Mười lăm tháng trước, một nữ nô lệ tên là Cora đã bỏ trốn khỏi chủ nô hợp pháp nhưng không chính đáng của cô ta; cô ta có chiều cao trung bình, nước da nâu sẫm; có một vết sẹo hình ngôi sao ở thái dương do bị thương; có cá tính mạnh mẽ và láu cá. Có khả năng cô ta lấy tên là BESSIE.
Lần gần đây nhất, cô ta bị phát hiện giữa những kẻ ngoài vòng pháp luật tại trang trại Valentine.
Cô đã thôi chạy trốn.
Tiền thưởng vẫn chưa có người nhận.
CÔ CHƯA BAO GIỜ LÀ TÀI SẢN SỞ HỮU [27] .
Ngày 23 tháng Mười Hai
Điểm khởi hành trong chuyến đi cuối cùng của cô trên tuyến hỏa xa ngầm là một ga nhỏ nằm bên dưới một ngôi nhà bỏ hoang. Ga ma ám.
Sau khi bị bắt, Cora dẫn bọn hắn tới đó. Khi họ rời khỏi đó, toán cảnh sát da trắng khát máu vẫn đang điên cuồng đập phá khắp trang trại Valentine. Tiếng súng và những tiếng la hét vẳng lại từ phía xa xa, từ những góc sâu trong khu vực đó. Từ những căn lều mới, nhà cối xay. Có lẽ những âm thanh ấy từ mãi tận Livingston vọng tới, tình trạng hỗn loạn bao trùm các trang trại lân cận. Người da trắng muốn đánh tan tác cộng đồng người da màu định cư ở đó.
Cora giãy đạp không ngừng khi Ridgeway mang cô ra xe ngựa. Thư viện và nhà trang trại cháy đùng đùng chiếu sáng cả mặt đất. Sau khi bị một cú đá vào mặt, Homer cuối cùng cũng tóm được hai chân cô rồi chúng tống cô lên xe, xích cổ tay cô vào chiếc vòng sắt dành cho cô trên sàn xe. Một trong những gã thanh niên da trắng đang trông mấy con ngựa liền reo lên và bảo Ridgeway sau khi “xong việc” hãy để cô cho gã “xơi”. Ridgeway nện thẳng vào mặt gã.
Kẻ săn nô lệ gí súng vào mắt cô, cô buộc phải nói vị trí của ngôi nhà. Cora nằm trên ghế băng trên xe ngựa và bị cơn đau đầu hành hạ. Làm thế nào để dập tắt những ý nghĩ của mình như thổi tắt một ngọn nến? Royal và Lander đã chết. Những người khác tan tác hết cả.
“Một lão quản tù nói rằng chuyện vừa rồi làm lão nhớ đến những ngày tấn công người da đỏ trước kia”, Ridgeway nói. “Bitter Creek và Blue Falls. Tao nghĩ hồi ấy lão ta còn quá nhỏ để nhớ được chuyện. Có lẽ đó là thời của cha lão kia”. Hắn ngồi ở phía sau xe cùng cô, trên ghế đối diện, hắn chỉ còn chiếc xe ngựa cùng hai con ngựa kéo gầy trơ xương. Lửa nhảy múa ở bên ngoài, soi rõ những lỗ thủng và vết rách dài trên mui xe bằng vải bạt.
Ridgeway húng hắng ho. Từ hồi ở Tennessee hắn gầy hẳn đi. Tóc hắn đã ngả muối tiêu, bù xù, còn da thì tái xanh. Cách nói chuyện của hắn cũng khác trước, bớt hống hách. Những chiếc răng giả thay thế mấy cái răng bị Cora đánh gãy trong cuộc đụng độ cuối cùng giữa họ. “Bọn họ đã chôn Boseman trong nghĩa trang của đám người chết vì dịch bệnh”, hắn nói. “Thằng đó hãi phải biết, nhưng nó đâu có nói nhiều được. Nó chảy máu khắp sàn - thằng con hoang kiêu ngạo đã phục kích bọn tao dạo trước, đúng không nhỉ? Tao nhận ra cặp kính của nó”.
Sao cô lại để Royal phải chờ đợi lâu như vậy chứ? Cô cứ nghĩ họ có đủ thời gian. Còn một điều nữa, bị cắt tận gốc rễ hệt như bởi một con dao phẫu thuật của bác sĩ Stevens, cô đã để trang trại thuyết phục mình rằng cuộc đời không luôn như vậy. Chắc chắn Royal biết cô yêu anh dù cô chưa nói ra điều đó. Chắc chắn anh phải biết.
Những con chim đêm cất tiếng kêu thảng thốt. Một lúc sau, Ridgeway bảo cô nhìn ra ngoài để tìm con đường mòn. Homer cho ngựa chạy chậm lại. Cô đi qua nó hai lần mà không nhận ra, cái ngã ba đường cho thấy họ đã đi quá xa. Ridgeway tát thẳng vào mặt cô và bảo cô hãy coi chừng. “Sau lần ở Tennessee tao phải mất một thời gian mới phục hồi đấy”, hắn nói. “Mày và lũ bạn mày đã làm đời tao tồi tệ. Nhưng chuyện đó qua rồi. Mày đang về nhà, Cora ạ. Cuối cùng mày cũng về nhà. Sau khi tao tận mắt thấy tuyến hỏa xa ngầm đó”. Hắn lại tát cô. Tại ngã ba tiếp theo, cô nhận ra những cây dương đánh dấu chỗ rẽ.
Homer châm lửa thắp một chiếc đèn xách và họ bước vào ngôi nhà cũ u ám. Hắn đã thay đồ, quay lại với bộ com-lê đen và chiếc mũ chóp cao. “Ở dưới hầm”, Cora nói. Ridgeway cảnh giác. Hắn giật cánh cửa ra và nhảy giật lùi, làm như chủ nhân da đen sống ngoài vòng pháp luật của ngôi nhà đang đợi sẵn trong một cái bẫy. Kẻ săn nô lệ đưa cho cô nến và bảo cô xuống hầm trước.
“Ai cũng nghĩ rằng chuyện đó bị phóng đại”, hắn nói. “Tuyến hỏa xa ngầm. Tao luôn biết nhiều hơn thế. Bí mật nằm bên dưới chúng ta, lúc nào cũng vậy. Sau đêm nay chúng ta sẽ phát hiện ra tất cả bọn chúng. Mọi tuyến đường, mọi cái tên”.
Bất cứ sinh vật nào sống trong hầm đêm nay cũng đều im lặng. Homer kiểm tra các góc hầm. Cậu ta quay lại với một chiếc xẻng, đưa nó cho Cora.
Cô giơ đôi tay bị còng ra phía trước, Ridgeway gật đầu. “Nếu không chúng ta sẽ ở đây cả đêm”. Homer tháo còng cho cô. Gã đàn ông da trắng lảo đảo, uy quyền trước đây đã vơi bớt trong giọng nói của hắn. Ở Bắc Carolina, Martin từng nghĩ ông sẽ tìm được kho báu chôn giấu kỹ của cha mình trong hầm mỏ nhưng thay vào đó, ông phát hiện ra đường hầm. Đối với tay trùm săn nô lệ này đường hầm là toàn bộ vàng ròng trên thế giới.
“Chủ của mày chết rồi”, Ridgeway nói trong khi Cora đào đất. “Tao không ngạc nhiên khi nghe tin đó - lão ấy suy đồi lắm. Tao không biết liệu lão chủ hiện tại của Randall có trả tiền thưởng cho vụ này không. Tao cóc quan tâm”. Hắn ngạc nhiên bởi chính lời hắn nói. “Vụ này không dễ xơi đâu, đáng lẽ tao nên biết điều đó. Từ đầu đến cuối, mày là con gái của mẹ mày kia mà”.
Mũi xẻng chạm vào tấm cửa lật. Cô đã làm một ô vuông lộ ra. Cora không nghe hắn nói nữa, không nghe tiếng cười khúc khích bệnh hoạn của Homer. Có thể cô, Royal và Red đã làm tiêu giảm sức mạnh của kẻ săn nô lệ này trong lần cuối cùng họ chạm trán với hắn, nhưng chính Mabel là người đầu tiên đã hạ thấp hắn. Chuyện bắt nguồn từ mẹ cô, chứng nghiện của hắn đối với gia đình cô. Nếu không phải vì bà thì kẻ săn nô lệ này sẽ không bị ám ảnh phải bắt Cora đến vậy. Người đã trốn thoát. Suy cho cùng điều đó khiến cô phải trả giá, Cora không biết nên tự hào hay càng thêm hận người phụ nữ ấy.
Lần này Homer nhấc cánh cửa lật. Mùi ẩm mốc xộc lên.
“Nó đây á?” Ridgeway hỏi.
“Vàng, thưa ông”, Homer nói.
Ridgeway dùng khẩu súng vẫy Cora.
Hắn không phải là người da trắng đầu tiên nhìn thấy tuyến hỏa xa ngầm, nhưng là kẻ thù đầu tiên. Rốt cục điều đó đã xảy đến với cô, nỗi nhục nhã khi phản bội những người giúp đỡ cô bỏ trốn. Cô đứng ngập ngừng ở bậc trên cùng. Tại đồn điền Randall, ở trang trại Valentine, Cora chưa bao giờ tham gia các vòng tròn nhảy múa. Cô lùi lại trước những cơ thể xoay tròn, sợ người khác ở quá gần mình, không kiểm soát được. Đàn ông đã gây ra nỗi sợ đó trong cô, những năm quá khứ. Đêm nay cô tự nhủ. Đêm nay mình sẽ ôm chặt hắn, như trong một điệu nhảy chầm chậm. Như thể chỉ có hai người bọn họ trên thế giới này, ôm chặt tới khi bài ca kết thúc. Cô đợi tới khi kẻ săn nô lệ xuống tới bậc thứ ba. Cô quay người, dùng hai cánh tay khóa người hắn như một sợi xích sắt. Cây nến rơi xuống. Với sức nặng cơ thể của cô trên người hắn, hắn cố đứng vững, vươn tay ra để tận dụng lực đòn bẩy từ bức tường, nhưng cô ôm hắn chặt như người tình và cả hai ngã lộn xuống những bậc đá trong bóng tối.
Họ giằng co, vật lộn trong cú ngã dữ dội. Sau mấy lần va chạm hỗn loạn, đầu Cora đập vào đá. Chân cô rách toạc, cánh tay cô bị xoắn vặn dưới cơ thể của chính cô ở bậc cuối. Ridgeway chịu tác động mạnh nhất của cú ngã. Trước tiếng động do cú ngã của chủ, Homer bật ra tiếng kêu thất thanh. Cậu ta chậm chạp đi xuống, ánh sáng đèn chập chờn vẽ ra quang cảnh của ga tàu giữa bóng tối. Cora gỡ mình khỏi Ridgeway rồi bò về phía chiếc xe goòng với cái chân trái đau điếng. Kẻ săn nô lệ nằm bất động. Cô tìm một thứ gì đó làm vũ khí nhưng không tìm được.
Homer cúi xuống bên ông chủ. Bàn tay cậu ta dính đầy máu từ gáy của Ridgeway. Xương đùi của hắn thò ra khỏi quần còn chân kia của hắn cong gập khủng khiếp. Homer ghé sát mặt xuống và Ridgeway khẽ rên rỉ.
“Cậu đó phải không, cậu bé của ta?”
“Vâng, thưa ông”.
“Tốt”. Ridgeway ngồi dậy, hú lên trong đau đớn. Hắn nhìn cái nhà ga u ám, chẳng nhận ra bất cứ thứ gì. Cái nhìn của gã quét qua Cora với nỗi thờ ơ. “Chúng ta đang ở đâu?”
“Đang đi săn”, Homer nói.
“Luôn có nhiều tên mọi phải săn bắt đấy. Cậu ghi nhật ký chứ?”
“Vâng, thưa ông”.
“Ta có một ý”.
Homer lấy cuốn sổ ghi chép từ trong chiếc cặp da và mở một trang giấy trắng.
“Điều cấp bách là… không, không. Không phải vậy. Mệnh lệnh Mỹ là một điều tuyệt vời… một mốc hiệu… một đèn hiệu sáng chói”. Hắn ho, cơn co thắt bất thình lình hành hạ hắn. “Trong hoàn cảnh bắt buộc, trên đe dưới búa… Cậu vẫn đang ở đó chứ, Homer?”
“Vâng, thưa ông”.
“Để ta bắt đầu lại…”
Cora nghiêng người ấn cái bơm của chiếc xe goòng. Dù cô dùng bao nhiêu sức mạnh ấn lên, nó cũng không chuyển động. Dưới chân cô, trên thềm ga lát gỗ là một cái khóa bằng kim loại. Cô vội nhặt nó lên và cái bơm kêu cọt kẹt. Cô cố tác động vào đòn bẩy một lần nữa, thế là chiếc xe goòng bò về phía trước. Cora quay đầu lại nhìn Ridgeway và Homer. Kẻ săn nô lệ đang thều thào đọc địa chỉ của hắn và cậu trai da đen ghi lại lời hắn. Cô bơm và bơm, rồi chiếc xe chạy lắc lư ra khỏi vùng sáng đèn. Chuyển động vào trong đường hầm mà cô không biết ai đã xây dựng và sẽ dẫn tới đâu.
Cora phát hiện ra một nhịp điệu làm cánh tay cô chuyển động lên xuống, ném toàn bộ cơ thể cô vào chuyển động ấy. Về phía bắc. Cô đang di chuyển xuyên đường hầm hay đang đào nó? Mỗi lần ấn tay xuống đòn bẩy, cô lại lái một cái cuốc chim vào đá, quai một chiếc búa tạ vào một cái đinh đóng đường ray. Cô chưa bao giờ khiến Royal kể cho cô nghe về những người đàn ông và phụ nữ đã xây dựng tuyến hỏa xa ngầm. Những con người đã đào cả triệu tấn đất đá, lao động cực nhọc trong lòng đất để giải thoát các nô lệ như cô. Những con người đã sát cánh với những người khác, những người đã đưa các nô lệ bỏ trốn về nhà mình, nuôi họ và đưa họ lên miền Bắc, đã mất mạng vì họ. Các trưởng ga, những người lái tàu và các cảm tình viên. Các bạn là ai sau khi hoàn thành công trình kỳ diệu này - trong khi xây dựng nó các bạn cũng phải đi xuyên qua nó, sang đến đầu bên kia. Ở một đầu, bạn là người trước khi đặt bước xuống đường hầm, và ở đầu kia bạn là con người mới bước ra ánh sáng. Thế giới ở bên trên chắc hẳn rất tầm thường so với điều kỳ diệu dưới này, điều kỳ diệu mà các bạn đã tạo ra bằng mồ hôi và máu. Thắng lợi bí mật các bạn giữ trong tim.
Cô đã bỏ lại nhiều dặm ở phía sau, bỏ lại những nơi ẩn náu giả tạo và xiềng xích vô tận, bỏ lại cuộc tàn sát ở trang trại Valentine. Chỉ có bóng tối của đường hầm, và nơi nào đó ở phía trước, một lối ra. Hoặc một ngõ cụt, nếu đó là những gì số phận ấn định - không gì ngoài một bức tường vô cảm, trơ trụi. Trò đùa cay đắng cuối cùng. Lần kiệt sức cuối, cô nằm co trên chiếc xe goòng và trôi vào giấc ngủ chập chờn, nằm cao trong bóng tối như thể rúc vào nơi sâu kín nhất của bầu trời đêm.
Khi tỉnh dậy, cô quyết định sẽ đi bộ quãng đường còn lại - cánh tay cô không còn sức lực nữa. Cô đi khập khiễng, loạng choạng qua những chân chống xà hầm. Cora đưa tay sờ dọc bức tường của đường hầm, những chỏm đá nhô ra và những cái hốc. Những ngón tay cô nhảy múa trên những thung lũng, những dòng sông, những đỉnh núi, những đường viền của một quốc gia mới nằm ẩn bên dưới quốc gia cũ. Hãy nhìn ra ngoài trong khi con tàu đưa các bạn đi, các bạn sẽ thấy khuôn mặt thật của nước Mỹ. Cô không thể nhìn thấy nó nhưng cô có thể sờ thấy nó. Trong giấc ngủ cô cứ sợ mình đang quay lại chỗ cũ. Cô đang đi sâu hơn hay đang quay lại nơi cô xuất phát? Cô tin tưởng vào sự lựa chọn của người nô lệ dẫn lối cho cô - đến bất cứ nơi đâu, nhưng không phải là nơi cô trốn khỏi. Sự dẫn dắt ấy đã đưa cô đi xa đến mức này. Cô sẽ tìm thấy ga cuối hoặc sẽ chết trên đường tàu.
Cô ngủ hai giấc nữa, mơ thấy cô cùng Royal ở trong lều của cô. Cô kể cho anh nghe cuộc sống trước kia của mình và anh ôm cô trong vòng tay, sau đó anh xoay người cô lại và họ nhìn vào mắt nhau. Anh kéo váy cô lên qua đầu cô rồi cởi quần và sơ mi của anh. Cora hôn anh, bàn tay cô dạo khắp cơ thể anh. Khi anh tách hai chân cô ra, cô đã sẵn sàng và anh nhẹ nhàng trượt vào trong cô, gọi tên cô theo cái cách chưa một ai và sẽ không ai từng gọi, ngọt ngào và dịu dàng quá đỗi. Mỗi lần như vậy cô tỉnh dậy trong cảnh hoang vắng của đường hầm và sau khi đã khóc anh một hồi cô đứng dậy, bước đi.
Lối ra của đường hầm hiện ra như cái hố nhỏ trong bóng tối. Cô bước đi theo đường tròn, sau đó miệng một cái hang lộ ra, ẩn dưới những bụi dây leo. Cô gạt đám dây leo, bước lên mặt đất.
Trời ấm. Ánh sáng của mùa đông vẫn còn ít ỏi nhưng thời tiết ở đây ấm hơn ở Indiana, mặt trời đã gần đứng bóng. Khe nứt trên núi đá mở ra một khu rừng thông và linh sam rậm rạp. Cô không biết Michigan hay Illinois hay Canada trông như thế nào. Có lẽ cô không còn ở trên đất Mỹ nữa mà đã vượt ra khỏi nó. Cô quỳ xuống, uống nước dưới cái khe suối tình cờ gặp. Nước suối trong mát. Cô rửa bồ hóng, bụi bẩn trên cánh tay, mặt mũi. “Từ những ngọn núi”, cô nói theo một trong những cuốn niên lịch bụi bặm. “Tuyết tan”. Cái đói khiến đầu cô quay cuồng. Vầng mặt trời cho cô biết hướng bắc là hướng nào.
Trời tối dần khi cô gặp con đường mòn, một con đường chẳng ra gì, đầy ổ gà. Sau khi ngồi trên tảng đá một lúc cô nghe thấy tiếng xe ngựa. Thế rồi ba chiếc xe ngựa xuất hiện, với hành lý cho hành trình dài, đồ dùng và hàng hóa lỉnh kỉnh buộc hai bên thành xe. Họ đang đi về phía tây.
Người đánh xe đầu tiên là một người đàn ông da trắng cao ráo đội mũ rơm, râu tóc đã ngả màu muối tiêu, dửng dưng như một bức tường đá. Vợ ông ta ngồi bên cạnh chồng trên ghế đánh xe, khuôn mặt hồng hào, cổ thò ra khỏi chiếc khăn choàng len. Họ nhìn cô bằng ánh mắt ơ hờ rồi đi tiếp. Cora chẳng cảm thấy biết ơn vì họ xuất hiện. Một người đàn ông trẻ với mái tóc đỏ và nét mặt của người Ireland đánh chiếc xe ngựa thứ hai chạy tới. Đôi mắt xanh của anh ta nhìn cô. Anh ta dừng lại.
“Rất vui được gặp cô”, anh ta nói. Giọng anh ta cao vút, như chim hót. “Cô cần gì chăng?”
Cora lắc đầu.
“Tôi nói, cô có cần gì không?”
Cora lại lắc đầu, xoa xoa cánh tay vì lạnh.
Chiếc xe thứ ba do một người đàn ông da đen lớn tuổi điều khiển. Ông có dáng người thấp đậm, tóc hoa râm, mặc chiếc áo khoác da lộn dày cộp thấm đẫm dãi dầu. Đôi mắt ông hiền từ, cô nghĩ vậy. Trông ông quen quen mặc dù cô không nhớ nổi ông là ai. Khói từ tẩu thuốc của ông có mùi giống như mùi khoai tây, bụng Cora sôi ùng ục.
“Cô đói hả?” Người đàn ông hỏi. Giọng nói của ông cho biết ông là người miền nam.
“Tôi đói quá”, Cora nói.
“Lại đây, hãy cầm lấy thứ gì đi”, ông nói.
Cora trèo lên ghế đánh xe. Ông mở nắp một cái giỏ. Cô xé một miếng bánh mỳ ăn ngấu nghiến.
“Còn nhiều lắm”, ông bảo. Ông có cái dấu hình móng ngựa in trên cổ và khi Cora nhìn vào chỗ đó ông kéo cao cổ áo để che nó đi. “Chúng ta sẽ đi cho kịp họ chứ?”
“Được thôi”, cô nói.
Ông quát mấy con ngựa và chúng chạy về phía trước trên con đường mòn.
“Ông đang đi đâu vậy ạ?”
“St. Louis. Từ đó tôi sẽ đi California. Chúng tôi, mấy người chúng tôi sẽ gặp nhau ở Missouri”. Thấy cô không phản ứng gì, ông hỏi: “Cô từ miền nam tới phải không?”
“Tôi đã ở Georgia. Tôi bỏ trốn”. Cô giới thiệu tên mình là Cora. Cô mở tấm chăn dưới chân ra rồi quấn nó quanh người.
“Tôi đi cùng Ollie”, ông nói. Hai chiếc xe ngựa khác hiện ra trong tầm mắt ở khúc quanh của con đường.
Tấm chăn thô cứng, ram ráp dưới cằm cô, nhưng cô không thấy phiền. Cô tự hỏi ông từ đâu bỏ trốn tới đây, cuộc sống ấy tồi tệ đến mức nào, và ông đi bao xa để bỏ lại tất cả phía sau.
HẾT