Khi công ty gia đình cần ngoại lực
Ông Phạm Trà, Tổng giám đốc Công ty WACO
Câu chuyện của Tổng giám đốc Phạm Trà và công ty WACO cho thấy một vài kinh nghiệm trong việc chuyển từ một doanh nghiệp gia đình sang công ty cổ phần.
Từ mấy tháng nay, mỗi bộ hồ sơ chào hàng của công ty kiểm toán DTL đều đính kèm một lá thư cám ơn do một khách hàng là Công ty cổ phần Nước và Môi trường WACO gửi đến. DTL cho rằng, lá thư này có tính tuyết phục rất cao đối với khách hàng, thậm chí hiệu quả hơn cả việc quảng cáo trên báo.
Ông Phạm Trà, Tổng giám đốc WACO, viết trong thư rằng sau tám tháng nhờ DTL tư vấn, WACO đã có những chuyển biến đáng kể. Hệ thống kế toán - tài chính vận hành tốt hơn rất nhiều so với trước. Kết quả là WACO đã được chọn làm nhà thầu chính cho nhiều công trình chuyên ngành cấp quốc gia.
Thực ra, việc sử dụng tư vấn để hoàn thiện hệ thống kiểm toán và xây dựng cơ chế kiểm soát nội bộ chỉ là một trong những giải pháp quản trị mà WACO đã thực hiện từ năm 2002 nhằm tái cấu trúc công ty, vốn là một doanh nghiệp gia đình.
Doanh số hàng năm hiện nay của WACO lên đến 130 tỷ đồng. Nhưng khoảng 20 năm trước, cơ ngơi của ông Trà chỉ là một xí nghiệp hợp doanh xây dựng thủy lợi chuyên sửa chữa các trạm cấp nước ở ngoại thành. Ông Trà cho biết, thời bao cấp, cái gì cũng thiếu, từ vật tư đến thiết bị máy móc nên xí nghiệp tìm cách tự sản xuất, lắp ráp cả máy bơm. “Chúng tôi thiết kế, sau đó lắp đặt từ các chi tiết đặt gia công ở các cơ sở cơ khí trong thành phố”, ông Trà kể.
Đối với ông đó là những ngày khó khăn nhưng không phải không có những lúc hạnh phúc. “Lắp xong máy bơm đến đâu là đem nước đến đó. Thấy người ta mừng vì có nước, mình cũng vui lây”, ông nhớ lại. Năm 1992, khi kinh tế Việt Nam mở cửa, các hãng sản xuất máy bơm nước ngoài đổ bộ vào. Ông Trà trở thành một đại lý bán máy bơm nước và xí nghiệp hợp doanh của ông trở thành Công ty Nước và Môi trường.
“Đến lúc đó tôi mới bắt đầu thấy chuyện cần thiết phải học cách điều hành kinh doanh, cách tiếp thị và cả cách giao tiếp với đối tác, thương thảo hợp đồng với khách hàng nước ngoài”, ông nói. Không được đào tạo bài bản về kinh doanh nhưng ông đã phải trả giá đắt mới có được những bài học từ thực tế
Ông kể, lúc mới giao tiếp với người nước ngoài, cứ tưởng họ niềm nở, vui vẻ đi ăn, đi chơi với mình là họ sẽ dễ dàng trong làm ăn. Nhưng đụng chuyện mới biết cái gì họ cũng căng theo điều khoản hợp đồng mà làm, không sai một ly. Cũng có người gài mình một vài câu chữ trong hợp đồng, nếu trước lúc đặt bút ký không tìm hiểu kỹ, đến khi có tranh chấp là mất trắng như không.
Sau tám năm, công ty của ông cũng tìm được một chỗ đứng nhất định trên thương trường. Doanh số hàng năm 20 tỷ đồng không phải là quá nhỏ bé so với quy mô của một doanh nghiệp gia đình. Nhưng theo ông, sức phát triển như vậy đã đến mức bão hòa. “Cách duy nhất để có thể phát triển mạnh mẽ là phải biến công ty thành công ty cổ phần để gọi vốn đầu tư bên ngoài”, ông Trà nói.
Cuối năm 2001, WACO chuyển thành công ty cổ phần để tăng vốn từ 4,5 tỷ đồng lên 22 tỷ đồng. Quy mô về vốn và tổ chức doanh nghiệp đã buộc ông Trà phải thực hiện những cải cách căn bản trong hoạt động quản trị công ty của mình.
Khi WACO còn là một công ty trách nhiệm hữu hạn có tính chất của một doanh nghiệp gia đình, ông phải tham gia gần như tất cả mọi khâu, từ chào hàng cho đến thực hiện hợp đồng đến mức độ chi tiết. Ông kể, chưa bao phòng kế toán cho tôi được một báo cáo rạch ròi, cập nhật trong một thời gian ngắn. Báo cáo tài chính thì từ tháng này trễ sang tháng kia. Bộ phận nào cũng thấy thiếu người có khả năng quản lý.
Theo ông Trà, một trong những quyết định cần thiết trong việc xây dựng công ty cổ phần WACO là không để người thân trong gia đình làm việc trong công ty mới. “Còn những người thân trong gia đình sẽ tự điều hành một công ty khác”, ông nói. Đây là giải pháp nhất cử lưỡng tiện vì vừa có thể tách họ ra khỏi công ty cũ vừa tạo cơ hội để những người thân của ông chứng tỏ chính bản thân họ.
Ở công ty cổ phần WACO, công tác kế toán được tổ chức lại và mọi khoản thu chi đều công khai dưới sự giám sát của hội đồng quản trị và ban kiểm sát. Trước đây, mọi công việc thường do giám đốc quyết định nhưng nay, quyền quyết định được phân cấp từ trên xuống dưới.
Theo ông việc cải tổ cách quản lý sẽ giúp mọi người ý thức được vai trò, vị trí của bản thân và người phụ trách mình. Bên cạnh đó, một yếu tố tâm lý khác ảnh hưởng rất lớn đến nhân viên trong các doanh nghiệp gia đình. “Đó là khi làm việc cho một doanh nghiệp điều hành theo kiểu gia đình, nhân viên thường nghĩ rằng mình có cố gắng cách mấy cũng khó thăng tiến vì mọi vị trí quan trọng trong doanh nghiệp đều dành cho các thành viên trong gia đình. Do vậy, nhân viên thường không có động cơ mạnh mẽ để làm việc. Vấn đề này được giải quyết với hình thức công ty cổ phần”, ông nói.
Nhờ dứt khoát rời bỏ cách điều hành theo kiểu gia đình, ông Trà đã mạnh dạn sử dụng những nguồn lực bên ngoài để đột phá vào những chỗ yếu của công ty, bắt đầu từ khâu kế toán. Theo ông, ở một doanh nghiệp gia đình, để người ngoài nắm bí mật tài chính chẳng khác nào để người ta điểm vào “tử huyệt”. Nhưng với một công ty cổ phần, tài chính phải minh bạch hơn nhiều. Do vậy, mời tư vấn để họ “xộc” vào từng ngóc ngách của công ty, để chỉ ra và đề nghị biện pháp khắc phục là điều đã được WACO thực hiện.
“Công ty tư vấn đã giúp chúng tôi tính toán được gần như chính xác giá thành từng công trình, phân loại được từng chí phí và quản lý hiệu quả các chi phí này”, ông Trà nói. Ngoài ra, công ty tư vấn cũng giúp WACO tuyển dụng kế toán trưởng cũng như hướng dẫn và chuyển giao toàn bộ kết quả công việc tư vấn.
Dưới một góc độ nào đó, ông Trà hiện giờ cũng là một người làm thuê cho công ty do chính ông sáng lập. Mỗi năm, ông phải nhận và hoàn thành chỉ tiêu doanh số từ hội đồng quản trị WACO. “Tôi chấp nhận cuộc chơi mới và luôn ý thức rằng bây giờ, sự nghiệp này không phải chỉ của riêng tôi. Cổ đông không bỏ tiền ra để cuối năm ngồi nghe giải thích vì sao công ty không làm ra lợi nhuận. Nếu không làm ra lãi, mình phải ra đi. Tôi đòi hỏi các nhân viên của mình cũng phải làm như vậy”, ông nói.
Doanh số WACO trong năm nay là 70 tỷ đồng, theo kế hoạch. Đến cuối tháng 3, tổng giá trị hợp đồng WACO đã ký để thực hiện cho năm 2004 đã vượt quá con số 130 tỷ đồng. WACO hiện là một trong số vài nhà thầu Việt Nam được chọn làm thầu phụ cho các nhà thầu quốc tế trong các dự án ODA về nước và môi trường của Ngân hàng Thế giới (WB) và Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB).
Ông Trà còn hy vọng từ nay đến cuối năm, WACO sẽ ký thêm hợp đồng là tổng thầu cho nhiều dự án cấp nước. Đến thời điểm hiện nay, vốn điều lệ của Công ty WACO đã là 35 tỉ đồng. Dragon Capital là cổ đông nước ngoài chiếm tỷ lệ cổ phần là 30%.
(Theo TBKTSG)
Thứ năm, 17/6/2004, 14:41 GMT+7
http://vnexpress.net/Vietnam/Kinh-doanh/Kinh-nghiem/2004/06/3B9D3A6D/
Ông Phạm Trà, Tổng giám đốc Công ty WACO
Câu chuyện của Tổng giám đốc Phạm Trà và công ty WACO cho thấy một vài kinh nghiệm trong việc chuyển từ một doanh nghiệp gia đình sang công ty cổ phần.
Từ mấy tháng nay, mỗi bộ hồ sơ chào hàng của công ty kiểm toán DTL đều đính kèm một lá thư cám ơn do một khách hàng là Công ty cổ phần Nước và Môi trường WACO gửi đến. DTL cho rằng, lá thư này có tính tuyết phục rất cao đối với khách hàng, thậm chí hiệu quả hơn cả việc quảng cáo trên báo.
Ông Phạm Trà, Tổng giám đốc WACO, viết trong thư rằng sau tám tháng nhờ DTL tư vấn, WACO đã có những chuyển biến đáng kể. Hệ thống kế toán - tài chính vận hành tốt hơn rất nhiều so với trước. Kết quả là WACO đã được chọn làm nhà thầu chính cho nhiều công trình chuyên ngành cấp quốc gia.
Thực ra, việc sử dụng tư vấn để hoàn thiện hệ thống kiểm toán và xây dựng cơ chế kiểm soát nội bộ chỉ là một trong những giải pháp quản trị mà WACO đã thực hiện từ năm 2002 nhằm tái cấu trúc công ty, vốn là một doanh nghiệp gia đình.
Doanh số hàng năm hiện nay của WACO lên đến 130 tỷ đồng. Nhưng khoảng 20 năm trước, cơ ngơi của ông Trà chỉ là một xí nghiệp hợp doanh xây dựng thủy lợi chuyên sửa chữa các trạm cấp nước ở ngoại thành. Ông Trà cho biết, thời bao cấp, cái gì cũng thiếu, từ vật tư đến thiết bị máy móc nên xí nghiệp tìm cách tự sản xuất, lắp ráp cả máy bơm. “Chúng tôi thiết kế, sau đó lắp đặt từ các chi tiết đặt gia công ở các cơ sở cơ khí trong thành phố”, ông Trà kể.
Đối với ông đó là những ngày khó khăn nhưng không phải không có những lúc hạnh phúc. “Lắp xong máy bơm đến đâu là đem nước đến đó. Thấy người ta mừng vì có nước, mình cũng vui lây”, ông nhớ lại. Năm 1992, khi kinh tế Việt Nam mở cửa, các hãng sản xuất máy bơm nước ngoài đổ bộ vào. Ông Trà trở thành một đại lý bán máy bơm nước và xí nghiệp hợp doanh của ông trở thành Công ty Nước và Môi trường.
“Đến lúc đó tôi mới bắt đầu thấy chuyện cần thiết phải học cách điều hành kinh doanh, cách tiếp thị và cả cách giao tiếp với đối tác, thương thảo hợp đồng với khách hàng nước ngoài”, ông nói. Không được đào tạo bài bản về kinh doanh nhưng ông đã phải trả giá đắt mới có được những bài học từ thực tế
Ông kể, lúc mới giao tiếp với người nước ngoài, cứ tưởng họ niềm nở, vui vẻ đi ăn, đi chơi với mình là họ sẽ dễ dàng trong làm ăn. Nhưng đụng chuyện mới biết cái gì họ cũng căng theo điều khoản hợp đồng mà làm, không sai một ly. Cũng có người gài mình một vài câu chữ trong hợp đồng, nếu trước lúc đặt bút ký không tìm hiểu kỹ, đến khi có tranh chấp là mất trắng như không.
Sau tám năm, công ty của ông cũng tìm được một chỗ đứng nhất định trên thương trường. Doanh số hàng năm 20 tỷ đồng không phải là quá nhỏ bé so với quy mô của một doanh nghiệp gia đình. Nhưng theo ông, sức phát triển như vậy đã đến mức bão hòa. “Cách duy nhất để có thể phát triển mạnh mẽ là phải biến công ty thành công ty cổ phần để gọi vốn đầu tư bên ngoài”, ông Trà nói.
Cuối năm 2001, WACO chuyển thành công ty cổ phần để tăng vốn từ 4,5 tỷ đồng lên 22 tỷ đồng. Quy mô về vốn và tổ chức doanh nghiệp đã buộc ông Trà phải thực hiện những cải cách căn bản trong hoạt động quản trị công ty của mình.
Khi WACO còn là một công ty trách nhiệm hữu hạn có tính chất của một doanh nghiệp gia đình, ông phải tham gia gần như tất cả mọi khâu, từ chào hàng cho đến thực hiện hợp đồng đến mức độ chi tiết. Ông kể, chưa bao phòng kế toán cho tôi được một báo cáo rạch ròi, cập nhật trong một thời gian ngắn. Báo cáo tài chính thì từ tháng này trễ sang tháng kia. Bộ phận nào cũng thấy thiếu người có khả năng quản lý.
Theo ông Trà, một trong những quyết định cần thiết trong việc xây dựng công ty cổ phần WACO là không để người thân trong gia đình làm việc trong công ty mới. “Còn những người thân trong gia đình sẽ tự điều hành một công ty khác”, ông nói. Đây là giải pháp nhất cử lưỡng tiện vì vừa có thể tách họ ra khỏi công ty cũ vừa tạo cơ hội để những người thân của ông chứng tỏ chính bản thân họ.
Ở công ty cổ phần WACO, công tác kế toán được tổ chức lại và mọi khoản thu chi đều công khai dưới sự giám sát của hội đồng quản trị và ban kiểm sát. Trước đây, mọi công việc thường do giám đốc quyết định nhưng nay, quyền quyết định được phân cấp từ trên xuống dưới.
Theo ông việc cải tổ cách quản lý sẽ giúp mọi người ý thức được vai trò, vị trí của bản thân và người phụ trách mình. Bên cạnh đó, một yếu tố tâm lý khác ảnh hưởng rất lớn đến nhân viên trong các doanh nghiệp gia đình. “Đó là khi làm việc cho một doanh nghiệp điều hành theo kiểu gia đình, nhân viên thường nghĩ rằng mình có cố gắng cách mấy cũng khó thăng tiến vì mọi vị trí quan trọng trong doanh nghiệp đều dành cho các thành viên trong gia đình. Do vậy, nhân viên thường không có động cơ mạnh mẽ để làm việc. Vấn đề này được giải quyết với hình thức công ty cổ phần”, ông nói.
Nhờ dứt khoát rời bỏ cách điều hành theo kiểu gia đình, ông Trà đã mạnh dạn sử dụng những nguồn lực bên ngoài để đột phá vào những chỗ yếu của công ty, bắt đầu từ khâu kế toán. Theo ông, ở một doanh nghiệp gia đình, để người ngoài nắm bí mật tài chính chẳng khác nào để người ta điểm vào “tử huyệt”. Nhưng với một công ty cổ phần, tài chính phải minh bạch hơn nhiều. Do vậy, mời tư vấn để họ “xộc” vào từng ngóc ngách của công ty, để chỉ ra và đề nghị biện pháp khắc phục là điều đã được WACO thực hiện.
“Công ty tư vấn đã giúp chúng tôi tính toán được gần như chính xác giá thành từng công trình, phân loại được từng chí phí và quản lý hiệu quả các chi phí này”, ông Trà nói. Ngoài ra, công ty tư vấn cũng giúp WACO tuyển dụng kế toán trưởng cũng như hướng dẫn và chuyển giao toàn bộ kết quả công việc tư vấn.
Dưới một góc độ nào đó, ông Trà hiện giờ cũng là một người làm thuê cho công ty do chính ông sáng lập. Mỗi năm, ông phải nhận và hoàn thành chỉ tiêu doanh số từ hội đồng quản trị WACO. “Tôi chấp nhận cuộc chơi mới và luôn ý thức rằng bây giờ, sự nghiệp này không phải chỉ của riêng tôi. Cổ đông không bỏ tiền ra để cuối năm ngồi nghe giải thích vì sao công ty không làm ra lợi nhuận. Nếu không làm ra lãi, mình phải ra đi. Tôi đòi hỏi các nhân viên của mình cũng phải làm như vậy”, ông nói.
Doanh số WACO trong năm nay là 70 tỷ đồng, theo kế hoạch. Đến cuối tháng 3, tổng giá trị hợp đồng WACO đã ký để thực hiện cho năm 2004 đã vượt quá con số 130 tỷ đồng. WACO hiện là một trong số vài nhà thầu Việt Nam được chọn làm thầu phụ cho các nhà thầu quốc tế trong các dự án ODA về nước và môi trường của Ngân hàng Thế giới (WB) và Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB).
Ông Trà còn hy vọng từ nay đến cuối năm, WACO sẽ ký thêm hợp đồng là tổng thầu cho nhiều dự án cấp nước. Đến thời điểm hiện nay, vốn điều lệ của Công ty WACO đã là 35 tỉ đồng. Dragon Capital là cổ đông nước ngoài chiếm tỷ lệ cổ phần là 30%.
(Theo TBKTSG)
Thứ năm, 17/6/2004, 14:41 GMT+7
http://vnexpress.net/Vietnam/Kinh-doanh/Kinh-nghiem/2004/06/3B9D3A6D/