Người ta giải thích cho Tallon rằng việc sử dụng thời gian ở khu Nhà chòi rất đơn giản. Và lại còn đơn giản đối với anh hơn là đối với những người tù khác, bởi vì anh được miễn mọi hoạt động thông thường như lao dịch, thể thao v.v... Anh chỉ buộc phải tham gia ba buổi đọc kinh cầu nguyện hàng ngày.
Theo như anh có thể xét đoán thì khu Nhà chòi giống với một trại huấn luyện quân sự hơn là với một nhà tù. Tù nhân phải lao động bảy tiếng một ngày với những nhiệm vụ khác nhau: bảo quản nơi ăn ở, nấu ăn, v.v... Và với những đội ngũ làm việc tối thiểu. Họ được phép sử dụng thư viện, sân thể thao. Theo một góc độ nào đó thì đây là một chỗ sống rất dễ chịu nếu người ta có thể quên được rằng tất cả các tù nhân ở đây đều bị kết án tù chung thân.
Vào cái ngày Tallon ra viện, người ta đưa anh đến sân chơi. Anh ngồi tựa lưng vào bức tường ấm áp dưới ánh mặt trời.
Buổi sáng hôm ấy yên tĩnh. Gió thổi nhè nhẹ. Sân nhà tù vang lên nhiều tiếng động khác nhau, tiếng nọ xen lẫn vào tiếng kia. Tiếng chân bước, tiếng người nói, trong đó có một số giọng nói mà Tallon không biết được gốc gác chính xác của chúng. Và đằng sau tất cả những tiếng động ấy là tiếng sóng vỗ rì rào của biển cả. Tallon cố thư giãn, đầu tựa vào những tảng đá tường ấm nóng.
- Bây giờ thì anh phải tự xoay xở lấy một mình, - viên cai ngục bảo anh. - Những người tù khác sẽ chỉ cho anh mọi thứ. Và nhất là anh hãy cố vui lên.
- Biết làm thế nào khác được!
Viên cai ngục cười khẩy bỏ đi.
Tiếng bước chân của anh ta vừa đi khỏi thì Tallon cảm thấy có một cái gì đó lướt nhẹ qua ống chân duỗi dài của anh. Anh ngồi im cố nhớ lại xem liệu ở cái khu vực miền nam của lục địa này có thể có những con côn trùng đặc biệt khó chịu không.
- Xin lỗi anh. Anh là Sam Tallon phải không?
Giọng nói gợi cho anh hình ảnh của một chính khách tỉnh lẻ có bộ mặt đỏ với vành tóc trắng bao quanh.
- Vâng, - anh vừa đáp vừa vụng về sờ soạng dọc theo ống chân. Anh chẳng thấy có gì khác lạ cả.
- Tôi rất vui được làm quen với anh, anh Sam ạ, - người mới đến vừa nói vừa cố ngồi xuống bên cạnh anh mà không khỏi vừa rên rẩm vừa càu nhàu. - Tôi xin tự giới thiệu: Logan Winfield. Đối với khu Nhà chòi thì anh là một người hùng.
- Tôi chẳng biết gì về điều đó cả.
- À thì tôi sẽ nói cho anh biết. Không có ai ở đây thích ông Cherkassky cả, - Winfield nói to. - Nhưng cho đến bây giờ cũng vẫn chẳng có ai dám bắt ông ta đi nằm viện.
- Tôi không định bắt hắn đi nằm viện, mà là tôi muốn giết hắn.
- Một tham vọng cao cả, anh bạn ạ. Đáng tiếc là anh đã không thành công. Dù thế nào thì mưu toan của anh cũng đã giành được tình cảm yêu quý mãi mãi của tất cả mọi tù nhân. Chắc là anh cũng bị kết án chung thân như tất cả chúng tôi chứ?
- Chắc thế.
- Không phải nghi ngờ gì điều đó đâu, anh bạn ạ. Việc đạo Luther như người ta đang thực hành nó ở đây trở thành quốc giáo của chính phủ đã cho chúng ta nhiều thuận lợi. Điều đó làm cho trình tự tố tụng trở nên đơn giản hơn khi người ta phải giải quyết số phận của tù chính trị. Hình như lý thuyết của họ cho là, vì chúng ta sẽ bị kết án phải vĩnh viễn chịu khổ đau ở thế giới bên kia bởi chính những hành vi của chúng ta, cho nên việc chúng ta phải sống trong tù sẽ không hề làm chúng ta khó chịu.
- Một lý thuyết hay. Tại sao ông lại phải ở đây? - Tallon hỏi chỉ vì phép lịch sự, bởi vì anh chỉ đang ước muốn có một điều, đó là được mơ màng ngủ dưới bầu trời ấm nóng êm dịu. Anh đã phát hiện ra rằng anh vẫn còn có thể nằm mơ được. Và trong mơ, đôi mắt nhựa của anh trở thành đôi mắt thật.
- Tôi là bác sĩ. Dân gốc bang Louisiana. Tôi đến đây từ khi người ta phát hiện ra hành tinh này. Tất nhiên khi ấy nó chưa được gọi là Emm Luther. Và ở đây tôi đã làm việc cật lực suốt cả đời mình. Tôi yêu hành tinh này. Thế là, đến khi nó tách khỏi Đế quốc Trái Đất, thì tôi đã làm tất cả những gì có thể để đưa nó trở về với số mệnh thực sự của nó.
- Và, - Tallon khẽ cười cay đắng pha chút vui thích, - khi vấn đề là phải đưa một thế giới quay trở lại con đường đúng đắn của nó thì trên thực tế, điều đó đòi hỏi người ta phải tống khứ các chính khách ương bướng đi?
- Anh bạn nhỏ ạ, trước kia ở dưới Trái Đất chúng ta đã có một câu ngạn ngữ cổ: không thể đưa một kẻ đã mất trí trở về với điều hay lẽ phải. Vậy là...
- Vậy là ông phải làm tù nhân ở đây cho đến hết đời, vì những hành vi có thể sẽ làm cho ông phải chịu cùng một hình phạt như thế này, hoặc có thể còn tồi tệ hơn, dưới bất cứ một chế độ chính trị nào, - Tallon bỗng tức giận nói.
Im lặng kéo dài. Một con côn trùng bay vù vù trước mặt anh, sau đó nó bị một luồng gió nóng cuốn đi.
- Tôi ngạc nhiên khi nghe thấy anh ăn nói như vậy, anh bạn nhỏ ạ. Tôi cứ tưởng là chúng ta có nhiều điểm giống nhau, tôi sợ là tôi đã làm phiền anh. Tôi đi đây.
Tallon lắc đầu lắng nghe Winfield đứng dậy. Có vẻ khó nhọc. Ông vừa đứng dậy vừa càu nhàu. Một vật gì đó lại lướt nhẹ dọc theo ống chân anh. Anh đưa tay ra và chạm vào đầu một chiếc gậy.
- Xin lỗi, - Winfield liền bảo. - Chiếc gậy là một vật phụ tùng cổ xưa của phường hội chúng ta, nhưng chắc chắn cho đến giờ nó vẫn là một vật rất có ích. Nếu không có nó thì chắc là tôi đã vấp ngã vào chân anh, và cả hai ta sẽ rất lúng túng.
Mấy giây trôi qua cho đến khi Tallon hiểu được nghĩa của những câu nói chặt chẽ và có phần khoa trương ấy.
- Hãy khoan, bác muốn nói là bác bị...
- Bị mù, đúng là như thế đấy, anh bạn nhỏ ạ. Phải mất vài năm tôi mới quen được với cái từ đó.
- Sao bác không nói với tôi sớm hơn? Làm sao mà tôi có thể biết được? Bác ngồi xuống đi, tôi xin bác.
Tallon nắm lấy cánh tay ông Winfield và không buông ra nữa. Ông có vẻ suy nghĩ, sau đó ông ngồi xuống trở lại. Và vẫn với cái vẻ khó nhọc như trước. Tallon tự nhủ chắc là ông ta phải là người rất to lớn và ít nhiều bị bệnh gút chân. Cái cách nói của ông làm cho anh khó chịu, đặc biệt là việc ông gọi anh là anh bạn nhỏ. Nhưng con người này đã đi hết quãng đường mà số phận đang bắt anh phải theo. Hai người ngồi im lặng một lát, tai lắng nghe tiếng sỏi kêu lạo xạo dưới chân của các tù nhân khác chắc là đang tập thể dục tại một góc sân.
- Chắc là anh đang tự hỏi liệu có phải tôi cũng bị mù giống như cái cách bị mù của anh không, - cuối cùng Winfield lên tiếng.
- Vâng, quả là như vậy.
- Ồ không, anh bạn nhỏ ạ. Không đến mức gây xúc động như vậy đâu. Cách đây tám năm tôi đã định vượt ngục. Tôi muốn tìm ra được một phương tiện để trở về Trái Đất. Tôi đã đi được tới tận khu đầm lầy. Tất nhiên đây là đoạn dễ nhất của cuộc phiêu lưu. Bất cứ ai cũng có thể lần mò tới được khu đầm lầy. Nhưng vượt qua nó để sang tới lục địa bên kia lại là một chuyện khác. Ở khu vực đầm lầy có một loài rệp kẽ ngón đặc biệt nguy hiểm. Những con rệp cái có chửa tấn công ngay vào mắt. Khi lính cai ngục đưa được tôi về khu Nhà chòi thì hai hố mắt tôi đã trở thành hai cái ổ của những con vật bẩn thỉu ấy. Bác sĩ Heck đã phải rất vất vả mới ngăn được chúng không để cho chúng thâm nhập vào não. Sau khi ca mổ thành công, ông ta đã tỏ ra vui sướng một cách điên loạn suốt cả một tuần và không ngừng thổi sáo những bài nhạc vui của Gilbert và Sullivan.
- Nhưng nếu bác có thành công vượt qua được đầm lầy thì sau đó bác hy vọng có thể làm được gì? - Tallon hỏi với vẻ kinh ngạc. - Sân bay vũ trụ của thành phố New Wittenberg ở cách đây những tận một nghìn năm trăm kilômét. Và cho dù nó có ở cách đây chỉ năm trăm mét thì họ cũng sẽ chẳng bao giờ để cho bác lọt qua được cửa kiểm soát.
- Anh bạn nhỏ ạ, - Winfield đáp với vẻ hơi buồn rầu, - anh quá quan tâm đến các tiểu tiết. Tôi thán phục những người biết chú ý đến các tiểu tiết, với điều kiện là điều đó không cản trở họ có một thái độ tích cực đối với một kế hoạch tổng thể.
- Một kế hoạch! Kế hoạch nào? Bác mới chỉ có một ý tưởng điên rồ! Bác định đi bộ vượt qua mấy thế kỷ ánh sáng để trở về Louisiana ư?
- Lịch sử sự tiến bộ của loài người chỉ là lịch sử của những ý tưởng điên rồ. Ngay cả việc du hành qua hệ phi không gian ban đầu cũng chỉ là một ý tưởng điên rồ, cho đến khi có ai đó áp dụng nó vào thực tiễn. Tôi không thể tin rằng anh đang sẵn sàng ngồi chết gí ở đây suốt cả quãng đời còn lại của mình.
- Có thể là tôi không sẵn sàng, nhưng dù sao đó vẫn là việc mà tôi sẽ phải làm.
- Ngay cả khi tôi mời anh đi cùng tôi ư? - Winfield thì thào.
Lần đầu tiên Tallon bật cười kể từ cái buổi sáng McNulty khập khiễng bước vào phòng đưa cho anh tờ giấy ghi địa chỉ vũ trụ của một hành tinh mới.
- Thôi ông đi đi, ông bạn thân mến ạ, - cuối cùng anh lên tiếng. - Tôi đã mất một chút thời gian để nghe những câu chuyện vớ vẩn của ông rồi, bây giờ tôi muốn được nghỉ ngơi. Tai tôi nghe đủ rồi.
- Lần sau câu chuyện sẽ hoàn toàn khác hẳn, - Winfield nói tiếp. - Trước đây tôi đã không chuẩn bị sẵn sàng để đương đầu với đầm lầy. Bây giờ tôi đã chuẩn bị cho công việc này từ tám năm nay. Tôi xin khẳng định với anh rằng giờ đây tôi biết phải vượt qua đầm lầy như thế nào rồi.
- Nhưng mà bác đã bị mù! Bác đi một mình trên cái sân này mà còn khó khăn nữa là!
- Mù mà không phải mù, - Winfield đáp với vẻ bí ẩn.
- Bác nói chẳng rõ gì cả.
- Nghe đây, anh bạn nhỏ, - Winfield vừa nói vừa ghé sát tai Tallon. - Anh đã học ngành điện tử. Anh biết rằng ở dưới Trái Đất cũng như trên phần lớn các thế giới hành tinh khác, một người mù có thể kiếm được đủ các loại máy móc để giúp cho anh ta nhìn được.
- Nhưng không phải ở đây, thưa bác sĩ. Ngành công nghiệp điện tử của hành tinh Emm Luther chỉ làm việc cho chương trình thăm dò vũ trụ. Tất cả các chuyên gia điện tử của hành tinh đều phải phục vụ cho chương trình này hoặc là cho các đề án tương tự. Ở đây điều đó được ưu tiên hàng đầu. Còn những chuyên gia nào không làm việc trong công xưởng thì đều đã lên với cái hành tinh mới được phát hiện của họ rồi. Ngoài ra, Quan Điều tiết Thế tục đã quyết định rằng việc gắn thêm các cơ quan nhân tạo vào những cơ thể đã được tạc theo hình ảnh của Thượng Đế là trái với quốc giáo. Những loại máy móc mà bác nói tới hiện không có ở cái địa điểm này của dải thiên hà.
- Có chứ, - Winfield đắc thắng khẳng định. - Nói cho cùng là gần như đang có. Tôi đang chế tạo một chiếc máy chiếu sonar sơ đẳng tại trung tâm phục hồi chức năng của nhà tù. Hay ít ra là Ed Hogarth, người phụ trách xưởng chế tạo của trung tâm, đang chế tạo nó theo sự chỉ đạo của tôi. Tất nhiên tôi không thể tự mình làm được công việc ấy.
Tallon thở dài nhẫn nhục. Câu chuyện của Winfield chỉ là một mớ pha trộn những lời tuyên bố phi lý cùng với những điều tưởng tượng điên rồ.
- Bác muốn tôi tin rằng người ta không canh gác các bác trong công xưởng ư? Và rằng người ta làm ngơ trước việc các bác không tuân theo những cái lệnh nghiêm ngặt nhất của chính phủ hành tinh khi các bác sử dụng vật liệu của nhà nước trong một nhà tù của nhà nước?
- Anh bạn nhỏ ạ, - Winfield vừa đáp vừa khó khăn đứng dậy, - anh đang tỏ ra có một thái độ hoài nghi đáng tiếc. Nhưng tôi muốn khẳng định rằng trong hoàn cảnh ít khó chịu hơn thì anh có thể có một thái độ văn minh hơn. Hãy đi theo tôi.
- Đi đâu?
- Đến xưởng. Ở đó có vài điều bất ngờ đang đợi anh.
Tallon đứng lên, đưa tay cho ông Winfield cầm rồi theo ông đi qua sân chơi. Cuối cùng thì toàn bộ câu chuyện này đã làm cho anh thấy tò mò. Anh vẫn không tin là điều đó có thể thực hiện được.
Winfield vừa gõ gậy xuống đất vừa bước đi với vẻ tự tin. Dọc đường có nhiều người nắm lấy cánh tay Tallon để bày tỏ thiện cảm, và có người còn đặt vào bàn tay anh một bao thuốc lá. Anh cố ngẩng cao đầu và bước đi không sợ sệt. Nhưng điều đó tỏ ra gần như không thể làm được. Anh cảm thấy là dần dần trên mặt anh đang hiện lên cái nụ cười đặc biệt của người mù, cái nụ cười lúc nào cũng có vẻ như có lỗi và nó được in dấu mãi mãi trên mặt anh.
Để tới được xưởng thí nghiệm của trung tâm phục hồi chức năng, hai người phải đi qua trước cửa tòa nhà chính của nhà tù, sau đó đi thêm hai trăm mét đến căn nhà phụ. Vừa đi, Winfield vừa nói cho anh nghe về chiếc máy chiếu sonar của mình. Chiếc máy này phát ra một chùm sóng siêu âm hẹp, và nó có một thiết bị thu để bắt những tín hiệu dội lại của sóng siêu âm. Có một cơ chế điện tử kết hợp những âm thanh được phát ra và thu về. Ý tưởng chỉ đạo là máy phát sẽ quét đi quét lại trong khoảng từ 80 đến 40 kilôxich trong một giây, đến mức bất cứ lúc nào tín hiệu phát ra cũng sẽ có một tần số thấp hơn một chút so với bất cứ một tín hiệu dội lại nào. Sự kết hợp hai tín hiệu sẽ tạo ra một tần số phách tỷ lệ thuận với khoảng cách của bất cứ vật nào nằm trong phạm vi quét của máy chiếu, điều đó sẽ cho phép một người mù hình dung được mọi vật có xung quanh mình.
Chính ông Winfield đã một phần nghĩ ra được lý thuyết cho công việc chế tạo này. Nhưng ông cũng nhớ lại một số bài báo in trong các tạp chí cũ của kỹ thuật y học. Ed Hogarth, người có vẻ say mê chế tạo những vật dụng mới lạ, đã làm cho ông một chiếc máy mẫu, nhưng anh ta đang gặp chuyện phiền toái với kiến thức điện tử khi anh phải tiến hành bước rút gọn tần số để làm cho tai người có thể nghe được những phách cao.
Nghe ông nói, trong lòng Tallon thức dậy một tình cảm kính trọng dành cho ông bác sĩ già. Hình như con người này hoàn toàn không có khả năng chấp nhận một sự thất bại. Cuối cùng hai người về tới trung tâm phục hồi chức năng và họ dừng lại trước cửa ra vào.
- Còn một điều nữa anh cần biết trước khi bước vào, anh bạn nhỏ ạ. Anh sẽ phải hứa với tôi là sẽ không tiết lộ điều gì cho anh chàng Ed kia biết. Anh ta cần phải không được biết điều gì đã thực sự thôi thúc tôi chế tạo cái máy chiếu sonar kia. Nếu đoán ra, anh ta sẽ ngừng làm việc ngay lập tức. Nói là để cứu tôi bất chấp ý muốn của tôi.
- Đồng ý. Nhưng tôi muốn là đến lượt bác, bác cũng sẽ phải hứa với tôi một điều. Nếu bác thực sự có một kế hoạch vượt ngục, thì bác đừng bao giờ yêu cầu tôi đi theo bác. Bác đừng trông mong vào tôi. Nếu như đến một ngày nào đó tôi quyết định tự tử thì tôi sẽ tìm cách chọn một phương pháp khác dễ chịu hơn.
Họ bước lên mấy bậc cửa rồi vào trong xưởng.
Tallon nhận ngay ra cái xưởng khi anh ngửi thấy mùi que hàn nóng và mùi thuốc lá nguội lạnh mà từ những năm tháng sinh viên của anh cho đến nay nó vẫn không thay đổi.
- Anh có đây không, anh Ed? Tôi đem đến cho anh một người khách đây.
Xét theo tiếng vọng của giọng nói ông Winfield thì cái xưởng này chắc là rất hẹp.
- Biết rồi, - một giọng cao và bực bội cất lên ngay sát gần. - Mắt tôi vẫn nhìn thấy được. Bác bị mù từ lâu cho nên có lẽ bác cứ tưởng là cả thế giới cũng đều mù như bác! - Rồi anh ta kết thúc lời tuyên bố bằng một tràng chửi thề nghe không rõ.
Winfield bật cười.
- Ed được sinh ra trên hành tinh này, - ông thì thầm vào tai Tallon. - Nhưng có một thời anh ấy đã tích cực đấu tranh cho phong trào hợp nhất, và anh ấy đã không đang tâm bỏ dở cuộc chiến khi người Luther nắm được chính quyền. Anh đã bị Kreuger bắt giữ. Theo báo cáo thì anh đã gặp một tai nạn rủi ro khi anh định chạy trốn! Gân gót của anh bị cắt. Có một số tù nhân của Kreuger cứ phải nhảy lò cò như chim khi đi lại trong khu Nhà chòi, như anh Ed đây chẳng hạn.
- Tai tôi cũng thính chẳng kém gì đôi mắt đâu nhé, - Hogarth cảnh cáo Winfield.
- Ed này, tôi xin giới thiệu anh Tallon với anh, đây là người đã suýt giết chết được gã Cherkassky. Anh ấy là một chuyên gia điện tử. Bây giờ thì có lẽ các anh sẽ làm cho máy chiếu sonar của tôi hoạt động được.
- Tôi có một tấm bằng chuyên ngành điện tử, nhưng điều đó không có nghĩa tôi là một chuyên gia giỏi.
- Nhưng chắc chắn anh có thể thấy được cái gì ẩn chứa trong một mạch rút gọn tần số, - Winfield nói. - Nào, anh lại sờ thử cái này coi.
Ông dẫn Tallon đến một chiếc bàn thợ. Ông cầm tay anh đặt lên một vật có hình thù phức tạp được làm bằng chất dẻo và kim loại có kích thước khoảng 90 centimét vuông.
- Cái này ư? - Tallon vừa hỏi vừa sờ các mạch điện lớn. - Nhưng cái này thì giúp ích được gì cho bác? Tôi tưởng là bác kể về một chiếc máy có thể cầm được trên tay.
- Đây chỉ là vật mẫu thôi, - Hogarth nói xẵng với vẻ vẫn bực bội. - Nó to gấp 20 lần so với thành phẩm cuối cùng. Như thế này thì ông bác sĩ mới có thể sờ tay được mà kiểm tra đối tượng của ông ấy. Sau đó tôi sẽ làm lại theo đúng kích thước hợp lý. Ý tưởng ấy của ông ấy thật tuyệt vời, nhưng công việc không tiến triển.
- Bây giờ nó sẽ tiến triển, - Winfield tự tin đáp. - Anh thấy thế nào, anh bạn nhỏ?
Tallon suy nghĩ. Có lẽ Winfield là một ông già điên, chắc là cũng giống như tay Hogarth này. Nhưng anh vừa mới được trải qua mấy phút thoải mái cùng với họ. Quả thực là từ lúc nói chuyện với Winfield anh đã gần như quên mất là mình đang bị mù.
- Tôi sẽ giúp các ông, - anh tuyên bố. - Các ông có cái gì để chế tạo hai vật mẫu không?
- Anh đừng lo, - Winfield vừa nói vừa siết tay Tallon với vẻ rất phấn chấn. - Hélène sẽ thu xếp kiếm được cho chúng ta những vật dụng cần thiết.
- Hélène?
- Phải, Hélène Juste. Chính cô ấy là người lãnh đạo trung tâm phục hồi chức năng.
- Thế cô ấy không phản đối việc làm của các ông?
- Phản đối ư? - Winfield gần như la lên. - Thì phần lớn ý tưởng là của cô ấy đấy chứ. Cô ấy ủng hộ đề án ngay từ đầu, không có cô ấy thì chúng tôi sẽ chẳng thể làm được gì.
- Các ông không thấy lạ là một viên chức cao cấp như cô ta lại xử sự như vậy sao? - Tallon vừa nói vừa lắc đầu tỏ vẻ không tin. - Tại sao cô ta lại liều mạng để có nguy cơ phải ra điều trần trước hội nghị tôn giáo chỉ vì để giúp các ông?
- Anh lại lo đến những tiểu tiết không quan trọng rồi, trong khi đáng ra anh nên nghĩ đến cái kế hoạch lớn. Làm sao tôi biết được vì lẽ gì cô ấy giúp chúng tôi? Có thể cô ấy thích đôi mắt của tôi. Bác sĩ Heck bảo với tôi rằng đôi mắt tôi có một màu xanh lam rất đẹp. Tất nhiên ý kiến ông ta khó có thể vô tư bởi vì chính ông ta là tác giả của chúng mà.
Winfield và Hogarth bật cười như hai đứa trẻ điên. Tallon lại đặt tay lên cỗ máy rút gọn tần số nặng nề. Mọi thành kiến của anh đã tỏ ra là sai lầm. Cuộc sống của một người mù tỏ ra không đơn giản và cũng không đến nỗi đơn điệu.