song nhờ vào học thức và chịu khó suy nghĩ cũng như học hỏi anh cảm thấy có cái gì không thích hợp. Cách đối phó với địch quá thụ động và kém hiệu quả. Tuy nhiên biết mình cấp bậc thấp kém nên anh không dám nói ra với cấp trên vì biết họ sẽ nhìn anh bằng ánh mắt chế diễu kèm theo những lời không lịch sự. Đang đứng ngó mông anh thấy một người lính đội nón sắt, mặc áo giáp từ xa đi lại. Vì người này đội chiếc nón sắt xùm xụp nên khi tới gần anh mới nhận ra đó là Major Đ. Nói tiếng Việt giỏi anh thích lân la trò chuyện với các người lính Việt Nam. Nhờ vậy anh có cái nhìn khác hơn ba cấp chỉ huy của mình. Trong ba người chỉ huy của anh thì trung sĩ Jim Nelson và thiếu úy Williams Faulkner là hai người ít có cảm tình với người Việt thành ra họ ít khi giao tiếp. Họ làm theo lệnh, vì nhiệm vụ hơn là tình riêng. Phải nói họ không rành tiếng Việt, còn các sĩ quan và lính Việt Nam thì lại không nói được tiếng Anh hoặc có nói thì rất ít, thành ra cái hàng rào ngôn ngữ khiến họ xa cách và không thông cảm với nhau được.
- Good afternoon Major Đ…
Matthew lên tiếng chào khi thấy vị tiểu đoàn trưởng tới gần chỗ mình đứng.
- Hi Matthew… How are you today?
- Thank you Major Đ… I'm fine… How're you Sir…
- I'm good… I hope we will have a good sleep tonight…
Matthew hiểu ý của Major Đ... Hể đêm nào mà địch không rót rocket, mọt chê hay bắn đại bác 130 ly vào nơi họ đóng quân, đêm đó họ ngủ yên. Hể đêm nào mà địch không quấy rối bằng toán đặc công xâm nhập vào vòng đai phòng thủ, họ sẽ có một đêm bình yên. Nhìn ra khu rừng trước mặt với một đỉnh núi nhô lên cao ở về hướng xa xa biên giới, Matthew nói chậm.
- Đêm qua tôi nghe bom nổ về hướng đó… Dường như có máy bay…
- Không quân của chúng tôi đã oanh tạc vào căn cứ hậu cần của địch nằm bên kia biên giới…
- Ủa chúng ta được quyền vượt qua biên giới à… thưa thiếu tá?
Matthew hỏi với giọng ngạc nhiên. Điền cười nhẹ.
- Quân lực Mỹ thì không được phép còn chúng tôi thì cứ làm. Biên giới ở trong thời buổi này chỉ là lằn ranh tưởng tượng. Anh vẽ ở đâu thì nó nằm ở đó. VC đặt căn cứ trong đất Miên để dưỡng quân, dự trữ lương thực và vũ khí. Khi họ muốn thì họ nhập vào lãnh thổ Việt Nam để tấn công mình xong lại rút qua bên kia. Muốn diệt họ mình phải vượt biên giới…
Matthew gật đầu cười.
- Tôi đồng ý với nhận định của thiếu tá. Đó là '' search& destroy ''. Tôi nghĩ là chúng ta chưa áp dụng đúng cái nghĩa của nó…
Điền nhìn Matthew chăm chú rồi mới cười thốt với giọng lịch sự.
- Anh có thể làm rõ nghĩa hơn…
- Dạ… Người ta bảo đánh rắn phải đập cái đầu của nó. Trong cuộc chiến tranh này cái đầu rắn ở Hà Nội chứ không phải ở miền nam này. Search& destroy các đơn vị của NVA ở miền nam là chúng ta đập cái đuôi của con rắn…
- Đúng lắm Matthew… Tôi cũng nghĩ như thế. Không lực Hoa Kỳ dội bom miền bắc nhưng họ lại tránh dội bom Hà Nội, hoặc nếu có dội bom thì lại tránh xa nơi các lãnh tụ cộng sản trú ẩn khiến cho cuộc dội bom không có hiệu quả… Họ đánh rắn mà lại sợ đập đầu rắn… Rồi khi đập đầu rắn thì họ lại không muốn đập chết…
Matthew im lặng như suy nghĩ về lời nói của Điền. Lát sau anh mới cười lên tiếng.
- Thiếu tá đi lính được mấy năm rồi?
- 10 năm… Tôi nhờ một lần được đặc cách tại mặt trận nên mới lên tới thiếu tá…
- Đặc cách tại mặt trận là như thế nào hả thiếu tá?
- Đó là trường hợp được thăng cấp không theo lệ thường…
Rút gói thuốc lá ra, Điền mời Matthew song anh lại lắc đầu cười.
- Cám ơn thiếu tá… Tôi không hút thuốc…
Hơi mỉm cười, Điền rút một điếu đưa lên miệng ngậm rồi quẹt diêm. Bập bập cho thuốc cháy đều, anh hít hơi dài, nhả khói ra từ từ rồi mới cười lên tiếng.
- Lúc đó tôi là trung úy, làm đại đội trưởng. Trong một lần hành quân lớn có cả sự tham gia của bộ binh Hoa Kỳ, với sự yểm trợ của không quân và pháo binh tôi chỉ huy đại đội đánh bại một tiểu đoàn trừ của địch. Kỳ đó sư đoàn của tôi thắng lớn và tôi may mắn được gắn lon đại úy tại mặt trận…
Như muốn thay đổi câu chuyện, Điền cười hỏi.
- Anh có vợ con chưa?
- Chưa… thưa thiếu tá…
- Tốt… Lính như anh với tôi mà có vợ con thì chỉ làm khổ họ…
- Tôi nghe đại úy Alex nói thiếu tá có học ở Fort Benning…
Hít hơi thuốc Điền gật đầu.
- Tôi học khóa tham mưu trung cấp ở Fort Benning từ tháng 10 năm 1967 cho tới nửa năm 1968…
- Tôi cũng học khóa One Station Unit Training ở Fort Benning… Tôi học ở Georgia Tech bốn năm. Sau khi tốt nghiệp tôi bị động viên…
Khẽ gật gật đầu, Điền hít hơi thuốc tiếp với giọng không được bình thường.
- Tôi cũng có người quen học ở Georgia Tech…
Nói tới đây Điền ngưng lại. Hít hơi thuốc anh nhìn Matthew.
- Rất vui khi được trò chuyện với anh. Tôi phải đi gặp đại úy Alex có chút chuyện… Sẽ gặp lại anh…
Điền bước đi. Matthew nhìn theo dáng đi chậm của Major Đ. Anh đã nghe nhiều người lính nói về vị tiểu đoàn trưởng rất được sự kính nễ của ba cố vấn Mỹ. Ngay cả Jim là người ít có cảm tình với lính Việt, khi được hỏi về Major Đ., đã đưa ngón tay cái lên kèm theo câu nói.
- Major Đ. là một cấp chỉ huy xuất sắc. Tôi hân hạnh được ở dưới quyền chỉ huy của ông ta…
Ngừng lại giây lát Jim cười tiếp như muốn giải thích thêm cho Matthew hiểu ý mình.
- Nếu anh phục vụ dưới quyền của một cấp chỉ huy tồi anh dễ chết lắm. Chỉ cần một lỗi lầm, một quyết định không sáng suốt hay sai trật là anh với tôi đi đong… Major Đ. là một sĩ quan thương lính. Ông ta không chịu thí quân một cách bừa bãi. Ngoài ra ông ta còn có cái mũi của con chó sói, có thể ngửi được hơi của kẻ địch. Tôi ở dưới quyền chỉ huy của ông ta gần hai năm rồi, đụng nhiều trận lớn nhỏ mà lính chết ít lắm. Phải nói thêm là ông ta được sự giúp đỡ tích cực của Alex… Trước khi anh đến, tiểu đoàn đụng với một đơn vị cấp trung đoàn của sư đoàn F10. Với sự yểm trợ của không quân và pháo binh, Major Đ. và đại uý Alex giáng một đòn chí tử cho địch. Tôi đếm hơn 200 xác địch bỏ lại… Major Đ… He is good… damm good…
Matthew hiểu lờ mờ câu nói của Jim. Mãi sau này khi sự việc xảy ra anh mới biết nhận xét của người hạ sĩ quan có gần 20 năm kinh nghiệm tác chiến rất chính xác. Đứng nhìn theo Major Đ. khuất bóng, anh vội trở vào chỗ ngủ của mình. Trên chiếc ghế bố nhà binh mới, trong căn hầm núp nằm sâu dưới lòng đất, qua ánh sáng mờ mờ nhờ khung cửa sổ nhỏ, anh cặm cụi viết thư cho một người con gái ở xa anh nửa vòng trái đất.
