Kỳ Ảo Đất Phương Nam

LINH MIÊU CÁN VÁ

Năm Minh Mệnh ngũ niên, phường săn trên rừng có tổ chức vây bắt một bầy cọp dữ. Không hiểu vì sao, bị thợ săn vây phủ tứ bề mà có con cọp kia vẫn tử thủ trong hang, chống cự lại quyết liệt, thà chết chớ chẳng chịu chạy trốn theo bầy. Nó gầm thét dữ dội, cắn nát mấy ngọn lao cán mun, cuối cùng kiệt sức bị mác thong đâm, nó cứ xàng qua xàng lại, đưa lưng ra đỡ, chịu trận cho tới chết. Tới gần, chưa kịp giở xác cọp lên thì bất thình lình nó vùng lên, tát xể vai hai người nữa rồi mới gục xuống chết hẳn. Lật xác cọp ra thì mới biết nó là cọp mẹ đang nuôi con. Đeo dính toòng teng hai bên vú là hai chú cọp con còn chưa mở mắt. Đem về nhà đổ sữa mấy bữa, chết hết một con.

Con còn lại khỏe mạnh, lanh lợi lắm, bọn Liệp Bộ mới đem “kiếng” riêng cho ngài Bố chánh. Quan "Chánh Bố" sai vú em vắt sữa người cho nó uống, nên nó khôn lắm, nuôi làm kiểng thả rông trong dinh để bắt chuột. Thấy nó khôn, bắt chuột giỏi như con mèo, nên con nít trong dinh cưng lắm, đặt tên cho nó là Linh Miêu.

Sau này, nó còn có thêm một mỹ hiệu nữa là “cán vá”. Cũng chẳng phải vì sa hầm, sập bẫy chi đâu, chẳng qua là hồi còn nhỏ, nó quyến con nít lắm, thường chơi trò cút bắt với con nít trong dinh. Có lần bị chúng sập cửa quá mạnh làm giập cẳng trái của nó, xương chỗ đó hơi dơ, giống y như cán vá múc canh.

Tới chừng lớn khù, bự xộn rồi mà nó cũng không biết mình thuộc về giống loài nào nữa. Ngày tối cứ lăn lộn chơi giỡn với đám chó mèo ngỗng vịt sau dinh. Báo hại lũ gia súc, gia cầm kia, một ngày són đái không biết mấy lần.

Có năm kia, hạn hán kéo dài, rồi kế đến bão lụt. Mùa màng thất bát, dân đói đều trời, ăn xin đầy chợ, họp thành bang hội lềnh khênh. Bữa đó, trời còn sớm bửng mà ngoài đường đã thấy ăn xin níu lưng nhau đi cả xâu, có dây có nhợ. Dẫn đầu là một thằng tướng tá bặm trợn, vừa đi vừa múa cây gậy đánh chó trên tay, miệng hát ê a: “Ăn mày là ai? Ăn mày là ta! Đói cơm, khát nước hóa ra ăn mày!”.

Đi ngang qua cổng sau dinh Bố Chánh, thấy có cây cao, bóng mát, cả đám mới tấp vô ngồi nghỉ. Ngồi chưa ấm đít đã cãi lẫy rân trời, như đám giặc chòm. Thiệt là cả gan! Đuổi hoài cũng không chịu đi, lũ gia nhơn đã tính chạy kêu lính lệ ra mà đuổi. Bỗng trong đám gia nhơn có thằng sáng ý mới vọt miệng nói:

— Thôi khỏi! Để tao.

Nó vừa xây lưng vô nhà, chưa giập bã trầu, thì trong sân đã vang tiếng chân cà rọc, cà rọc, rồi một con cọp bự xộn vun vút phóng ra. Cả đám ăn xin thét lên những tiếng kinh hoàng, bỏ chạy tán loạn.

Ai mà dè, cái thằng đầu đảng trong đám ăn xin kia, chắc cũng thuộc vào hàng Cái Bang chín túi, quen thói “xin đểu” xưa nay, ỷ mình có võ làm tàng, đã không chịu chạy theo thì chớ, lại còn giơ cao cây gậy đánh chó lên, “khện” lên đầu ông cọp mấy cái, nổ đom đóm mắt, đau thấy ông bà ông vải.

Đau quá hóa cộc, thú tính nổi lên... Hỡi ôi! Đả cẩu bổng pháp chỉ đủ sức chế ngự mấy chú cún con thôi, chớ làm sao mà đả nổi ông cọp tơ đương sức lớn chớ. Nó móc họng thằng kia, chết tươi cái một, rồi còn lôi sểnh tung tăng tung tẩy ra tới giữa chợ, làm náo loạn cả kinh thành.

Tiếng inh ỏi thấu đến tai quan Tổng trấn, ngài lập tức sai quân sĩ bao vây, lựa thế tấn nó vô một góc, ví vào trong cũi rồi truyền tống giam tên trọng phạm nầy vào đại lao. Làm gì có đại lao xây riêng cho loài cọp chớ, cho nên sẵn cái Hổ quyền mới vừa xây xong còn đương chờ thân chủ nầy, quân sĩ sáng ý mới tống nó vô trong “khại”, gọn bân cái một.

Sát nhân giả tử, giết người thì phải đền mạng, bộ luật Hoàng Việt, Gia Long bản triều đã ghi rõ vậy rồi. Mặc cho Bạch Công tử[23], con cưng quan Bố Chánh nhào lăn giẫy tử, nhớ con thú cưng đến nỗi ngã bịnh trầm kha cả tháng trời. Mặc cho quan Bố Chánh cũng có đôi lần áo mão, cân đai chỉnh tề, lễ mễ qua xin, nhưng quan Trấn tổng ngài vẫn bền lòng chặt dạ. Có ai mà nghiêm khắc cho bằng quan Tổng trấn của mình thuở ấy đâu, các cháu biết rồi đó[24]. Cũng vì việc nầy, mà từ đó về sau, quan "Chánh Bố" và ngài Trấn tổng chẳng ai thèm nhìn mặt ai, việc nầy cả kinh thành ai ai cũng đều biết rõ.

Tiếng lành đồn xa, tiếng dữ đồn ba ngày đường. Năm sau, vào lúc chiều tà, có người viễn khách phương xa ghé qua phủ Bố Chánh để báo một tin cơ mật ở chốn kinh đô. Quan Bố Chánh nghe báo lật đật chạy ra cổng phủ, thì chỉ kịp nhìn thấy khuất sau một khúc quanh, người khách lạ đang rạp mình trên lưng ngựa, phi nước đại, bán sống bán chết, chỉ còn vẳng lại tiếng cà rọc, cà rọc và một vầng bụi mù ánh lên trong nắng chiều tà. Quan Chánh Bố liền mở cuộc điều tra thì thằng gác cổng nó mới thật thà phun ra rằng:

— Bởi con lỡ tay mắc tưới cây, nên có réo lớn: “Kêu con cọp ra mở cổng!”. Mới kêu tới đó... thì...

Cọp là tên của một đứa tớ gái ba trợn, được nuôi trong nội phủ. Bởi hồi nhỏ nó khó nuôi nên mẹ cha mới đặt tên “Cọp” xấu háy cho nó, để con ranh, con sát kinh sợ mà không dám đeo theo quấy nhiễu đứa nhỏ.

Bởi vậy, rốt cuộc rồi thì quan Bố Chánh cũng chẳng biết tin cơ mật chốn kinh đô đó là cái tin gì.

ĐẢ HỔ QUYỀN TAM THỨC

Cùng với năm con Linh Miêu cán vá “xộ khám” Hổ quyền, chờ ngày ra pháp trường đền tội, thì có một chàng trai ở đâu tận xứ Cao Bằng, không biết vì tội gì mà phải chịu án lưu đày, xung quân phát vãng, phiêu dạt vào Nam. Đất lành chim đậu, chỉ sau một cuộc sát hạch ngắn ngủi, võ nghệ siêu quần của chàng trai đã trùm lên hết thảy những tay võ sĩ sừng sỏ nhất của ngài Tổng trấn. Thế là chỉ trong một sớm một chiều, từ một người tội đồ binh cách, chàng trai nọ đã leo lên đến hàng tùy tòng thân tín của ngài Tổng trấn, được đặc cách cho theo hầu cận bên mình.

Chàng trai nầy hiểu rõ hơn ai hết, làm trai nếu chỉ cúc cung tận tụy, nai lưng ra làm nha trảo cho người thì biết đến bao giờ mới “gặp hội long vân, đeo ấn công hầu”. Cho nên trong lúc chờ thời, con người trì chí nầy vẫn chịu khó thường xuyên lui tới Hổ quyền. Chàng trai lặng lẽ quan sát từng trận đấu: giữa cọp với voi, giữa cọp với cọp, giữa cọp với người, chàng chú ý đến từng dáng đi, nết đứng của từng ông kễnh, nhứt là thói quen tấn công, vồ mồi của loài hổ dữ...

Thiệt tình mà nói! Con thú dữ dù có khôn ranh tinh quái đến đâu, cũng không sao gian hùng quá cỡ như con người. Chúng quanh đi quẩn lại cũng chỉ có mấy miếng võ vổ, võ táp. Bọn cọp có thói quen, hễ đập đuôi xuống đất là phóng lên vồ, đập đuôi bên trái thì phóng lên vồ bên phải, đập đuôi bên phải thì vồ bên trái (cũng giống như người vậy, có anh hễ chấm mũi bàn chưn trái xuống đất là y như rằng bung chưn phải lên đá).

Chịu khó quan sát thói quen, tập tính của chúng một thời gian là chàng trai nọ đã đi guốc trong bụng của chúng. Đấu sĩ phải biết hoành thân, né cho đúng hướng rồi tìm cách phản đòn. Chàng đã rành sáu câu các miếng võ ruột của loài cọp, tuy lâu lâu cũng bị tai nạn nghề nghiệp, ba chớp ba nháng, sớn sơ sớn sác đụng nhằm cọp thuận tay trái, lãnh đủ mấy vuốt về làm kỷ niệm, không mang tật là may - loài vật cũng có con thuận bên trái như người.

Hiểu hổ không ai bằng, mà thương cọp cũng không ai bằng. Trong bụng chàng cũng phản đối việc lạm sát loài vật nầy một cách vô ích. Nếu như không cần thiết thì không nên giết chúng chỉ để giải trí như một số quan lại đương thời.

Ba năm trời đằng đẵng, chà lết trong Hổ quyền. Với óc quan sát tỉ mỉ, chi tiết, đã giúp cho chàng sáng tạo nên một pho quyền phổ, mà chàng tạm đặt tên là: “Đả Hổ quyền tam thức”, chuyên dùng để trấn áp các loài hổ báo.

❃ 

Cũng vì tham ăn “của đút” của Bạch Công tử, con quan Bố Chánh, cho nên quan Giám hổ - cai quản Hổ quyền - cứ dời ngày đền tội của con Linh Miêu cán vá lại hoài, mà ngài Tổng trấn thì mắc trăm công nghìn việc nên lâu rồi ổng cũng không còn nhớ tới nó nữa.

Cũi tù nhốt nó, đâu thẳng vô mặt khán đài. Nên hằng ngày, dẫu không muốn ngó mà mắt nó vẫn cứ phải chứng kiến cảnh đồng loại cọp của nó chết theo đủ các cách ngoạn mục. Khi thì bị voi chiến dùng vòi cuốn lấy, hất tung lên trời rồi chong cặp ngà nhọn lễu lên mà hứng. May mắn hơn thì bị heo rừng độc chiếc dùng răng nanh xóc ngược, xé toạc bọng đái ra, chết không kịp ngáp, (ngáp sao được mà ngáp, miệng bị bịt kín, thở còn không xong).

Họa hoằn lắm, đôi khi cũng có được một trận đấu công bằng - giữa cọp với cọp - mà con nào cũng bị bẻ nanh, giũa móng cho tà. Rốt cuộc rồi, người thắng lẫn kẻ bại, cũng đều được ngự lên cộ trâu, kéo về lò xả thịt, róc xương, nấu cao hổ cốt...

Hôm nào vui cho bằng hôm thi đấu võ kinh. Từ tờ mờ sáng, cả kinh thành đã sôi lên rậm rật, khán đài đông thôi nghìn nghịt. 

Năm thuở mười thì mới có một khi, trước là bỏ tiền mua vé vô coi cho mãn nhãn, mãn nhĩ, sau là quăng bắt cá cược, kèo trên kèo dưới với nhau, thử coi cọp đấu với người, ai thắng được ai.

Các chàng trai “côn quyền hơn sức, lược thao gồm tài” của trường Anh hài Giáo dưỡng[25], vạm vỡ chắc nịch như cua gạch ngày tối trời, vun vút múa các đường roi “mãn thiên hoa vũ” (mưa bay đầy trời) đấu với các con cọp đã bị bó cẳng, may miệng, bỏ đói lâu ngày, mình rạc xác ve.

Thôi thì! Mấy ngày đó, cộ trâu lôi ra khỏi Hổ quyền biết mấy xác cọp mà kể. Hễ xác nầy vừa được lôi ra, thì người ta đã lo rắc tro, rảy trấu, chuẩn bị cho cuộc thi kế tiếp...

Cả một dãy lều quán của sở lò đúc, dựa sát chân tường thành, đều đã biến thành lò cao hổ cốt, đỏ rừng rực lửa, nấu hết công suất, tung lên bầu trời kinh thành những đám khói đen dày mịt như mây.

Những ngày sau đó, đi tới đâu cũng ngửi thấy mùi mỡ cọp ngay ngáy. Bồ hóng khét nghẹt, bám đen ngòm từng viên gạch của thành Phan Yên. Phải chờ mấy tháng sau, mùa mưa tới, ông trời ổng xáng xuống mấy trận mưa già, mới báng hết mùi hôi.

Chú thích:

[23] Bạch Công tử: Công tử này họ Bạch, không liên quan gi đến Bạch Công tử, Hắc Công tử nổi tiếng vào khoảng thập niên 20 - 30 của thế kỷ trước.

[24] Có nhiều giai thoại về tính trị dân nghiêm khắc của quan Tổng trấn còn truyền lại cho tới ngày nay. Việc ông dám dùng thượng phương bảo kiếm “tiên trảm, hậu tấu” chém đầu Phó Tồng trấn Huỳnh Công Lý về tội tham nhũng, (mà ông nấy lại là cha đẻ của bà Huệ phi, đang được vua Minh Mệnh sủng ái) thì thiệt là nghiêm khắc.

[25] Trường Anh hài Giáo dưỡng: một dạng trường giống như trường Thiếu sinh quân bây giờ