Ngầm

Hai người được chỉ định bỏ hơi độc sarin trên tuyến Chiyoda: Ikuo Hayashi và Tomomitsu Niimi. Hayashi là tội phạm chính, Niimi là lái xe-tòng phạm.

Vẫn chưa rõ tại sao Hayashi – một tiến sĩ y khoa cấp cao với thành tích "đầu tàu" tích cực trước kia ở Bộ Khoa học và Công nghệ – lại được lựa chọn thi hành nhiệm vụ, nhưng bản thân Hayashi thì đoán rằng phi vụ này sẽ trám miệng hắn lại. Dính vào chuyện đánh hơi độc là chặt đứt hết mọi khả năng thoát thân. Đến lúc này Hayashi đã biết quá nhiều. Hắn tôn sùng Shoko Asahara, giáo chủ giáo phái Aum, nhưng rõ ràng là Asahara không tin hắn. Lúc đầu khi Asahara bảo hắn đi thả hơi độc sarin, hắn đã thừa nhận: "Tôi có thể cảm thấy tim tôi đang đập loạn xạ trong lồng ngực – dù nó thì còn đập được ở đâu khác nữa cơ chứ?"

Lên toa đầu của chuyến tàu 7 giờ 48 phút sáng trên tuyến Chiyoda chạy theo hướng Tây Nam từ ngoại ô Kita-senju ở Đông Bắc Tokyo đến ngoại ô phía Tây Yoyogi-uehara, Hayashi chọc thủng túi chất dẻo đựng sarin của hắn ở ga Shin-ochan-omizu tại khu trung tâm thương mại rồi rời tàu điện. Bên ngoài ga, Niimi đang đợi trên xe hơi và cả hai quay về ajid Shibuya – trụ sở sở tại của Aum – nhiệm vụ của họ đã hoàn thành. Hayashi không có cách nào từ chối. "Đây là một thử thách của phép tu Đại Thủ Ấn," hắn liên tục tự nhủ, nhất thiết phải luyện được Đại Thủ Ấn thì mới đạt được tới cấp Sư phụ Đắc ngộ Thực thụ.

Khi nhóm luật sư của Asahara hỏi Hayashi nếu hắn muốn từ chối thì liệu có được không, Hayashi đáp: "Nếu từ chối được thì đã không có chuyện đánh hơi độc ở Tokyo."

Sinh năm 1947, Hayashi là con trai thứ của một bác sĩ ở Tokyo. Được đầu tư từ trung học cơ sở đến trung học phổ thông để thi đỗ vào Đại học Keio, một trong hai trường đại học tư thục hàng đầu của Tokyo, lúc tốt nghiệp trường y hắn được nhận ngay vào làm chuyên gia tim mạch ở Bệnh viện Keio, sau đó tiếp tục thăng tiến lên tới chức trưởng Khoa Tim mạch ở Bệnh viện An dưỡng Quốc gia tại Tokaimura, Ibaragi, Bắc Tokyo. Hắn là thành viên của tầng lớp mà người Nhật gọi là "siêu ưu tú". Sáng láng, con người hắn toát ra lòng tự tin của một chuyên gia. Hắn đến với ngành y rõ ràng là điều tự nhiên. Tóc hắn bắt đầu thưa đi ở đỉnh đầu, như phần lớn những người lãnh đạo Aum, hắn có tư thế đàng hoàng, mắt nhìn thẳng về phía trước, tuy hắn nói năng hơi điệu và có phần khiên cưỡng. Qua lời khai của hắn ở tòa, tôi có ấn tượng đặc biệt là hắn đang kìm nén một luồng cảm xúc nào đó tự bên trong.

Ở thời điểm nào đó trong đời, dường như Hayashi từng nghi ngờ sâu sắc về sự nghiệp bác sĩ của bản thân, và trong khi tìm kiếm lời đáp vượt ra ngoài khoa học chính thống, hắn đã bị các thứ có sức ma mị của Shoko Asahara quyến rũ và thình lình cải sang đạo Aum. Năm 1990, hắn thôi việc, cùng gia đình bỏ đi sống một đời sống tôn giáo. Người ta hứa hẹn sẽ cho hai đứa con hắn hưởng một nền giáo dục đặc biệt trong nội bộ giáo phái. Không cam tâm mất một người tầm cỡ Hayashi, các đồng nghiệp cố ngăn cản nhưng hắn đã quyết. Tựa hồ nghề thầy thuốc không còn giữ được chút tơ vương nào với hắn. Đến khi nhập đạo, hắn mau chóng thấy mình thuộc nhóm người được Asahara ưu ái và được đề bạt làm Bộ trưởng Chữa trị.

Khi bị điểm danh thi hành kế hoạch sarin, Hayashi đã được đưa đến trụ sở tổng bộ của Aum, Satyam số 7, làng Kumikuisiki, gần núi Phú Sĩ, vào lúc 3 giờ sáng ngày 20 tháng Ba, ở đây hắn thực hành diễn tập cuộc tấn công cùng với bốn thành viên chủ chốt khác. Dùng đầu những chiếc dù được giũa nhọn, họ chọc thủng vào túi chất dẻo đựng đầy nước chứ không phải là sarin. Cuộc diễn tập diễn ra dưới sự giám sát của Hideo Murai trong ban lãnh đạo Aum. Trong khi bốn thành viên khác nói rằng thích lần thực hành này thì Hayashi quan sát tất cả với vẻ dè dặt lạnh lùng. Hắn cũng không thực sự chọc thủng túi. Với gã bác sĩ 48 tuổi này, toàn bộ cuộc diễn tập chỉ giống như một trò chơi.

"Tôi chả cần thực tập," Hayashi nói, "Tôi hiểu được cần làm gì, dù không để tâm vào đó."

Sau buổi diễn tập, tất cả năm người đi xe hơi về ajid Shibuya, ngay sau đó thầy thuốc Hayashi đưa các ống tiêm chứa atropine sulphate cho nhóm và bảo họ cách tiêm dưới da khi chớm thấy dấu hiệu trúng độc sarin.

Trên đường đến ga, Hayashi mua găng tay, dao, băng dính và xăng đan ở một cửa hàng tạp hóa. Niimi, người lái xe, mua vài tờ báo để gói các túi chứa sarin. Đó là những tờ báo không chính thống – Akahata (Cờ Đỏ) của Đảng Cộng sản Nhật và Seikyo Shimbun (Tin Giảng pháp Thiêng liêng) của Soka Gakkai 1 – "càng thú vị hơn vì chúng là những tờ báo không phải mua đâu cũng được." Đó là Niimi đùa giỡn tí chút. Trong hai tờ, Hayashi chọn Akahata: một ấn phẩm của giáo phái thù địch thì quá lộ liễu và do đó sẽ mất hiệu quả.

Trước khi lên tàu, Hayashi đeo khẩu trang lên miệng, loại sợi dệt như của bác sĩ phẫu thuật, kiểu nhiều hành khách vẫn thường xuyên đeo để phòng ngừa virus cúm. Số hiệu của đoàn tàu là A725K. Liếc người phụ nữ và đứa con trong toa xe, Hayashi hơi dao động. "Nếu ngay ở đây và ngay bây giờ mình thả sarin," hắn nghĩ, "thì người đàn bà đối diện cầm chắc là chết. Trừ phi cô ta xuống tàu ở một chỗ nào đó." Nhưng hắn đã đi xa đến bước này, không thể quay lại nữa. Đây là một cuộc Thánh Chiến. Kẻ yếu sẽ thua.

Khi tàu đến gần ga Shin-ochanomizu, hắn buông các gói sarin xuống cạnh chân phải, lên tinh thần và chọc thủng một túi bằng mũi dù. Cái túi lùng bùng và "phì" mạnh một tiếng. Hắn lại chọc thêm vài lần nữa – bao nhiêu lần hắn không nhớ chính xác. Về sau, chỉ tìm thấy một túi bị chọc thủng, các túi khác không bị động đến.

Nhưng sarin lỏng trong một cái túi đã bốc hơi hoàn toàn và gây ra nhiều tổn hại. Hai nhân viên nhà ga ở Kasumigaseki đã chết trong khi làm nhiệm vụ cố vứt cái túi đi. Đoàn tàu A725K dừng hẳn ở ga tiếp theo, Kokkai-gijidomac – điểm đỗ gần tòa nhà Quốc hội Nhật – toàn bộ hành khách đã di tản và các toa xe được tẩy trùng.

Hai người đã chết và 231 người phải gánh chịu những tổn thương nghiêm trọng chỉ vì riêng một cái túi sarin của Hayashi 2 .

"Chẳng có ai bình tĩnh để xử lý tình hình"

Kiyoka Izumi (26) 3

Cô Kiyaka Izumi sinh ra ở Kanazawa, một thành phố bên bờ Biển Nhật Bản. Cô làm việc ở phòng quan hệ công chúng của một công ty hàng không nước ngoài. Sau tốt nghiệp cô đi làm cho công ty Đường sắt Nhật Bản, nhưng sau ba năm cô quyết định theo đuổi giấc mơ từ thời thơ ấu là làm việc trong ngành hàng không. Dù chuyển đến làm ở các công ty hàng không là cực kỳ khó khăn ở Nhật – trong một nghìn đơn xin "đổi việc giữa dòng" chỉ có một là được chấp nhận – nhưng cô đã làm được điều kỳ diệu ấy, chỉ để chẳng bao lâu sau khi bắt đầu công việc mới thì gặp phải vụ tấn công bằng hơi độc.

Công việc của cô ở công ty Đường sắt Nhật Bản rất tẻ nhạt không có gì đáng nói. Các đồng nghiệp phản đối cô rời đi nhưng chí cô đã quyết. Công ty đào tạo tốt, nhưng không khí bị công đoàn áp chế thì quá tù túng và bức bối. Cô muốn dùng tiếng Anh trong công việc. Tuy vậy, những kỹ năng cấp cứu mà cô tiếp thu được ở Đường sắt Nhật Bản hóa ra lại là vô giá trong những tình huống bất ngờ…

° ° °

Lúc ấy tôi đang sống ở Waseda [Tây Bắc miền Trung Nhật Bản]. Công ty của tôi thì ở Kamiyacho [Đông Nam miền Trung Nhật Bản], nên tôi thường xuyên đi lại bằng xe điện ngầm, lên tuyến Tozai, đổi xe ở Otemachi để bắt tuyến Chiyoda đến Kasumigaseki, rồi xuống giữa chặng từ Hibiya đi Kimayacho. Công việc bắt đầu lúc 8 rưỡi cho nên tôi rời nhà vào quãng 7 giờ 45 hay 7 giờ 50. Như thế tôi đến trước 8 giờ rưỡi một chút nhưng luôn là một trong những người bắt đầu làm việc sớm nhất. Mọi người khác có mặt đúng giờ. Với các công ty Nhật, tôi luôn biết rằng người ta trông chờ nhân viên tới sớm từ ba mươi phút đến một giờ, nhưng với một công ty nước ngoài thì cách nghĩ lại là mọi người bắt đầu công việc theo nhịp độ của riêng từng người. Bạn đến sớm cũng chẳng ghi được thêm điểm nào với cấp trên.

Tôi thức dậy vào khoảng 6 giờ 15 hay 6 giờ 20. Tôi hiếm khi ăn điểm tâm, chỉ uống vội một tách cà phê. Tuyến Tozai khá đông vào giờ đi làm, nhưng nếu bạn tránh cao điểm thì cũng không đến nỗi tệ lắm. Tôi chưa gặp chuyến bị mấy tên bậy bạ sờ soạng hay gì đó khác.

Tôi chẳng mấy khi ốm, nhưng sáng ngày 20 tháng Ba tôi cảm thấy không được khỏe. Dẫu sao tôi vẫn bắt xe đi làm, xuống tuyến Tozai ở Otemachi và đổi sang tuyến Chiyoda, nghĩ, "Trời ạ, hôm nay mình mệt hết hơi." Tôi hít vào và thình lình hơi thở của tôi đông cứng lại – đúng là thế đấy.

Trên tuyến Chiyoda tôi ở toa đầu. Không quá chen chúc. Các ghế phần lớn đã có người, chỉ có vài hành khách đứng rải rác đây đó. Mình vẫn có thể nhìn suốt tới tận đầu toa đằng kia. Tôi đứng ở phía đầu toa, gần khoang người lái, nắm vào tay vịn bên cửa. Rồi như tôi đã nói, khi hít sâu một cái, tôi thình lình thấy đau. Không, không đau nhiều lắm. Thật ra như là tôi vừa bị bắn hay gì đó, rồi bỗng nhiên hơi thở tôi ngưng hẳn. Giống như nếu tôi hít vào nữa thì ruột gan tất cả sẽ phun hết ra đằng mồm! Mọi cái thành rỗng không hết, chắc là do tôi cảm thấy không được khỏe, tôi nghĩ; nhưng, ý tôi là tôi chưa bao giờ cảm thấy tồi tệ như thế. Cảm giác dữ như thế đó.

Và rồi, bây giờ nghĩ lại thì chuyện đó có vẻ hơi kỳ cục, nhưng tôi nghĩ: "Có thể là ông mình vừa qua đời." Ông sống ở trên mạn Bắc quận Ishikawa và lúc đó đã 94 tuổi. Tôi đã nghe tin ông đang bệnh cho nên có thể cái này là một kiểu điềm báo. Đấy là ý nghĩ đầu tiên của tôi. Có thể ông đã chết hay sao đó.

Một lúc sau không hiểu thế nào tôi lại thở được. Nhưng vào lúc chúng tôi qua ga Hibiya, một chặng dừng trước Kasumigaseki, tôi nổi một trận ho thực sự thảm hại. Lúc ấy mọi người trong toa cũng bật ho lên như điên hết. Tôi biết có cái gì lạ đang xảy ra trong toa xe. Những người khác, họ đang hết sức kích động kia và mọi thứ…

Dù gì thì khi xe điện đỗ lại ở Kasumigaseki, tôi rời xe mà không mấy bận tâm đến chuyện đó nữa. Một số ít hành khách khác gọi nhân viên nhà ga, "Có gì đó không ổn! Lại đây nhanh lên!" rồi đưa anh ta vào toa. Tôi không rõ chuyện gì xảy ra tiếp nữa nhưng nhân viên này là người đã mang cái gói sarin ra rồi chết sau đó.

Tôi rời chuyến Chiyoda rồi đi thẳng sang tuyến Hibiya như thường lệ. Khi xuống hết cầu thang chuyển sang tuyến Hibiya, tôi nghe thấy còi báo động réo Bíp-bíp-bíp. Nhờ thời gian làm việc ở Công ty Đường sắt Nhật Bản (JR) tôi hiểu ngay là có sự cố. Đó cũng là lúc loa nhà ga loan đi một thông báo. Và đúng lúc tôi đang nghĩ, "Tốt hơn là mình ra khỏi đây" thì một chiếc tàu chạy tuyến Hibiya từ phía ngược lại lao đến.

Qua vẻ bối rối của các nhân viên nhà ga tôi có thể thấy đây là một tình huống không bình thường. Chuyến tàu vừa đến vắng tanh, không một bóng hành khách. Mãi về sau này tôi mới biết chính xác là đoàn tàu này cũng bị rải sarin. Họ đã phải trải qua một cơn khủng hoảng ở ga Kamiyacho hay đâu đó và tất cả hành khách đã được kéo ra khỏi tàu.

Sau tiếng còi báo động có một thông báo: "Yêu cầu hành khách di tản khỏi nhà ga." Người ta tiến về phía cửa ra nhưng tôi bắt đầu cảm thấy buồn nôn. Cho nên thay vì đi thẳng ra ngoài, tôi lại nghĩ tốt hơn là tới nhà vệ sinh đã. Tôi nhìn quanh tìm phòng trưởng ga, vì ngay cạnh đó là khu vệ sinh.

Khi đi ngang qua văn phòng, tôi thấy ba nhân viên nhà ga đang nằm dài ở đó. Hẳn đã xảy ra sự cố chết người. Nhưng tôi vẫn tiếp tục đi tới nhà vệ sinh, và khi ở đó ra thì tôi đi đến một cửa ra trồi lên ở trước tòa nhà của Bộ Thương mại và Công nghiệp. Tất cả những việc đó mất chừng mười phút, tôi cho là vậy. Trong lúc đó người ta đã mang các nhân viên nhà ga tôi trông thấy ở trong văn phòng lên.

Khi ra khỏi cửa, tôi nhìn kỹ một lượt xung quanh, nhưng điều tôi nhìn thấy là – biết nói như thế nào nhỉ? – "địa ngục", chữ ấy miêu tả hoàn hảo được quang cảnh. Ba người nằm trên mặt đất, thìa chặn ngang miệng để tránh cắn đứt lưỡi. Khoảng sáu nhân viên nhà ga nữa cũng ở đây, nhưng tất cả bọn họ chỉ ngồi trên các luống hoa, ôm đầu kêu khóc. Khi tôi ra khỏi cửa, một cô gái khóc thảm hại. Tôi không biết phải nói gì. Tôi chẳng hiểu chút nào về chuyện đang xảy ra.

Tôi túm lấy một nhân viên nhà ga và bảo: "Tôi từng làm việc cho Đường sắt Nhật Bản. Tôi đã quen đối phó với các tình huống nguy cấp. Tôi có giúp được theo cách nào đó không?" Nhưng ông ta cứ thất thần nhìn vào khoảng không, chỉ nói được mỗi câu: "Vâng, giúp đi." Tôi quay sang những người khác đang ngồi ở đó. "Đây đâu phải lúc khóc," tôi nói. "Chúng tôi đâu có khóc," họ trả lời, dù trông thì đúng là họ đang khóc. Tôi ngỡ họ đau buồn trước cái chết của các đồng sự.

"Đã có ai gọi xe cứu thương chưa?" tôi hỏi và họ nói đã gọi rồi. Nhưng khi tôi nghe thấy tiếng còi xe cứu thương thì có vẻ nó không đến chỗ chúng tôi. Vì lý do nào đó, chúng tôi là những người cuối cùng được cứu giúp, cho nên những người ở trong tình trạng nghiêm trọng nhất lại được đưa đến bệnh viện muộn. Kết quả là hai người đã chết.

Những người quay phim của Truyền hình Nhật Bản đang quay toàn bộ quang cảnh. Họ đỗ xe ở gần đó. Tôi chạy theo tốp làm phim, nói: "Bây giờ không phải lúc quay phim! Nếu các anh có phương tiện chuyên chở thì đưa những người này đến bệnh viện đi!" Tài xế bàn bạc với nhóm quay phim một chút rồi nói, "Được rồi."

Khi làm việc cho Đường sắt Nhật Bản, tôi luôn được khuyên nên mang theo một khăn quàng màu đỏ. Gặp trường hợp khẩn cấp bạn có thể vẫy nó để dừng xe lửa lại. Nên tôi đứng đó và nghĩ tới "khăn quàng". Ai đó cho tôi mượn một chiếc khăn tay nhưng nó bé quá nên rốt cuộc tôi đã đưa nó cho một người tài xế của tốp làm phim của đài truyền hình, dặn: "Đưa những người này đến bệnh viện gần nhất. Đây là một vụ khẩn cấp nên nếu cần thì anh cứ bấm còi, chạy vượt đèn đỏ! Cứ đi là đi, không dừng lại!"

Tôi đã quên mất chiếc khăn tay ấy màu gì; chỉ nhớ nó có in hình gì đó. Tôi cũng không nhớ đã bảo anh ta vẫy nó hay buộc vào gương mặt bên. Lúc đó tôi khá kích động cho nên trí nhớ không rõ rệt. Sau này, khi tôi gặp ông Toyoda, ông nhắc tôi nhớ lại: "Tôi không trả cô chiếc khăn tay được." rồi cho tôi một chiếc mới. Bị say xe ở ghế sau, ông đã dùng chiếc khăn của tôi.

Chúng tôi chật vật khiêng Takahashi, một nhân viên nhà ga đã chết, vào phía sau xe cùng với một nhân viên khác. Vẫn còn chỗ nên thêm một nhân viên nữa lên xe. Tôi nghĩ khi đó ông Takahashi vẫn còn sống. Nhưng thoạt nhìn ông tôi đã nghĩ: "Ông ấy đi rồi." Không phải vì tôi từng chứng kiến cái chết, tôi chỉ linh cảm chắc chắn là vậy. Tôi có thể hình dung ra nó; ông ta đang chết như thế. Nhưng dù sao, tôi vẫn cứ phải cố giúp.

Người tài xế nài nỉ, "Cô đi với chúng tôi nhé," nhưng tôi nói, "Không, tôi không đi." Vẫn còn nhiều người khác đang được mang lên mặt đất và phải có ai đó trông nom họ cho nên tôi ở lại. Tôi không biết chắc chiếc xe đi đến bệnh viện nào. Tôi cũng không biết sau đó họ ra sao.

Nhưng có một cô gái cạnh đó, khóc lóc, run rẩy suốt. Tôi ở lại với cô, cố an ủi cô, nói: "Đây đây, mọi sự ổn cả mà," cho tới khi xe cứu thương đến. Suốt thời gian đó, tôi trông nom nhiều người khác nhau, tất cả đều mặt mày trắng nhợt, phờ phạc. Một người, nom sắc diện trông khá già, đang sùi bọt mép. Tôi không ngờ con người ta lại có thể sùi bọt mép ra đến thế. Tôi cởi cúc áo sơ mi, nới lỏng thắt lưng của ông rồi bắt mạch cho ông. Mạch rất nhanh. Tôi cố làm ông tỉnh lại nhưng vô ích. Ông đã mê man hoàn toàn.

"Ông già" này thật ra là một nhân viên nhà ga. Chỉ là ông đã cởi áo khoác đồng phục. Ông xanh xao và tóc thưa nên tôi lầm là một hành khách nhiều tuổi. Sau tôi được biết ông là Toyoda, đồng sự của hai nhân viên nhà ga đã chết kia [ông Takahashi và ông Hishinuma]. Ông là người duy nhất trong ba nhân viên nhà ga bị thương còn sống sót, và là một trong những người nằm viện lâu nhất.

Xe cứu thương đến. "Ông này tỉnh không?" họ hỏi. "Không!" tôi hét lên đáp. "Nhưng thấy còn mạch!" Kíp cứu thương ụp mặt nạ ôxy vào miệng ông. Rồi họ nói: "Còn một cái nữa [nghĩa là một mặt nạ hô hấp nữa]. Nếu còn có ai khác đau thì chúng tôi sẽ mang họ đi luôn." Thế là tôi hít một ít ôxy còn cô gái khóc lóc ấy thì làm một hơi dài. Chúng tôi chưa kịp hít xong thì đám truyền thông ập đến. Họ vây quanh cô gái và cô gái tội nghiệp ấy xuất hiện trên màn hình suốt cả ngày.

Trong khi chăm sóc mọi người, tôi hoàn toàn quên mất sự đau đớn của bản thân. Chỉ khi nói đến ôxy tôi mới chợt thấy, "Nghĩ mà xem, mình cũng đang thở thật kỳ cục." Nhưng ngay lúc đó thì tôi không liên hệ vụ đánh hơi độc với tình trạng của mình. Tôi chưa sao thì phải trông nom những người thật sự bị tổn thương thôi. Tôi không biết sự cố là gì nhưng dù bất cứ gì thì nó cũng là một sự cố lớn. Và như đã nói trên kia, tôi đã cảm thấy không khỏe từ sáng nên tôi tin cảm giác hơi chuếnh choáng đang có lúc đấy là do chính mình.

Giữa lúc xảy ra tất cả các chuyện này, một đồng nghiệp của tôi đi qua. Anh giúp tôi cứu cô gái ra khỏi vòng vây của giới truyền thông. Rồi anh đề nghị tôi cùng đi bộ đến công ty, và tôi nghĩ: "OK, ta sẽ đi bộ đi làm." Từ Kasumigaseki đến công ty tôi mất chừng ba mươi phút đi bộ. Trong khi đi tôi thấy hơi khó thở một chút nhưng không tệ đến nỗi phải ngồi xuống nghỉ. Tôi vẫn đi được.

Khi chúng tôi đến công ty, sếp đã thấy tôi trên tivi nên ai nấy đều hỏi, "Cô Izumi, cô thật sự không sao chứ?" Lúc đó đã mười giờ. Sếp bảo, "Hay là cô nghỉ một chút? Không nên tự hành mình quá," nhưng tôi vẫn thật sự không biết chuyện gì đã xảy ra nên vẫn tiếp tục làm việc. Một lúc sau, phòng Nhân sự gửi thông báo: "Có lẽ là hơi độc, vậy nếu cô cảm thấy có dấu hiệu không khỏe thì phải báo ngay cho bệnh viện." Và chính lúc đó tình trạng của tôi xấu đi. Họ cho tôi lên một xe cứu thương ở giao lộ Kamiyacho rồi đưa tôi đến bệnh viện Azabu, một bệnh viện nhỏ gần đó. Tại đây có hai chục người đã được chở đến.

Suốt một tuần sau đó tôi có những triệu chứng giống như cảm lạnh. Tôi ho suyễn, và ba ngày sau thì sốt cao, nhiệt độ tăng quá 40 độ C. Tôi chắc nhiệt kế phải vỡ mất. Thủy ngân nhảy vọt thẳng lên đầu cùng thang độ. Cho nên nhiệt độ thật của tôi có thể còn cao hơn thế nữa. Tất cả những gì tôi biết là tôi hoàn toàn bị bất động.

Ngay cả sau khi đã hạ sốt, tiếng khò khè vẫn dai dẳng chừng một tháng sau đó nữa; rõ ràng đó là hậu quả của sarin trong phế quản tôi. Đau không thể ngờ được. Tôi muốn nói là hễ cất tiếng ho là tôi không thể ngừng nổi. Đau đến nỗi tôi không thở được. Tôi ho suốt ngày đêm. Tôi đang nói bình thường thế này là nó thình lình bắt đầu. Ở bộ phận quan hệ công chúng, ông phải gặp gỡ nhiều người, nên làm việc mà ho khù khụ như thế thì quả thật là gay.

Và tôi cứ bị ngủ mê. Hình ảnh những nhân viên nhà ga cắn ngang thìa ở miệng bám chặt trong óc tôi. Trong các giấc mơ, có hàng trăm thân người nằm trên mặt đất, hàng này nối hàng kia đến tận xa xăm. Tôi không biết đã bao nhiêu lần mình thức dậy giữa đêm. Kinh hoàng.

Như tôi đã nói, ở chỗ chúng tôi đứng trước Bộ Thương mại và Công nghiệp, có những người sùi bọt mép. Một nửa con đường rải nhựa đó là địa ngục tuyệt đối. Nhưng ở nửa bên kia, người ta vẫn rảo bộ đi làm như thường lệ. Đang săn sóc một ai đó, tôi nhìn lên và nhìn thấy người qua đường liếc về phía chúng tôi với vẻ như hỏi: "Ở đó xảy ra chuyện quỷ gì thế kia?" nhưng không ai lại gần. Tựa hồ chúng tôi là một thế giới tách biệt. Không ai dừng bước. Tất cả họ đều nghĩ: "Chẳng dính dáng gì đến ta."

Mấy nhân viên bảo vệ đứng ngay trước mắt chúng tôi tại cổng Bộ. Ở đây chúng tôi có ba người nằm thẳng cẳng trên đất, tuyệt vọng chờ xe cứu thương mãi không thấy đến. Nhưng không ai ở Bộ này gọi hộ người ứng cứu. Họ cũng chẳng buồn gọi cho chúng tôi một chiếc taxi.

Sarin được rải lúc 8 giờ 10, vậy mà hơn một tiếng rưỡi sau xe cứu thương mới tới. Suốt thời gian ấy, những người kia cứ mặc cho chúng tôi ở đây. Thỉnh thoảng tivi chiếu cảnh ông Takahashi nằm chết với chiếc thìa ở miệng, nhưng thôi. Xem thứ đó tôi không chịu nổi.

MURAKAMI: Thử giả định nhé, nếu cô là một trong số những người đang đi làm ở phía bên kia đường lúc đó thì sao. Cô có nghĩ là sẽ qua đường để giúp đỡ không?

Có chứ, tôi nghĩ như vậy. Tôi sẽ không thể lờ họ đi, bất kể chuyện đó có bất thường thế nào đi chăng nữa. Tôi sẽ băng qua đường. Sự thật là mọi chuyện khiến tôi muốn bật khóc nhưng tôi biết nếu tôi mất kiểm soát thì sẽ là chấm hết. Chẳng ai bình tĩnh xử lý tình hình cả. Thậm chí không ai quan tâm đến những người đang bệnh. Tất cả cứ bỏ mặc chúng tôi ở đó mà đi lướt qua. Thật vô cùng kinh khủng.

Về những tội phạm rải hơi độc, tôi thật lòng không thể nói mình cảm thấy giận dữ hay oán hận chúng tới đâu. Tôi cho rằng chẳng qua là tôi không nghĩ tới chúng, và hình như tôi không thể tìm thấy những cảm xúc đó ở trong mình. Tôi chỉ nghĩ đến những gia đình phải gánh chịu tấn thảm kịch ấy, với tôi nỗi đau của họ còn lớn hơn nhiều so với bất cứ cơn giận hay nỗi oán hận nào mà tôi có thể cảm thấy đối với bọn tội phạm. Việc một kẻ nào đó thuộc giáo phái Aum mang sarin lên xe điện ngầm… không phải là vấn đề chính. Tôi không nghĩ đến vai trò của Aum trong vụ đánh hơi độc.

Tôi không bao giờ xem các chương trình tường thuật trên tivi hay bất cứ ở đâu về Aum. Tôi không muốn. Tôi không có ý định sẽ trả lời phỏng vấn. Nếu phỏng vấn mà giúp được những người đau khổ kia hay gia đình của những người đã chết thì đồng ý, tôi sẽ tới và nói chuyện, nhưng chỉ khi họ thực sự muốn biết cái gì đã xảy ra mà thôi. Tôi không thích thông tin đại chúng đưa tôi ra múa may nhí nhố.

Dĩ nhiên xã hội phải trừng trị nghiêm khắc tội ác này. Đặc biệt là khi xem xét đến gia đình những người đã chết, sẽ không thể có chuyện phủi tay dễ dàng. Các gia đình ấy cần phải làm gì đây…? Nhưng ngay cả khi các tội phạm kia có bị tử hình đi nữa thì rốt cuộc cũng giải quyết được gì chứ? Có thể tôi quá nhạy cảm với chuyện chết chóc của con người, nhưng dường như với tôi, án quyết có nặng đến đâu thì ta cũng chẳng ăn nói được gì với những gia đình kia cả.

"Tôi ở miết đây từ ngày đầu tiên vào làm"

Masaru Yuasa (24)

Yuasa trẻ hơn ông Toyoda hay ông Takahashi đã quá cố nhiều. Anh chỉ tầm tuổi con của họ. Với mái tóc trẻ trung đánh rối, trông anh chỉ trạc 16 tuổi. Vẫn có một cái gì ngây thơ và trẻ con ở anh, khiến anh trông càng trẻ hơn tuổi.

Anh sinh ra và trải qua thời thơ ấu ở Ichikawa, Chiba, bên kia vịnh Tokyo. Lớn lên một chút, anh quan tâm tới xe lửa rồi đi học tại trường Trung học chuyên nghiệp Iwakura ở Ueno, Tokyo, điểm đến cho những ai muốn làm việc trong ngành đường sắt. Ban đầu anh muốn làm lái tàu nên chọn theo học ngành cơ khí đầu máy. Anh được Cơ quan Quản lý Tàu điện ngầm tuyển dụng năm 1988 và từ đó đến nay làm việc tại ga Kasumigaseki. Bộc trực và cởi mở, anh tiếp cận công việc hàng ngày với một mục đích rõ rệt. Điều này càng khiến anh sốc hơn trước vụ đánh hơi độc.

Sếp của Yuasa lệnh cho anh giúp đưa ông Takahashi lên cáng cứu thương từ chỗ ông ta bị ngã ở thềm ga tuyến Chiyoda lên mặt đất và chờ xe cứu thương tại một khu vực được chỉ định trước – chiếc xe không hề đến. Anh chứng kiến tình trạng của Takahashi xấu đi ngay trước mắt nhưng bất lực, không làm được gì. Kết quả là ông Takahashi đã chết vì không được chữa chạy kịp thời. Không thể tưởng tượng nổi nỗi thất vọng, hoang mang, giận dữ của Yuasa khi ấy. Chắc vì lý do đó mà ký ức của anh về cảnh tượng này ở nhiều chỗ đã bị mờ đi. Như chính anh cũng thừa nhận, một số chi tiết đã hoàn toàn bị xóa sạch.

Điều này giải thích tại sao những tường thuật song song về cùng một cảnh tượng lại có thể hơi khác nhau, nhưng xét cho cùng thì đó cũng là cách mà Yuasa đã trải nghiệm chuyện này.

° ° °

Ở trường, chúng tôi học Cơ khí hay Vận tải. Những người học Vận tải phần lớn là những cha thích thống kê con số, để lịch tàu chạy ở trong ngăn kéo bàn làm việc. [cười] Tôi là tôi thích con tàu chứ không thích những cái lịch kia. Chúng không ám ảnh tôi.

Xét về nghề nghiệp, tập đoàn Đường sắt Nhật bản [JR] là một cửa lớn để nhắm tới. Cho nên nhiều tay muốn được là tài xế của Shinkansen [tàu siêu tốc]. Lúc tôi tốt nghiệp, JR bác đơn xin việc của tôi nhưng Seibu, Odakyu, Tokyu và các hãng tư nhân khác nói chung khá cởi mở, tuy có cái kẹt là để được nhận vào làm thì mình phải sống ở những khu vực có tuyến của các hãng này phục vụ. Đúng, khá là gay. Tôi luôn muốn làm việc trên tàu điện ngầm và Cơ quan Quản lý Tàu điện ngầm cũng rất phù hợp. Lương lậu lại không tồi hơn các nơi khác.

Công việc ở nhà ga dính đến đủ thứ. Không phải chỉ có việc ở phòng vé hay trên sân ga mà còn phải giải quyết chuyện mất mát hành lý và dàn xếp các vụ cãi vã của hành khách. Với một người mười tám tuổi mới vào nghề mà phải làm tất cả những chuyện đó thì thật là không dễ dàng. Đó là lý do tại sao ca trực suốt ngày đêm đầu tiên lại là ca trực dài nhất. Sau chuyến tàu cuối cùng, tôi hạ cánh cửa chớp xuống và thở phào khoan khoái: "A, thế là xong cho hôm nay!" Giờ thì không thế nữa, nhưng ban đầu là như thế đấy.

Đám say rượu là thứ tồi tệ nhất. Khi say thì hoặc họ thân thiết với mình, hoặc đánh nhau, hoặc nôn mửa. Kasumigaseki không phải là một khu vực nhiều tụ điểm giải trí nên chúng tôi không gặp phải đám này nhiều, nhưng đôi lúc cũng có gặp.

Không, tôi chưa bao giờ thi lấy bằng lái tàu. Tôi cũng có vài cơ hội nhưng nghĩ đi nghĩ lại rồi không dự. Cuối năm đi làm đầu tiên của tôi cũng có một kỳ thi sát hạch dành cho lái tàu nhưng sau một năm tôi mới chỉ bắt đầu quen việc ở nhà ga cho nên tôi bỏ qua. Tất nhiên là ở đó có đám say, như tôi đã nói đấy, thứ tôi chẳng thích thú gì cho lắm, nhưng tôi nghĩ tốt hơn vẫn là nên học thêm lấy chút ít những cái cơ bản đã. Tôi cho rằng trong khi tôi cứ làm việc quanh quẩn ở nhà ga thì đam mê được lái tàu ban đầu của tôi đã thay đổi cùng với thời gian.

Ga Kasumigaseki có ba tuyến đi và đến: Marunouchi, Hibiya và Chiyoda. Mỗi tuyến lại có ban điều hành riêng. Lúc ấy tôi ở tuyến Marunouchi. Văn phòng của tuyến Hibiya to nhất, nhưng hai tuyến Marunouchi và Chiyoda cũng có văn phòng và phòng dành riêng cho nhân viên.

Chủ nhật trước vụ đánh hơi độc, tôi lại trực cả ngày lẫn đêm ở văn phòng của tuyến Chiyoda. Họ thiếu nhân viên và tôi được trám vào. Luôn phải có một số lượng nhân sự nhất định trực suốt đêm ở đó. Ban điều hành của các tuyến khác đỡ đần nhau lúc khó khăn như một đại gia đình.

Khoảng 12 rưỡi, chúng tôi hạ cửa chớp, khóa các buồng vé, tắt máy bán vé rồi tắm rửa và mãi sau 1 giờ sáng mới đi ngủ. Ca sớm trước đó xong việc vào khoảng 11 rưỡi và khoảng 12 giờ thì ngủ. Sáng hôm sau ca sớm sẽ thức dậy lúc 4 rưỡi còn ca muộn thức dậy lúc 5 giờ. Chuyến tàu đầu tiên chuyển bánh vào khoảng 5 giờ sáng.

Việc đầu tiên khi thức dậy là dọn dẹp vệ sinh, nâng cửa chớp lên, sửa soạn phòng vé. Rồi chúng tôi lần lượt ăn điểm tâm. Chúng tôi tự nấu cơm bằng gạo của mình, làm lấy món xúp miso. Việc phục vụ ăn uống được trưng rõ lên cùng với mọi nhiệm vụ khác. Chúng tôi ai cũng phải làm.

Đêm hôm đó tôi trực ca muộn, nên tôi dậy lúc 5 rưỡi, mặc đồng phục vào và trình diện ở phòng vé lúc 5 giờ 55. Tôi làm việc tới 7 giờ rồi đi ăn điểm tâm từ 7 giờ đến 7 rưỡi. Rồi tôi đi đến một phòng vé khác và làm việc ở đó đến 8 giờ 15, cơ chừng vậy, rồi thế là xong việc ngày hôm đó.

Tôi đang đi bộ về văn phòng sau khi bàn giao thay ca thì ông Matsumoto, tổ trưởng lao công đi ra với một cây chổi lau. "Cái đó để làm gì thế ạ?" tôi hỏi thì ông nói cần làm vệ sinh nội thất một toa xe. Tôi đã hết ca và lại đang rảnh tay nên bảo, "Tốt, tôi sẽ đi với ông." Chúng tôi ra thang máy để lên sân ga.

Ở đấy chúng tôi thấy Toyoda, Takahashi và Hishinuma với một mớ báo ướt trên sân ga. Họ đang dùng tay nhét chúng vào mấy túi chất dẻo nhưng nước từ các túi vẫn không ngừng trào ra nền sân ga. Matsumoto dùng chổi lau khô chỗ nước. Tôi không có chổi và phần lớn báo đã được cho hết vào túi nên tôi không giúp gì được mấy. Tôi chỉ đứng sang một bên, nhìn.

"Mấy của nợ này là gì thế nhỉ?" tôi thầm nghĩ. Có mùi rất hắc xộc lên. Tồi Takahashi đi đến một thùng rác ở cuối sân ga, chắc để nhặt lấy ít báo nữa lau khô nốt những chỗ còn ướt. Thình lình ông khuỵu xuống ngất xỉu ở trước thùng rác.

Mọi người chạy lại chỗ Takahashi, hét: "Chuyện gì thế?" Tôi nghĩ có thể ông ta ốm nhưng không có gì nghiêm trọng lắm. "Ông đi được không?" họ hỏi, nhưng rõ ràng là ông không thể cho nên tôi gọi văn phòng bằng điện thoại nội bộ: "Xin cho một cáng thương đến!"

Mặt Takahashi nom phát sợ. Ông không nói được. Chúng tôi đặt ông nằm nghiêng, nới lỏng cà vạt… tình trạng xem ra thật sự đáng ngại.

Chúng tôi mang ông xuống văn phòng bằng cáng, rồi điện thoại gọi xe cứu thương. Lúc ấy, tôi hỏi Toyoda, "Xe cứu thương sẽ đến ở cửa ga nào đấy?" Có quy định cho các tình huống như thế này, nói rõ xe cứu thương nên đỗ ở cửa nào và vân vân. Nhưng Toyoda đã bị cứng lưỡi. Khá kỳ quặc. Nhưng lúc ấy tôi chỉ nghĩ là chắc ông hoảng quá nên không nói được.

Dù gì thì tôi cũng phóng vội đến Cửa Ra A11. Đúng vậy, trước khi đem Takahashi lên, tôi đã tự lên đó để chờ ra hiệu cho xe cứu thương khi nó tới. Thế là tôi ở bên ngoài cửa ra và chờ ở cạnh Bộ Thương mại và Công nghiệp.

Trên đường tới Cửa Ra A11, tôi đâm bổ vào một nhân viên làm việc trên tuyến Hibiya, ông bảo với tôi vừa có một vụ nổ ở ga Tsukiji. Không có thông tin gì hơn nữa. Ngày 15 tháng này người ta đã tìm thấy một vật đáng ngờ ở ga chúng tôi, cho nên trong lúc chờ xe cứu thương tôi nghĩ, "Hôm nay thể nào cũng là một ngày kỳ lạ đây."

Nhưng tôi chờ, chờ mãi mà không thấy chiếc xe cứu thương. Lát sau một nhân viên đi lên và nói, "Chưa có xe hả? Chúng ta làm gì đây?" Chúng tôi quyết định phải mang Takahashi lên trên mặt đất. Suốt thời gian đó, tôi ở bên ngoài, nhưng hai hay ba người từ dưới văn phòng lên bảo tôi là ở dưới đó họ đã bắt đầu cảm thấy khó chịu. Cho nên họ không muốn quay trở xuống. Hóa ra họ đã giữ ở văn phòng cái của chứa bên trong túi chất dẻo ấy, và đó là thủ phạm.

Takahashi vẫn cần được mang lên nên chúng tôi lại trở xuống cầu thang một lần nữa. Trở lại văn phòng, có một nữ hành khách cảm thấy mệt đang ngồi trên chiếc sofa cạnh của ra vào. Takahashi nằm ở cáng đặt trên sàn phía sau lưng cô. Lúc này ông không động đậy, thực ra là đã cứng đờ. Nom ông tệ đi rất nhiều so với lúc trước, hầu như bất tỉnh. Một nhân viên khác đang cố nói chuyện với ông nhưng không ăn thua. Bốn chúng tôi khiêng cáng đưa ông lên mặt đất.

Nhưng chúng tôi chờ, chờ miết mà vẫn không tăm hơi xe cứu thương. Chúng tôi nản vô cùng. Tại sao không có gì đến cả. Bây giờ thì tôi biết là lúc đó tất cả xe cứu thương đều đã nhào hết tới Tsukiji. Có thể nghe thấy còi hụ xa xa nhưng không chiếc nào đi lại đằng này. Tôi không thể không cảm thấy lo lắng, nghĩ khéo họ đã đến lầm địa điểm. Tôi gần như muốn hét toáng lên: "Này, đằng này cơ mà!" Quả thật tôi đã cố chạy đến hướng đó nhưng tôi cảm thấy chính mình cũng đang chóng mặt… Tôi lại đổ vấy rằng do mình thiếu ngủ.

Khi chúng tôi đem Takahashi lên thì các nhà báo đã ở cửa ra. Một phụ nữ cầm máy ảnh đang liên tục chĩa ống kính vào Takahashi nằm ở đó. Tôi hét to với chị ta: "Không chụp ảnh!" Tay trợ lý của chị ta chen vào giữa hai chúng tôi nhưng tôi cũng bảo anh ta: "Không chụp nữa!" – nhưng chụp ảnh là nghề của chị ta mà.

Rồi một xe của Đài truyền hình Tokyo đến. Họ hỏi quá nhiều, như "Tình hình ở đây thế nào?" – nhưng tôi chả có lòng dạ nào mà trả lời phỏng vấn. Làm gì có khi mà mãi chả thấy xe cứu thương nào đến cả.

Tôi chợt nhận thấy toán làm truyền hình ấy có một xe thùng lớn, thế là tôi thu xếp với họ: "Các ông có xe, các ông phải đưa Takahashi đi." Chắc tôi còn cáu giận kiểu gì đó, cái cách nói của tôi ấy. Tôi không nhớ chi tiết nữa, nhưng tôi rất khích động. Không ai biết chuyện gì đang diễn ra, nên cần thương lượng đôi chút. Không ai nói ngay được là "Ô, được thôi", rồi lao vào hành động. Phải thảo luận mất một lúc. Khi thu xếp xong thì họ hạ hàng ghế sau xuống và đặt Takahashi lên đó cùng với một nhân viên nhà ga khác [ông Ohori] cũng cảm thấy khó chịu. Ông đã ở cùng với Takahashi suốt thời gian qua nhưng khi lên đến mặt đất thì ông bắt đầu nôn mửa. Một nhân viên khác [ông Sawaguchi] cũng đi với họ.

"Các vị biết bệnh viện nào không?" tài xế hỏi nhưng không ai biết gì cả. Vậy nên tôi lên ghế trên cạnh tài xế để đi cùng, chỉ cho họ tới bệnh viện Hibiya, nơi chúng tôi thường đưa người ốm ở ga đến. Một phụ nữ nói, "Vẫy một mảnh vải đỏ hay cái gì đó ở cửa xe cho người ta biết là cấp cứu." Chúng tôi không có miếng vải đỏ nào, nên chị cho chúng tôi khăn tay của chị. Không đỏ, chỉ có một họa tiết bình thường. Tôi ngồi ở ghế trước phất chiếc khăn tay ra ngoài cửa xe suốt đường tới bệnh viện.

Lúc đó là khoảng 9 giờ, nên đường khá đông. Tôi đã mệt phờ, sau ngần ấy thời gian chờ một chiếc xe cứu thương không bao giờ đến. Tôi thậm chí không nhớ được cả mặt tài xế hay người phụ nữ đã cho tôi chiếc khăn tay. Không một ký ức nào hết. Tôi chỉ thấy kiệt sức. Không có thì giờ nghĩ đến những gì đang xảy ra. Tôi chỉ nhớ Ohori nôn ra ghế sau. Chuyện ấy thì tôi nhớ rõ.

Chúng tôi đến nơi, bệnh viện chưa mở cửa. Chúng tôi đưa cáng Takahashi ra khỏi xe rồi tôi đến phòng tiếp tân, "Chúng tôi có một ca cấp cứu đây," tôi nói rồi quay ra ngoài chờ ở bên Takahashi. Ông vẫn không hề động đậy. Ohori đau gập người lại, bất động. Vẫn không ai ở trong bệnh viện ra. Chắc họ cho rằng trường hợp này không có gì là nghiêm trọng. Nói cho cùng thì lúc đó trông tôi chắc hoảng loạn quá, mà tôi cũng có nói chi tiết gì với họ đâu. Chúng tôi chờ, chờ, nhưng cũng chẳng một ai ra cả.

Nên tôi lại vào phòng tiếp tân, cao giọng: "Làm ơn nào! Ai đó ra đi chứ. Nghiêm trọng đấy!" Rồi một vài người đi ra, trông thấy thực trạng của Takahashi và Ohori liền vội đẩy họ vào trong. Toàn bộ chuyện này mất bao lâu? Hai hay ba phút.

Sawaguchi ở lại phòng tiếp tân còn tôi quay lại cửa nhà ga cùng với tài xế chiếc xe truyền hình. Lúc ấy tôi đã bình tĩnh lại được nhiều, hay ít nhất tôi đã tự nhủ mình phải bình tĩnh. Tôi xin lỗi người tài xế vì chuyện Ohori nôn tung tóe ra ghế sau nhưng anh ta không có vẻ gì là để tâm đến. Chỉ lúc ấy tôi mới có thể chuyện trò nổi, dù chỉ đơn giản như vậy thôi.

Lúc đó tôi nghĩ họ đã mang Toyoda và Hishinuma đi, cả hai đều không nhúc nhắc được. Họ đang cố làm hai người ấy hồi phục bằng cách cho thở mặt nạ ôxy và xoa bóp ngực. Xung quanh họ, các nhân viên khác và hành khách đang ngồi ở ngoài Bộ Thương mại và Công nghiệp. Không ai biết chuyện quái quỷ gì đang diễn ra.

Cuối cùng một xe cứu thương cũng tới. Tôi không nhớ rõ nhưng hình như tôi vẫn mang máng là Toyoda và Hishinuma được đưa đi, riêng rẽ. Mỗi xe cứu thương chỉ chở một bệnh nhân nên một người trong họ phải nằm xe thường. Lúc đó, họ là những người duy nhất được chuyển đi. Những người khác tình trạng không trầm trọng bằng. Trước đó, rất nhiều người đã tụ tập quanh Cửa Ra A11: các báo đài, cảnh sát, phòng cháy chữa cháy. Đám truyền thông hừng hực khí thế, micro lăm lăm chĩa ra, phỏng vấn người qua đường và nhân viên tàu điện ngầm. Chắc họ không được vào nhà ga nữa.

Ngay khi tình hình được kiểm soát, tôi đi bộ đến bệnh viện. Khi tôi vào đại sảnh thì tivi đang mở. Đó là chương trình tin tức của kênh NHK. Họ đang tường thuật trực tiếp vụ đánh hơi độc. Chính lúc đó qua một phụ đề chạy bên dưới màn hình tôi mới biết Takahashi đã chết. "Ôi," tôi nghĩ, "ông không qua nổi. Chúng ta chậm trễ quá…" Không thể nói được là tôi đã buồn đến thế nào.

Tình trạng của bản thân tôi ư? Đồng tử tôi co lại và nhìn cái gì cũng thấy tối đen. Tôi ho nữa. Cũng không có gì nghiêm trọng lắm. Họ truyền dịch cho tôi, chỉ để đề phòng. Tôi bình phục khá nhẹ nhàng. Chắc vì tôi đã sớm ra ngoài. Ohori thì nằm viện rất lâu.

Sau khi truyền dịch, tôi đi bộ về nhà ga với vài nhân viên nữa. Tàu chạy tuyến Chiyoda đang không đỗ ở ga Kasumigaseki nên chúng tôi tới văn phòng điều hành tuyến Marunouchi. Cứ lằng nhà lằng nhằng như thế cuối cùng tôi còn chưa kịp về nhà thì trời đã tối. Đó là một ngày dài, thật là dài. Tôi nghỉ việc hôm sau và quay trở lại với công việc trực suốt ngày đêm vào ngày hai mươi hai.

Nói thật, ký ức của tôi về vụ đánh hơi độc cứ chập chờn. Một vài chi tiết tôi nhớ rõ đến cháy bỏng, còn lại đều chỉ lác đác chấm phá thôi. Tôi đã bị kích động. Takahashi đổ nhào xuống và vụ đưa ông đi bệnh viện – những cái đó tôi nhớ khá rõ.

Tôi không đặc biệt thân với Takahashi. Ông là trợ lý của trưởng ga còn tôi chỉ là một nhân viên trẻ – địa vị của chúng tôi hoàn toàn khác nhau. Con trai ông làm việc trong ngành xe điện ngầm, ở một nhà ga khác, và cũng chừng tuổi tôi. Tôi cho rằng điều đó khiến chúng tôi giống như bố với con, tuy nói chuyện với Takahashi tôi không bao giờ cảm thấy có nhiều cách biệt tuổi tác. Ông không phải là loại người ưa khoe vai vế. Ông thuộc kiểu người trầm lặng, ai cũng yêu mến. Ông cũng luôn lịch sự với hành khách.

Vụ đánh hơi độc không làm tôi suy sụp đến độ nghĩ: "Mình không kham nổi, mình phải đổi việc thôi." Không hề. Tôi vẫn ở đây miết từ ngày đầu tiên vào làm. Không thể so sánh công việc này với công việc khác, nhưng tôi thật sự thích ở đây.

"Lúc ấy Takahashi còn sống"

Minoru Miyata (54)

Ông Miyata làm tài xế cho Truyền hình Tokyo đã được sáu năm nay. Ông thường xuyên phải chờ hàng giờ trực chiến ở đài truyền hình, đến khi có tin tức mới là lao đến hiện trường trên một xe tải đầy ắp những trang thiết bị phát sóng lưu động. Đôi khi nếu cần, ông sẽ phải nhấn ga hết cỡ, rồi lái một lèo cả nghìn dặm từ Tokyo đến Hokkaido. Một công việc không dễ dàng.

Là tài xế chuyên nghiệp, ông đã lái xe từ giữa những năm 1960. Ông say mê ôtô từ nhỏ. Mặt ông bừng sáng khi ông nói đến xe cộ. Ông gần như không bao giờ gây tai nạn hay bị cảnh sát hỏi thăm; tuy lần chở nạn nhân từ chỗ xảy ra vụ đánh hơi độc ở Tokyo đến bệnh viện, ông không tránh khỏi đã phạm luật đôi chút.

Ông nói nhanh và không đắn đo lời lẽ. Ông là một người mẫu mực về giờ giấc, chi li đến từng nửa giây. Tính quyết đoán của ông giúp giải quyết vấn đề ở hiện trường vụ đánh hơi độc.

° ° °

Tôi có một chiếc xe tải Toyota Hi-Ace với chữ TV Tokyo to tướng in bên sườn. Các nhân viên của đài đi với tôi thay đổi xoành xoạch, nhưng chiếc xe van thì lúc nào cũng vậy, luôn đầy đủ thiết bị và sẵn sàng xuất phát khi có tin mới. Thường thường tôi làm việc từ 9 rưỡi đến 6 giờ, nhưng đôi khi phải làm quá giờ và bị gọi đi vào nửa đêm.

Tay nghề của mình phải thật vững. Sẽ rắc rối to nếu các đài khác chiếm lĩnh hiện trường nhanh hơn. Một chiếc xe chỉ có thể chạy nhanh đến một mức nào đó, nên quan trọng là chọn được con đường quang quẻ nhất để đến đích nhanh hơn một chút và muốn được vậy cũng phải động não. Lúc rảnh rang, tôi luôn nghiên cứu bản đồ, nhập vào đầu các con đường. Hỏi tôi đi đến hầu như bất cứ đâu trong vùng Tokyo là tôi biết đường hết.

Ngày nào cũng có sự vụ gì đó. Chẳng ngày nào không có chuyện. Tôi chẳng được nghỉ bao giờ. [cười to]

Ngày 20 tháng Ba tôi đến đài vào 8 giờ rưỡi. Có ba người ở trên xe van: tôi, Ikida, quay phim và Maki, phụ trách kỹ thuật. Chúng tôi đã được lên kế hoạch quay vài cảnh của Ueda Hollow bên kia quận tài chính Kabutocho nhưng không gấp. Tôi đã định lái xe đến ngã tư Kamiyacho rồi ra đại lộ Showa, nhưng khi chúng tôi tới giao lộ thì mọi thứ thật rối loạn. "Cái gì diễn ra ở đây thế này?" tôi nghĩ. Thế là tôi đi chậm lại, căng mắt ra. "Họ sẽ gọi chúng ta đến đường này, trước khi chúng ta qua bên kia," Ikida nói.

Rồi ngay trước đường hầm Shimbashi, đúng lúc đó, đài gọi chúng tôi bảo tìm lối đi đến ngã tư Kasumigaseki, khoảng trống lộ thiên lớn ở gần hầu như tất cả các bộ: Ngoại giao, Tài chính, Thương mại và Công nghiệp, Nông nghiệp và Ngư nghiệp… Khi chúng tôi tới đó, tôi trông thấy ba bốn nhân viên xe điện ngầm mặc đồng phục xanh lá cây nằm sóng soài và vài người thì gập người co rúm lại. Một anh chàng nhân viên ga trẻ tuổi đang gân cổ hét: "Nhanh lên! Ai đó gọi xe cứu thương đi!"

Đài chúng tôi đến hiện trường sớm nhất. Người ta đang khiêng người trên cáng ra. Gần họ, một cảnh sát quát vào bộ đàm: "Cho vài xe cứu thương đến đây ngay!" Nhưng lúc đó bệnh viện Thánh Luke và các bệnh viện khác cũng đang nhốn nháo, và không có xe cứu thương nào đang chạy đến đằng ấy. Người ta còn dùng cả xe cảnh sát không mang dấu hiệu để chở nạn nhân, tình hình cực kỳ tệ hại. Ai cũng la hét om sòm. Ikeda quay phim toàn bộ cảnh ấy.

Chính lúc đó, một người – có lẽ là một trong những người bị thương – lên tiếng: "Thế nào chứ, thay vì quay phim chúng tôi thì các ông mang giúp một hai người đến bệnh viện hộ nhỉ?" Nhưng lúc ấy xe chúng tôi lỉnh kỉnh đầy những trang thiết bị và đồ đạc rồi. Dẫu vậy thì đúng là chúng tôi không thể nào cứ thế mà phóng đi được. Cho nên tôi và mấy anh chị em bàn chuyện đó. "Chúng ta sẽ làm cái quái gì đây?" "Chúng ta không đưa họ đi thì xem chừng cũng không phải." Cuối cùng, tôi nói: "OK, tôi sẽ đi." Tôi chạy đến chỗ nhân viên nhà ga đang hò hét ấy và hỏi xem họ tính bảo chúng tôi đi đâu. "Đưa họ đến bệnh viện Hibiya," anh ta nói. Thế có lạ không, lúc ấy tôi nghĩ, vì bệnh viện Toranomon mới là gần nhất. Nhưng hóa ra Hibiya là bệnh viện liên kết với Cơ quan Quản lý Tàu điện ngầm.

Chúng tôi dỡ hết trang thiết bị xuống, chỉ là phòng lỡ có chuyện xảy ra, nhưng chiếc xe van không được trang bị đèn nhấp nháy đỏ nên nhân viên nhà ga trẻ ấy ngồi lên ghế trước cạnh tôi, tay thò ra ngoài cửa xe vẫy một khăn tay đỏ, và thế là chúng tôi nổ máy nhằm hướng bệnh viện Hibiya. Chiếc khăn ấy là do một cô y tá trẻ ở hiện trường cho mượn. Cô bảo chúng tôi vẫy nó để báo hiệu chúng tôi là xe cấp cứu. Ở trên xe chúng tôi có trợ lý trưởng ga Takahashi, người sau đó đã chết, và một tay – tôi không biết tên – cũng là nhân viên nhà ga, ba chục tuổi gì đó, không bị tệ như Takahashi. Anh ta thậm chí còn xoay xở tự lên xe được. Chúng tôi đặt họ nằm xuống ở ngang ghế sau. Anh nhân viên nhà ga trẻ tuổi không ngừng hỏi: "Takahashi, ông ổn chứ?" Tôi biết tên ông là vì thế. Nhưng Takahashi hầu như đã bất tỉnh, ông chỉ đáp lại bằng những tiếng rên.

Bệnh viện Hibiya ở gần ga Shimbashi. Một bệnh viện lớn. Chỉ mất khoảng ba phút để đến đó… Suốt thời gian ấy, anh nhân viên nhà ga trẻ tuổi thò tay ra ngoài cửa xe vẫy khăn tay. Chúng tôi vượt hết các đèn đỏ, đi trái đường vào các phố một chiều. Cảnh sát trông thấy nhưng họ chỉ nói: "Đi tiếp đi, nhanh!" Chúng tôi đang tuyệt vọng; tôi biết đây là chuyện sống còn.

Nhưng ông biết không, bệnh viện không cho chúng tôi vào. Một cô y tá chạy ra, và ngay cả khi chúng tôi đã bảo, "Họ vừa bị trúng hơi độc ở ga Kasumigaseki," cô ta vẫn chỉ nói gì đấy về chuyện không có bác sĩ nào rảnh cả. Bỏ chúng tôi ở đấy trên mặt đường. Sao cô ta có thể làm thế, tôi sẽ không bao giờ biết.

Nhân viên nhà ga trẻ tuổi đi vào trong, mặt đầm đìa nước mắt, van xin người tiếp tân – "Ông ấy sắp chết, các ông bà phải làm gì đi chứ." Tôi đi cùng anh ta vào trong. Lúc này Takahashi vẫn còn sống. Mắt ông chớp chớp. Chúng tôi hạ ông khỏi xe và ông nằm trên mặt đường, còn người kia nằm co quắp ở vệ đường. Tất cả bọn tôi chết trân, tức quá đến nỗi máu bốc hết cả lên đầu. Chúng tôi ở đấy lâu như vô cùng tận – không thể nói rõ là bao lâu – chờ đến chồn cả chân ê cả gối.

Rồi lát sau một bác sĩ đi ra và họ mang theo cáng đưa hai người vào. Vấn đề là họ không hề nắm được tình hình. Không ai bảo cho bệnh viện biết là có người bị thương đang đi đến chỗ họ cho nên họ mù đặc. Không thể ứng cứu được. Lúc đó khoảng 9 giờ rưỡi, hơn một giờ sau vụ đánh hơi độc. Nhưng bệnh viện không biết chuyện gì đã xảy ra. Hẳn chúng tôi là những người đầu tiên ở đây cùng với các nạn nhân của vụ tấn công. Họ không hề biết tí gì.

Thật thương tâm khi chứng kiến cảnh nhân viên nhà ga trẻ tuổi ấy nhìn chăm chăm vào người đồng sự, cấp trên của anh không biết rồi ông có qua được hay không. Trong nỗi tuyệt vọng anh cứ nhắc đi nhắc lại: "Khám cho ông ấy đi, nhanh lên, nhanh lên!" Còn tôi, rất lo lắng, tôi đứng quanh quẩn trước bệnh viện trong vòng một tiếng hoặc hơn, nhưng không nghe ngóng thấy gì nữa nên lại quay về hiện trường. Tôi không trở lại bệnh viện Hibiya và không bao giờ còn trông thấy anh nhân viên trẻ tuổi nữa. Đêm ấy tôi được biết Takahashi đã chết, nghe vậy tôi buồn quá xá. Cứ nghĩ đến chuyện một người mà mình từng chở đi không thể qua khỏi mà xem.

Giận dữ với giáo phái Aum ư? Không, vượt lên trên giận dữ nhiều. Mà họ đang lừa phỉnh ai cơ chứ? Họ nói họ chỉ làm cái điều Asahara bảo họ làm, nhưng chính họ là những người đã làm chuyện đó, nên họ phải đứng trước tòa, chuẩn bị đầy đủ để chịu án tử hình.

Tôi đã tới trụ sở tổng hội của giáo phái Aum ở làng Kamikuishiki nhiều lần trong khi tác nghiệp. Phần lớn tín đồ ở đây trông đều ngơ ngẩn, cứ như linh hồn họ đã bị hút mất vậy. Họ thậm chí còn chẳng khóc chẳng cười. Giống những mặt nạ kịch Noh, vô cảm. Tôi đoán người ta sẽ gọi đó là kiểm soát tâm trí. Nhưng Ban chỉ huy Trung ương thì không như thế. Họ có biểu cảm, họ có nghĩ ngợi. Họ không phải chịu bất cứ sự kiểm soát tâm trí nào. Họ ra lệnh. Họ nối nhập sức mạnh với Asahara ở trong cái Đất nước Đại đồng đó của họ. Họ muốn bào chữa thế nào cũng không thể tha thứ. Tại sao không tử hình hết tất cả họ đi?

Khi đã làm nghề lâu như tôi, ông sẽ nhìn thấy mọi kiểu cảnh tượng. Tôi đã từng tận mắt chứng kiến cả trận động đất ở Kobe. Nhưng vụ đánh hơi độc ở Tokyo thì khác. Nó thật là và đích thị là địa ngục. OK, đồng ý là cách người ta tường thuật vụ xả hơi độc này còn rất nhiều vấn đề, nhưng những người được phỏng vấn đều biết nó là một cơn ác mộng ra sao.

"Tôi không phải là nạn nhân sarin, tôi là một người sống sót"

Toshiaki Toyoda (52)

Sinh ra ở tỉnh Yamagata, ông Toyoda vào làm việc cho Cơ quan Quản lý Tàu điện ngầm ngày 20 tháng Ba năm 1961 – ba mươi tư năm tính đến trước ngày xảy ra vụ tấn công bằng hơi độc. "Tốt nghiệp xong tôi đến Tokyo, đúng là chỉ với một mảnh chiếu để ngủ," ông nhớ lại. Ông không đặc biệt thích thú tàu điện ngầm, nhưng lời giới thiệu của một người họ hàng đã đưa ông đến với nghề này. Từ đó đến nay ông là nhân viên nhà ga Tokyo, nhưng ông vẫn giữ một chút giọng Yamagata.

Cuộc chuyện trò với ông Toyoda là một bài học về đạo đức nghề nghiệp. Hay có thể nói là đạo đức công dân. Ba mươi tư năm trong nghề đem lại cho ông niềm tự hào và biến ông thành một người mà người khác có thể tin cậy. Chỉ nhìn ông là đã thấy kiểu mẫu đích thực của người công dân tốt.

Từ những điều ông Toyoda nói với chúng tôi, tôi có thể mạo muội đoán, chẳng ít thì nhiều, rằng hai đồng nghiệp của ông – những người đã không may hy sinh đời mình trong khi cố gắng đem vứt túi sarin – đều có chung quan điểm đạo đức như ông.

Dù đã ở tuổi này, ông vẫn tập đi bộ hai lần một tuần, nên những công việc đòi hỏi nhiều sức lực ở nhà ga chẳng khiến ông vất vả. Ông còn tham gia các cuộc thi đấu thể thao giữa các nhà ga. "Quên đi công việc và được đổ mồ hôi thật là hay," ông nói.

Chúng tôi chuyện trò ít nhất cũng phải bốn tiếng đồng hồ. Ông không ca thán một lần nào. "Tôi muốn vượt qua tinh thần yếu đuối của chính tôi," ông nói, "và bỏ lại phía sau vụ tấn công bằng hơi độc ấy." Chắc chắn là nói thì dễ hơn làm.

Từ khi phỏng vấn ông Toyoda, mỗi lần lên tàu điện ngầm tôi đều chăm chú nhìn từng nhân viên nhà ga. Công việc của họ quả là khó khăn.

° ° °

Trước hết tôi muốn nói là tôi thật tình không thích nhắc đến tất cả những chuyện này. Trước vụ đánh hơi độc tôi đã ở cả đêm tại nhà ga cùng với Takahashi, người sau này đã chết. Hôm đó tôi làm nhiệm vụ giám sát tuyến Chiyoda, và hai đồng nghiệp ấy đã chết trong ca tôi phụ trách. Hai người cùng ăn tại một căng tin như tôi. Nếu phải nói gì thì trong đầu tôi chỉ nảy ra điều đó thôi. Nói thật là tôi muốn quên hết chuyện này.

MURAKAMI: Tôi hiểu. Tôi biết chuyện đó phải khó khăn đến thế nào, và đương nhiên tôi không có ý phanh hết những vết thương chỉ vừa mới bắt đầu bình phục đó ra. Tuy nhiên, về phần tôi, tôi ghi lại thành văn bản được càng nhiều lời chứng sống thì càng có thể ghép lại và chuyển đến cho mọi người bức tranh chính xác về những gì đã xảy ra với những người tình cờ có mặt trên những chuyến tàu điện ngầm Tokyo hôm 20 tháng Ba năm 1995.

Thôi được, vậy tôi sẽ cố hết sức.

Hôm ấy, tôi phải trực suốt ngày đêm, nên tôi thức cả đêm làm việc trên ke ga số 5 tới 8 giờ sáng. Cỡ 7 giờ 40 phút tôi bàn giao cho Okazawa, trợ lý trưởng ga, bảo anh ta: "Mọi thứ đều ổn." Tôi đi vòng quanh kiểm tra rào soát vé và các bộ phận khác của nhà ga trước khi quay về văn phòng. Takahashi ở đó. Khi tôi ở ngoài mấy ke, Takahashi phải ở lại văn phòng; khi Takahashi ở thềm ga thì tôi ở văn phòng – các ca của chúng tôi luân phiên nhau như thế.

Trước 8 giờ sáng Hishinuma cũng đến kiểm tra một đoàn tàu trục trặc kỹ thuật. Hishinuma là người trên Cục Vận tải nên ông giám sát các lái tàu và phụ tàu. Hôm ấy thời tiết tốt và ông nói đùa khi chúng tôi uống trà: "Tàu không bao giờ muộn khi tôi trực." Tinh thần của mọi người đều rất phấn chấn.

Khoảng cùng lúc đó, Takahashi đi lên ke tầng trên còn tôi ở lại văn phòng gửi thông báo của hôm ấy cho những người đến nhận ca. Okazawa lại đến khá sớm, nhấc điện thoại nội bộ lên nói: "Có một vụ nổ hay gì đó ở ga Tsukiji, nên họ đã cho dừng tàu." Cho dừng tàu của tuyến Hibiya có nghĩa là chúng tôi đang sắp phải vắt chân lên cổ mà chạy vì nếu xảy ra chuyện gì ở Tsukiji thì họ sẽ cho tàu quay về Kasumigaseki. Sau đó Văn phòng Trung tâm gọi: "Nhìn thấy có vật khả nghi trên tàu. Xin kiểm tra." Okazawa là người nghe điện thoại, nhưng tôi nói, "Tôi sẽ đi xem sao, anh chờ ở đây đi," rồi ra ngoài.

Nhưng khi tôi tới chỗ đoàn tàu số hiệu A725K, các cửa đều đóng kín. Hình như nó đã sẵn sàng chạy. Tôi chú ý thấy có những vết lấm tấm ở trên khắp ke, gần giống như paraphin lỏng hay đại loại thế. Có mười toa, mỗi toa có bốn cửa. Nhìn dọc về phía đầu tầu, tôi còn nhìn thấy cả món paraphin này nhỏ giọt đâu đó từ cửa thứ hai của một trong các toa. Và xung quanh chân một cái cột là bảy hay tám đùm báo lớn. Takahashi đã ở trên ke – ông đang cố lau sạch cái món kia.

Hishinuma lên cabin và nói chuyện với người lái nhưng hình như không có trục trặc gì đặc biệt về vận hành tàu. Đúng lúc đó một tàu nữa đỗ lại trên đường ray đối diện và có lẽ luồng gió đã thổi sarin bay tản đi.

Xem vẻ một cái hót rác bình thường thì không thể dọn hết đống báo, nên tôi gọi với ra chỗ Takahashi, "Tôi đi lấy túi nylon đây," rồi đi về văn phòng. Tôi bảo các nhân viên nhà ga, "Paraphin hay cái gì đó đang tung tóe đầy ra ở trên ke kia, nên lấy chổi lau đi. Ai rảnh thì cùng ra giúp một tay nhé." Okazawa giao việc cho một người khác rồi đi theo tôi. Khoảng lúc đó trên loa phóng thanh của nhà ga có thông báo tuyến Hibiya tạm ngừng hoạt động.

Tôi bị dính sarin đầy người nên trí nhớ có phần lơ mơ về thứ tự các chuyện, nhưng trên đường quay lại thềm ga, hẳn là đã có người đưa cho tôi một cây chổi lau. À, chổi lau là thứ chúng tôi dùng hàng ngày. Nếu chúng tôi không lau sạch rác rến và nước đọng ngay lập tức thì hành khách có thể bị vấp ngã và bị thương. Nếu có ai đổ nước uống lên ke chúng tôi phải lấy chổi lau ngay. Rắc mạt cưa lên trên chỗ đó, chùi cho sạch đi. Đó là phần tất yếu của công việc.

Như tôi đã nói, có những đùm chất lỏng bọc trong báo, đặt dưới chân cột. Tôi cúi xuống nhặt chúng lên, cho vào một túi nylon mà Okazawa mở ra giúp tôi. Tôi không biết bên trong là thứ gì nhưng dù có là gì thì trông cũng nhớp nháp kiểu như dầu mỡ vậy. Luồng gió do đoàn tàu tạo ra vẫn chưa khiến chúng xê dịch, nên hẳn là chúng khá nặng. Sau đó, Hashinuma đến, rồi cả ba chúng tôi thu nhặt nốt mớ giấy báo cho vào túi nylon. Ban đầu tôi nghĩ là paraphin nhưng không có mùi paraphin hay dầu hỏa. Hừm, tả cái mùi đó như thế nào bây giờ nhỉ? Rất khó.

Sau này tôi mới nghe nói nhưng rõ ràng cái mùi của nó đã làm cho Okazawa khó chịu cho nên ông cứ nhìn đi chỗ khác. Tôi cũng nghĩ là nó khá ghê. Tôi đã chứng kiến một vụ thiêu xác ở nông thôn và cái mùi đó hơi giống như thế, nếu không thì cũng giống mùi chuột chết. Thối kinh khủng.

Tôi không nhớ lúc đó có đi găng tay hay không. Tôi luôn mang găng tay theo (ông lấy ra đôi găng) để phòng xa, nhưng người ta không thể đeo nguyên găng tay mà mở túi nylon một cách dễ dàng được. Cho nên hẳn là tôi đã không đi găng. Sau đó Okazawa bảo tôi: "Toyoda, tay ông để trần kìa. Cái món kia đang nhỏ giọt từ ngón tay ông xuống kìa." Lúc ấy tôi không nghĩ nhiều về chuyện này. Nhưng hóa ra không có găng tay lại tốt hơn. Găng tay sẽ ngấm sarin và mang chất độc phát tán khắp nơi cùng với mình. Tay trần thì sarin sẽ nhỏ hết xuống.

Chúng tôi xoay xở cho hết được đống báo vào túi nhưng thứ chất lỏng đó vẫn dính nhơm nhớp trên nền ga. Lúc ấy tôi lại sợ nó có thể nổ. Anh em làm việc ở ga Tsukiji đã ghi nhận có chất nổ và chỉ vài hôm trước, ngày 15 tháng Ba, người ta đã tìm thấy một vali con ở ga chúng tôi, trên tuyến Marunouchi, họ nói chắc cũng là của Aum. Trong vali có vi khuẩn boccilinus hay cái gì đó. Viên trợ lý của ban điều hành, người đã lấy chiếc vali đó khỏi thùng rác tới cửa ra nhà ga, nói: "Trong một tích tắc ở đó, tôi cảm thấy số mình đã tận."

Suốt quãng thời gian đi làm của mình, tôi luôn bảo vợ: "Em nhớ đấy, đêm nay có thể anh không về." Ông không bao giờ biết cái gì sẽ xảy ra trong công việc. Có thể chúng rải sarin, hay có thể có đánh nhau và một đứa nào đó có dao. Hay lại nữa, ai biết được khi nào sẽ có một thằng cha điên đột nhiên hiện ra sau lưng và đẩy một nhân viên nhà ga xuống đường tàu. Và nếu có chất nổ, tôi không thể cứ thế mà bảo người dưới quyền rằng: "Anh lo vụ này đi." Có thể là do tính của tôi nhưng đúng là tôi không thể làm vậy. Tôi phải tự mình làm lấy.

Đó là loại túi nylon trong suốt dùng để lót thùng rác. Chúng tôi cố buộc kín lại, nhưng sau đó mải nghĩ xem nên đem để vào đâu, nên chắc là chúng tôi đã quên không buộc. Tôi và Okazawa mang chúng về văn phòng. Takahashi ở lại ke, quét dọn.

Sugatani ở văn phòng, chuẩn bị nhận ca. Lúc ấy tôi bỗng run hết cả người. Tôi cố kiểm tra bảng giờ tàu nhưng đọc không nổi con số. Ông ấy nói, "Thôi không sao, tôi sẽ nối máy cho anh với Trung tâm." Rồi kiếm chỗ tử tế xếp đống túi nylon dưới chân một cái ghế trong văn phòng.

Cùng lúc đó, tàu A725K chuyển bánh. Họ đã dọn các thứ khả nghi, quét lau các toa và cho nó đi tiếp. Đoàn tàu đó thuộc quản lý của Cục Vận tải cho nên chắc người ta đã liên hệ với Văn phòng Trung tâm xin được phép đi tiếp tới gas au.

Takahashi lúc nào cũng đứng ở vị trí phía trước đoàn tàu. Vậy nên khi một hành khách bảo ông, "Trong kia có gì đó lạ lắm," thì quá ư tự nhiên thôi, ông ấy sẽ cố giải quyết nó càng nhanh càng tốt. Tôi không tận mắt thấy – đây chỉ là đoán, nhưng tôi cá là Takahashi sẽ vơ lấy việc dọn cái món kia. Đằng nào thì ông ấy cũng là người ở gần nhất.

Có một thùng rác ở thềm ga đối diện nên chắc Takahashi đã lấy báo ở đó ra lau sàn toa. Có lẽ chỉ có ông và Hishinuma. Nếu có chổi lau trong tầm tay thì dĩ nhiên họ đã dùng, nhưng họ đành phải dùng đến báo. Lúc đó họ phải suy nghĩ thật nhanh. Đang giữa giờ cao điểm, các chuyến tàu chỉ cách nhau tầm trên dưới hai phút rưỡi.

Sau đó tôi xem đồng hồ văn phòng, nghĩ nên ghi nhớ vài điều vào sổ. Trong công việc, tôi có thói quen ghi lại các điều cần nhớ ngay. Sau đó, tôi phải nhập tất cả vào sổ lưu, vậy nên ghi các điều cần nhớ là việc phải làm. Tôi nhớ lúc đó là 8 giờ 10, và tôi đang cố viết số "8", nhưng tay tôi run ghê quá. Toàn thân đang run lên bần bật, nhưng tôi không thể cứ ngồi ườn ra đó. Đó cũng là lúc tôi mất thị lực. Tôi không đọc nổi con số. Tầm nhìn của tôi cứ hẹp dần hẹp dần.

Rồi có tin Takahashi quỵ ngã trên thềm ga. Một nhân viên đang giúp dọn dẹp đã đi lấy cáng thương rồi cùng với một nhân viên nữa cố sơ cứu cho Takahashi. Tôi không còn hơi sức nào để ra giúp. Tôi đang run quá, tôi chỉ có thể làm mỗi việc là bấm số điện thoại tàu điện ngầm. Tôi cố gọi Văn phòng Trung tâm – "Takahashi quỵ ngã. Gửi trợ giúp." – nhưng tôi run không kiềm chế nổi và không nói được thành lời.

Tôi cảm thấy tồi tệ quá, ngờ là ngày mai không làm việc được cho nên tôi bắt đầu kiểm lại giấy tờ công việc và mọi thứ. Tôi nghĩ tốt nhất là xếp dọn gọn ghẽ tất cả lại trong khi còn làm được. Họ đã gọi xe cứu thương để đem chúng tôi đi bệnh viện và tôi không biết khi nào tôi mới trở về. Chuyện ngày mai đi làm là không có rồi. Đó là những gì tôi nghĩ khi vừa run bần bật vừa cố thu xếp đồ. Suốt thời gian đó, các đùm báo ướt đẫm sarin vẫn ở ngay dưới chân tôi.

Khi họ mang Takahashi đi trên cáng, ông ấy đã bất tỉnh, nhưng tôi vẫn gọi với theo: "Trụ vững nhé, Issho!" Nhưng ông ấy không động đậy. Trong tầm nhìn đã hẹp lại của tôi, tôi chỉ thấy một nữ hành khách. Cô ấy đang ở trong văn phòng. Đó là lúc tôi nghĩ tốt hơn là mình nên làm gì đó với mấy túi nylon. Của ấy mà nổ ở đây thì nguy hiểm cho cả hành khách lẫn nhân viên nhà ga.

Mọi người còn bảo răng Takahashi đang đánh vào nhau lập cập y như người bị động kinh. Tôi nhặt mấy túi nylon ấy lên, hy vọng vứt được chúng đi, nhưng cũng biết mình phải làm gì đó cho Takahashi đã. Tôi hướng dẫn họ: "Nhét khăn tay vào miệng ông ấy. Cẩn thận kẻo ông ấy cắn phải tay." Tôi nghe nói đó là việc cần làm khi có người bị động kinh. Lúc ấy tôi chảy nước mũi, mắt đau rát. Tôi đang ở trong trạng thái thật kinh khủng, tôi hoàn toàn không biết như thế. Chỉ sau này mới hay.

Tôi bảo một nhân viên vừa đi tới: "Anh mang mấy cái túi này lại đằng kia đi," đến gian phòng ngủ ở đằng sau, ở chỗ ấy lỡ nó có nổ cũng đỡ nguy hiểm. Ở đó có một cánh cửa bằng thép không gỉ sẽ ngăn được chúng.

Người phụ nữ, sau này tôi được biết là người đã phát hiện ra cái món khả nghi kia ở trên tàu đã đến báo tin cho chúng tôi. Cô cảm thấy khó chịu và trước đó đã xuống tàu ở ga Nijubashi, rồi lại bắt chuyến tiếp theo đến Kasumigaseki 4 .

Hishinuma ở sân ga quay trở vào. "Cái thứ chúng ta mang vào đây là đồ quỷ gì thế nhỉ?" ông nói. "Tôi chưa bao giờ bị run ác như thế này. Trong suốt những năm làm việc trong ngành này, tôi chưa từng thấy cái gì như thế." Ông đã rời sân ga cùng với chiếc cáng khiêng Takahashi. Hishinuma cũng bị mất thị lực nhưng giờ ông phải báo hiệu cho chuyến tàu sắp tới vì không còn nhân viên nhà ga nào ở đó nữa.

"Giờ thì OK," tôi nghĩ, "mình đã làm việc của mình. Đã dọn sạch cái món chưa biết là cái gì đó. Cả Hishinuma với Takahashi đều đã trở vào trong kia. Mình đã làm tức thời mọi việc trong tầm tay." Và tôi còn dặn một thành viên của toán trợ giúp là đón xe cứu thương ở Cửa Ra A11, phía trước Bộ Thương mại. Đó là chỗ thuận tiện nhất để đưa người lên xe cứu thương. "Chúng ta đã xong việc của mình, giờ chỉ còn chờ xe cứu thương đến thôi" – tôi tập trung vào chuyện đó. Thế là tôi bảo anh em đem cáng khiêng Takahashi vào văn phòng mà đợi.

Tôi đi rửa mặt. Nước mắt nước mũi giàn giụa, không ra làm sao cả. Phải làm gì cho mình coi được hơn một tí chứ, tôi nghĩ. Tôi cởi áo khoác và rửa mặt ở bồn. Tôi luôn cởi đồng phục khi rửa ráy cho khỏi bị ướt. Đơn thuần là thói quen. Chỉ đến sau này tôi mới biết cởi đồng phục là một việc tốt vì nó đã bị thấm đẫm sarin. Rửa mặt cũng vậy.

Đúng lúc đó tôi bắt đầu run tệ run hại. Không giống như run vì lạnh hay vì cái gì. Tôi không rét, nhưng người tôi không thể ngừng run. Tôi cố thót bụng lại nhưng không ăn thua. Tôi đi đến tủ chứa đồ vớ lấy một cái khăn, đang lau mặt khi quay trở lại thì bỗng không đứng được nữa. Tôi ngất đi, khuỵu xuống.

Tôi cảm thấy buồn nôn, không thể thở được. Tôi và Hishinuma đổ gục và kêu đau gần như cùng lúc. Đến giờ tôi vẫn như nghe thấy tiếng ông ấy bên tai: "Ái, đau!" Tôi cũng nghe thấy những người xung quanh chúng tôi nói: "Cố trụ nhé, gọi xe cứu thương rồi," và "Cố lên, xe đang đến." Sau đó tôi không nhớ gì nữa.

Lúc đó tôi không nghĩ mình sắp chết. Tôi còn cá là ngay cả Takahashi cũng không nghĩ ông ấy sắp chết. Cuối cùng, một chiếc xe cứu thương đã chở chúng tôi vào bệnh viện. Tôi còn lo phiền hơn về công việc của tôi, về những việc tôi cần phải làm.

Tôi sùi bọt mép. Tay tôi không buông được khăn ra. Lúc đó một nhân viên đã làm một việc thông minh. Văn phòng có mặt nạ ôxy và Konno đã lấy ra áp lên mặt tôi và Hishinuma. Tôi thậm chí còn không ngậm nổi đầu ống dẫn khí cho yên trong miệng. Mắt tôi mở trừng trừng. Hishinuma thì bằng cách nào đó đã giữ yên được đầu ống, vậy nên từ lúc đó triệu chứng của tôi xấu đi nhiều.

Họ đã lấy chiếc cáng duy nhất để khiêng Takahashi cho nên không còn cái nào cho chúng tôi. Ai đó liền đến văn phòng ga Uchisawaicho để lấy thêm cáng, và do các triệu chứng của tôi đang nặng nên anh em mang tôi đi trước. Họ để Hishinuma lên mấy tấm ga trải giường và túm góc khiêng ông ra ngoài. Rồi tất cả chúng tôi chờ xe cứu thương ở cửa ra.

Tôi được chuyển đến Bệnh viện Đại học Y Jie nhưng phải đến 11 giờ sáng hôm sau tôi mới tỉnh. Tôi được nhét hai cái ống tiếp ôxy qua miệng để hỗ trợ phổi hoạt động. Tôi không thể nói nổi. Cổ tôi có ống truyền, dẫn cái gì đó vào cả hai động mạch. Gia đình tôi đang vây quanh.

Sau đó bốn nhân viên ga Kasumigaseki đến thăm. Tôi vẫn chưa nói được nên mượn một cây bút. Tôi lại không thể cầm bút đúng kiểu nên đành nắm chặt nó trong lòng bàn tay và chả biết thế nào lại xoay xở viết được chữ ISSHO, tên của Takahashi, hai chữ đơn giản. Một người trong họ chỉ bắt tréo hai tay lên ngực thành chữ "X". Tôi biết đó là tin xấu. "Takahashi không qua khỏi," ông ta nói. Tôi muốn hỏi về Hishinuma nhưng không nhớ ra được tên ông. Một cái gì đó chẹn trong đầu tôi. Nên tôi nguệch ngoạc ra chữ VẬN thay cho nhân viên Cục Vận tải. Lại một chữ "X" tréo trước ngực nữa. Nhờ cách đó tôi hiểu ông cũng đã chết.

Sau đó tôi viết KASUMI. Còn có nhân viên nhà ga nào khác bị thương không? Nhưng họ nói mọi người đều ổn: tôi là người nặng nhất.

"Thế là có mỗi mình sống sót," tôi nhận ra. Tôi vẫn không hay biết đã có chuyện quỷ gì xảy ra nhưng tôi đã ở mấp mé ranh giới giữa cái chết và sự sống. Càng nhiều người lo lắng cho tôi và đến thăm, tôi càng nhận ra sâu sắc hơn rằng mình đã được cứu sống. Tôi cảm thấy sung sướng vì đã sống sót, nhưng lại cảm thấy tiếc về chuyện đã xảy đến với người khác. Điều này khiến tôi rất căng thẳng, và đêm hôm ấy – đêm ngày hai mốt, khi tôi tỉnh hẳn – tôi đã không sao chợp mắt được. Y như đứa trẻ con bị kích động và không ngủ được vào đêm trước hôm nhà trường cho đi dã ngoại vậy. Nhờ mọi người tôi đã được cứu. Họ đã vất vả giúp đỡ, đến cấp cứu nhanh và nhờ đó mà giữ được cái mạng tôi.

Tôi nằm bệnh viện đến tận ngày 31 tháng Ba, sau đó an dưỡng ở nhà một thời gian rồi đến ngày 2 tháng Năm thì trở lại làm việc. Tôi dần lấy lại sức khỏe nhưng để tinh thần hồi phục như bình thường thì khó khăn hơn. Chỉ hai hay ba giờ rồi – hấp! – thức dậy và không thể ngủ lại được nữa. Cứ tiếp diễn như thế nhiều ngày. Mà thế cũng còn tốt chán.

Sau đó đến cáu kỉnh. Tôi dễ nổi nóng, vô lý, lo lắng với mọi cái. Rõ ràng là kiểu bị kích động thái quá gì đó. Tôi không uống rượu, ai cũng thấy, cho nên tôi không có cách giải tỏa tâm lý nào. Tôi cũng không thể tập trung. Bây giờ tôi đã cảm thấy thư thái hơn nhiều, nhưng đôi khi chẳng có duyên cớ gì cũng nổi đóa lên.

Thoạt đầu vợ tôi còn thực sự quan tâm từng ly từng tí đến tôi, nhưng hình như tôi đòi hỏi quá nhiều với mọi thứ lặt vặt nên mọi chuyện hóa ra nặng nề với bà ấy. Đã đến lúc phải đi làm trở lại. Tôi muốn mặc lại bộ đồng phục vào và quay về với sân ga. Trở về với công việc là bước đầu tiên.

Tôi không có triệu chứng gì về thể chất, nhưng về tâm lý thì có cái gánh nặng kia. Thế nào thì tôi cũng phải gỡ bỏ nó. Dĩ nhiên, lúc đầu trở về với công việc, tôi sợ chuyện tương tự lại diễn ra lần nữa. Phải suy nghĩ tích cực mới vượt qua nỗi sợ, không thì sẽ mãi mãi mang lởn vởn theo người cái trạng thái tinh thần của một nạn nhân này.

Có những hành khách bình thường đã không may bỏ mạng hay mang những thương tật chỉ vì họ đi tàu điện ngầm. Những người vẫn đang còn đau đớn về tinh thần hay thể xác. Khi nghĩ đến số phận của họ, tôi không thể coi mình là nạn nhân, như thế quá xa xỉ. Đó là lý do tại sao tôi nói: "Tôi không phải là nạn nhân của sarin, tôi là một người sống sót." Thật tình cũng có vài triệu chứng tiềm ẩn đấy nhưng chẳng là gì mà đòi giữ tôi trên giường mãi. Quả tình tôi vui vì đã sống sót.

Nỗi sợ hãi, những vết thương tinh thần vẫn còn lại với tôi, dĩ nhiên, nhưng chẳng có cách nào trục xuất chúng ra khỏi người tôi được. Tôi sẽ không bao giờ tìm nổi lời nào để giải thích chuyện xảy ra với gia đình của những người đã chết hay những người đã hy sinh trong khi làm nhiệm vụ.

Tôi cố không thù ghét Aum. Tôi để chúng cho nhà cầm quyền. Tôi gần như đã vượt được lên trên hận thù. Có hận thù họ thì cũng chẳng giúp được gì. Tôi không theo dõi báo chí tường thuật việc tòa xử Aum – để làm gì cơ chứ? Không xem tôi cũng biết cái gì là cái gì rồi. Nhắc lại chuyện đó cũng chẳng giải quyết được chuyện gì hết. Tôi không thích thú gì với việc ra phán quyết hay trừng phạt. Cái ấy là để quan tòa quyết định.

MURAKAMI: Chính xác ông định nói gì ở câu "không xem tôi cũng biết cái gì là cái gì"?

Tôi biết xã hội đã đi đến bước sẽ sinh ra thứ gì đó như Aum. Ngày ngày tiếp xúc với hành khách, ông thấy cái mình nhìn thấy. Đó là vấn đề đạo đức. Ở nhà ga, ông có một bức tranh rất rõ rệt về con người vào lúc tiêu cực nhất của họ, những mặt trái của họ. Chẳng hạn, chúng tôi lau quét nhà ga với một cái hót rác và bàn chải cọ, và rồi đúng lúc chúng tôi làm xong thì một ai đó lại lẳng đầu mẩu thuốc lá hay rác vào ngay chỗ chúng tôi vừa dọn sạch. Ở ngoài kia có quá nhiều người tự cho mình là đúng.

Nhưng cũng có những mặt tích cực ở hành khách. Một ông trạc 50 tuổi luôn đi chuyến đầu tiên trong ngày, luôn quen chào tôi, ông ta có lẽ còn cho là tôi đã chết cho tới khi tôi quay lại làm việc. Khi chúng tôi gặp nhau sáng hôm qua, ông nói: "Còn sống và khỏe có nghĩa là ông vẫn còn việc để làm. Đừng bỏ chiến đấu nha!" Thật là một sự động viên lớn khi nhận được câu chào nồng hậu vui vẻ đến vậy. Còn hận thù chẳng đem lại được cái gì đâu.

"Bây giờ thậm chí không còn là chuyện đi hay không đi tàu điện ngầm nữa, chỉ cần ra ngoài đi bộ thôi cũng làm cho tôi sợ rồi"

Tomoko Takatsuki (26)

Cô Takatsuki sống với chồng tại nhà của bà mình ở khu Shibuya, phía Tây trung tâm Tokyo. Khi cô dính vào vụ đánh hơi độc tại Tokyo, cặp vợ chồng mới cưới này đang sống ở vùng ngoại thành hẻo lánh phía Nam Kawasaki.

Ngôi nhà hiện nay của họ ở Sibuya là căn nhà cũ của gia đình, nơi mẹ cô đã lớn khôn. Bà của cô đã biến tầng trên thành các gian phòng cho thuê, hai vợ chồng cô sống trong một gian như thế. "Ở đây vào trung tâm thành phố tiện hơn," cô Takatsuki nói, "thêm nữa, tiền thuê lại rẻ." Nhưng bà của cô đã mau lẹ bổ sung: "Chân tôi không còn vững nữa, nên anh chị ấy dọn đến đây để săn sóc tôi."

Cô Takatsuki có vóc người thanh mảnh, trông trẻ hơn tuổi 26 của mình và vẫn có thể bị nhầm là sinh viên. Trong khi cô đánh giá thấp chấn thương của chính mình – "Tôi thoát ra mà không thiệt hại gì thì sao lại phỏng vấn tôi?" – nghe chuyện của cô thì thấy rõ là thậm chí đến tận giờ vụ đánh hơi độc ấy vẫn tác động đến cô. Cô là một phụ nữ mạnh mẽ, nhưng không phải kiểu người có thể ra mặt phát biểu mà không được động viên. Phải mất một thời gian thì tình cảm thật của cô mới lộ ra.

Anh chồng cao lớn, trầm lặng của cô ý tứ rời gian phòng để chúng tôi tiến hành cuộc phỏng vấn. Họ gặp nhau ở một bữa tiệc, khi ấy cô không muốn đến nhưng một người bạn đã nài ép cô.

° ° °

Công ty tôi nằm ở Kamiyacho, cho nên tôi thường mất gần một giờ đi tàu điện ngầm từ nhà ở Kawasaki đến đó. Tôi không thấy đi như thế là lâu. Bỏ ra một giờ đi làm mỗi ngày là mức trung bình cho một viên chức điển hình mà.

Tôi dậy vào khoảng 5 giờ rưỡi. Ăn điểm tâm, rời nhà, đến cơ quan lúc 7 rưỡi. Giờ làm việc bắt đầu lúc 9 giờ cho nên tôi có hẳn cả một tiếng rưỡi để đọc báo hay nhâm nhi ăn một cái gì ở bàn làm việc.

Trở lại chuyện đi lại, tàu điện ngầm lúc nào cũng đông. Cho nên tôi rời nhà sớm, quãng 6 rưỡi. Tôi không thích đi trên xe đông khách. Mà tuyến Odakyu thì ông biết rồi đấy, có nhiều tay lập dị lắm. [cười thành tiếng] Tôi chả phải khó nhọc với việc dậy sớm hay gì, hôm ấy tôi chỉ hơi muộn một chút thôi.

Kể từ khi tôi bắt đầu vào công ty đến nay sắp là năm năm. Tốt nghiệp ngành kinh tế chính trị nhưng vào làm ở đây tôi được phân đến Bộ phận Phụ trách Hệ thống. Tôi phải tập huấn ba tháng. Bây giờ tôi phát triển phần mềm nội bộ. Chỉ riêng bộ phận của tôi thôi cũng đã có đến 150 người – nhiều nam hơn nữ.

Vụ xả hơi độc rơi vào khoảng thời gian giữa hai ngày nghỉ lễ cho nên chỉ có chừng nửa số nhân viên đi làm, nhưng tôi không đi nghỉ ở đâu nên vẫn đến sở như bình thường. Tôi thường đi với chồng nhưng vì chuyện gì đó hôm ấy tôi đi muộn và rời nhà một mình.

Tôi xuống tàu ở Kasumigaseki, tôi thường đổi lên tàu tuyến Hibiya ở đây nhưng tàu đông quá và còn lâu mới đến giờ làm việc nên tôi nghĩ mình nên đi bộ quãng đường còn lại. Chỉ chừng mười lăm phút thôi. Lúc đó cái mà tôi nhìn thấy là một nhân viên nhà ga nằm lăn trên sân ga, đang quằn quại đau đớn. Nhưng các nhân viên khác cứ đứng quanh không làm gì hết. Quá kỳ lạ. Tôi đứng đó, tránh qua một bên, chỉ nhìn. Bình thường tôi đã phải lên cầu thang để bắt tàu, nhưng lần này, không hiểu tại sao lại nghĩ: "Bớt chút thời gian cho việc này nào."

Đúng lúc đó một nhân viên nhà ga trên cầu thang chạy xuống và tôi nghĩ, "A, mình cá là anh ta đi gọi xe cứu thương đây. Đến lúc nên đi tiếp rồi." Rồi bất chợt chính tôi cũng cảm thấy vô cùng khó ở. "Đứng xem tất cả những thứ này làm mình phát ốm mất rồi," tôi nghĩ. "Nó đã ảnh hưởng đến mình." – ý tôi là phụ nữ thì dễ bị ảnh hưởng, phải không nhỉ? – cho nên tôi quyết định tốt hơn mình nên đi thẳng ra ngoài.

Tôi lên được cầu thang nhưng đầu óc tôi trống rỗng, mũi thở phì phò. Tôi còn khóc nữa. Thế là tôi nghĩ: "Ôi không. Mình bị cảm lạnh mất rồi." Lúc này tôi đã ra ngoài nhưng nhìn cái gì cũng tối sầm lại. "Chắc mình ngây ngấy sốt rồi," tôi nghĩ. Tôi muốn nói là khi bị sốt thì mình thường thấy đờ đẫn, phải thế không? Cho nên tôi đi tiếp một quãng nữa nhưng mỗi lúc một thấy đau hơn. Tôi tự thú: "Mình đã biết là không nên đứng xem anh nhân viên nhà ga ngã quỵ ở đấy mà."

Tôi đến công ty làm việc một lúc lâu rồi mà mắt vẫn đau. Nước mắt, nước mũi chảy ròng ròng còn tôi thì luôn miệng kêu: "Đau mắt quá! Đau mắt quá!" – làm nhốn nháo cả công ty. Đau đến nỗi tôi không thể làm việc. Căn phòng tối sầm lại. Tôi liếc quanh để cầm chắc là đèn không tắt. "Lạ thật," tôi nghĩ, "sao đèn vẫn bật mà cái gì cũng tối mù tối mịt chứ?" Còn tối hơn cả đeo kính râm. Ai cũng nói: "Tối đâu mà tối," tựa như họ nghĩ là tôi điên.

Sau đó tổng giám đốc đến hỏi: "Ở đây có ai thấy ốm yếu gì không?" Tôi bảo mắt tôi đau và do tivi đã nhắc đến các triệu chứng như thế nên ông ấy bảo tôi phải đi bệnh viện. Nhưng đến lúc ấy họ vẫn không biết đó là hơi độc. Một kiểu nổ gì đó ở tàu điện ngầm, họ chỉ nói được có thế… Một người nữa ở công ty bị thương tệ hơn tôi nhiều – hình như phải nằm bệnh viện cả tuần.

Sau này thì như mọi người đều biết, hóa ra chuyến tàu điện tôi đi không bị rải sarin. Tôi hít phải nó ở nhà ga. Tôi không chắc là lúc nào. Nó có ở đoàn tàu bên kia sân ga. Tôi ở đằng cuối tàu này còn sarin ở đầu đoàn tàu đối diện với tôi. Thế là khi xuống tàu tôi đã ở đúng chỗ đó… Lại nói đến vận đen. Nhân viên của nhà ga ấy chết, ông biết đấy.

Nhưng khi tôi rời nhà ga lúc đó, chẳng có chiếc xe cứu thương nào và mọi người vẫn đi bộ chung quanh như thường. Ông sẽ không tài nào lại nghĩ là có chuyện rắc rối gì được. Chỉ có mỗi nhân viên nhà ga kia khuỵu xuống ở đấy. Tôi lại tưởng ông ta bị đau tim hay gì đó. Nếu nhân viên nhà ga ấy không nằm ở đó thì có lẽ tôi đã cứ đi qua mà chẳng để ý gì cả.

Dù sao thì mắt tôi đau nên tôi biết cần đến gặp bác sĩ nhãn khoa. Lúc đó tôi chưa hiểu sẽ xảy ra chuyện gì nữa. Tôi đi đến một phòng khám mắt bình thường trong khu, nhưng xem mắt tôi bác sĩ bảo: "Không có gì ngại cả. Đồng tử hơi bị co lại một chút thôi." "Nhưng đau lắm," tôi nói. Lúc đó bác sĩ chính ra bảo: "Hừm, cái này không hay rồi. Tốt hơn là cô nên đến bệnh viện lớn." Cho nên tôi bắt taxi đến Bệnh viện Taronomon vì đó là bệnh viện gần nhất. Nhưng lúc ấy bệnh viện đã ngập người và họ chỉ tôi tới Bệnh viện Đại học Y Jie nhưng trên taxi tôi nghe đài nói ở đó cũng đã đông cứng. Được, vậy Bệnh viện Thánh Luke thì sao? Cũng vậy nốt… Tôi phải làm gì đây?

Vào lúc ấy một người đi đến và nói: "Thế Teishin thì sao?" Bệnh viện Teishin ở Gotanda, thuộc Bộ Truyền thông. Chắc nó không thể đông thế này được. Lúc đó qua bản tin thời sự tôi biết nguyên nhân là sarin. Nhưng như thế có nghĩa là gì? Tôi nên điều trị thế nào đây? Thậm chí cả bác sĩ cũng nói: "Tôi quả thật không biết giúp cô thế nào cả." [cười to] Phòng khám mắt đã rửa mắt cho tôi, chỉ là để phòng xa nhưng điều đó có vẻ rất có ích. Cho nên tôi bảo bác sĩ và ông nói: "Thôi được, thì rửa mắt cho mọi người nào." [cười] Các y bác sĩ ở bệnh viện nói, "Cách này chúng tôi không chắc, nhưng cũng đáng thử xem."

Một việc tốt khác nữa là vừa đến công ty tôi đã thay ngay quần áo. Ở công ty, chúng tôi mặc đồng phục. Điều này xem ra có ích. Sau đó họ thử máu và truyền dịch cho tôi. Họ quyết định cho tôi nằm viện. Tôi thấy rất buồn nôn, cộng thêm lục phủ ngũ tạng của tôi vốn đã không khỏe rồi. Tôi nghĩ cuối cùng nó đã không chịu thấu. Một lúc sau cơn buồn nôn cũng hết nhưng mắt vẫn đau và tôi bị sốt cao.

Tôi chỉ nằm bệnh viện một ngày. Chồng tôi đến thăm, vô cùng lo lắng. Tôi không hiểu đang xảy ra chuyện gì. Mắt đau nên tôi không thể xem tivi, không thể rời khỏi phòng bệnh viện. Tôi bị đứt liên lạc với bên ngoài. Nhưng tôi cảm thấy khá an toàn.

Ngày 21 được nghỉ lễ, nên ngày 22 tôi mới đi làm nhưng tôi không thể ngồi nổi đến mười phút trước màn hình máy tính, "Tôi nghỉ đây," tôi nói và cứ thế về nhà. Người khác không biết có nên tin tôi hay không, ở công ty cũng vậy. Mọi người thường tỏ thái độ kiểu, "Được thôi, giờ cô nói gì mà chẳng được." Tôi bảo họ đó là một thái độ không tốt thì họ lại bảo đại loại như, "Làm sao chúng tôi biết được cơ chứ?" Đành rằng các triệu chứng không được công bố, thế nhưng…

Tôi cứ như thế và không làm được bất cứ việc gì suốt một tuần liền. Tôi cố nhìn thứ gì đó nhưng không thể chăm chú nổi. Mọi thứ cứ lóa hết cả lên. Khi tôi cố giải thích cho ai đó thì tôi chỉ nhận được có câu: "Thì mắt cô có bao giờ tốt đâu, đúng không?"

Tôi đi bệnh viện mấy lần nhưng đồng tử của tôi vẫn không trở lại bình thường. Mất chừng một tháng. Thậm chí đến giờ chúng vẫn hơi đau. Hmm, tôi nghĩ. Đôi khi tôi vẫn lo. Không, không phải là mắt tôi hỏng hẳn. Tôi nhìn không đến nỗi tệ. Tuy vẫn ảnh hưởng đến công việc. Dù vậy, tôi mừng là chỉ có mắt tôi bị thôi.

Về sau tôi nghe các báo cáo kết luận những người từng bị thương đâm ra sợ đi tàu điện ngầm hay đại khái thế, song với tôi thì thật sự không có chuyện này. Có thể là vì trên chuyến tàu của tôi không có sarin. Buổi sáng hai hôm sau, khi bắt chuyến tàu điện ngầm đi làm tôi không thấy e ngại gì đặc biệt. Có những người khác ở cùng toa với tôi và – nói thế nào nhỉ? – tôi thấy chuyện đó với tôi không có thật. Ngay ở trước mặt tôi trên sân ga, một ai đó đã chết, nhưng chuyện đó với tôi vẫn không thật.

Tôi rất hay bị đau đầu. Tôi cho đó là hậu quả của sarin nhưng trước nay tôi vẫn luôn bị đau đầu, nên ai mà biết được? Chỉ có tần số cơn đau tăng lên… Khi đau đầu và mỏi mắt thì tôi bắt đầu thấy buồn nôn. Trong mọi điều, điều này đáng ngại nhất. Khi đã nghĩ "phải rồi" thì đúng là không bao giờ chấm dứt được ý nghĩ đó nữa, rồi ông lại phải tự bảo mình, "Không, cái này chẳng có liên quan gì với sarin sất." Trên tivi vị bác sĩ ấy nói, "Một khi các triệu chứng đã hết thì không còn sợ hậu quả gì nữa," nhưng đã có ai biết được thật sự thế nào đâu? Tôi chỉ hy vọng sau này đừng có chuyện gì xảy ra.

Dĩ nhiên chuyện này làm tôi tức giận. Tôi không hiểu nổi tại sao lại nên khoan hồng cho bọn tội phạm ấy. Tôi chỉ muốn biết chúng nghĩ chúng đang làm gì cơ chứ. Tôi đòi một lời giải thích và xin lỗi đầy đủ. Tôi khăng khăng phải đòi bằng được.

Tôi đã có thể chết như bỡn ở đó, tôi thực sự nghĩ như thế. Tôi vẫn thấp thỏm khi đi ra ngoài một mình. Bây giờ thậm chí không còn là chuyện đi hay không đi tàu điện ngầm nữa, chỉ cần ra ngoài đi bộ thôi cũng làm cho tôi sợ rồi. Nên bây giờ bất cứ lúc nào ra ngoài tôi đều cố đi với chồng. Đây có phải là một hậu quả tâm lý không?... Nhưng tôi thật sự rất hay nghĩ có thể mình sẽ chết. Trước nay tôi vẫn luôn thuộc tuýp người hay căng thẳng, nên suy nghĩ như thế chẳng giúp được gì hết, nó chỉ làm dạ dày tôi thắt lại.

Chồng tôi thực sự lo lắng cho tôi, có lẽ còn lo hơn cả tôi. Anh nói người ta đã cho tôi xuất viện sớm quá, lẽ ra tôi nên nằm đó lâu hơn. Hễ có bất cứ chuyện gì xảy ra, anh lại đổ cho sarin. Tôi mừng là anh luôn ở bên tôi. Tôi ước gì chúng tôi có nhiều thời gian bên nhau hơn, chỉ hai chúng tôi thôi. Buổi sáng hôm chúng tôi đi tàu điện ngầm, khi chúng tôi chia tay nhau ở nhà ga, tôi nghĩ, "Ôi, mình không muốn đi một mình." Từ ngày hôm ấy, chúng tôi không bao giờ cãi nhau. Trước kia chúng tôi thường hay thế, bất cứ chuyện gì cũng cãi nhau được. Sau thì tôi nghĩ, giả dụ sau một cuộc cãi cọ, chúng tôi chia tay ở một nhà ga rồi chuyện gì đó xảy ra – tôi sẽ làm gì đây?

"Sau hôm xảy ra vụ hơi độc, tôi yêu cầu vợ ly hôn"

Mitsuteru Izutsu (38)

Izutsu làm nghề nhập khẩu tôm cho một công ty thương mại lớn, nhưng trước vốn là thủy thủ. Tốt nghiệp Đại học Thương mại Hàng hải, anh từng dong buồm trên khắp cái hải trình nước ngoài cho tới khi cú suy thoái nghiêm trọng trong ngành vận tải tàu biển thuyết phục anh đột ngột bỏ dở nghiệp đi biển ở tuổi 30 để đảm nhiệm công việc bàn giấy ở một công ty nhập khẩu tôm. Sau bảy năm, anh chuyển sang làm chuyên gia về tôm ở công ty hiện nay.

Nhập khẩu hải sản lãi hơn thịt nhưng giá bán trên thị trường rất dao động khiến nó thành ra một ngành kinh doanh nhiều rủi ro, được ăn cả ngã về không. Nó đòi hỏi một lượng kha khá kinh nghiệm về nước ngoài. Izutsu chưa bao giờ bị cuốn hút đặc biệt vào kinh doanh tôm, nhưng niềm yêu thích với các việc dính dáng tới nước ngoài đã mở cửa cho anh đến với ngành buôn bán hải sản. Thật ra hai năm trước, khi anh bỏ việc lần gần đây nhất, anh đã muốn mở công ty riêng và đến công ty này với hy vọng huy động được vốn. "Bây giờ quả bong bóng Nhật đã vỡ thì không thể quá lạc quan được," họ bảo anh. "Nhưng có lẽ anh sẽ muốn xem xét khả năng làm việc cho chúng tôi một thời gian chăng?" Và thế là anh trở thành người làm công ăn lương. Không phải ai cũng xin việc theo cách này.

Điều này có nghĩa là quan điểm của anh khác biệt một cách tinh tế so với một nhân viên công ty thông thường. Nói chuyện với anh, bạn sẽ cảm thấy tinh thần độc lập mạnh mẽ của anh. Anh nói thẳng điều mình nghĩ nhưng không độc đoán. Đơn giản là anh có cách nghĩ riêng và thích suy nghĩ mọi sự đến tận cùng.

Hồi học đại học anh đã tập judo, và vẫn giữ được phong độ. Bề ngoài trẻ trung, anh ăn mặc tươm tất và rất thích cà vạt đẹp. Tóm lại anh là một cá nhân nổi bật – và một buổi sáng trên đường đi làm tình cờ đã bị trúng hơi độc.

° ° °

Tôi hiện đang sống ở Shin-maruko, nhưng trước đây tôi sống ở Yokohama thuộc Sakuragicho. Công ty tôi ở Kokkai-gijidomae, ngay trung tâm Tokyo nên tôi luôn đi chuyến Tokyo. Giờ làm bắt đầu lúc 9 giờ 15 nhưng nói chung tôi cố đến công ty yên ổn, sớm sủa lúc 8 giờ. Vào giờ ấy các chuyến tàu không quá đông, công ty lại chưa có ai, nên tôi có thể yên lặng làm một số việc. Tôi dậy lúc 6 giờ, mắt tôi nó cứ tự động mở như thế. Tôi là người hợp với buổi sáng cho nên không giống với cú đêm lắm. Tối tôi đi ngủ lúc 10 giờ trừ lúc có việc phải làm nốt. Nhưng những đêm "không có việc cần làm nốt" không nhiều. Có việc phải làm thêm giờ, các bữa tối bàn công chuyện, và tôi cũng hay ra ngoài uống với mấy người ở cùng công ty nữa.

Hôm ấy tôi dậy hơi muộn hơn thường lệ. Tôi lên tuyến Tokyo chỉ trước 7 giờ một chút, đến Naka-meguro khoảng 7 giờ 15, lên tuyến Hibiya đến Kasumigaseki và đổi tàu sang tuyến Chiyoda. Tôi trúng hơi độc sarin ở ga nằm giữa Kasumigaseki và Kokkai-gijidomae.

Tôi luôn lên toa đầu khi đổi tàu ở Kasumigaseki. Như thế xuống tàu là tôi đã ở ngay cửa ra gần công ty nhất. Khi sang tuyến Chiyoda thì chuông đã reo, nên tôi chạy vội cho kịp, nhưng con tàu vẫn đứng yên. Tôi thấy hai nhân viên nhà ga đang lau chùi sàn toa trước mặt. Chất lỏng từ trong một cái hộp rò rỉ, loang ra như nước…  Đoàn tàu dừng tại chỗ trong khi các nhân viên lau sạch chất lỏng kia. Sự chậm trễ này cũng có nghĩa là tôi đã kịp lên tàu.

Không, không phải bằng chổi lau. Họ đang lau sạch sàn bằng giấy báo. Tàu phải chạy tiếp càng sớm càng tốt cho nên họ không có thì giờ đi lấy chổi lau. Một nhân viên mang hộp rò nước ra khỏi toa tàu và cuối cùng tàu cũng lăn bánh. Mãi sau này tôi mới biết hóa ra người nhân viên mang cái hộp đi về sau đã chết. Còn người kia thì chết vào ngày hôm sau.

Chúng tôi bị kẹt lại khoảng năm phút ở ga. Suốt năm phút đó hai nhân viên nhà ga vẫn làm vệ sinh toa ngay trước mặt tôi. Toa không đặc biệt đông nhưng không có chỗ ngồi nên tôi chỉ đứng nhìn họ làm. Nghĩ lại tôi cho rằng đã có mùi gì đó nhưng lúc ấy tôi không để ý. Dường như chẳng có gì khác thường cả. Tuy vậy, tất cả các hành khách đều ho, tựa như ai đó để lại cái gì và nó đang bốc hơi lên vậy. Nhưng ngay như thế cũng không ai đứng lên đổi chỗ ngồi. Sau khi tàu chạy, tôi nhìn thấy sàn vẫn bẩn, bèn tránh xa vài bước.

Tôi không để ý thấy có gì khác thường cho tới khi xuống tàu ở Kokkai-gijidomae. Nhiều người đang ho nhưng tất cả chỉ có thế. Tôi không để ý lắm. Tôi cứ thế đi đến công ty. Tivi vẫn luôn bật để chúng tôi có thể theo dõi tỷ giá hối đoái. Tôi đang xem dở tin tức thì có gì đó rất lạ xảy đến. Hình như một vụ náo loạn lớn nào đó đang xảy ra. Màn hình chủ yếu chiếu cảnh ga Tsukiji và khu vực quanh đó.

Tôi vừa đi công tác Nam Mỹ về hôm trước. Hôm sau là lễ Xuân Phân nên chẳng có lý do gấp gáp nào khiến tôi phải đến công ty cả, nhưng tôi đã vắng mặt một thời gian dài nên nghĩ mình nên xem qua có những việc gì đã ùn lên. Nhưng công ty tối om. Chuyện gì thế nhỉ? Tôi tự hỏi. Ở đây luôn tối như thế này sao? Khi tôi xem tường thuật trên tivi, trong một lúc tôi không nghĩ đó chính là chuyến tàu mình đã đi, nhưng dần dần tôi bắt đầu thấy khó chịu: co đồng tử là một triệu chứng, hình như thế. Ai cũng bảo tôi cần đi bệnh viện.

Đầu tiên tôi đến gặp một bác sĩ mắt gần đấy và khám con ngươi. Đồng tử không chuyển động trước bất cứ cường độ ánh sáng nào chiếu vào tăng lên hay giảm đi. Vài cảnh sát đến xét nghiệm và họ được đưa tới bệnh viện Akasaka gần đó. Một số nạn nhân sarin khác cũng đang ở đây, họ đứng thành hàng để đo huyết áp và các thứ đại loại. Bệnh viện Akasaka vẫn chưa có thuốc gì điều trị, nhưng người ta đã truyền dịch cho tôi trong một tiếng rưỡi, rồi bảo, "Những ai đã cảm thấy ổn thì xin về nhà, ngày mai đến khám lại." Họ không thử máu hay gì hết. Giờ nghĩ lại thì thấy Bệnh viện Akasaka chẳng làm một xét nghiệm tử tế nào cho tôi cả.

Lúc ấy họ đã xác minh khá rõ ràng đây là một vụ đầu độc sarin. Tôi cũng biết đó là thứ mình bị nhiễm. Người ta đã nói đến cái đó trên tivi và cũng chính đoàn tàu ấy, toa tàu ấy… Ở bệnh viện Akasaka, người ta ít nhòm ngó đến tôi, nên tôi nghĩ có lẽ mình nên về nhà mà chết. [cười thành tiếng] Nhưng lúc ở trên tàu tôi đứng, sau đó lại chuyển xuống cuối toa, cho nên tôi vẫn khá an toàn. Những người ngồi cùng một toa mà không chuyển chỗ thì đều nằm bệnh viện một thời gian dài. Tôi nghe thấy điều này từ một nhân viên điều tra đến quanh quẩn ở đó để thu lượm thông tin.

Độ co đồng tử của tôi không cải thiện mấy suốt một thời gian. Tôi đến bác sĩ mắt ở bệnh viện Akasaka trong chừng mười ngày. Nhưng họ không chữa chạy được gì cho tôi mấy.

Sự thật là hôm bị đánh hơi độc, tôi đã làm việc một lèo ở công ty cho đến tận 5 rưỡi. Tôi thấy mệt không ăn trưa nổi, dĩ nhiên, không thấy thèm ăn chút nào. Tôi bị một trận vã mồ hôi lạnh, lên cơn run và ai cũng bảo nom tôi tái mét. Nếu bị ngã sụp xuống thì hẳn tôi đã thu xếp công việc mà về nhà rồi, đằng này tôi lại chẳng ngất nghiếc gì cả… Ai cũng nói chắc tôi bị sốt mùa hè. Tôi vừa ở Nam Mỹ về nên đó có thể là một kiểu dị ứng gì đó, họ nói vậy. Nhưng mắt tôi không nhìn tập trung được, đầu tôi nhức. Nhờ trời công việc của tôi chủ yếu là bàn bạc qua điện thoại, còn việc đọc thì tôi có thể để một trong các nhân viên nữ làm.

Hôm sau là ngày lễ nên tôi chỉ nằm dài nghỉ ngơi. Mọi cái hình như vẫn tối, và tôi thấy chẳng còn chút sức lực nào. Ban đêm không thể ngủ nhiều. Hình như tôi đã rên rỉ. Tôi nằm mơ và nửa chừng thức giấc. Tôi sợ nếu ngủ tiếp mình có thể sẽ không bao giờ thức dậy nữa.

Bây giờ tôi sống một mình nhưng lúc đó tôi đã có gia đình. Một người vợ và lũ trẻ con. Xin lỗi vì đã dài dòng với mấy chi tiết tẹp nhẹp này. [cười] Nhưng, thôi được rồi, lúc ấy tôi còn ở với gia đình nhưng có lẽ cũng chẳng khác nào sống một mình cả…

Quay lại chuyện ban nãy, tôi treo bộ quần áo mặc dở ngày hôm ấy vào tủ và đám trẻ bắt đầu kêu là mắt chúng ngứa. Tôi có hai nhóc thì mắt đứa thứ hai bị đau. Tôi không biết có chuyện gì xảy ra, nhưng cho là chỉ cần vứt bộ quần áo đi thì sẽ không còn ai đau nữa nên tôi quăng quần áo vào thùng rác cùng với mọi thứ khác, vứt cả đôi giày của tôi.

Cuối cùng, người thì chết, người thì chịu các hậu quả đáng sợ cho nên tất nhiên là phải thấy giận bọn gây tội rồi; nhưng tôi, chắc là tôi cảm thấy có một chút khác so với những người giận dữ đến mức thành kiến không chịu đi tàu điện ngầm nữa. Giận dữ, cũng có, nhưng các triệu chứng của tôi tương đối xoàng nên thái độ giận dữ của tôi khách quan hơn. Nó không mang tính cá nhân.

Nghe thì có vẻ lạ lùng, nhưng dường như tôi hiểu khá nhiều về cái món cuồng tín tôn giáo này. Tôi luôn thông cảm với khía cạnh đó của mọi chuyện. Tôi không muốn quẳng phắt nó đi. Từ lúc còn bé tôi đã luôn luôn thích các chòm sao và những câu chuyện huyền thoại, do đó ban đầu tôi mới muốn làm thủy thủ. Nhưng khi người ta bắt đầu tổ chức và lập ra các giáo phái này nọ thì tôi không đi theo. Tôi không hứng thú với các giáo phái, nhưng tôi tin là nếu nói những chuyện kiểu đó một cách nghiêm túc thì cũng không hẳn là xấu. Tôi hiểu được đến vậy.

Nhưng ông biết không, thật kỳ lạ, dạo ở Nam Mỹ tôi đã được một nhân viên Sứ quán Nhật tại Colombia mời đi karaoke rồi hôm sau đó suýt quay lại đúng chỗ đó nhưng tôi nói, "Thôi, thử cái gì mới đi." Và đúng hôm ấy, quán karaoke này bị đánh bom. Tôi nhớ khi về nhà đã nghĩ, "Ít nhất Nhật Bản cũng là một nơi an toàn" và hôm sau tôi đi làm thì xảy ra vụ đánh hơi độc. [cười] Thật buồn cười. Nhưng nghiêm túc mà nói, khi tôi ở Nam Mỹ hay Đông Nam Á, cái chết không cách bao xa cả. Tai nạn là chuyện thường tình ở đó, không như ở Nhật ta.

Thành thật mà nói, sau hôm xảy ra vụ hơi độc, tôi yêu cầu vợ tôi ly hôn. Thời gian này, quan hệ giữa chúng tôi không còn tốt đẹp nữa và trong khi ở Nam Mỹ tôi đã suy nghĩ khá nhiều rồi. Tôi định khi về nhà sẽ làm cho rõ ràng và nói thẳng ý mình, nhưng rồi tôi vấp phải vụ hơi độc. Tuy vậy, ngay cả sau khi tôi đã trải qua mọi chuyện đó, cô ấy vẫn chẳng nói năng với tôi.

Sau khi bị nhiễm hơi độc, tôi điện thoại từ công ty về bảo với vợ chuyện đã xảy ra, các triệu chứng của tôi và mọi thứ, nhưng gần như tôi không nhận được phản ứng nào của cô ấy. Có thể cô ấy không thật sự hiểu tình hình, không biết chính xác chuyện gì đã xảy ra. Nhưng ngay cả thế, hừm, lúc đó tôi biết là chúng tôi đã đi tới một lối rẽ. Hoặc cũng có thể tình trạng của tôi lúc đó đã khiến tôi bị kích động, có lẽ là như thế. Có lẽ vì thế mà tôi đã hoàn toàn thẳng thắn và nói tôi muốn ly hôn. Có thể nếu vụ sarin này không xảy ra thì tôi đã không nói chuyện ly hôn sớm như thế. Tôi chắc sẽ không nói gì cả. Dù thế nào thì nó là một cú sốc lớn, đồng thời giống như một giọt nước tràn ly.

Gia đình tôi đã lộn xộn như thế quá lâu, đến lúc đó thì tôi vẫn không tự coi mình là rất quan trọng. Không phải khả năng chết không có thật, mà, giả dụ tôi chết đi, chắc tôi đã có thể chấp nhận theo cách của riêng mình rằng đó chỉ là một kiểu tai nạn.

"May mà lúc đó tôi ngủ lơ mơ đi chứ"

Aya Kazaguchi (23)

Cô Kazaguchi sinh ra ở Machiya, khu Arakawa Đông Bắc Tokyo và chưa bao giờ sống ở đâu khác. Cô thích Machiya và chưa hề nghĩ đến chuyện chuyển đi. Cô sống với bố mẹ và cô em gái kém mười bốn tuổi. Tuy đã lớn tự đi làm và đôi khi còn được khen giỏi giang, nhưng cô vẫn "ăn bám" bố mẹ.

Sau khi tốt nghiệp trung học, cô theo học trường đào tạo quản trị kinh doanh, chuyên ngành xử lý dữ liệu và kế toán, rồi kiếm được việc làm ở một hãng may mặc. Cô phụ trách một trong những nhãn hiệu của công ty. Đó là một dòng sản phẩm nhắm vào thị trường "dễ thương" và "diêm dúa" của những nàng mới vào đời hay các cô vợ trẻ trong các gia đình tử tế. Bố cô làm trong ngành may mặc, đó là lý do cô được giới thiệu với ông chủ hiện nay. Cô không có nhiều hứng thú với kinh doanh ngành may mặc, nhưng cô hài lòng khi được dùng đến kỹ năng máy tính và soạn thảo văn bản của mình.

Cô thích loại nhạc reggae tiết tấu mạnh và các môn thể thao như trượt tuyết bằng ván, trượt ván và lướt sóng. "Tôi thừa nhận là mình nông cạn," cô đùa. Cô thích ra ngoài với bạn bè, nhiều người trong số đó cô quen từ hồi tiểu học. Phần lớn họ cũng sống tại Machiya.

Khỏe mạnh và quyết đoán, cô đang cố tận hưởng nhiều nhất những năm tháng tự-do-và-độc-thân của mình. Nhìn cô với mái tóc suôn, dài ngang vai, tôi tưởng tượng cô khá được các chàng trai hâm mộ. Và không hiểu điều này có ý nghĩ gì không: mẹ cô bằng tuổi tôi – nên cô chỉ đáng tuổi con gái tôi.

° ° °

Đi từ nhà tôi tới công ty mất khoảng bốn mươi phút. Tôi lên tuyến Chiyoda từ ga Machiya đến ga Nijuhachi-mae, đi bộ đến ga Yurakucho rồi đổi sang tuyến Yurakucho đi ga Shintomicho. Thường tôi đến công ty vào khoảng 9 giờ 5 phút. Ngày làm việc bắt đầu sau 10 giờ. Nên tôi chưa bao giờ đến muộn. Ngày nào tôi cũng bắt các chuyến tàu như nhau.

Có thể nói là chúng siêu đông. Tuyến Chiyoda từ Machiya đến Otemachi đông không tưởng tượng được. Thậm chí ông còn không cựa nổi tay. Ông vừa lên là họ xô ầm ầm vào lưng ông và rồi muốn hay không thì tất cả cũng lèn vào nhau. Đôi khi còn gặp phải mấy cha "sờ soạng" nữa chứ. Chẳng vui thú gì đâu.

Otemachi là ga chuyển tiếp của nhiều chuyến tàu nên sau đó tàu có vẻ vãn đi một chút. Nhưng tôi xuống ngay ở ga kế tiếp, Nijubashi-mae, nên nói chung là hầu như cả quãng đường tôi phải chịu cảnh tàu đông. Từ Machiya đến Nishinippori, Sandagi, Nezu, Yushima, Shin-ochanomizu, Otemachi là hết cựa quậy… Cứ mắc kẹt ở đó thế thôi. Cứ hễ lên tàu rồi, tôi liền đứng bên cửa, dựa vào cái khối người chắc nịch kia, và ngủ, có lẽ thế. Vâng, đúng thế đấy. Tôi có thể đứng mà lơ mơ ngủ. Gần như ai cũng thế. Tôi cứ nhắm mắt lại, dễ chịu và yên tĩnh. Có muốn tôi cũng không xê xích nổi nên lơ mơ ngủ đứng như thế thoải mái hơn. Mặt người khác sát sạt vào mặt mình, vậy đấy, đúng không nhỉ?... Cho nên tôi nhắm mắt lại và mơ màng…

Ngày 20 tháng Ba là thứ Hai, phải không nhỉ? Vâng, quãng thời gian đó, lúc 8 rưỡi các ngày thứ Hai bộ phận chúng tôi thường họp đầu tuần. Cho nên hôm đó tôi phải đến công ty sớm hơn thường lệ, rời nhà khoảng 7 giờ 50. Lên chuyến khác ngày thường. Sớm hơn có nghĩa là vắng hơn một chút. Tôi cảm thấy thực sự mình có chút không gian. Vậy là tôi lên tàu, yên vị trong cái góc kẹp giữa ghế ngồi và cửa, đúng là được sắp xếp hoàn hảo cho một giấc ngủ ngắn ngon lành.

Tôi luôn lên toa đầu, cửa thứ hai tính từ trên xuống. Tôi đi đến góc này, giấu mình vào đó và không động đậy. Nhưng ở ga Nijubashi-mae, cửa mở ra ở phía đối diện so với Machiya, nên khi tới Otemachi tôi phải chuyển đến cửa khác cho tiện.

Vậy là hôm đó tôi đã cố làm việc này: sẵn sàng mở mắt ra. Mắt không mở thì làm sao đi được chứ? [cười to] Tôi chỉ thấy khó thở. Giống như ngực bị thắt lại, và càng cố hít thì càng không thở được… "Quái lạ," tôi nghĩ, "chắc là vì mình dậy sớm quá rồi." [cười to] Tôi nghĩ mình chỉ đang lơ mơ chưa tỉnh hẳn thôi. Đúng là tôi không mấy khi thức dậy mà tỉnh táo ngay được, nhưng như thế này thì quả có hơi ngộp thở quá.

Khi cửa mở và không khí trong lành ùa vào được thì ổn, nhưng khi cửa đóng lại ở Otemachi thì tình trạng ngột ngạt còn tệ hơn. Biết tả thế nào nhỉ? Cứ như thể chính bầu không khí đã tự đóng kín mít, cả thời gian cũng đóng kín mít… cũng không hẳn, cái này thì hơi cường điệu một tẹo.

"Kỳ cục," tôi nghĩ. Đó là lúc những người đang đứng bám vào tay vịn bắt đầu ho. Toa tàu khá vắng vẻ, có lẽ chỉ có độ ba bốn người đang đứng trước dãy ghế thôi. Nhưng tôi vẫn thấy ngạt thở. Tôi chỉ muốn ra khỏi đây càng sớm càng tốt. Tôi chỉ còn nghĩ được mỗi một điều là "Cái tàu này không chạy nhanh hơn được chút nào ư?" Chỉ có chừng hai, ba phút ở giữa chặng từ Otemachi đến Nijubashi-mae nhưng suốt thời gian này tôi thèm không khí đến tuyệt vọng. Nếu ngã đập ngực xuống, đôi khi ông cũng không thở được như vậy đấy. Hít vào thì không sao nhưng ông không thể đẩy hơi ra được – đại khái như vậy.

Chính lúc đó tôi nhìn thấy, gần chỗ cánh cửa đối diện với mình, cái gì đó bọc trong giấy báo. Tôi đứng đối diện thẳng với nó mà không để ý. Cái gói to cỡ bằng hộp cơm trưa và tờ báo ngoài thì ướt đẫm, đang nhỏ giọt. Nước hay một thứ chất lỏng gì rỉ ra khắp xung quanh. Tôi ghé nhìn gần hơn thì thấy cái gói rung theo nhịp tàu.

Tôi sống ở khu buôn bán nên biết ở các hiệu cá người ta thường gói cá bằng báo. Tôi nghĩ có lẽ ai đó mua cá hay thứ gì đó rồi để quên. Nhưng ai lại mua cá rồi đi chuyến tàu đầu giờ sáng thế này? Hình như cũng thấy lạ, một ông trung niên tiến lại, nhìn chằm chằm. Ông ấy chừng ngoài bốn chục, một viên chức. Ông ấy không mó vào, chỉ nhìn săm soi như muốn hỏi: "Gì thế này?"

Tàu đến ga Nijubashi-mae, tôi đi xuống, những người xuống cùng tôi đều ho. Tôi cũng ho khan dữ dội. Khoảng một chục người xuống và ai cũng đang ho chứ không chỉ mình tôi cho nên tôi biết chắc là phải có cái gì đó. Tôi biết tôi phải rảo chân nếu muốn đến đúng giờ. Tim tôi đập mạnh, tôi chạy dọc ke, lên thẳng đường phố, rồi bỗng hụt hơi. Tôi bước chậm lại và cảm thấy có khá hơn nhưng lúc này nước mũi chảy như điên. Dù vậy tim tôi đã đập bình thường trở lại.

Tôi đến công ty và đang giữa giờ họp tôi bắt đầu cảm thấy thật sự khó chịu, giống như sắp nôn thốc. Rồi có tin thông báo chuyện gì đó xảy ra trên tàu điện ngầm và tôi nghĩ, "A ha, thế ra là nó!" Nghe xong tôi cảm thấy như mình lịm đi… Tôi đúng là một đứa nhát gan. Tôi đi thẳng đến Bệnh viện Thánh Luke.

Họ truyền dịch cho tôi suốt hai tiếng và làm xét nghiệm máu, rồi bảo tôi: "Ổn rồi, cô có thể về nhà bây giờ." Xét nghiệm không cho thấy có gì khác thường. Đồng tử của tôi không có dấu hiệu co lại. Tôi chỉ thấy khó chịu. Tôi vẫn mặc bộ quần áo đi làm ấy. Tôi đã rất mỏi mệt nhưng dần dần cũng thấy khá hơn. May mà lúc đó tôi lại ngủ lơ mơ đi chứ. Một thanh tra bảo tôi như thế. Vì tôi nhắm mắt, và lại thở nhẹ hơn, nông hơn mà. [cười] Đúng là may, tôi nghĩ thế…

"Chuyện tai tiếng thì ai cũng thích"

Hideki Sono (36)

Anh Sono làm việc ở quận thời trang Aoyama, chi nhánh Tokyo của một hãng sản xuất thời trang thiết kế cao cấp. Anh thuộc bộ phận bán hàng. Sau khi bong bóng kinh tế vỡ và tình trạng giàu có của Nhật Bản những năm 1980 sa sút đi, phần lớn công việc liên quan đến thời trang rơi vào những ngày gian khó, hay như anh Sono nói. "Chúng ta đã tỉnh ra." Mệt mỏi vì những thái quá của thập niên trước – các ông già cà rỡn với gái trẻ, bỏ cả gia sản ra trau chuốt mẽ ngoài, bán áo quần hàng hiệu giá cao ngất trời – anh hình như còn phần nào nhẹ cả người khi kinh tế đã tuột dốc. "Giờ thì cuối cùng chúng ta cũng có thể trở lại bình thường."

Tuy anh nói mình "sinh ra để làm nghề bán hàng," nhưng Sono chẳng có vẻ gì giống một người bán hàng bám nhằng nhẵng lấy khách mà ta thường thấy. Anh có vẻ điềm tĩnh và hướng nội. Anh không mấy quan tâm tới rượu chè, những tour du lịch hay trò đánh golf nhưng golf rất quan trọng đối với việc bán hàng, nên anh không thể không chơi mà được. Anh ra sân golf, mở túi đồ lề lâu ngày không sờ đến ra và hỏi người cùng chơi: "Này, tôi cần đến cây gậy nào bây giờ?" Anh là dân chơi golf đến cỡ đó thôi.

"Với cung cách xã hội hiện nay, ai cũng chỉ chạy theo tiền, tôi có thể hiểu đại khái tại sao thanh niên có thể bị thu hút bởi một thứ mang tính chất tâm linh nhiều hơn như tôn giáo. Nói vậy không phải vì bản thân tôi cũng thế." Anh phải gánh chịu một số hậu quả khá nghiêm trọng từ vụ đánh hơi độc nhưng không nung nấu nỗi giận dữ hay khinh miệt cá nhân nào với những thủ phạm thuộc Aum. Anh không hiểu vì sao.

"Tôi làm việc trong ngành may mặc nhưng bản thân tôi gần như lại chẳng quan tâm chút nào đến quần áo," anh nói, "Tôi thấy một bộ, nói ‘Tôi lấy cái này,’ rồi mua. Tôi không mất công cho chuyện đó." Nhưng nếu thế thì làm sao anh lại thành một người ăn mặc sành như vậy được cơ chứ, nhỉ?

° ° °

Vợ tôi và tôi sống riêng. 24 tuổi chúng tôi lấy nhau, thế là đã được mười ba năm rồi. Chúng tôi sống ở Chiba. Tôi rời nhà đi làm vào khoảng 7 rưỡi và bắt chuyến tàu lúc 8 giờ 15 trên tuyến Chiyoda. Chẳng cần nói cũng biết trên tuyến Chiyoda, tôi không được ngồi bao giờ. Tôi đứng suốt bốn lăm phút. Thỉnh thoảng đến ga Otemachi tôi mới ngồi được một chút. Tôi vẫn thấy buồn ngủ nên hễ có chỗ là tôi ngồi. Có chỗ ngồi là được thêm mười lăm phút ngủ.

Ngày 20 tháng Ba, tôi rời nhà sớm nửa giờ. Tôi có chút việc muốn xử lý trước khi vào giờ làm. Đang là mùa trình diễn, vì thế mà có lắm thứ việc lắt nhắt phải giải quyết, chưa kể những việc chúng tôi phải làm ở bộ phận bán hàng. Lúc đó còn gần như là thời điểm phải bắt đầu báo cáo số liệu – cả tháng vừa qua mặt hàng nào bán được bao nhiêu cái. Chúng tôi có định mức – mức hàng chúng tôi buộc phải bán hết – dựa trên dự toán ngân sách công ty. Tôi phải gửi số liệu lên Bên giám đốc trong tuần rồi đích thân giải trình ở một cuộc họp vào tuần sau.

Thực ra thì ngày 20 tháng Ba là ngày vợ tôi thôi việc tại cái công ty cô ấy đã làm suốt sáu năm trời. Vợ tôi làm biên tập viên tại một tạp chí quảng cáo, một công việc thật sự yêu cầu cao đến mức vắt kiệt sức vợ tôi cho nên cô ấy muốn bỏ. Bây giờ cô ấy làm copywriter, biên tập viên tự do. Hôm ấy cũng là sinh nhật vợ tôi. Đó là lý do vì sao tôi nhớ các sự kiện xảy ra hôm 20 tháng Ba rõ như thế.

Tôi luôn lên toa đầu tiên từ phía đầu tàu. Như thế lúc xuống tàu tôi sẽ ở gần cửa ra nhất, cửa này đưa tôi ra tới bên tòa cao ốc có cửa hiệu Hanae Mori ở Omote-sando. Hôm ấy không ngờ tôi lại được ngồi suốt từ ga Shin-ochanomizu. Tôi dậy sớm và khá phờ phạc nên đã nghĩ, "A, được ngơi đây!" Tôi vừa ngồi xuống là ngủ luôn. Đến ga Kasumigaseki thì tôi tỉnh dậy, sau bốn điểm đỗ tàu. Tôi cảm giác như sắp ho và vì thế mà thức dậy. Có một mùi gì đó là lạ. Nhiều người đang chuyển xuống toa dưới. Họ đang đóng mở các cửa ngăn giữa hai toa.

Khi mở mắt ra, tôi thấy một nhân viên nhà ga mặc đồng phục xanh lá cây đi ra đi vào. Sàn xe cũng ướt. Vệt ướt cách tôi khoảng năm mét. Bọn tội phạm đã chọc thủng các túi sarin rồi xuống ở ga Shin-ochanomizu. Nhưng dù gì tôi cũng đã ngủ mất nên không thấy gì cả. Cảnh sát hỏi đi hỏi lại tôi chuyện đó nhưng không nhìn thấy tức là không nhìn thấy. Họ nghĩ lời tôi nói nghe có vẻ đáng ngờ. Tôi đang đi đến Aoyama, mà trụ sở của Aum lại ở đúng Aoyama.

Tàu chạy tiếp đến gas au, Kokkai-gijidomae, và đến đó tất cả chúng tôi đều phải xuống. Về việc này, trên loa không đưa ra một lời giải thích nào, chỉ thông báo: "Tàu sắp tạm ngừng phục vụ – mời tất cả hành khách xuống tàu." Nhưng trên đoạn từ Kasumigaseki tới Kokkai-gijidomae tôi cảm thấy đau ghê gớm. Tôi ho. Tôi không thở được. Khi chúng tôi tới Kokkai-gijidomae, ở gần tôi còn có những người ngay đến cử động cũng chịu. Các nhân viên nhà ga đã phải khiêng một bà trạc năm mươi tuổi đi. Có lẽ chừng chục người còn đang ở trên tàu, vài người dùng khăn tay che miệng, ho.

"Hừ, có chuyện gì ở đây thế nhỉ?" tôi nghĩ, nhưng tôi phải đi làm. Tôi còn cả núi việc phải làm. Bước xuống sân ga, ai biết được có bao nhiêu người đang nằm bẹp ở đây? Các nhân viên nhà ga đã tập hợp tất cả những người cảm thấy khó chịu lại, phải đến năm chục người. Hai hay ba người hoàn toàn bất động, một hai người nằm sõng soài trên sân ga.

Nhưng khá lạ lùng, không khí không hề căng thẳng. Dù vậy tôi cũng cảm thấy rất lạ. Tôi hít nhưng không có hơi vào. Tựa như không khí đã cạn hết. Nhưng tôi vẫn có thể đi lại nên tôi nghĩ mình ổn. Thay vì đến nhập với đám "cảm thấy khó chịu" kia, tôi đón chuyến tàu tiếp theo. Nó đến ngay lập tức nhưng ngay khi lên tàu thì chân tôi bắt đầu run. Mắt tôi hoàn toàn không nhìn thấy gì nữa. Đột ngột như thể đêm đã ụp xuống vậy. "Chết tiệt," tôi nghĩ, "lẽ ra mình nên ở lại đó với những người kia."

Khi đến ga Omate-sando, tôi hỏi nhân viên nhà ga, "Không hiểu sao tôi lại cảm thấy hơi choáng váng… có gì xảy ra trên tàu điện ngầm không?" Ông ta nói, "Hình như có một vụ nổ ở Hachobori." "Cũng có cái gì không ổn với đoàn tàu tôi vừa xuống," tôi nói nhưng điều này lại được giải thích là "có thứ gì đó hoặc xăng bị đổ trên tàu." Thông tin bát nháo hoàn toàn. Rồi tôi đi đến văn phòng trưởng ga và bảo họ, "Tôi thấy kinh khủng quá, tôi hầu như không thể nhìn thấy gì," nhưng lúc đó tin tức vẫn chưa tới ga Omate-sando. Họ trả lời là, "Sao ông không ngồi xuống một lát nhỉ? Ông có muốn uống cái gì mát mát không?" Họ rất tốt, nhưng chẳng hiểu cái gì cả.

"Vô dụng thôi," tôi nghĩ và không nói nữa, bỏ ra ngoài rồi đi lên mặt đất. Hôm ấy là một ngày quang đãng tuyệt đẹp nhưng tôi thấy mọi cái đều tối sầm. "Ôi, chuyện này không hay rồi đây." Tôi đi đến một bệnh viện gần công ty nhưng vào đây tôi thật không thể giải thích được chuyện gì đã xảy ra. "Đây chắc chắn là một ca cấp cứu: tôi vừa xuống tàu điện ngầm và…" Ông biết không, tôi cố hết sức nói cho rõ nhưng họ lại không hiểu ngay được là tôi muốn nói gì. Tôi gọi điện đến công ty: "Tôi cảm thấy không được khỏe lắm, tôi sẽ đến muộn một chút." Cuối cùng tôi chờ ở đó ba tiếng đồng hồ. Ba tiếng mà họ chẳng làm con khỉ gì hết! Tôi thở mỗi lúc một gấp, tôi nhìn mỗi lúc một mờ đi… Tôi không nén được nữa nên gọi điện thoại cho Cơ quan Quản lý Tàu điện ngầm, chỉ để nhận lấy vài câu giải thích kiểu như vậy. Cuối cùng, họ đã tập hợp xong những người đang cảm thấy khó chịu trên sân ga. Tôi tự hỏi không biết điều gì đã xảy ra với họ. Nhưng tôi không gọi điện thoại được.

11 giờ thì có thông báo rằng đó là sarin. Cuối cùng thì bác sĩ cũng đã nhòm đến tôi! Họ đã biết tình hình. Ngay lập tức là truyền máu, nằm viện. Tôi là bệnh nhân nhiễm sarin đầu tiên đến đó nên các bác sĩ tỏ ra hào hứng. Họ xúm xít lại quanh tôi, chọc chọc gõ gõ khắp nơi trên người tôi để tìm triệu chứng, rồi to nhỏ với nhau: "Thấy không, tác dụng của nó là thế đấy." Tôi ở đó ba ngày.

Lúc ấy tôi quá mệt nên ngủ rất ngon nhưng ba tháng sau đó thì thật gian nan. Tôi mệt liên miên suốt. Cứ cố làm gì là lại mệt phờ. Mắt tôi coi như đã tiêu tùng, nhìn tập trung vào điểm nào đó là mờ tịt ngay còn tầm nhìn thì rất hẹp. Công việc buộc tôi phải lái xe nhiều, nhưng sau chiều tối là tôi không nhìn thấy gì cả. Bình thường thị lực tôi vốn tốt nhưng nay tôi thậm chí còn không nhận ra được các biển báo trên đường phố. Và nếu tôi không đọc được trên màn hình máy tính thì làm sao có thể tiến hành công việc được đây.

Có lẽ tôi còn hơi hâm hâm nữa kìa. Thật đấy. Tôi đi khắp nơi nói với mọi người, "Người kia có cái gì kìa. Rồi xem, thế nào cũng sắp có chuyện lạ lùng xảy ra đấy." Tôi đi mua vài thứ đồ lề giúp sống sót ở các cửa hàng bán đồ cắm trại. [cười] Sau này trở lại bình thường, tôi nghĩ sao mình dở hơi đến thế cơ chứ… nhưng lúc đó tôi vô cùng nghiêm túc. Thế đấy, giờ thì tôi làm gì với con dao phòng thân kia đây?

Kỳ quặc làm sao, nhưng tôi không cảm thấy chút gì giống như tức giận cả. Dĩ nhiên nghĩ đến những người đã chết thì tôi có tức giận. Tôi thực sự rất buồn khi nghĩ đến các nhân viên nhà ga vì dọn sarin mà chết. Nếu họ không ở đấy thì tôi chết là cái chắc. Nhưng tôi không cảm thấy có oán thù hay chua chat cá nhân nào với bọn gây ác. Cảm giác giống như tôi bị tai nạn vậy. Có lẽ ông đang chờ một câu trả lời khác thế chăng?

Nhưng dù thế nào, tôi cũng không chịu được việc báo đài đưa tin về Aum. Tôi thậm chí còn chẳng muốn ghé mắt xem qua nữa. Vâng, ông có thể nói chuyện đó càng khiến tôi mất tín nhiệm với giới truyền thông. Nói tóm lại, chuyện tai tiếng thì ai cũng thích cả. Giới truyền thông chỉ thích nói câu "Ôi, thật đáng tiếc!" Thậm chí tôi còn bỏ cả đọc tạp chí nữa.

1. Còn gọi là Sáng Giá Hội, một phong trào Phật giáo ở Nhật Bản hình thành từ năm 1930. [BT]

2. Ikuo Hayashi bị kết án tù chung thân. Vào lúc sắp in sách này, hắn đang chịu án trong nhà tù, còn Tomomitsu Niimi vẫn đang bị xét xử. [ND]

3. Con số trong ngoặc đơn là tuổi của người được phỏng vấn vào lúc xảy ra vụ xả hơi độc ở Tokyo. [ND] 4 Người phụ nữ này đã từ chối trả lời phỏng vấn. [TG]