Năm 1956. Điện thoại reo vang vào khoảng 23 giờ trong văn phòng cảnh sát thành phố Milan (Ý).
— Tôi vừa giết cha tôi – giọng nói đàn ông ở đầu dây bên kia.
— Anh là ai?
— Tôi tên Sergio Della Fano.
— Địa chỉ?
Đó là giọng của một thanh niên: hơi khó nghe, với hơi thở khó khăn. Rõ ràng anh ta đang xúc động ghê gớm. Nhân viên cảnh sát ghi địa chỉ trên một tờ giấy. Và xe hơi cảnh sát lập tức lao đi, còi hụ vang.
Tại tầng lầu năm của một căn hộ xây theo kiểu thời Napoleon, một thanh niên trạc 19 tuổi, mặc áo sơ-mi, đang đợi họ. Anh ta ăn mặc khá tồi tàn, cao, gầy, cặp mắt thâm quầng, khuôn mặt tỏ ra lo sợ, nhưng dễ coi. Đứng cạnh anh ta là một phụ nữ, một “bà trưởng giả” mặt vuông, vai rộng, choàng chiếc áo khoác bằng lông thú. Một sợi dây chuyền ngọc trai đẹp nằm trên chiếc áo hở cổ. Có vẻ bà ta vừa tới, nhiều lắm là dăm bảy phút. Đó là mẹ chàng thanh niên, và là vợ nạn nhân – nữ bá tước Della Fano. Bà ta hẳn từng xinh đẹp, và sẽ vẫn còn đẹp nếu nhan sắc không bị béo phì đẩy lùi. Còn có một bé gái, mặc đồ ngủ, đang sắp trở thành một thiếu nữ. Cô 13 tuổi.
Mẹ cô bé bảo cô:
— Vô phòng con đi!
Sau hết, nằm dài trên tấm thảm trong phòng của ông ta, là nạn nhân, cha chàng thanh niên. Một người đàn ông 54 tuổi. Nếu chùi hết máu trên mặt ông, người ta sẽ nhận ra một nhà quý tộc truỵ lạc, mà chiếc áo vét nhăn nhúm là một biểu tượng cho sự sa sút.
— Chính anh đã giết ông ấy? – viên sĩ quan cảnh sát hỏi chàng thanh niên.
Không thể thốt nên lời, người được hỏi chỉ biết gật đầu xác nhận.
— Bằng gì?
Chàng thanh niên, mặt tái xanh, chỉ chiếc bàn giấy.
Bà mẹ lên tiếng:
— Bằng thứ này! – Và bà chỉ vào một chiếc rìu nhỏ đẫm máu nằm trên bàn.
— Kể cho tôi nghe chuyện gì đã xảy ra.
— Nó chỉ tự vệ thôi, thưa ngài cảnh sát!
Bà mẹ hẳn từng có chiếc mũi nho nhỏ xinh xinh như chiếc kèn. Nay chiếc mũi giống như cái loa nằm giữa đôi gò má núc ních mỡ. Một chiếc mũi sẵn sàng chõ vào mọi thứ. Viên sĩ quan cảnh sát chặn ngang: - Xin lỗi bà. Tôi đang hỏi con trai bà. Chính anh ta phải trả lời.
Với vẻ xúc động, giọng chàng trai tỏ ra không mấy khẳng định, điều dễ thấy ở tuổi mới trưởng thành:
— Tôi cãi nhau với cha tôi, ông coi tôi như đồ… cuối cùng ông nhục mạ tôi. Ông dùng roi gân bò đánh tôi. Tôi đã tự vệ.
Bà mẹ không thể không nhảy đến cứu con:
— Thưa ngài cảnh sát, chồng tôi say rượu. Lúc tôi đi thăm bạn, ở nhà đối diện, ông ta đã uống rất nhiều rồi. Hầu như chiều nào cũng thế.
Viên sĩ quan cảnh sát đã trọng tuổi, nhỏ con, khoác áo mưa, chiếc mũ kiểu xứ Basque sụp tận mắt giống như mũ đi bơi, bởi bên ngoài trời mưa như trút. Ông ta không rời mắt khỏi chàng trai, làm như không biết đến bà mẹ.
— Và anh đang cầm chiếc rìu này?
— Vâng. Tôi đang làm một chiếc xe ngựa bốn bánh cho em gái tôi.
— Chiếc roi gân bò hiện ở đâu?
Chàng thanh niên chỉ vào chiếc roi gân bò trên tấm thảm, cách chân tử thi chỉ vài gang tay.
— Anh bị đánh vào chỗ nào?
— Vào lưng.
— Cho tôi xem thử được không?
Anh ta lúng túng cởi áo sơ-mi và đưa lưng cho viên sĩ quan cảnh sát thấy những vết vằn đỏ rất đặc trưng. Vừa lúc ấy, chuông điện thoại trên bàn viên bá tước quá cố reo lên. Và viên sĩ quan cảnh sát nghe thấy những thông tin từ văn phòng của ông vừa thu thập được liên quan đến nạn nhân.
Bá tước Della Fano là người thừa kế chính thức của một gia đình danh giá và giàu có tại tỉnh Pissaro. Ông ta đã nhiều lần bị bắt do lái xe khi đang say rượu. Đó là một tay nghiện rượu có tiếng. Về phần nữ bá tước, tên hồi chưa lấy chồng là Marietta Ponti, vốn là một gái mại dâm, mới cách nay 5 năm bị kết án về tội lừa đảo. Bà ta cho đăng thông báo một phụ nữ người Brazil giàu với gia tài 400 triệu francs nay muốn kết hôn với một người Ý. Chỉ cần gởi cho bà ta 300 francs để làm phí liên lạc thư từ. Dĩ nhiên, bà ta là người phụ nữ Brazil giàu có. Vụ lừa đảo này khiến chồng bà mất chức – khi ấy ông ta đang là quan chức trong Bộ Xây dựng.
“Một gia đình chẳng ra sao!” viên sĩ quan cảnh sát nghĩ khi gác điện thoại và ngồi xuống ghế bành.
Bà mẹ đã cởi bỏ áo khoác. Bà xuất hiện trong chiếc váy bằng vải mỏng màu hồng chật cứng. Cậu con trai đã mặc lại áo sơ-mi. Hai người đứng trước mặt viên cảnh sát và có vẻ gì đó là lạ giữa họ. Ông đã có kinh nghiệm. Khi lấy lời khai trong một thảm kịch như vầy, có những cảm xúc mà ông khắc sâu vào trí nhớ. Hàng ngàn chi tiết thẩm vấn không dễ làm quên những cảm giác ban đầu như vầy. Và, cảm giác của viên sĩ quan cảnh sát, do đâu không rõ, là cả hai là đồng phạm.
Ông lợi dụng lúc bác sĩ pháp y đến cùng với đội ngũ chuyên viên để đưa cậu con trai vào phòng riêng của cậu. Trên bàn là những tấm ván gỗ và một cây cưa, vài dụng cụ khác và những chiếc đinh vít bên cạnh bộ khung của một chiếc xe ngựa bốn bánh.
— Vậy là anh đang làm chiếc xe ngựa cho em gái. Anh có yêu em gái anh không?
— Rất nhiều!
Lời khẳng định có thể không hẳn đúng nếu không thấy chiếc xe ngựa bốn bánh. Một chàng thanh niên chẳng thích thú chút nào khi đóng chiếc xe ngựa. Vậy, nếu anh ta đóng xe, hiển nhiên là để làm vừa lòng cô em gái. Thật đáng kinh ngạc khi một chàng trai trẻ, rõ ràng nhạy cảm và dễ mến, lại dùng rìu bổ chết cha mình.
— Hãy nói cho tôi nghe về cha của anh.
— Thực ra đó không phải là cha ruột tôi. Cha ruột của tôi, là chú tôi.
— Em trai bá tước Della Fano?
— Phải.
— Sao anh biết?
— Chính mẹ tôi nói với tôi.
— Còn em gái anh?
— A! đó chính là con của ổng.
— Anh còn có anh chị em nào khác nữa không?
— Có, một người anh.
— Anh ta hiện ở đâu?
— Ở trại tế bần.
Viên sĩ quan cảnh sát đã bỏ mũ ra. Ngồi trên giường, ông bảo chàng thanh niên ngồi xuống cạnh ông. Rồi, làm ra vẻ như một người cha tốt bụng, ông khôn khéo khiến anh ta khai ra hết mọi ngóc ngách.
Người cha pháp lý, bá tước Della Fano, có cách dạy con kỳ lạ. Ông ta, tuỳ lúc, hoặc bỏ mặc con cái, hoặc đối xử khắc nghiệt theo cách không giống ai.
“Mẹ mày là một mụ điếm – đôi khi ông nói với con trai – Tao đã lỡ rước mụ vô nhà.”
Có những lúc ông ta đánh con rất dã man, bắt con quỳ gối, khoanh tay để ông ta dùng roi da quất cho đến khi con hầu như ngất xỉu mới thôi. Ông ta thường uống rượu. Và khi đã xỉn, ông trở nên thô lỗ. Gia đình chẳng ra sao, và một nơi chẳng ra sao đối với chàng thanh niên có vẻ mơ mộng, dịu dàng và nhút nhát này. “Biếng nhác”, “láo khoét”, “đạo đức giả” là những tính từ nhẹ nhất giáng xuống cậu cùng với những cú quất bằng roi da. Cũng có đôi khi người cha trên danh nghĩa này, vốn ngoan đạo, thuộc dòng quý tộc cổ xưa, đối xử rất tốt, rất công bằng với cậu. Ông còn biết rõ cả cô thợ may trẻ mà cậu con trai đem lòng thương yêu đã bị bà mẹ thẳng cánh đuổi cổ do ganh tị. Buồn rầu, cậu con trai đã toan tự tử. Lại có đôi khi, cha cậu nhốt cậu vào một chiếc tủ âm trong tường và bỏ mặc cậu ở đó nhiều giờ liền. Đôi khi, ông bắt cậu ở ngoài bao lơn, cởi trần đội mưa.
Tất cả những chi tiết hành hạ này khiến tội ác mà chàng trai gây nên có vẻ hợp logic. Tuy nhiên viên sĩ quan cảnh sát muốn hỏi thêm vài điểm và ông muốn đối diện cả hai mẹ con, nhưng trước hết cần dựng lại hiện trường tội ác.
Căn hộ nay đã yên tịnh trở lại sau khi bác sĩ pháp y và đội chuyên viên của ông ra về. Thay vào tử thi của bá tước, là hình vẽ bằng phấn trên tấm thảm. Viên sĩ quan cảnh sát nói với chàng trai:
— Anh hãy diễn lại sự việc cho tôi xem. Toàn bộ diễn biến kể từ lúc anh bước vô căn phòng cho đến khi anh gọi cảnh sát. Nào. Hãy cầm lấy chiếc rìu nhỏ trên bàn, ra khỏi phòng và khép cửa lại. Còn bà, bà ở lại trong này.
Cửa phòng đã khép, viên sĩ quan cảnh sát chờ một chút, rồi la lớn:
— Nào, vô đi!
Cánh cửa mở ra. Chàng thanh niên xuất hiện, vẻ đau khổ và ngượng nghịu, hơi buồn cười nữa là khác, với chiếc rìu nhỏ trên tay. Cả tay lẫn chân anh ta đều run lật bật, và viên cảnh sát nhận thấy nét buồn trên mặt anh, một anh chàng ngốc nghếch đáng thương. Tuy nhiên ông khích động:
— Nào! Hành động đi!
Trong ba phút, chàng thanh niên đi tới đi lui, trong căn phòng, lúng túng, diễn lại thảm kịch với cách diễn của kẻ chẳng có chút năng khiếu mặc dù mẹ anh luôn phải nhắc tuồng. Mắt anh mãi nhìn mẹ dường như dò hỏi: “Vầy phải không?… Có đúng như vầy không?… Con không lầm chớ?” Cuối cùng, đoán chừng mọi việc đã kết thúc, anh ta đi đến bên điện thoại, vớ lấy nó làm như chụp được chiếc phao cứu sinh. Viên sĩ quan cảnh sát lúc này bỏ dáng điệu của một người cha tốt bụng. Ông trở nên nghiêm khắc, quyền uy, có phần dữ tợn:
— Vậy đấy! Mọi người tính giỡn mặt tôi chắc! Sự việc không thể nào diễn biến như thế. Trước hết, tôi không tin anh đã bị cha anh đánh theo như anh vừa diễn, nếu không anh không thể nào với chiếc rìu tới đầu của ổng. Lại nữa, không có lúc nào anh quay lưng lại phía cha anh. Như vậy, những dấu vết roi gân bò từ đâu đến?
Chàng thanh niên và mẹ nhìn nhau. Anh ta, như muốn xin lỗi bà. Bà, người ta thấy ngay bà nổi giận. Hẳn nhiên con bà đã không theo đúng những chỉ dẫn của bà. Chính vào lúc ấy, viên sĩ quan cảnh sát quyết định tung ra đòn quyết định. Một đòn may rủi, bởi chàng thanh niên sẽ lập tức có một luật sư, và những gì cậu ta nói ra bây giờ có thể phản lại ông. Thây kệ. Ông suy nghĩ giây lát và tung đòn:
— Chúng ta chỉ có ba người trong phòng này. Sergio Della Fano, tôi có một câu hỏi quan trọng đặt ra cho anh. Nhưng trước khi trả lời, hãy nghĩ kỹ. Anh vừa phạm một tội ác. Đừng nói dối nữa. Tất cả những lời nói dối, trước kia và bây giờ, sẽ chống lại anh. Đây là câu hỏi của tôi. Và anh hãy thề trả lời cho đúng: Anh đã từng có quan hệ tình dục với mẹ anh không?
Sét có giáng ngay vào căn phòng trên tầng lầu năm của ngôi nhà theo kiểu thời Napoleon cũng không gây hậu quả hơn câu hỏi này. Bà mẹ, trong chiếc áo hở cổ màu hồng, da tái xanh. Cặp mắt bà quắc lên. Chỉ còn nghe được những tiếng động trên đường phố. Người ta nhận thấy những tiếng ồn, nhất là tiếng xe điện, chạy chuyến đầu tiên vào buổi sáng. Cuối cùng, bà mẹ kêu lên:
— Thật xấu hổ! Ông là con quái vật mới nêu câu hỏi như vậy! Đừng trả lời, Sergio, mẹ cấm con trả lời!
Chàng thanh niên cúi đầu, sụm xuống. Khuôn mặt cậu đột nhiên đờ đẫn. Đôi mắt cậu càng thâm quầng hơn.
— Thưa bà, lần này, tôi yêu cầu bà để con bà tự do trả lời. Và lần này, tôi yêu cầu cậu lấy hết can đảm để không cần đến ý kiến của bà. Có hay không, Sergio Della Fano, cậu đã quan hệ tình dục với mẹ cậu?
— Có – rốt cuộc chàng trai nói với giọng chỉ vừa đủ nghe – Chỉ một lần. Bà ấy muốn thực hiện nữa và nói với tôi rằng bà đã có cách phòng ngừa. Tôi không muốn. Tôi xấu hổ. Khi ấy tôi mới 17 tuổi.
— Nói láo! – Nữ bá tước hét lớn, mặt đỏ ké trong chiếc áo màu hồng. Nó nói láo! Chính nó đã muốn lạm dụng tình dục với em gái nó khi con bé mới 10 tuổi!
Lời cáo buộc bẩn thỉu đã vượt quá giới hạn. Chàng trai đứng thẳng người dậy:
— Thật hết sức khả ố khi nói như vậy! Tôi kính trọng em gái tôi.
Và cậu bật khóc. Sống trong chốn gớm ghiếc này, với một bà mẹ như thế cậu không cách nào có nổi bộ thần kinh vững vàng. Nhưng viên sĩ quan cảnh sát đã có câu trả lời. Và ông có ý định riêng. Dẫu sao, cuộc nói chuyện này không thể trình bày trước phiên toà mở ra 18 tháng sau đó. Toà chỉ xử dựa theo giả thuyết mà ai cũng từng biết: bị cáo giết người do tự vệ chính đáng. Hơn nữa, chàng thanh niên có rất nhiều điều kiện để hưởng giảm khinh: kiểu dạy con, tình trạng say rượu của người cha, bà mẹ vô đạo đức… tất cả khiến cậu chỉ bị kết án tám năm tù giam.
Về phần nữ bá tước, bà được trả tự do ngay sau phiên toà, và bà giắt cô con gái, cô ta cũng được hưởng một phần thừa kế, để qua Las Vegas, Mỹ, tiêu vung vít số tài sản còn sót lại của gia đình.
* * *
Viên sĩ quan cảnh sát nhỏ con với chiếc mũ kiểu xứ Basque, thậm chí không được mời tới dự phiên toà để làm chứng, tuy vậy lại trở lại với vụ án theo cách mà ông không hề mong đợi chút nào. Sergio đã ngồi tù được hai năm, thì người bạn ở chung phòng trong tù với anh ta, được tha về, tìm đến ông:
“Thật là tệ hại, điều xảy đến với anh chàng ngốc nghếch ấy! Tôi muốn giúp cậu ta bởi cậu ta khiến tôi thương hại. Và cuối cùng cậu ta nói hết sự thực với tôi. Trước khi phạm tội, cậu làm việc trong một nông trại. Mẹ cậu, muốn xúi cậu về Milan, liền gởi điện tín nói bà đã kiếm được việc làm cho cậu. Tất nhiên, đó chỉ là cái cớ. Và anh chàng ngờ nghệch này bị bà mẹ áp chế hoàn toàn. Chính bà đã đẩy cậu đến chỗ giết cha. Chính bà là người sắp xếp tất cả mọi việc. Tối hôm ấy bà chẳng hề thăm bạn bè: bà mời bạn đến ngôi nhà đối diện căn hộ của bà. Khi ông chồng đã chết thẳng cẳng, cậu con trai bật đèn trong phòng ăn. Đó là ám hiệu mọi việc đã xong. Bà liền hân hoan trở về. Bà lấy roi gân bò đánh con khiến người ta tin vào giả thuyết tự vệ chính đáng và giải thích với cậu rằng nhờ vậy cậu sẽ không bị kết án. Cũng chính bà đặt chiếc roi gân bò cạnh tử thi. Cho đến ngày xử án, bà còn viết thư cho cậu với lời lẽ: “Anh yêu… Con trai đáng mến”, và không ngừng lập đi lập lại những gì cậu nên nói, những gì không được nói. Bà thề với cậu rằng các luật sư đều rất lạc quan, rằng cậu sẽ ra khỏi tù do chỉ bị án treo. Và rồi, khi cậu đã lãnh án, thế là hết, không còn tin tức gì nữa ráo. Không thăm viếng. Không một trái cam trong những dịp lễ tết. Không một lá thư. Không mọi thứ, sao vậy? Bà lo rong chơi ở Las Vegas. Đồ rác rưởi, thứ phụ nữ ấy. Hãy nghe đây, ông sĩ quan cảnh sát, anh ta hết sức hối hận, chàng ngốc ấy, và thấy mình cần phải làm một cái gì đó.”
Đương nhiên câu chuyện không khiến ông cò nhỏ con đội nón xứ Basque ngạc nhiên bao nhiêu, nhưng ông không thể làm được gì. Lại nữa, đó chỉ là lời kể của một người bạn tù ở chung phòng.
— Vụ án đã có phán quyết cuối cùng. Vả lại rốt cuộc anh ta đã giết người. Không thể nào lật lại vụ án để xử.
— Phải, nhưng còn cô bé em anh ta. Anh ta rất yêu cô. Cô sắp 16 tuổi. Và nếu cô bé cứ ở bên mẹ, thì số phận cô ta sẽ ra sao? Một ông anh trong trại tế bần, anh ta trong tù: còn cô gái, hẳn sẽ lăn lông lốc như trái banh ngoài hè phố! Cho nên tôi, tôi năn nỉ ông hãy tìm cách cáo buộc người mẹ, để giữ lại cô em gái cho anh ta. Và rồi, anh ta cũng có quyền trả thù chớ! Ít ra người ta cho phép anh ta làm điều này!
Ít ngày sau, viên sĩ quan cảnh sát đến nhà tù gặp Sergio Della Fano. Chàng trai thật thảm hại. Anh ta đã bị phỉnh gạt đến độ ông cảm nhận anh ta chẳng còn biết tin vào đâu nữa. Và anh ta chỉ chờ cô em gái cũng sẽ chịu chung số phận hẩm hiu tương tự. Nhưng viên sĩ quan cảnh sát cũng không mấy khó khăn thuyết phục anh ta viết thư gởi đến chánh án và thẩm phán tư pháp để tố cáo mẹ mình. Nhưng cần có chứng cứ, thêm vào lời chứng của anh, để xác định bà bá tước quả thực có phạm tội trong cái chết của chồng bà.
— Bà ấy đã từng muốn tự tay mình giết ổng, chàng trai tiết lộ.
— Bằng cách nào?
— Trước đó một năm, bà đã dùng hơi gas để mong làm ông chết ngạt ngay trong phòng của ổng.”
Ít ngày sau, cảnh sát trưởng Harry Seidler, do INTERPOL cử đến Washington, thẩm vấn bà bá tước dễ sợ. Vẫn luôn bó cứng trong chiếc váy lần này màu vàng nhạt, bà ta nằm ườn trên trường kỷ, bên hồ bơi của khách sạn Hilton ở Las Vegas. Khi Harry đề cập đến cáo buộc nghiêm trọng nhất, bà kêu lên:
— Đó là lời nói láo bẩn thỉu! Tôi không thể nào khiến chồng tôi chết ngạt trong phòng của ổng, làm gì có hơi gas!”
Nghe nói vậy, ông cảnh sát trưởng há hốc miệng, và, đầy thất vọng, ông gọi điện thoại, qua INTERPOL, đến ông cò nhỏ con đội mũ xứ Basque. Ông này, cách đó 9.000 cây số, nhắc ống nghe lên.
— Không có hơi gas trong phòng sao? Điều này khiến tôi ngạc nhiên vì anh chàng thanh niên kia sao lại bịa ra được câu chuyện như thế. Cứ ngồi cạnh bà ta, tôi sẽ chạy ngay vô nhà tù hỏi lại cậu ta. Rồi tôi sẽ gọi lại ông ngay.
Nửa giờ sau, ông cò, từ nhà tù tại Milan, gọi điện qua Las Vegas. Trước mặt ông là Sergio Della Fano, ốm nhom trong bộ đồ tù, mắt thâm quầng, vừa vẽ vừa giải thích. Và ông cò nhỏ con với chiếc mũ xứ Basque kêu lên qua điện thoại:
— Chắc chắn bà ta phạm tội! Bả nói láo đấy. Đã từng có hơi gas trong phòng của nạn nhân trước khi ông ta chết một năm. Sau khi thoát chết, chính ông bá tước đã cho gỡ ống dẫn hơi gas. Chàng trai trước mặt tôi đang trình bày rõ việc này. Hơn nữa, người thợ gỡ đường ống cũng đã xác nhận với tôi. Bá tước Della Fano từng nói với anh ta: ‘Làm vầy để bà bá tước không ám sát tôi được nữa!’ Ông có thể bắt giữ bà ta được rồi, ông bạn… Và làm ơn giam bà ta trong căn phòng khá nhất tại nhà tù của ông, trong khi chờ tôi sang dẫn độ bà ta.”
Bị bắt, bị trục xuất, nữ bá tước Marietta Della Fano, tên thời con gái là Marietta Ponti, đã bị kết án tối đa do đồng phạm trong vụ giết người. Nhưng điều chính yếu là đã gỡ được cô bé thoát khỏi bà ta, và mọi người đều thống nhất ý kiến rằng gỡ vừa đúng lúc.
(Phóng tác từ một truyện của Bellemare)
